Η ελληνική ιστορία και η επιστημονική φαντασία ως πηγές έμπνευσης: η περίπτωση του μυθιστορήματος «Ο μυστικός σύντροφος του Ρήγα»

 

Ανδρέας Καπανδρέου

 

Από την έμπνευση στη δημιουργία

Η δημιουργική γραφή είναι μια γέφυρα ανάμεσα στο άυλο και το απτό, ανάμεσα σε μια σπίθα ιδέας και ένα ολοκληρωμένο έργο που αγγίζει τον αναγνώστη. Κάθε συγγραφέας, είτε πρόκειται για μυθιστοριογράφο, ποιητή ή θεατρικό συγγραφέα, ξεκινά από ένα σημείο εσωτερικής αφύπνισης —μια εικόνα, ένα συναίσθημα, μια φράση ή ακόμη και μια στιγμή σιωπής που γεννά τη δημιουργική του ανάγκη για έκφραση.

Η ερώτηση  «από πού αντλείς την έμπνευσή σου;» είναι, ίσως, η πιο συχνή ερώτηση που συναντά κάποιος σε συνεντεύξεις που απευθύνονται σε συγγράφεις.

Ο Θάνος Μικρούτσικος για θέματα πολιτισμού και αισθητικής

 

Ο Θάνος Μικρούτσικος (1947-2019) υπήρξε κορυφαίος Έλληνας συνθέτης, πιανίστας,  γνωστός για την μελοποίηση ποιητών όπως ο Γιάννης Ρίτσος και ο Νίκος Καββαδίας, καθώς και για την πολιτιστική του δράση. Αν και διετέλεσε υπουργός πολιτισμού σε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ (1994-1996), πάντα ήταν ενταγμένος στην αριστερά. Κατά την πρώτη περίοδο μετά την μεταπολίτευση υποστήριξε την ΕΚΚΕ (Επαναστατικό Κομμουνιστικό Κίνημα Ελλάδας) ενώ στη συνέχεια εντάχθηκε στο ΚΚΕ. Διαγράφηκε από αυτό το 1984, ενώ αρκετά χρόνια αργότερα επανήλθε.

Το ποίημα "Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινοπώρου δείλι" του Κώστα Ουράνη και το τραγούδι από τα Διάφανα Κρίνα

 

Το ποίημα "Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινοπώρου δείλι" του Κώστα Ουράνη, δημοσιευμένο στις αρχές του 20ού αιώνα, αποτυπώνει βαθιά μελαγχολία και μοναξιά, ενώ έγινε ευρέως γνωστό μέσα από τη μελοποίησή του από τους Διάφανα Κρίνα το 2000. Ο Κώστας Ουράνης, ψευδώνυμο του Κλέαρχου Νιάρχου (1890-1953), υπήρξε κεντρική φιγούρα της μεσοπολεμικής ποίησης, επηρεασμένος από τον Σαρλ Μπωντλαίρ.​

Το ποίημα περιγράφει τον θάνατο του ποιητή σε μια κρύα, φθινοπωρινή στιγμή μοναξιάς, με βροχή και θορύβους δρόμου ως φόντο.

Δημώναξ: ο Κύπριος κυνικός φιλόσοφος που επηρέασε τον Καζαντζάκη

 

Ο Δημώναξ ήταν Κύπριος κυνικός φιλόσοφος του 2ου αιώνα μ.Χ., γνωστός για την ασκητική ζωή του και την ήπια εκδοχή του Κυνισμού. Γεννήθηκε σε πλούσια οικογένεια στην Κύπρο, μαθήτευσε κοντά σε φιλοσόφους όπως ο Επίκτητος και ο Δημήτριος, και έζησε κυρίως στην Αθήνα, όπου κέρδισε την εκτίμηση όλων.​

Ο Δημώναξ απέρριψε τα πλούτη και υιοθέτησε λιτό τρόπο ζωής, μιμούμενος τον Διογένη μόνο στην περιβολή, ενώ θαύμαζε τον Σωκράτη και τον Αρίστιππο. Κατηγορήθηκε ως άθεος για μη θυσίες στους θεούς και μη μύηση στα Ελευσίνια, αλλά αθωώθηκε με έξυπνη απολογία, συγκρίνοντας τον εαυτό του με τον Σωκράτη. Συγκεκριμένα, ο Δημώναξ κατηγορήθηκε από τους Αθηναίους ως άθεος επειδή αρνιόταν να θυσιάζει στους θεούς και να μυηθεί στα Ελευσίνια Μυστήρια, πρακτικές που θεωρούνταν υποχρεωτικές. Στην απολογία του, με χιούμορ και σοφία, δήλωσε ότι ο ίδιος αποτελεί την καλύτερη θυσία στους θεούς, καθώς ζει μια αγνή, ασκητική ζωή χωρίς αμαρτίες, ακριβώς όπως ο Σωκράτης υπήρξε «θυσία» πριν τον θάνατό του με το κώνειο, καθαρός και δίκαιος.​ Αυτή η αναφορά στον Σωκράτη, που πέθανε ως μάρτυρας της φιλοσοφίας χωρίς να αμαρτήσει, έπεισε το ακροατήριο για την ακεραιότητα του, οδηγώντας στην αθώωσή του και ενισχύοντας τη φήμη του.

«Εκ των έσω» & «Τὰ πάντα ῥεῖ», ποιητικές συλλογές του Άγγελου Ιωάννου

 

Ο Άγγελος Ιωάννου είναι ένας νέος Κύπριος ποιητής  ο οποίος έχει εκδώσει μέχρι τις ποιητικές συλλογές «Εκ των έσω» (Bookworm Publications, 2021) και «Τὰ πάντα ῥεῖ» (αυτοέκδοση, 2023). Όλα τα ποιήματά του είναι άτιτλα και ξεχωρίζουν για την ευαισθησία και την φιλοσοφική τους διάθεση.

Η ποιητική συλλογή "Εκ των έσω" αποτελεί την πρώτη επίσημη έκδοση του. Κυκλοφόρησε το καλοκαίρι του 2021 από τις εκδόσεις Bookworm Publications και εξερευνά βαθιά εσωτερικά συναισθήματα, αγγίζοντας χορδές της ανθρώπινης ψυχής.

"Πατησίων και Παραμυθιού γωνία", στίχοι του Άλκη Αλκαίου

Το βιβλίο "Πατησίων και Παραμυθιού γωνία"  είναι συλλογή 187 μελοποιημένων στίχων του Άλκη Αλκαίου, εκδομένη το 2019 από τις εκδόσεις Μετρονόμος. ​

Ο Άλκης Αλκαίος, (πραγματικό όνομα Βαγγέλης Λιάρος, 1949-2012), υπήρξε σημαντικός στιχουργός για τον οποίο ο Θάνος Μικρούτσικος δήλωσε ότι «ήταν ένας ποιητής που παρίστανε τον στιχουργό».

Οι στίχοι του συνδυάζουν ερωτικό και κοινωνικό περιεχόμενο, με ταλάντωση μεταξύ αισιοδοξίας και απαισιοδοξίας και  διακρίνονται από επανερχόμενα μοτίβα όπως ένα παντοδύναμο "εσύ", σύζευξη ρεαλιστικών και παραμυθένιων στοιχείων. Η γλώσσα του είναι ρυθμική και προσιτή γλώσσα. Ο Αλκαίος εμπνεύστηκε  από την κοινωνική αδικία, τον έρωτα και την αντίσταση μέσα από καθημερινές εικόνες και μυθολογικές παραπομπές. Στους στίχους του δίσκου «Εμπάργκο» κυριαρχούν ιστορικές και μυθολογικές αναφορές. Μέχρι τον θάνατό του δισκογραφήθηκαν 153 τραγούδια του, και ακολούθησαν άλλα 34.​ Ο τίτλος του βιβλίου είναι παρμένος από το ομώνυμο τραγούδι (που ερμηνεύει ο Δημήτρης Μητροπάνος).

«Από την Έμπνευση στη Δημιουργία» - Εκδήλωση της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κύπρου αφιερωμένη στην Ευρωπαϊκή Ημέρα Συγγραφέων

Η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου, σε συνεργασία με το Κέντρο Ευρωπαϊκής Τεκμηρίωσης και το Europe Direct Λευκωσίας – Πανεπιστήμιο Κύπρου, διοργάνωσε με επιτυχία εκδήλωση στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ημέρας Συγγραφέων 2025, την Πέμπτη 12 Δεκεμβρίου 2025, στο Κέντρο Πληροφόρησης – Βιβλιοθήκη «Στέλιος Ιωάννου».

Η εκδήλωση, με τίτλο «Από την Έμπνευση στη Δημιουργία», ήταν αφιερωμένη στη λογοτεχνία, τη δημιουργικότητα και τη δύναμη του λόγου ως μέσου κατανόησης, ενσυναίσθησης και επικοινωνίας της ανθρώπινης εμπειρίας.

Στον χαιρετισμό της, η υπεύθυνη της ομάδας εκδηλώσεων της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κύπρου, κα Μικαέλλα Χαραλάμπους, εξέφρασε τη χαρά και την τιμή της Βιβλιοθήκης για τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ημέρα Συγγραφέων και στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ReadForReal· πρόκειται για μια πανευρωπαϊκή γιορτή λογοτεχνίας και δημιουργικότητας που υλοποιείται από επτά οργανισμούς σε πέντε χώρες. Το πρόγραμμα πραγματοποιείται από τις 11 Νοεμβρίου έως τις 12 Δεκεμβρίου και φέρνει κοντά συγγραφείς και αναγνώστες σε 43 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προωθώντας την ανάγνωση ως εργαλείο προσωπικής ανάπτυξης, ενσυναίσθησης και ενεργούς κοινωνικής συμμετοχής.