Γκέρμπεσι ( Προφήτης Ηλίας ) Αχαΐας

Αγαπητοί φίλοι,

Απευθύνομαι στους εργάτες του πνεύματος, τους τεχνίτες του λόγου, τους πνευματικούς ανθρώπους.

Η Λογοτεχνία στην Αρχαία Ελλάδα δεν υπαγόταν αυτούσια στις καλές τέχνες «Αρχιτεκτονική, Γλυπτική, Ζωγραφική, Μουσική, ποίηση και Θέτρο» αλλά ως ανώτερη μορφή Λόγου που περιελάμβανε την ποίηση (το Έπος, τη Λυρική και Δραματική Ποίηση), τη Ρητορική, την Ιστοριογραφία και τη Φιλοσοφία.

Η δημοσιογραφία δεν υπήρχε στην Αρχαία Ελλάδα, ούτε θεωρούνταν τέχνη.

Γνωρίζω την επιθυμία όλων των πνευματικών δημιουργών να κάνουν γνωστό το πνευματικό τους προϊόν, να το κάνουν ένα βιβλίο, να το περιλάβουν σε μία συλλογή, να τύχουν μιας βιβλιοπαρουσίασης, μιας κριτικής από κάποιον ειδικό κ. λ. με σκοπό  να το γνωρίσει ο κόσμος, οι αναγνώστες και όσοι αγαπούν το βιβλίο γενικά.

Αυτό δεν είναι αδυναμία του δημιουργού, όπως ίσως κάποιοι πιστεύουν, ούτε «ψώνια» είναι οι άνθρωποι αυτοί, όπως κάποιοι επίσης νομίζουν, ούτε κύριο μέλημά τους είναι να εκδώσουν ένα βιβλίο.

Άλλωστε η έκδοση του βιβλίου στη χώρα μας, όπως και η συγγραφή του «βρίσκει» και «σκοντάφτει» σε τοίχους απροσπέραστους και αποτρεπτικούς.

Αρκετά χρόνια πριν και πολύ νωρίτερα από ό,τι φαντάζονται κάποιοι ξεκίνησε η ιστορία της ηλεκτρονικής έκδοσης βιβλίων. Στη δεκαετία του 1990, οι εκδόσεις άρχισαν να παίρνουν μια πιο εμπορική μορφή, με την «Έκρηξη» (Πριν από 15-20 χρόνια). Στην Ελλάδα, η διαδικασία άρχισε να κινείται πιο οργανωμένα γύρω στο 2008-2010, όταν οι μεγάλοι εκδότες άρχισαν να ψηφιοποιούν τους καταλόγους τους.

Οι Παγκόσμιοι Κολοσσοί: Η Google (μέσω του Google Play Books) είναι μόνο ένας από τους «μεγάλους παίκτες» στον χώρο των ηλεκτρονικών εκδόσεων. Υπάρχουν πολλές άλλες εταιρείες, κάποιες από τις οποίες κυριαρχούν στην αγορά ακόμα περισσότερο από τη Google. Amazon (που έχει τη μεγαλύτερη πελατεία), Apple Books, Rakuten Kobo, Barnes & Noble (NOOK).

Επίσης: υπάρχουν Πλατφόρμες Αυτοέκδοσης & Διανομής, και αν κάποιος ενδιαφέρεται να δημοσιεύσει δικό σου έργο, υπάρχουν «διανομείς» (aggregators) που στέλνουν το βιβλίο σου σε όλα τα παραπάνω καταστήματα ταυτόχρονα: Draft2Digital / Smashwords: Οι πιο δημοφιλείς υπηρεσίες για ανεξάρτητους συγγραφείς. Lulu: Ειδικεύεται τόσο σε ψηφιακά βιβλία όσο και σε εκτύπωση κατά παραγγελία (Print on Demand). IngramSpark: Η επαγγελματική επιλογή για ευρεία διανομή σε βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες παγκοσμίως.

Γνωστό είναι επίσης ότι ο Sam Chekwas (Σαμ Τσέκουας), μια εξαιρετική και πολύ αγαπητή προσωπικότητα της Νέας Υόρκης, ο οποίος είναι Νιγηριανής καταγωγής αλλά δηλώνει «Έλληνας στην ψυχή», και η ιστορία του είναι πραγματικά συγκινητική. Ο Σαμ ήρθε στην Ελλάδα τη δεκαετία του ’80 για να σπουδάσει. Έμαθε άπταιστα ελληνικά και σπούδασε Οδοντιατρική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Αν και οδοντίατρος στο επάγγελμα, η αγάπη του για τα ελληνικά γράμματα τον οδήγησε να ανοίξει το Seaburn Books στην Astoria της Νέας Υόρκης (στην καρδιά της ελληνικής ομογένειας). Για πολλά χρόνια ήταν το μοναδικό αμιγώς ελληνικό βιβλιοπωλείο στην πόλη. Ίδρυσε τον εκδοτικό οίκο Seaburn Publications, μέσω του οποίου έχει εκδώσει εκατοντάδες τίτλους ελληνικών βιβλίων, μεταφράσεις κλασικών έργων, αλλά και έργα νέων ομογενών συγγραφέων. Το ελληνικό κράτος τον έχει τιμήσει ως «Πρεσβευτή του Ελληνισμού» για την προσφορά του στη διάδοση της γλώσσας και του πολιτισμού μας στο εξωτερικό.

Αυτά όλα είναι γνωστά εδώ και χρόνια, και όπως πιστεύω τα γνωρίζουν όλοι οι πνευματικοί δημιουργοί. Κάποιοι ίσως να τα «πήραν μυρωδιά» τώρα και τα πλασάρουν σαν επίτευγμα. Πίσω βέβαια από όλες αυτές τις παρεχόμενες υπηρεσίες υπάρχει το χρήμα και το κέρδος. Ουδείς οίκτος κυρίως από τους παραπάνω αναφερθέντες Κολοσσούς για τον πνευματικό δημιουργό. Το δημιούργημά του λογίζεται ως προϊόν αξιολογούμενο πολλάκις ως ζημιογόνο προς έκδοση. Το ίδιο βέβαια συμβαίνει και με τους εγχώριους εκδότες, αλλά και με άλλα αρπακτικά.  Όταν ο αγώνας σου, το προϊόν σου, φύγει από τα χέρια σου σε ηλεκτρονική μορφή, θα μπορεί να διαμοιράζεται σε όλον τον κόσμο (σε όποιον βέβαια ενδιαφέρεται ) αντί ευτελούς ή μηδαμινού τιμήματος.

Γιατί τα αναφέρω αυτά;

Πως θα σας φαινόταν, να σας παρουσιαζόμουν σας μεσάζοντας μεταξύ καθενός από σας και ενός εκ των μεγάλων Κολοσσών που σας ανέφερα; Σε τι πιστεύετε ότι θα απέβλεπα; Όχι βέβαια στη διευκόλυνσή σας για την «έκδοση» μέσω αυτών των εταιρειών του πνευματικού σας έργου, αφού αυτό μπορεί να το κάνει κάθε δημιουργός, καθένας από εσάς, μόνος του. Στο κέρδος; Χμ…; Μήπως στη χειραγώγηση;… ή μήπως στην εκδούλευση με τη σκέψη ότι εγώ είμαι ο μόνος ικανός να το κάνω, εγώ μόνο ξέρω γιατί γράψατε το πόνημά σας, εγώ μόνο μπορώ να σας υποδείξω το στόχο σας, αλλά όταν με «εμπιστευθείτε» θα εξαρτάσθε από εμένα και βέβαια θα μου οφείλετε κάτι;…

Όπως και νάχει το πράγμα, σαν καπέλωμα θα σας φαινόταν η απόπειρά μου και τίποτα παραπάνω… Πόσο μάλλον αν εγώ είμαι άσχετος με την κατηγορία αυτή των πνευματικών δημιουργών, αλλά πολύ ικανός στην «παπάτζα» και στη φανφάρα κ. λ..

Περιφρουρήστε λοιπόν αγαπητοί μου φίλοι, αυτό που με κόπο, μεράκι, πνευματική προσπάθεια και προσδοκία δημιουργήσατε, διότι ουδείς το αγάπησε ή θα το αγαπήσει περισσότερο από εσάς αλλά και διότι ουδείς έμπορος του είδους θα σεβαστεί τον ιδρώτα σας. Μην εκχωρείτε δικαιώματα, μην ευτελίζετε τον κόπο σας και μην εμπιστεύεσθε γυρολόγους…. Είστε πολύ καλύτεροι και ανώτεροι από κάτι τέτοιους…

Έχω αρνητικά βιώματα και πικρή πείρα…

Το διαδίκτυο προσφέρει ευκαιρίες για να κοινοποιήσετε το έργο σας…

Θ. Τζώρτζης.

Στη διεύθυνση: εδώ του παρόντος blog είχα καταχωρήσει στοιχεία για τον αγωνιστή του 1821, Κωστόπουλο Αθανάσιο από τα Μαζαίϊκα, του οποίου, όπως παρακάτω θα διαπιστώσετε το «παρατσούκλι» ήταν Θανασάς.

Ήδη συμπλήρωσα το λήμμα στο υπό νέα διαμόρφωση έργο μου «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων» και παραθέτω και εδώ τα σχετικά πρόσθετα στοιχεία, τα οποία η απόγονός του κα Αγγελική Θανασά, με σύμφωνη γνώμη και των λοιπών συγγενών της οίτινες συνέδραμον προς συλλογή και παρουσίαση αυτών, προς ενημέρωση των φίλων αναγνωστών.

Η κα Αγγελική Θανασά, απόγονος του οπλαρχηγού και αγωνιστή του 1821, Αθανασίου Κωστόπουλου ή «Θανασά» στις 13 Ιανουαρίου 2026, μου εμπιστεύτηκε τα παρακάτω σχετικά με τον πρόγονό της καθώς και τις δύο εκδοχές του γενεαλογικού του δένδρου, τα οποία και με την έγκρισή της, παραθέτω όπως ακριβώς μου τα ενεχείρισε, εκφράζοντάς της τις ευχαριστίες μου:

«…Αναφορικά με τους Θανασάδες υπάρχουν τα εξής δεδομένα, και γράφω εδώ όσα γνωρίζω, χωρίς βέβαια να είμαι επαγγελματίας ιστορικός ερευνητής….: Καταγόμαστε από τα Μαζέϊκα Κλειτορίας όπου η οικογένεια μου έχει κτήματα, σπίτι και συγγενείς με ρίζες [από] την εποχή της επανάστασης. Ο παππούς μου, Σωτήριος Θανασάς, στην βιογραφία του, την οποία έχω στην κατοχή μου, αναφέρεται στις ρίζες της οικογένειας και κατονομάζει τον Αθανάσιο Κωστόπουλο ως τον πρώτο Θανασά, έχοντας φτιάξει και το αντίστοιχο γενεαλογικό δέντρο. Επίσης, ο δισέγγονος του Κωστόπουλου Θεόδωρος Θανασάς, μετά από έρευνα αναφέρει στα γραπτά του ακριβώς το ίδιο. Επιπλέον, ο Θεόδωρος μαζί με τον γιό του, Δημήτριο Θανασά (τρισέγγονο του Κωστόπουλου) έφτιαξαν κι εκείνοι το πλήρες γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας, και τα γραπτά τους για τον γενάρχη Θανασά, ταυτίζονται με εκείνα του παππού μου…. Με βάση τα γραφόμενά των ανωτέρω τριών παππούδων μου, δισέγγονων και τρισέγγονων, ο λόγος που ο Αθανάσιος Κωστόπουλος είχε το «παρατσούκλι» Αθανάσιος Θανασάς ήταν: 1) Για να μπορεί να κρύβεται ευκολότερα κατά την περίοδο της επανάστασης και 2) Επειδή έδειξε γενναιότητα κατά τη διάρκεια του αγώνα. Η οικογένειά μου έχει σώσει τρεις παραλλαγές δημοτικού τραγουδιού το οποίο αναφέρεται στον Θανασά. Η πρώτη (αναφ. γραπτώς από τον τρισέγγονο Δημήτριο και ξάδελφο του παππού μου) ειναι: «Ποιός είναι εκεί…και αμάν αμάν/ ποιός είναι εκείνος που ‘ρχεται/ ωρέ στον/ κά…και αμάν αμάν/ ωρέ στον κάμπο καβαλάρης/ θαρρώ πως είναι ο Θανασάς/ ωρέ ο καπετάν Θανάσης/ ωρέ που ‘χει…και αμάν αμάν/ που ‘χει τα δώδεκ’ άλογα/ ωρέ τις δώδεκ’ αδελφάδες/ ωρέ κάθε αδελφή και άλογο/ ωρε και ο Θανασάς το άσπρο/ που ‘χει ασημέ…και αμάν αμάν/ που ‘χει ασημένια χαλινά/ ωρέ και φιλντισένια σέλα/ ωρέ και τα σπιρούνια Θανάση μ’ τα χρυσά». Η δεύτερη (αναφέρεται από τον παππού μου στη βιογραφία του) είναι: «Για δεσ’ τε τον τον Θανασά πως στο άλογο καμαρωτός περνά και πέφτει από Τούρκικη λαβωματιά». Η τρίτη (αναφ. γραπτώς από τον δισέγγονο του Κωστόπουλου, Θεόδωρο Θανασά ) είναι: «Ποιός είναι ‘κείνος που περνά στον κάμπο καβαλάρης; Έχει νταούλια σαράντα δυό, καλάμια εξήντα πέντε…»… Ο τρισέγγονος Δημήτριος Θανασάς έχει βρει επίσης εκλογικό κατάλογο του δήμου Κλειτορίας του 1875 (από τα Γ.Α.Κ, …) στον οποίον αναφέρονται 2 ονόματα: Σωτήριος Θανασάς του Αθανασίου, γεν. 1821, ποιμήν και Ηλίας Θανασάς του Αθανασίου γεν. 1831, ποιμήν. Ο ξάδελφος του παππού μου, Δημήτριος Θανασάς, υπολογίζοντας ακριβώς τις ημερομηνίες γεννήσεων και θανάτων, βρήκε ότι ο Ηλίας Θανασάς του Αθανασίου (γεν 1831) είναι προπάππος του, άρα ο Αθανάσιος Θανασάς είναι προ-προ πάππος του…».

Στη συνέχεια η κυρία Αγγελική Θανασά μου διαβίβασε χειρόγραφο το ένα εκ των δύο γενεαλογικών δένδρων του Αθανασίου Κωστοπούλου ή Θανασά (το οποίο εκ της καταστάσεως αυτής δεν μπορών να αντιγράψω – αλλά παραθέτω σε φωτογραφία –  εδώ στο τέλος του παρόντος), ως επίσης και φωτογραφίες της ηλεκτρονικής καταχώρησης του ετέρου γενεαλογικού δένδρου (που έφτιαξαν ο δισέγγονος Θεόδωρος και ο γιος του (τρισέγγονος) Δημήτριος Θανασάς και το οποίο ψηφιοποίησε* ο δεύτερος) του παραπάνω οπλαρχηγού με τις σημειώσεις τις οποίες παραθέτω στη συνέχεια, ως έχουν:

«Α. ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ – ΘΑΝΑΣΑΣ Είχε τέσσερα παιδιά, τους:ΣΩΤΗΡΗ, ΗΛΙΑ, ΒΑΣΙΛΗ και ΓΕΩΡΓΙΑ ή ΚΑΤΕΡΙΝΑ.Β. ΗΛΙΑΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ – ΘΑΝΑΣΑΣ. Είχε γυναίκα την ΓΕΩΡΓΙΑ (το πιθανότερο αν κοιτάξουμε παρακάτω τα ονόματα των εγγονιών τους) ή την ΚΑΤΕΡΙΝΑ (αδιευκρίνιστο) και πέντε παιδιά τους: 1. ΒΑΣΙΛΩ παντρεύτηκε με τον ΜΕΤΖΕΛΟ και έκαναν δύο παιδιά :α. ΓΙΩΡΓΗ. β. ΓΕΩΡΓΙΑ παντρεύτηκε τον ΓΙΑΝΝΟΥΛΙΑ και έκανε πέντε παιδιά:Τους ΓΙΩΡΓΗ, ΓΙΑΝΝΗ, ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ (δεν έκαναν οικογένεια ή δεν έχω κάποια σχετική πληροφορία), ΧΑΪΔΩ πού έκανε δύο παιδιά (δεν έχω άλλες πληροφορίες) καιΒΑΣΙΛΙΚΗ (ΒΑΣΩ ΣΤΑΥΡΑΙΝΑ) που παντρεύτηκε τον ΣΤΑΥΡΟ ΛΑΔΑ και έκανε πέντε παιδιά:ί. ΝΙΚΟΣ (ζει στην Πάτρα και έχει δύο παιδιά). ίί. ΓΙΟΥΛΑ (ΓΕΩΡΓΙΑ) (ζει στην Πάτρα και έχει έξι παιδιά). ίίί. ΣΟΦΙΑίν. ΘΑΝΑΣΗΣ (Δεν ζει πια, έχει τρία παιδιά στις Η.Π.Α.). ν. ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ (ζει στην Αθήνα και έχει δύο παιδιά). 2. ΒΑΣΙΛΗΣ παντρεύτηκε με τη ΘΕΟΔΩΡΑ.Έκαναν τέσσερα παιδιά τα:α. ΗΛΙΑ (ΜΠΑΡΜΠΑΛΙΑΣ), παντρεύτηκε τη ΜΑΡΙΑ ….. και έκαναν τέσσερα παιδιά:ί. ΓΙΑΝΝΟΥΛΑ, παντρεύτηκε ζει στην Πάτρα; Και έκανε τρία παιδιά. (Μάριε μπορείς να συμπληρώσεις…).ίί. ΘΕΟΔΩΡΑ, παντρεύτηκε τον … Σμυρλή ; και έκαναν δύο; παιδιάίίί. ΒΑΣΙΛΗΣ (ΔΑΣΚΑΛΟΣ), παντρεύτηκε τηΣΤΑΥΡΟΥΛΑ Π.        καιέκαναν τρία παιδιά τους: ΗΛΙΑ, ΘΕΟΔΩΡΟ και ΜΑΡΙΟ.ίν. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ (ΠΑΝΟΣ), υιοθετήθηκε από την οικογένεια ΤΣΟΚΑΝΑ στη Μανωλάδα, όπου παντρεύτηκε και έκανε ….. παιδιά.β. ΓΕΩΡΓΙΟΣ, παντρεύτηκε με τη ΜΑΡΙΑ … και έκαναν επτά παιδιά (Ρήγα σειρά σου να … συμπληρώσεις). ί. ΕΡΑΣΜΙΑ ίί. ΘΕΟΔΩΡΑ, παντρεύτηκε τον ΠΑΠΑΘΑΝΙΔΗ (ΠΙΤΣΙΡΙΚΟ) και έκαναν έξι; παιδιά. (Ελένη, Σπύρο, Μάρω, Γιώργο, Νίκα και Χρήστο). ίίί. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑ, παντρεύτηκε στην Πάτρα τον ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟ και έκαναν μια κόρη. ίν. ΒΑΣΙΛΙΚΗ (ΒΑΣΩ), παντρεύτηκε τον ΖΑΓΚΛΑ; και έκαναν δύο παιδιά. ν. ΒΑΣΙΛΗΣ, παντρεύτηκε την Αργύρω και έκαναν τρία παιδιά, τους: ΓΙΩΡΓΟ, ΝΙΚΟ και ΡΗΓΑ. νί. ΑΘΑΝΑΣΙΑ (ΘΑΝΑΣΩ), παντρεύτηκε τον ΧΡΗΣΤΟ ΡΑΠΤΗ και έκαναν ένα παιδί. νίί. ΑΝΔΡΕΑΣ, παντρεύτηκε τη ΒΑΣΙΛΙΚΗ …. και έκαναν τέσσερα παιδιά τα: ΓΙΩΡΓΟ, ΣΩΤΗΡΗ, ΜΑΡΙΑ και ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ..γ. ΓΕΩΡΓΙΑ παντρεύτηκε έναν ΜΠΟΥΡΛΗ και έκαναν ένα παιδί.δ.ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ παντρεύτηκε έναν ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟ και έκαναν τέσσερα παιδιά τα:ΧΑΡΑΛΑΜΠΟ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ. ΑΓΓΕΛΩ ΜΠΟΪΛΕ και ΘΟΔΩΡΑ. 3. ΘΑΝΑΣΗΣ δεν έκανε οικογένεια. 4. ΚΩΣΤΑΣ παντρεύτηκε με την ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ … και έκαναν τέσσερα παιδιά:α. ΣΩΤΗΡΗΣ, χωρίς συνέχεια. β. ΔΗΜΗΤΡΗΣ (ΜΠΑΡΜΠΑΜΗΤΣΟΣ). παντρεύτηκε τη ΜΑΡΙΑ … και έκαναν τέσσερα παιδιά: (Τάκη σειρά σου). ί. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, παντρεύτηκε στην Πάνω Αχαγιά τον ΚΑΤΣΟΥΛΙΑ και έκαναν ένα γιό και μια κόρη. ίί. ΣΩΤΗΡΗΣ (ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ), παντρεύτηκε την ΚΙΚΗ … και έκαναν δύο παιδιά, τον ΔΗΜΗΤΡΗ και τη ΜΑΡΙΑ.ίίί. ΑΘΗΝΑ, παντρεύτηκε στην Πάνω Αχαγιά τον Μπακατσέλο και έκαναν δύο αγόρια.ίν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ (ΚΩΤΣΟΣ, ΔΑΣΚΑΛΟΣ). παντρεύτηκε με τη ΠΟΠΗ … Και έκαναν δύο παιδιά τον ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ (Καθηγητή Φιλοσοφίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) και τη Μαρία.δ. ΘΑΝΑΣΗΣ (ΨΗΛΟΣ), παντρεύτηκε την ΤΑΣΙΑ … Και έκαναν επτά παιδιά τα:i. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ (ΝΤΙΝΑ), παντρεύτηκε τον ΣΚΟΝΔΡΑ στο Καγκάδι και έκαναν δυο γιούς τον ΦΩΤΗ και τον ΘΑΝΑΣΗ.ii. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ (ΤΣΕΒΗ), παντρεύτηκε τον ΗΛΙΑ ΠΕΦΑΝΗ στην Αμαλιάδα και έκαναν έξι Παιδιά. iii. ΓΕΩΡΓΙΑ, παντρεύτηκε στο Ριόλο τον ΑΡΓΥΡΗ ΠΕΠΠΑ και έκαναν δυό γιούς τον ΑΝΔΡΕΑ και τοvΘΑΝΑΣΗ.iv. ΣΩΤΗΡΗΣ, παντρεύτηκε τη ΜΑΡΙΑ … και έκαναν δυό κόρες την Τασία και την Καλλιόπη; v. ΑΝΝΑ, παντρεύτηκε στο Ριόλο τον ΘΑΝΑΣΗ ΓΚΡΙΝΤΕΛΑ και έκαναν τρία παιδιά, το ένα σκοτώθηκε σε τροχαίο στον Άραξο, την Σοφία και …νi. ΑΝΔΡΕΑΣ. παντρεύτηκε τη ΘΕΩΝΗ … και έκαναν τρία παιδιά, την ΤΑΣΙΑ, την ΒΑΣΩ και τον ΘΑΝΑΣΗ.vii. ΔΗΜΗΤΡΗΣ, παντρεύτηκε στην Αθήνα την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ….. και έκαναν τον ΘΑΝΑΣΗ (ΝΑΣΟΣ) και την ΑΝΘΗ.5. ΣΩΚΡΑΤΗΣ παντρεύτηκε με τη ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΥ και έκαναν επτά παιδιά.α. ΗΛΙΑΣ. πρωτότοκος και λεβέντης το καμάρι του πατέρα του πέθανε στα 21, από μηνιγγίτιδά. β. ΓΕΩΡΓΙΑ, πέθανε σε μικρή ηλικία.γ. ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ, πέθανε σε μικρή ηλικία. δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. πέθανε σε ηλικία γάμου.ε. ΑΓΓΕΛΙΚΗ, παντρεύτηκε στο Ριόλο τον ΝΤΙΝΟ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ και έκαναν ένα παιδί τον ΔΙΟΝΥΣΗ, που παντρεύτηκε στα Σαγαίικα την ΓΕΩΡΓΙΑ … και έκαναν δυο γιούς, τον ΣΩΤΗΡΗκαι τον ΑΓΓΕΛΟ. Η ΑΓΓΕΛΙΚΗ πέθανε στη γέννα, ή λίγο μετά. στ. ΘΑΝΑΣΗΣ, παντρεύτηκε με την ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΟΛΛΙΑ οπό την Πάνω Αχaγιά και έκαναν τέσσερα παιδιά το: i. ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ. παντρεύτηκε στον Κρίνο (Μπούκουρa) με τον ΓΙΑΝΝΗ ΣΟΦΙΑΝΟ και έκαναν δύο παιδιά τον ΧΡΗΣΤΟ και τον ΘΑΝΑΣΗ. ii. ΗΛΙΑΣ. παντρεύτηκε με την ΕΙΡΗΝΗ ΟΡΦΑΝΟΥ (σκοτώθηκε σε τροχαίο) και έκαναν δύο παιδιά, τον ΘΑΝΑΣΗ που παντρεύτηκε τη ΘΟΔΩΡΟΥΛΑ … και έχουν τρία παιδιά και την ΑΓΓΕΛΙΚΗ που παντρεύτηκε τον ΣΠΥΡΟ ΚΑΡΔΑΡΑ και έχουν τρεις κόρες, τις ΣΤΑΜΑΤΙΝΑ, ΕΙΡΗΝΗ και ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. iii. ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ (ΡΗΝΙΩ), παντρεύτηκε στην Αμαλιάδα τον ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΠΑΝΟ και έκαναν τρία παιδιά, τον ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ, τον ΘΑΝΑΣΗ και την ΧΡΙΣΤΙΝΑ. iν. ΓΙΑΝΝΗΣ, παντρεύτηκε την ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ … και έκαναν δύο κόρες, την ΑΓΓΕΛΙΚΗ που έχει τη ΜΥΡΤΩ και τον ΔΟΝΑΤΟ και την ΙΩΑΝΝΑ, που έχει τρία παιδιά. ζ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ, παντρεύτηκε με την ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΧΑΜΛΙΔΗ και έκαναν πέντε γιούς τους: i. ΣΩΚΡΑΤΗΣ (Καθηγητής Ηλεκτρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Πολιτείας της Νέας Υόρκης), παντρεύτηκε στις Η.Π.Α. και απέκτησε δύο γιούς τον THEODORE (TED) και τον ARISTOTEL. Ο TED πριν τρία χρόνια απέκτησε μια κούκλα την NIKOLE- LΥLΙΑΝΕ, φέτος απέκτησε και γιο, ενώ παντρεύτηκε και ο ARISTOTEL (ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ) την ΝΙΚΟLΕ TRINCERI ii. ΘΑΝΑΣΗΣ (συνταξιούχος Διευθυντής του Ι.Κ.Α. ), παντρεύτηκε με τη ΘΕΟΤΟΥΛΑ. ΛΕΩΝΙΔΟΠΟΥΛΟΥ, από την Αμαλιάδα, και απέκτησαν δύο γιούς τον ΘΟΔΩΡΟ και τον ΚΩΣΤΗ. Ο Θόδωρος παντρεύτηκε την ιατρό ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΕΣΙΡΙΔΟΥ και έχουν δύο κόρες την Θωμαΐδα και την Βικτωρία. ίίί. ΔΗΜΗΤΡΗΣ (συνταξιούχος Διευθυντής Γυμνασίου), παντρεύτηκε με τη ΜΑΡΙΑ ΜΑΡΗ, από την Κρήτη, και απέκτησαν δύο κόρες την ΧΡΥΣΟΥΛΑ (οικονομική διπλωμάτη) και την ΜΙΚΑΕΛΛΑ (εργάζεται σε μεγάλη συμβουλευτική εταιρία στην Φρανγκφούρτη). ίν. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, παντρεύτηκε την ΜΑΡΙΑ ΜΠΟΥΛΜΠΑΣΑΚΟΥ, από την Αμαλιάδα, και έκαναν δύο παιδιά, την ΓΩΓΩ (ΓΕΩΡΓΙΑ) φοιτήτρια στην Κύπρο και τον ΘΟΔΩΡΗ φοιτητή στο Πανεπιστήμιο Πειραιά. ν. ΗΛΙΑΣ (οικονομικός διπλωμάτης), παντρεύτηκε την ΚΟΡΙΝΑ ΔΕΥΤΕΡΑΙΟΥ, από την Ιθάκη και έκαναν δύο παιδιά, την ΧΡΥΣΟΥΛΑ (ζει και εργάζεται στο Λονδίνο) και τον ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ.».

*https://thanassas.tribalpages.com/tribe/browse?userid=thanassas&view=6&pid=17&ver=97&fbclid=IwY2xjawPTkQ1zcnRjBmFwcF9pZA80MDk5NjI2MjMwODU2MDkAAR6gAO9LTwPSK3AgZ3oIj9HemU2uGhvbuBel2V_cuGYCXnBGzLJIXz0bDwqPuA&brid=2A7-xvn_PiVz6kmha2YSIQ.

Στην καταχώριση αυτή, για τον Αθαν. Κωστόπουλο, αλλά και για άλλους με το ίδιο επώνυμο από τα Μαζαίϊκα, προσθέτω και τα εξής στοιχεία, από πρόχειρη έρευνα στο «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλβρύτων»:

 α) Σε κατάλογο των γεωργών του έτους 1856 στο χωριό Μαζαίϊκα αναφέρεται Κωστόπουλος Θανάσης έγγαμος, με 6 μέλη οικογενείας, 60 ετών.

β) Στον εκλογικό κατάλογο του 1865, τον οποίο είχα ήδη περιλάβει στο «Ιστορικό Λεξικό» εκτός των δύο με το επώνυμο Θανασάς, αναφέρεται και Κωστόπουλος Σωτήριος, του Γκολφίνου, ετών 26, γεωργός.

γ) Σε δήλωση κατοίκων του χωρίου Μαζαιΐκων, του Απριλίου 1915, οι οποίοι ετάσσοντο στο πλευρό του Διονυσίου Γκλάβα, πολιτικού τότε, αναφέρονται μεταξύ των πολλών υπογραφών και Γ. Κωστόπουλος, ως επίσης και Σ. Κωστόπουλος.

δ) Δημογέροντες και πρόκριτοι από το χωριό Μάζι του τμήματος Κατζάνας (Σωτηράκης Παπαδαίος, Ιωάννης Οικονόμου δημογέρων, Θανάσης Νταφαλιάς, Παναγιωτάκης Αντωνόπουλος, Κωνσταντής Αντωνόπουλος, Κωνσταντής Στρουμπούτας, Κωνσταντίνος Λειβαρτζινός[;], Θανάσης Κωστόπουλος και λοιποί), τον Ιούνιο του 1830, με έγγραφό τους προς τον Κυβερνήτη της Ελλάδος, εκφράζουν μεν τις ευχαριστίες τους σχετικά με τις προσόδους της επαρχίας αυτής, αλλά και το παράπονό τους διότι αισθάνονται αδικημένοι οι κάτοικοι όταν οι πρόσοδοί των ενοικιάζονται δι’ απάτης από άλλους και κατά του κοινού συμφέροντος και της δικαιοσύνης.

ε) Σε έγγραφο, που συντάχθηκε στα Μαζαίϊκα με ημερομηνία 4.12.1840, προς την επί των Εσωτερικών Γραμματεία, μεταξύ των πολλών υπογραφών των κατοίκων υπάρχουν και οι υπογραφές: Χριστόδουλος Κωστόπουλος… Θανάσης Κωστόπουλος.

στ) Σε άλλο έγγραφο των κατοίκων των χωριών της Κατσάνας προς τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη στους υπογράφοντες κατοίκους εκ του Μάζι αναφέρεται και ο Χριστόδουλος Κωστόπουλος.

ζ) Από διαταγή αξιωματικού του στρατού, χειρόγραφη, που δόθηκε σε υπεύθυνους για την διανομή της βοήθειας της οργάνωσης ΟΥΝΡΑ, στα Μαζέϊκα, προκύπτει ότι ζητήθηκε να μην μοιράζεται αλεύρι σε 22 οικογένειες αριστερών, ενώ οι οικογένειες αυτές είχαν ανάγκη αυτήν την βοήθεια. Οι κάτοικοι αυτοί, όπως αναφέρονται στο έγγραφο που ακολουθεί, ήσαν οι εξής: …. Ιωάννης Κωστόπουλος,…

η) Ο Μπρούσαλης (Οι Ανυπότακτοι, σ. 717) δημοσιεύει φωτογραφία με τους εξής Μαζαίους κρατουμένους στο στρατόπεδο Πατρών: …. Γιάννης Κωστόπουλος…

θ) Κωστόπουλος Κωνσταντίνος: (του Ιω.) μαχητής του ΔΣ, από Μαζαίικα. «Την περίοδο της Εθν. Αντίστασης ήταν σκοπευτής οπλοπολυβόλου στον ΕΛΑΣ. Την περίοδο του Δ.Σ.Ε. υπηρέτησε στην Πολιτοφυλακή. Το 1949 συνελήφθη στου «Δράγκου τη Σπηλιά», που ευρίσκετο στο δάσος του Αγίου Αθανασίου ανάμεσα στα χωριά Φίλια και Κρινόφυτα και μεταφέρθηκε στη γενέτειρά του. Επειδή φοβήθηκε για τη ζωή του, απέδρασε από τα κρατητήρια. Πιάστηκε στο Λευκάσιον και τον εξετέλεσε στη θέση «Καρυδιές» έξω από τα Μαζαίικα ο δεσμοφύλακας Βαΐου, Θεσσαλός στην καταγωγή» (Λέφας, Χιλιάδες…, 167). Κωστόπουλος Ντίνος: από Μαζέϊκα, αδελφός της Γιώτας, αντάρτης στην Λαϊκή Πολιτοφυλακή, συνελήφθη στο χωριό Τσορωτά, τον φέρανε στα Μαζέϊκα και στη συνέχεια τον έβγαλαν στη θεση Καρυδιές και τον σκότωσαν (Παλαιολογόπουλος Δημ.).

ι) Κωστοπούλου Γιώτα: (Παναγιώτα του Ιω.), από Μαζέϊκα, στέλεχος του Δ. Σ. τελειόφοιτη της σχολής αξιωματικών (ανθυπολοχαγός) η οποία δημιουργήθηκε το 1948 για την ανάδειξη στρατιωτικών στελεχών, σκοτώθηκε μαζί με τον αρραβωνιαστικό της Ανδρέα Γκότση (υπολοχαγό του Δ. Σ.) στην περιοχή του Σαϊτά στις 10/3/1949. Ήταν μία από τις δύο κοπέλλες που κούρεψαν οι παρακρατικοί σε μία από τις επιδρομές τους στην κωμόπολη (Παλαιολογόπουλος Δημ.). «Μαχήτρια του Δ.Σ.Ε. Έλαβε μέρος σε διάφορες μάχες. Για τη γενναιότητα που επέδειξε στη μάχη των Καλαβρύτων (11-13 Απριλίου) το Γεν. Αρχηγ. του Δ.Σ.Ε. με διαταγή της 5^ης Μαΐου 1948 την προήγαγε επ’ ανδραγαθία σε λοχία του Πεζικού. Με κριτήριο τις εξαιρετικές της ικανότητες επιλέχθηκε για τη φοίτησή της στη Σχολή Αξιωματικών, από την οποία εξήλθε ως ανθυπολοχαγός. Εφονεύθη στις 9 Μαρτίου 1949 μαζί με τον αρραβωνιατικό της Ανδρέα Γκότση από το Δάρα Μαντινείας πάνω στο Σαϊτά. Τα κεφάλια των δύο αγωνιστών μεταφέρθηκαν στου Δάρα» (Λέφας, Χιλιάδες…, 167).

κ) Κωστοπούλου Ελένη θυγατέρα του Ιωάννη: αναφέρεται στην Αριθμ. 412/27-6-1949 απόφαση του εκτάκτου Στατοδικείου Πατρών ότι ήταν 15 ετών και ότι γεννήθηκε και κατοικούσε στα Μαζέϊκα. Συνελήφθη οδηγήθηκε στο στρατοδικείο και δικάστηκε «δια πράξεις λαβούσας χώρας εν Καλαβρύτοις και αλλαχού από των αρχών του έτους 1948 μέχρι και Ιανουαρίου 1949…» και αθωώθηκε παμψηφεί (Παλαιολογόπουλος Δημ.).

λ) Επίσης, από άλλη πηγή: Στις 12 Ιανουαρίου 1863 οι κάτοικοι Μαζαιΐκων σε έγγραφό τους προς την Ι. Σύνοδο, καταφέρονται κατά του υποψηφίου προς χειροτονία ιερέως Κυριάκου Ντογάνη, Μεταξύ των πολλών υπογραφών υπάρχουν και οι: Γκολφίνος Κωστόπουλος, Θανάσης Κωστόπουλος(;), Γεώργιος Κωστόπουλος.

Θ. Τζώρτζης.

Αυτές τις ημέρες ακούστηκε από τον ηγέτη της υπερδύναμης η φράση:

«Δεν χρειάζομαι το Διεθνές Δίκαιο, το μόνο που μπορεί να με σταματήσει είναι το μυαλό μου».

Η ιστορία είναι γεμάτη από ηγέτες που η αυτοπεποίθησή τους άγγιζε τα όρια της ύβρεως. Οι φράσεις τους συχνά αντανακλούν την πεποίθηση ότι δεν ήταν απλώς κυβερνήτες, αλλά η ενσάρκωση του κράτους, του νόμου ή ακόμα και της θείας θέλησης.

Είναι εντυπωσιακό το πώς η εξουσία μπορεί να παραμορφώσει την αντίληψη ενός ανθρώπου για τον εαυτό του.

Αυτοί οι ηγέτες: Θεωρούν ότι χωρίς αυτούς, το έθνος θα καταρρεύσει. Περιφρονούν κάθε  αντίθετη άποψη: Κάθε διαφωνία εκλαμβάνεται ως προδοσία ή έλλειψη ευφυΐας. Πιστεύουν ότι έχουν επιλεγεί από μια ανώτερη δύναμη (Θεό; Τύχη; Ιστορία;).

Να μερικά παραδείγματα:

Λουδοβίκος ΙΔ΄ της Γαλλίας (Ο «Βασιλιάς Ήλιος»): «L’État, c’est moi.» (Το κράτος είμαι εγώ.). Ίσως η διασημότερη φράση απολυταρχισμού στην ιστορία. Ο Λουδοβίκος πίστευε ότι η εξουσία του δεν πηγάζει από τον λαό ή τους θεσμούς, αλλά ότι ο ίδιος και η Γαλλία ήταν ένα και το αυτό.

Ο Ρουμάνος δικτάτορας Νικολάε Τσαουσέσκου καλλιέργησε μια προσωπολατρεία σε τέτοιο βαθμό, που θεωρούσε τον εαυτό του τη μοναδική πηγή σοφίας για κάθε τομέα, από την πυρηνική φυσική μέχρι τη γεωργία. έλεγε: «Είμαι ο εγκέφαλος του έθνους.».

Μουαμάρ Καντάφι: «Είμαι ένας διεθνής ηγέτης, ο πρύτανης των Αράβων ηγετών, ο βασιλιάς των βασιλιάδων της Αφρικής και ο ιμάμης των μουσουλμάνων. Η διεθνής μου θέση δεν μου επιτρέπει να κατέβω σε χαμηλότερο επίπεδο.». Ελέχθη κατά τη διάρκεια μιας συνόδου του Αραβικού Συνδέσμου, δείχνοντας την πλήρη αποσύνδεσή του από την πραγματικότητα και την ανάγκη του για τίτλους που επιβεβαίωναν τη μοναδικότητά του.

Αδόλφος Χίτλερ: «Συνηθίζω να περπατώ με τη σιγουριά ενός υπνοβάτη, εκεί που με οδηγεί η Πρόνοια.». Αυτή η φράση δείχνει την απόλυτη πεποίθηση ότι ήταν ένα «όργανο του πεπρωμένου», γεγονός που τον καθιστούσε απρόσβλητο στην κριτική ή τη λογική των στρατηγών του.

Ναπολέων Βοναπάρτης: «Η λέξη «αδύνατο» υπάρχει μόνο στο λεξικό των ανόητων.». Ο Ναπολέων πίστευε ότι η δική του ιδιοφυΐα μπορούσε να κάμψει τους νόμους της φύσης και της στρατιωτικής λογικής. Αυτή η υπεροψία ήταν που τον οδήγησε τελικά στην καταστροφική εκστρατεία της Ρωσίας.

Ιούλιος Καίσαρας: «Veni, vidi, vici.» (Ήλθον, είδον, ενίκησα.). Μετά τη γρήγορη νίκη του στη μάχη των Ζήλων, ο Καίσαρας έστειλε αυτό το μήνυμα στη Ρωμαϊκή Σύγκλητο. Η λακωνικότητα της φράσης υποδηλώνει ότι η επικράτησή του ήταν νομοτελειακή και σχεδόν αβίαστη, υποτιμώντας πλήρως την αντίσταση των εχθρών του.

Καλιγούλας (Ρωμαίος Αυτοκράτορας): «Ας με μισούν, αρκεί να με φοβούνται.» (Oderint dum metuant). Ο Καλιγούλας ήταν η επιτομή της ναρκισσιστικής τυραννίας. Δεν τον ενδιέφερε η υστεροφημία του ή η αγάπη του λαού, παρά μόνο η απόλυτη επιβολή μέσω του τρόμου. Θεωρούσε τον εαυτό του ζωντανό θεό και λέγεται ότι ήθελε να διορίσει το άλογό του, τον Ίνκιτατους, ως ύπατο.

Ιωσήφ Στάλιν: «Ένας θάνατος είναι τραγωδία, ένα εκατομμύριο θάνατοι είναι στατιστική.». Αν και αμφισβητείται αν η φράση ειπώθηκε ακριβώς έτσι, αποδίδει πλήρως την παγερή υπεροψία του Στάλιν. Έβλεπε την ανθρωπότητα ως μια μάζα που μπορούσε να θυσιαστεί στον βωμό της δικής του ιδεολογικής και προσωπικής κυριαρχίας.

Ζαν Μπεντέλ Μποκάσα (Αυτοκράτορας της Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας): «Όλα σε αυτή τη χώρα είναι δικά μου. Είμαι ο πατέρας, ο δάσκαλος και ο ιδιοκτήτης των πάντων.». Ο Μποκάσα αυτοανακηρύχθηκε «Αυτοκράτορας» σε μια τελετή που κόστισε όσο το ένα τρίτο του ετήσιου προϋπολογισμού της χώρας του. Η φράση του αντικατοπτρίζει την πλήρη ταύτιση της κρατικής περιουσίας με την προσωπική του τσέπη.

Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος (Βασιλιάς της Αγγλίας): «Αν έβρισκα αγοραστή, θα πουλούσα και το ίδιο το Λονδίνο.». Ο Ριχάρδος έβλεπε το βασίλειό του απλώς ως έναν πόρο για να χρηματοδοτεί τις δικές του προσωπικές φιλοδοξίες και εκστρατείες. Η φράση αυτή δείχνει την απόλυτη περιφρόνηση για το κράτος ως σύνολο πολιτών.

Βλέπετε γιατί η Ιστορία είναι σύμβουλος του παρόντος και διδάσκαλος του μέλλοντος;

Για μένα αγαπητοί μου φίλοι πλανάται ένα μέγιστο ερώτημα, μεταξύ πολλών άλλων: Ποιό είναι το επόμενο βήμα αυτών των οργανισμών οι οποίοι συστάθηκαν από τα έθνη του κόσμου για να προστατεύσουν την αυθαιρεσία των ηγετών να επιβάλλουν το διεθνές δίκαιο να δημιουργήσουν συνθήκες οι οποίες θα βελτίωναν την ζωή τη συνύπαρξη κ. λ. των λαών των εθνών του κόσμου; Έχουν λόγο ύπαρξης; Πώς αισθάνονται οι επικεφαλής αυτών; Μήπως οι «επί κεφαλής» αυτών θα έπρεπε να είχαν παραιτηθεί διαμαρτυρόμενοι; Λέω… Μήπως…

Θα σας αποχαιρετήσω με  τους στίχους του τραγουδιού του Νίκου Γκάτσου σε μουσική Σταύρου Ξαρχάκου: «… έχε τα μάτια σου ανοιχτά βράδυ – πρωί
γιατί μπροστά σου πάντα απλώνεται ένα δίχτυ…».

Α. Τζώρτζης.

Η σφραγίδα αυτή του Σχολαρχείου της Μονής Ταξιαρχών Αιγιαλείας, προέρχεται από έγγραφο του έτους 1899.

Ως Σχολάρχης αυτού του Σχολαρχελιου, το υπογράφει ο Σαμουήλ Ανεστόπουλος από τα Δουμενά Κερπινής και ως διδάσκαλος ο Φιλόθεος  Ευσταθίου από την Κλαπατσούνα, αμφότεροι «Ταξιαρχίτες».

(Περισσότερα περί αυτών στο υπό συμπλήρωση και διαμόρφωση Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων).

Αγαπητοί αναγνώστες αυτού του blog, αγαπητοί φίλοι, αγαπητοί συμπατριώτες, αγαπητοί Έλληνες του εξωτερικού, αύριο γιορτάζουμε τη μεγάλη ημέρα της Χριστιανοσύνης.

Φέτος οι ευχές δυσκολεύονται να βγουν από τα χείλη. Πώς να μιλήσεις για «άγια νύχτα», όταν η καθημερινότητα ξεχειλίζει από αυθαιρεσία; Πώς να γιορτάσεις την αλήθεια που δίδαξε ο Χριστός, όταν γύρω σου κυριαρχεί το ψεύδος των πολιτικών και των ακολούθων τους που χαμογελούν μπροστά στις κάμερες, την ώρα που εξαπατούν έναν λαό που πασχίζει να επιβιώσει.

Βλέπουμε τον «τσαμπουκά» της εξουσίας να υψώνεται σαν τείχος μπροστά μας, την ανελευθερία να μεταμφιέζεται σε κανονικότητα και τη δικαιοσύνη να μοιάζει με σύντομο ανέκδοτο. Η ακρίβεια μας στερεί το δικαίωμα στην αξιοπρέπεια και η κατάπτωση των αξιών μας κάνει να νιώθουμε ξένοι στον ίδιο μας τον τόπο.

Η αντίθεση ανάμεσα στη λαμπερή βιτρίνα των εορτών και την ωμή πραγματικότητα δημιουργεί μια βαθιά εσωτερική σύγκρουση. Όταν η αδικία και η αυθαιρεσία γίνονται καθημερινότητα, οι τυπικές ευχές μοιάζουν με κοροϊδία.

Φέτος, ας μην ευχηθούμε τα κλασικά «μαγικά» και «παραμυθένια» Χριστούγεννα, γιατί η πραγματικότητα γύρω μας δεν είναι ούτε μαγική, ούτε παραμυθένια.

Όμως, ας είναι αυτές οι γιορτές η δική μας σιωπηλή ανάταση. Ίσως η ουσία των γιορτών να βρίσκεται ακριβώς εκεί: στην αντίσταση απέναντι στο γκρίζο.

Να μην συνηθίσουμε το άδικο. Η μεγαλύτερη ήττα μας θα είναι να θεωρήσουμε την εξαπάτηση φυσιολογική.

Να κρατήσουμε την αλήθεια μας ζωντανή. Μέσα στον ορυμαγδό των ψεμάτων, ας είναι η δική μας προσωπική καθαρή ματιά και η ηθική μας το μοναδικό φως που δεν σβήνει.

Να βρούμε τη δύναμη να πορευθούμε μαζί. Αφού οι κρατούντες μας θέλει μόνους, αδύναμους και φοβισμένους, εμείς ας απαντήσουμε με αλληλεγγύη και ανθρωπιά, εκεί που εκείνοι απέτυχαν.

Αυτά τα Χριστούγεννα, ας μην ευχηθούμε μόνο «Χρόνια Πολλά», «Καλά Χριστούγεννα».

Ας ευχηθούμε Κουράγιο, Αντοχή και Καθαρή Συνείδηση. Γιατί σε έναν κόσμο που καταρέει ηθικά, το να παραμείνουμε όρθιοι και ακέραιοι ως άνθρωποι, θα είναι η μεγαλύτερη νίκη μας.

Τα παρακάτω είναι τα εξώφυλλα από τα επτά βιβλία μου, τα οποια μέχρι τώρα έχω γράψει.

Εκτός του EXCEL, τα άλλα έξι είναι ιστορικής φύσεως και αναφέρονται στην επαρχία των Καλαβρύτων.

Όπως ειδικοί του είδους διατείνονται, είναι μοναδικά. Εγώ, που έχω πάνω από 15 χρόνια που προσπαθώ να τα συντάξω, με βάση πρωτογενή και ανέκδοτα στοιχεία, και που έχω αφιερώσει και συνεχίζω προς τούτο, ένα μεγάλο μέρος της ζωής μου, λέγω ότι είναι χρήσιμα για τους ενδιαφερομένους για την ιστορία αυτού του τόπου, για πρόσωπα και γεγονότα, για μοναστήρια του κ. λ. αλλά και μοναδική πηγή εύρεσης συγκεντρωμένων και αναμφισβήτητων πληροφοριών, άρα, όποιος τα έχει στα χέρια του θα έχει μελλοντικά κάτι σπάνιο και ανεκτίμητο.

Αυτά τα βιβλία, τα καλαβρυτινά μέσα και φορείς, τα σνομπάρουν, όπως και τον συγγραφέα τους, και καλά κάνουν, διότι ο συγγραφέας τους δεν είναι αναλώσιμος, ουδέ και «του χεριού τους» και έτσι αναγκαστικά, διαφημίζει μόνος του τα βιβλία του. Βέβαια δεν παραλείπουν να τα χρησιμοποιούν με τον γνωστό «κουτοπόνηρο τρόπο»!

Το επτάτομο «Ιστορικό Λεξικό», που στην τελευταία φωτογραφία παρουσιάζεται, έτυχε της επιλογής από ειδήμονες, αλλά και από κορυφαία ιδρύματα της χώρας και του εξωτερικού, όπως η Φιλοσοφική Σχολή του πανεπιστημίου Αθηνών, το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, και τελευταία η Βιβλιοθήκη Widener που Πανεπιστημίου της Αμερικής Harvard. Αυτό ελάχιστοι φίλοι Καλαβρυτινοί το εξετίμησαν. Τους ευχαριστώ! Πολλοί άλλοι, μεταξύ των οποίων, φορείς Διοίκησης, Σύλλογοι, αλλά ακόμα και κάποιοι που το έχουν στα χέρια τους και μάλιστα δωρεάν, δεν «το κατάλαβαν» δεν «το πρόσεξαν». Άλλοι δε γελοιοδώς φερόμενοι προσπάθησαν ακόμα και να το απαξιώσουν…

Εμένα μου φτάνει η διαφήμιση μέσω της Φιλοσοφικής, του Εθν. Ιδρύματος Ερευνών, του Harnard…

Μελλοντικά αυτή θα είναι ακόμα πιό εκκωφαντική…

Εδώ, σε αυτή τη γωνιά, μόνος, πέρασα ένα χρόνο και βάλε.

Δύο οθόνες μπροστά μου, τα παράθυρά μου στο χθες.

 Στη μία, κατέγραψα τη σοδειά μου, το αποτέλεσμα της έρευνάς μου, τις φωτεινές ακτίνες του παρελθόντος.

Η άλλη οθόνη, μου πρόβαλλε με αργό, ιερό παλμό, το «Αρχείο», τα χειρόγραφα και τα φυλαγμένα μυστικά του.

Ήμουν σκυμμένος, ώρες πολλές, κάθε μέρα.

 Η πλάτη μου, το κεφάλι μου, η ψυχή μου, όλα αναλώνονταν σε αυτό το φως, το τεχνητό, ψάχνοντας τα Εκκλησιαστικά και Μοναστηριακά, της επαρχίας των Καλαβρύτων.

Μόνος μου εκεί, με όπλο μου το θάρρος και το πάθος,  εσήκωσα το βάρος .

Στη γωνιά αυτή, με το φως των οθονών, τελειώνει πλέον ο χρόνος των σκυφτών προσδοκιών.

Πλησίασε το τέλος.

Οι φωνές, που άκουγα μόνος εγώ μες στη σιωπή της μοναξιάς, δεν έχουν πια ερωτήματα. Έχουν γίνει απαντήσεις.

Εκατό χρόνια μετά τον Απελευθερωτικό Αγώνα, ψάχτηκαν με πείσμα και με πάθος.

Οι ζωές, οι ψυχές, οι τελετές, η ιστορία ολόκληρη της εκκλησίας της γης των Καλαβρύτων, ξεπρόβαλλαν ευδιάκριτες, μέσα από τα ξεθωριασμένα χαρτιά.

Η πορεία μοναχική. Τα συναισθήματα της προσμονής, της απογοήτευσης και του φόβου από τον όγκο των πληροφοριών, έντονα… Όμως….

Κάθε μαρτυρία έγινε φως, κάθε κόκκος βλαστός.

Μέχρι τώρα ήμουν ο ερευνητής που ψάχνει.

Πλέον είμαι ο φύλακας των πνευματικών μου κειμηλίων.

 Η ησυχία που έρχεται με το τέλος, δεν είναι κενή.

Είναι γεμάτη από την προβολή προσώπων, στιγμών και γεγονότων του παρελθόντος.

Νιώθω την κούραση του μοναχικού δρόμου. Μα πιο πολύ, τη βαθιά, ζεστή πληρότητα.

Το «Αρχείο» περιήλθε σε γνώση μου, και θα γίνω το μέσο της διάδοσής του στην απεραντοσύνη του μέλλοντος.

Ένα ακόμα σημαντικό πετραδάκι θα προστεθεί στην διάσωση της ιστορίας της επαρχίας των Καλαβρύτων!

Θ. Τζώρτζης.

Αγαπητοί αναγνώστες, παραθέτω στη συνέχεια φωτογραφίες δύο νέων βιβλίων τα οποία μου έδωσε ο συγγραφέας τους κος Γρηγόρης Νικηφ. Κοσσυβάκης και για τα οποία τον ευχαριστώ και του εύχομαι να έχουν καλή αποδοχή και καλή πορεία, στους εστιάζοντες αναγνώστες στην ιστορία των Μποτσαραίων, και με το καλό να δούμε και άλλες σημαντικές προσπάθειές του στο μέλλον.

Β. ΤΟΥΣΑ ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ – Ο ΑΙΑΣ ΤΩΝ ΣΟΥΛΙΩΤΩΝ. (έκδοση 2025- Άπειρος Χώρα.)

Αγαπητοί φίλοι, παρουσιάζω παρακάτω την καταχώρηση του «Ιστορικού Λεξικού της επαρχίας Καλαβρύτων» στη βιβλιοθήκη του Harvand.

Όποιος θέλει μπορεί να το αναζητήσει….

Τα δείγματα των χειρογράφων εγγράφων, τα οποία παρατίθενται παραπάνω και από τα οποία, αφού διαβαστούν, αντλούνται οι πληροφορίες οι οποίες καταγράφονται και στη συνέχεια αξιοποιούνται για την σύνταξη του Ιστορικού λεξικού της Επαρχίας Καλαβρύτων, δεν είναι ούτε καν ενδεικτικά του πλήθους και της δυσκολίας και γραφής των χειρογράφων εγγράφων. Από αυτά τα δείγματα, το πρώτο είναι καλογραμμένο και ευανάγνωστο. Τα υπόλοιπα είναι αναγνώσιμα, ύστερα από προαπάθεια. Υπάρχουν και άλλα έγγραφα τα οποία είναι μη αναγνώσιμα, διότι, είτε λόγω πολυκαιρίας έχουν γίνει αχνά τα γράμματά τους, είτε διότι έχουν μερικώς ή ολικώς καταστραφεί, έχουν βραχεί, έχουν φθαρεί από τη χρήση κ. λ.

Είναι όμως ένα δείγμα για να καταλάβει ο αναγνώστης την προσπάθεια που γίνεται:

α) για την εύρεση του εγγράφου, μεταξύ πολλών άλλων, ίσως δεκάδων ή εκατοντάδων κ. λ., β) για την ανάγνωσή του, γ) για τον εντοπισμό εντός αυτού, της χρήσιμης πληροφορίας, δ) για τον έλεγχο αν αυτή έχει με κάποιο τρόπο, από άλλη πηγή, στο παρελθόν καταχωρηθεί στο κείμενο, ε) για την αναζήτηση της θέσης όπου θα καταχωρηθεί στο κείμενο. Όταν το κείμενο αποτελείται από μερικές χιλιάδες σελίδες, αυτό είναι πράγματι μία δύσκολη και χρονοβόρα προσπάθεια, στ) για την καταγραφή της.

Θα σταθώ όμως στην ανάγνωση των εγγράφων που έχουν βρεθεί και είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για τα παραπάνω βήματα της αξιολόγησης και καταγραφής της πληροφορίας.

Αν το έγραφο δεν καταστεί δυνατόν να διαβαστεί, για τον ερευνητή που το έχει μπροστά του, όσο σημαντικό και αν είναι, είναι μη αξιοποιήσιμο, δηλαδή «άχρηστο». Αυτό το «άχρηστο» έγγραφο πιθανόν να περιέχει πολύτιμες πληροφορίες, αλλά μόνο για αυτόν που θα καταφέρει να το αναγνώσει.

Η ανάγνωση ενός χειρογράφου, προϋποθέτει εμπειρία, η οποία αποκτάται ύστερα από ανάγνωση πολλών χειρογράφων, γνώση της γλώσσας εκείνης της εποχής (καθαρεύουσα κ. λ.), της ορθογραφίας, της σύνατξης, ακόμα και προσπάθεια εκμάθησης του τρόπου σύνταξης των εγγράφων της περιόδου εκείνης. Επίσης ο αναγνώστης θα πρέπει να εναρμονισθεί και ίσως να ταυτισθεί με το πνεύμα και τα ισχύοντα κατά την εποχή του εγγράφου Αυτά βέβαια για έγγραφα τα οποία έχουν συνταχθεί από ανθρώπους που γνώριζαν γράμματα και όλα τα παραπάνω.

Έγγραφα όμως έχουν συντάξει και απλοί άνθρωποι, γνωρίζοντες λίγα γράμματα ή ελάχιστα (δεδομένου ότι ο αναλφαβητισμός ήτο σε μεγάλη έκταση στη χώρα τα χρόνια μετά την Επανάσταση του 1821 αλλά και στη συνέχεια), όντες ανορθόγραφοι ή και κακογράφοι. Αυτά είναι ακόμα πιό δύσκολα να διαβαστούν.

Επίσης πολύ δύσκολο έως αδύνατο πολλάκις, είναι να αναγνωσθούν (και μάλιστα σωστά) ονοματεπώνυμα και ιδίως εκείνων που υπογράφουν έγγραφα.

Αυτά, αγαπητοί μου φίλοι είναι τα ελάχιστα εκ των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο ….. αναζητών, μέσα από πρωτογενείς πηγές που είναι τα χειρόγραφα έγγραφα, στοιχεία, ώστε να συντάξει ένα έργο το οποίο να μην αποτελεί αντιγραφή άλλων, αλλά να φέρνει στο φως ανέκδοτα στοιχεία και πολύτιμες πληροφορίες σχετιζόμενες με το παρελθόν και την ιστορία του τόπου.

Α. Τζώρτζης.

(με διπλό κλικ στις Φωτογραφίες, αυτές γίνονται ευανάγνωστες).

Αγαπητέ αναγνώστη, αγαπητέ συμπατριώτη Καλαβρυτινέ, με χαρά και υπερηφάνεια αισθάνομαι την ανάγκη να μοιραστώ μαζί σου τα παρακάτω:

Σήμερα όπου η τοπική ιστορία κινδυνεύει να αλλοιωθεί και να χαθεί στη δίνη της παγκοσμιοποίησης, υπάρχουν στιγμές που έρχονται να μας υπενθυμίσουν τη διαχρονική της αξία και τη δύναμή της να ταξιδεύει. Αυτή η στιγμή είναι εδώ: Στα πανύψηλα, ιερά ράφια της Widener Library του φημισμένου Πανεπιστημίου Harvard, στο τμήμα Ελληνικών σπουδών, ανάμεσα σε σπάνια χειρόγραφα και τόμους που καθόρισαν τον παγκόσμιο πολιτισμό, βρίσκεται ένας θησαυρός που φέρει περήφανα την ελληνική σφραγίδα.

Δεν πρόκειται για ένα αρχαίο κείμενο ή ένα κλασικό έργο. Πρόκειται για το «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων».

Η ύπαρξη αυτού του συγκεκριμένου, εξειδικευμένου έργου στην καρδιά ενός εκ των κορυφαίων πνευματικών κέντρων του πλανήτη στη βιβλιοθήκη Widener του Harvand, προκαλεί αναμφίβολα συγκίνηση. Πρόκειται για την έμπρακτη αναγνώριση ότι η μνήμη και οι ρίζες ενός τόπου, οι αγώνες και οι παραδόσεις των Καλαβρυτινών, αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της παγκόσμιας γνώσης. Είναι μια τεράστια τιμή και μια πηγή υπερηφάνειας για μένα, για κάθε Έλληνα και ιδιαίτερα για τους κατοίκους της επαρχίας των Καλαβρύτων.

Η Βιβλιοθήκη Widener είναι μία από τις μεγαλύτερες και πιο διάσημες ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες στον κόσμο. Το γεγονός ότι και το δικό μου έργο επελέγη να ενταχθεί στη συλλογή της σημαίνει, κατ’ εμέ:

• Αναγνώριση της Αξίας του Έργου: Η επιλογή αυτή δείχνει ότι το έργο αυτό θεωρείται μια σημαντική πηγή ιστορικών πληροφοριών και ότι αναγνωρίζεται η ερευνητική του αρτιότητα και η συμβολή του στην ιστορική μελέτη της περιοχής.
• Παγκόσμια Προβολή: Η συλλογή του Harvard είναι προσβάσιμη σε χιλιάδες φοιτητές, καθηγητές και ερευνητές από όλο τον κόσμο. Το «Λεξικό» μου πλέον βρίσκεται σε ένα παγκοσμίου φήμης ίδρυμα, γεγονός που του προσδίδει διεθνή αναγνώριση και επιτρέπει τη μελέτη του από ένα ευρύ κοινό.
• Τιμή για την Ελλάδα και την Περιοχή: Μέσα από το έργο αυτό, η ιστορία και ο πολιτισμός της επαρχίας Καλαβρύτων βρίσκουν τη θέση τους σε ένα από τα πιο σημαντικά πνευματικά κέντρα του κόσμου. Αυτό είναι μια μεγάλη τιμή όχι μόνο για μένα προσωπικά, αλλά και για την τοπική ιστοριογραφία της περιοχής της Αχαΐας.

Εν κατακλείδι, αισθάνομαι περήφανος. Η πράξη αυτή αποτελεί μια σφραγίδα ποιότητας και αξιοπιστίας για το έργο μου και επισφραγίζει την πολυετή προσπάθεια και αφοσίωσή μου στην καταγραφή της ιστορίας.

Λίγα λόγια για τη βιβλιοθήκη Widener και το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών (Center for Hellenic Studies – CHS) .

Η Βιβλιοθήκη Widener (Harry Elkins Widener Memorial Library) είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή βιβλιοθήκη. Είναι το εμβληματικό κέντρο του συστήματος βιβλιοθηκών του Πανεπιστημίου Harvard και αποτελεί σημείο αναφοράς στην παγκόσμια ακαδημαϊκή κοινότητα.

• Ο Κεντρικός Πυλώνας: Η Widener θεωρείται η ναυαρχίδα του Harvard Library και στεγάζει τη μεγαλύτερη συλλογή βιβλίων και υλικού εντός του campus.
• Η Τραγική Ιστορία: Χτίστηκε το 1915 ως δώρο της Eleanor Elkins Widener στη μνήμη του γιου της, Harry Elkins Widener, ο οποίος ήταν λάτρης των βιβλίων, απόφοιτος του Harvard (τάξη του 1907) και χάθηκε στο ναυάγιο του Τιτανικού το 1912.
• Μνημείο και Συλλογή: Στο εσωτερικό της, υπάρχει το Widener Memorial Room, όπου εκτίθεται η προσωπική σπάνια συλλογή βιβλίων του Harry, στην οποία προστέθηκε αργότερα και μία από τις λίγες άριστα διατηρημένες Βίβλους του Γουτεμβέργιου.

Μεγέθη και Περιεχόμενο.

• Αχανής Συλλογή: Στεγάζει περίπου 3,5 εκατομμύρια τόμους και θεωρείται μία από τις πιο ολοκληρωμένες ερευνητικές συλλογές στον κόσμο στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες.
• 57 Μίλια Ράφια: Τα ράφια της εκτείνονται σε περίπου 92 χιλιόμετρα (57 μίλια) σε δέκα επίπεδα, σχηματίζοντας έναν λαβύρινθο γνώσης.

Παγκόσμιος Χαρακτήρας: Οι συλλογές της περιλαμβάνουν έργα σε πάνω από 100 γλώσσες—γεγονός που εξηγεί γιατί ένα έργο όπως το Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων βρίσκει τη θέση του εκεί.

Το Harvard διαθέτει ένα παγκοσμίου φήμης Κέντρο Ελληνικών Σπουδών (CHS). Αυτό το κέντρο εστιάζει στην ανακάλυψη και επανεκτίμηση του ουμανισμού των αρχαίων Ελλήνων. Λειτουργεί σε δύο βασικές τοποθεσίες:

• Washington, DC, ΗΠΑ: Η κεντρική του έδρα, που ιδρύθηκε το 1960, είναι ένας κορυφαίος ερευνητικός φορέας αφιερωμένος στον Ελληνικό πολιτισμό με την ευρύτερη έννοια, συμπεριλαμβανομένης της εξέλιξης της ελληνικής γλώσσας και του πολιτισμού της ως κεντρικό σημείο επαφής για όλους τους διαφορετικούς πολιτισμούς της αρχαίας Μεσογείου.
• Ναύπλιο, Ελλάδα (CHS Greece): Από το 2008, το CHS Greece λειτουργεί ως διεπιστημονικό κέντρο του Πανεπιστημίου Harvard στην Ελλάδα.

Η Βιβλιοθήκη Widener, ως μέρος της Βιβλιοθήκης του Harvard College, φιλοξενεί μια από τις μεγαλύτερες και πλουσιότερες συλλογές Νεοελληνικών Σπουδών εκτός Ελλάδας.

Φίλε αναγνώστη, φίλε Καλαβρυτινέ, και στο παρελθόν είχα ανάλογα συναισθήματα, αλλά όχι της ίδιας έντασης, όταν κορυφαία πνευματικά κέντρα της Ελλάδος όπως η Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, το Τμήμα Νεοελληνικών σπουδών του Κέντρου Ερευνών κ. ά, μου ζήτησαν και ενέταξαν στις βιβλιοθήκες τους αυτό το έργο μου. Όμως η ένταξη του έργου μου στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Αμερικής με κάνει πιο υπερήφανο και μου δημιουργεί την πρόσθετη υποχρέωση να υποσχεθώ ότι το υπό συμπλήρωση και διαμόρφωση Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων θα συγκινεί και θα πάλλεται πολύ πιο έντονα και ουσιαστικά όχι μόνο στις καρδιές των Καλαβρυτινών αγνών πατριωτών, αλλά και κάθε ιστορικού και ιστοριοδίφη.

Οφείλω και από εδώ να ευχαριστήσω θερμά την κα R… L…, καθώς και τον καθηγητή κο P… J…, για το ενδιαφέρον τους, την προσπάθειά τους, καθώς και την τιμή στο πρόσωπό μου και στο έργο μου!

Ευχαριστώ και εσάς φίλοι μου για την τιμή που μου κάνετε να διαβάζετε όσα αναρτώ εδώ!

Με τιμή,

Αθ. Τζώρτζης.

Σε συνέχεια και άλλων σπανίων ντοκουμέντων σχετικών με το Γκέρμπεσι, παρουσιάζω στη συνέχεια ένα ακόμα έγγραφο, του 1894, το οποίο ευρίσκεται μαζί με άλλα σχετικά έγγραφα αφορώντα τη χειροτονία του εκ Νεζερών Αντωνίου Παπαδημητρίου, υιού του ιερέως Γεωργίου Παπαδημητρίου, ως εφημερίου στο Γκέρμπεσι.

Ο εν λόγω Αντώνιος Παπαδημητρίου καταγόταν απο τα Νεζερά, είχε γεννηθεί το 1862 και ήταν παντρεμένος με την Παρασκευή κόρη του Γεωργίου Ανδρικοπούλουμε την οποία είχε αποκτήσει δύο παιδιά.

Η Σύνοδος αρχικά, το Δεκέμβριο του 1894, δεν ενέκρινε αυτή τη χειροτονία, αλλά τον Φεβρουάριο του 1895 αναθεώρησε την προηγούμενεη απόφασή της και την ενέκρινε.

Το έγγραφο των κατοίκων του χωριού Γκέρμπεσι, προς την Επισκ. Επιτροπή* Καλαβρύτων κ. λ. από 14 Σεπτ. 1894, είναι το παρακάτω και αναφέρει ότι:

«… Η κοινότης ημών συνιστάμενη εκ πεντήκοντα σχεδόν οικογενειών, στερείται εφημερίου ως δεν αγνοεί οι Σεβαστή Επιτροπή, εντεύθεν δε μόνον δεν εκκλησιαζόμεθα παντελώς ακόμα ως μη έδει, αλλά και τας συμπαρομαρτούσας θρησκευτικάς υποχρεώσεις ακουσίως αθετούμε.

Αβάπτιστα δε τέκνα υμών απέθανον και άνευ της νεκρωσίμου ακολουθίας ενταφιάσθησαν, δίκην δε ταχυδρόμου τρέχωμεν ανά τα λοιπά χωρία προς ανεύρεση ιερέως, οσάκις πρόκειται να κηδευτεί κάποιος εκ των συγχωριανών μας.

Την κατάπαυση της καταστάσεως ταύτης και προς άρση της υφισταμένης ανωμαλίας παρακαλέσαμε τον εκ του χωρίου Λακκωμάτων του δήμου Φαρών Αντώνιο Παπαδημητρίου, κεκτημένον τα προς τούτο προσόντα, ίνα δεχθεί και προχειριστή ως εφημέριος της κοινότητός μας. Καταφατικής δε δοθείσης ημίν απαντήσεως παρ’ αυτού καθικετεύομεν την Σεβαστήν Επιτροπήν ίνα, λαμβάνουσα υπ’ όψιν τα παρ’ εκείνου υποβληθησόμενα αυτή έγγραφα, ευαρεστηθή και προκαλέση την έγκριση της Σεβαστής Ιεράς Συνόδου προς χειροτονία του ειρημένου. Ευπειθέστατοι,

Οι κάτοικοι του χωρίου Γκέρμπεσι. [Μεταξύ των δυσανάγνωστων υπογραφών των κατοίκων του χωριού διακρίνω τα εξής ονοματεπώνυμα αυτών:]

Δημητράκης Παπαζαφείρης, Λεωνίδας Κόρδας, Κωνσταντίνος Γ. (;) Κόρδας, Κωσταντής Παπαζαφείρης, Ιωάννης Τζώρτζης, Αντώνιος Παπαζαφείρης, Χρήστος (;), Δ. Κόρδας, Ανδρέας Σκόνδρας, Γιάννης Σκόνδρας, Αλέξιος Σκόνδρας,, Ανδρέας Στρατίκης, Φώτης Σταυριανός, Δημήτρης Μεντάνης, Κανελλάκης Κόρδας, Χρυσανθάκης Κόρδας, Αριστείδης Κόρδας, γρηγόρης Κόρδας, Σταμάτης Κόρδας, Κωσταντίνος Κόρδας, Γεωργάκης Ταπεινός, Ιωάννης Ταπεινός, Δημήτρης Ι. Τζώρτζης, Ιωάννης Γ. Τζώρτζης, Κώστας Γ. Τζώρτζης, Βαγγέλης Μουρτάς (;), Ι. (Κ.;) Στρατίκης (;), Αποστόλης Α. Στρατίκης, Σπήλιος Πλότας, Μίχος Πλότας, Αντώνης Τζώρτζης, Γ. Σταυρι[α]νός, Αγγελής Σταυρι[α]νός, Χαράλαμπος Σταυρι[α]νός, Ιωάννης ζαφειρόπουλος./ Επικυρούται το γνήσιον…. ο ειδικός πάρεδρος Α. Πλότας/ επικυρούται το γνήσιον… ο Δήμαρχος Λαπαθών […] Σακελαρό[πουλος;]».

* Την Επισκοπική επιτροπή Καλαβρύτων αποτελούσαν τότε οι κληρικοί ιερείς: Γαλακτίων Αγγελόπουλος, Γ. Καρακάσης, Αντ. Γιδάς.

Πηγή: Το Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων όπως συπληρώνεται και αναδιαμορφώνεται, όπου και επακριβώς, παρατίθενται οι πηγές των εγγράφων, όπως και όλα τα υπόλοιπα περί του θέματος έγγραφα.

Σημείωση: Τα παραπάνω υπόκεινται στους περί πνευματικής ιδιοκτησίας περιορισμούς τςη νομοθεσίας.

Με εφόδια, το μεράκι, τη γνώση, την ικανότητα και μια πολυετή πορεία στον χώρο της λογοτεχνίας, ο Νίκος Κ. Σακελλαρόπουλος, ο αγαπητός φίλος και πολυβραβευμένος συγγραφέας, μας προσφέρει το τελευταίο του πνευματικό δώρο: τους «Ταξιδευτές του ονείρου».

Το έργο αυτό, με πλήρη τίτλο: «Ταξιδευτές του ονείρου. / Σταγόνες ψυχής και χαμόγελου / Βραβευμένα διηγήματα», των 235 σελίδων (σχήματος 0,17 Χ 0,24), το οποίο έχει εκδοθεί τον Οκτώβριο του 2025 από τον εκδ. οίκο Μ. Σιδέρη, δεν είναι απλώς μια συλλογή, είναι μια κατάθεση ψυχής και μια απόσταξη της εμπειρίας που συσσωρεύτηκε σε σχεδόν έναν αιώνα ζωής. Ο κ. Ν. Κ. Σακελλαρόπουλος, αφηγείται τα σπουδαία της ζωής, συνδυάζει την βαθιά συγκίνηση των βραβευμένων διηγημάτων του με την απρόσμενη, αυθόρμητη χαρά του χιούμορ.

Το βιβλίο διαρθρώνεται σε δύο μέρη, αντανακλώντας τις δύο βασικές όψεις της ανθρώπινης εμπειρίας:

Α: Τη σοφία της ζωής (Βραβευμένα Διηγήματα). Εδώ, ο συγγραφέας ανασύρει ιστορίες που φωτίζουν τη θυσία, τον αγώνα και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Διηγήματα όπως «Οι απόκληροι των βράχων», «Ο θάνατος της Αγιασμένης» και «Το μυθιστόρημα του ετοιμοθάνατου» είναι «Σταγόνες ψυχής», γραμμένες με τη σπάνια τρυφερότητα και τη γνώση του ανθρώπου που έχει ζήσει πολλά. Η λογοτεχνική του ωριμότητα αναδεικνύεται μέσα από κάθε λέξη.

Β: Το φως της ευθυμίας (Χιουμοριστικές Ιστορίες). Με μια αναπάντεχη στροφή, το δεύτερο μέρος φέρνει στο προσκήνιο το «χαμόγελο». Μικρές, χιουμοριστικές ιστορίες και αφηγήματα (όπως «Ο παπα-καλός» και «Η μαμή που ξεγέννησε βαγένι») αποδεικνύουν ότι, παρά τις δυσκολίες, η ζωή κρύβει πάντα μια αστεία πλευρά. Είναι η γλυκιά, ανάλαφρη νότα που επιτρέπει στην ψυχή να αναπνεύσει.

Το βιβλίο ολοκληρώνεται με ένα Παράρτημα που περιλαμβάνει φωτογραφίες των βραβείων του συγγραφέα, επισφραγίζοντας την αξία του έργου ενός δημιουργού που αφιέρωσε τη ζωή του στη λογοτεχνία.

Οι «Ταξιδευτές του ονείρου» του αγαπητού κ. Ν. Κ. Σακελλαροπούλου είναι ένα βιβλίο-παρακαταθήκη. Είναι η φωνή της πείρας που μας υπενθυμίζει ότι η ζωή είναι ένα μοναδικό μείγμα δράματος και γέλιου, όπου η ψυχή και το χαμόγελο είναι οι αληθινοί μας συνοδοιπόροι. Μια συγκινητική πρόταση ανάγνωσης από έναν συγγραφέα που παραμένει ενεργός και δημιουργικός παρά τη μεγάλη του ηλικία.

Αγαπητέ μου κ. Νίκο, σε ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου για την τόσο τιμητική και συγκινητική χειρονομία να μου στείλεις δωρεάν το τελευταίο σου πνευματικό δημιούργημα, «Ταξιδευτές του ονείρου». Αποτελεί για μένα ένα πραγματικό δώρο ψυχής, ειδικά γνωρίζοντας πως αυτό το έργο αποτελεί απόσταγμα της σοφίας και της πολύχρονης λογοτεχνικής σου διαδρομής. Να είσαι πάντα καλά, να συνεχίζεις να δημιουργείς και να μας χαρίζεις απλόχερα, όπως κάνεις πάντα, «σταγόνες ψυχής και χαμόγελου» μέσα από τις σελίδες σου!

Αθ. Τζώρτζης.

Αγαπητοί αναγνώστες, συμπατριώτες και φίλοι,

σήμερα, 27 Οκτωβρίου 2025, η πατρίδα μας έχει να αντιμετωπίσει πολλά προβλήματα: Την Διαφθορά. Την κλοπή του Δημοσίου χρήματος. Την «πλαγία υποδείξει» παρέμβαση σε θέματα απόδοσης δικαιοσύνης για υποθέσεις στις οποίες εμπλέκονται πολιτικοί ή κομματικοί και την ασυλία των πολιτικών προσώπων. Τη βουλιμία του γείτονά της. Την έλλειψη εμπιστοσύνης στη δημόσια διοίκηση. Το αυξανόμενο κόστος ζωής. Την ανεργία. Τους χαμηλούς μισθούς και συντάξεις και την οικονομική αβεβαιότητα.  Το Μεταναστευτικό – Προσφυγικό. Την  ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης. Την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και την απουσία λογοδοσίας. Την υπογεννητικότητα. Τις ισχυρές ανισότητες στην εκπαίδευση και στην εύρεση εργασίας. Την υποβάθμιση της υγείας, Τη φοροδιαφυγή κ. ά. πολλά.

Αυτά όλα, τα οποία συνθέτουν ένα βαθύ γκρίζο χρώμα και για τα οποία έχω την αίσθηση ότι δεν υπάρχει η πρέπουσα φροντίδα και προσπάθεια, προς έστω βελτίωση, από τους ιθύνοντες, δεν μου επιτρέπουν να εκφράσω όσο έντονα θα ήθελα τα συναισθήματά μου για την αυριανή ημέρα της 28^ης Οκτωβρίου.

Ωστόσο,

αγαπητοί αναγνώστες, συμπατριώτες και φίλοι,

Η αυριανή ημέρα, η 28η Οκτωβρίου, είναι μια ημέρα μνήμης και τιμής, αλλά κυρίως εθνικής υπερηφάνειας και αισιοδοξίας. Γιορτάζουμε το ηρωικό «ΟΧΙ» του 1940, μια πράξη που αντήχησε σε όλο τον κόσμο ως σύμβολο αλύγιστης θέλησης, αξιοπρέπειας και αγάπης για την ελευθερία.

Οι Έλληνες εκείνης της γενιάς, ενωμένοι, αψήφησαν τον φόβο και τα τεράστια εμπόδια, υψώνοντας το ανάστημά τους απέναντι στον φασισμό. Έδωσαν ένα μάθημα εθνικής ανάτασης, αποδεικνύοντας ότι το μέγεθος ενός έθνους δεν μετριέται με την έκταση ή τη στρατιωτική του ισχύ, αλλά με το σθένος της ψυχής των ανθρώπων του.

Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αυτή η αντίσταση είχε βαρύ τίμημα. Η Ελλάδα πλήρωσε ακριβά το θάρρος της. Ειδικά δε, πολλά μέρη της πατρίδος μας, όπως τα ηρωικά Καλάβρυτα, αφού έγραψαν τη δική τους σελίδα αντίστασης, υπέστησαν αργότερα τα φρικτά δεινά της κατοχής, με αποκορύφωμα τη φρικτή εκτέλεση των Καλαβρυτινών από τους κατακτητές Γερμανούς. Η μνήμη των θυμάτων τους, των αθώων που εκτελεστηκαν, αποτελεί για εμάς αιώνιο χρέος και στέκει ως υπενθύμιση του σκοταδιού που φέρνει ο ολοκληρωτισμός.

Αυτή η λαμπρή επέτειος ας γίνει για εμάς πηγή έμπνευσης και δύναμης. Ας κρατήσουμε ζωντανή τη φλόγα του ηρωισμού και της ομοψυχίας. Μπροστά στις σύγχρονες προκλήσεις, ας θυμηθούμε την κληρονομιά μας: την πίστη στις αξίες της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης.

Με ακλόνητη πίστη στις δυνάμεις μας και βαθιά αισιοδοξία για το μέλλον, ας εργαστούμε όλοι μαζί για μια Ελλάδα ισχυρή, δημιουργική και αντάξια των θυσιών των προγόνων μας.

Χρόνια πολλά Ελλάδα!

Χρόνια πολλά, συμπατριώτες μου στην Ελλάδα και στο εξωτερικό!

Τα χρόνια, μετά την Επανάσταση, τους ιερείς στα χωριά τους πλήρωναν οι κάτοικοι των χωριών, οι οποίοι βέβαια τους επέλεγαν και τους πρότειναν προς χειροτονία. Με Β. Δ. καθοριζόταν ο αριθμός των κατοίκων σε κάθε χωριό, στον οποίο αντιστοιχούσε ένας ιερέας. Αυτή η διάταξη παλλάκις δεν τηρήθηκε.

Πολλές καταστάσεις πολιτικών παρεμβάσεων, κομματαρχικών διενέξεων, κατηγοριών, πλαγίων υποδείξεων, συκοφαντιών κ. ά. έχω καταγράψει, να συμβαίνουν σε χωριά της επαρχίας των Καλαβρύτων, κατά την περίοδο εκείνη και σε ανάλογες προτάσεις προς χειροτονία ιερέων στο χωριό τους. Η θέση ως φαίνεται ήταν περιζήτητη…

Παρακάτω περιγράφεται από ιερείς ενός χωριού 182 οικογενειών, της επαρχίας των Καλαβρύτων, τι έπαιρναν ως αμοιβή από τους χωρικούς.

Όπως προκύπτει από τρισέλιδη αναφορά την οποία στις 16 Δεκεμβρίου 1892, οι εφημέριοι του χωριού [….], Γεώργιος Οικονόμος, Ανδρέας Πανόπουλος, Λεωνίδας Δημητρακόπουλος και Θεόδωρος Αντωνόπουλος, σε έγγραφό τους προς τη Σύνοδο, ανέφεραν, το χωριό αυτό αποτελούσαν 182 οικογένειες, εκ των οποίων οι 50 ήσαν άπορες και εξ’ αυτών «ουδέν απολαύομεν» όπως έγραφαν. Και συνέχιζαν: «Λαμβάνομεν παρά των ενοριτών  8 οκάδες σίτου παρ’ εκάστου, αξίας δραχ. 2,80 και 7 οκάδες αραβοσίτου αξίας δρα. 1,40 εν όλω δραχμάς 754,40, αναλογούσας εις έκαστον ημών ανά δρχ. 188, 60. Εξ ιεροπραξιών δε, λαμβάνομεν,  εκ μεν βαπτίσεων ανά μίαν δραχμήν, εκ  γάμων ανά μίαν δραχμήν, εκ κηδειών  ανά δραχμήν μίαν, εκ δε διαβασμάτων  ανά λεπτά δέκα, ώστε όλον το ετήσιον εισόδημα δυσκόλως ανέρχεται  εις δραχμάς διακοσίας. Εν τη δικαιοκρισία υμών υποβαλλομένου τούτου, κρίνατε αν δι’ αυτού οικογενειάρχης ιερεύς δύναται να επαρκέση εις την οικογένειάν του. Αναγκαζόμεθα λοιπόν και άκοντες δια των ιδίων ημών χειρών εργαζόμενοι να προσποριζόμεθα τα απολύτως αναγκάια. Εν τούτοις οι ημέτεροι ενορίται θεωρούντες υπερβολικόν το εισόδημα τούτο, θέλουσιν είτε αυθορμήτως, είτε χαριζόμενοι να ελαττώσωσι τούτο δια της προσθήκης και πέμπτου ιερέως αναβιβάζοντας αυξάνοντας τον αριθμόν των ενοριτών άνω των 200, διότι ούτοι εκ της προσθήκης ταύτης ουδέν έχουσι να χάσωσιν, διότι όσον δίδουσι τόσον και δια της προσθήκης και του πέμπτου θα δίδωσιν, ελαττούντες όμως το εισόδημα ημών διότι διανεμόμενο τούτο ήδη εις 4 θα διανέμεται  δια της προσθήκης εις 5…». Ζητούσαν από τη Σύνοδο, να μην εγκριθεί η χειροτονία και πέμπτου ιερέως στο χωριό αυτό, τον οποίο επρότειναν κάποιοι κάτοικοι, και υπεστήριζαν κομματάρχες της περιοχής. Στο περιθώριο αυτού του εγγράφου υπάρχει η εξής σημείωση από μέρους της Συνόδου: «Εκρίθη ίνα φυλαχθή εν τω οικείω τόπω μέχρις ού έλθη η πρότασις».

Πηγή: «Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας των Καλαβρύτων», όπως συμπληρώνεται και αναδιαμορφώνεται.

Αγαπητοί φίλοι, απευθύνομαι σε εσάς που μου κάνετε την τιμή και διαβάζετε αυτά τα οποία αναρτώ εδώ, σε εσάς που έχετε πάρει στα χέρια σας τα βιβλία μου, σε εσάς που συμμερίζεστε τις προσπάθειές μου και σέβεστε και εκτιμάτε το μόχθο του άλλου.

Σήμερα κλείνει ένας χρόνος από τις 10 Οκτωβρίου 2024 που ήταν η πρώτη ημέρα που επισκέφθηκα το «Αρχείο» από το οποίο αντλώ στοιχεία για την επαρχία των Καλαβρύτων.

Η μετάβασή μου εκεί είναι καθημερινή, κατά τις εργάσιμες ημέρες και μου παίρνει περί τις 7 ώρες την ημέρα μαζί με τη μετάβαση και επιστροφή. Δεν αναφέρω την κούραση, ούτε την προσπάθεια ανάγνωσης χειρογράφων, από το 1830 και εντεύθεν.

Πέρυσι σαν σήμερα, επισκεπτόμενος αυτόν τον χώρο, δεν περίμενα ότι εκεί  θα εύρισκα τόσο μεγάλο όγκο πληροφοριών. Συνολικά πλέον των 6.000 φακέλων, καθένας των οποίων έχει μέσα από 5 έγγραφα έως μερικές δεκάδες ή και εκατοντάδες σελίδες χειρόγραφα. Έχω διέλθει περίπου τα 4/6 των φακέλων. Το αποτέλεσμα θα είναι αξιολογήσιμο από τον αναγνώστη στο μέλλον όταν και εάν, με τη βοήθεια του Θεού, κατορθώσω να τυπώσω αυτό το υλικό, αφού πρώτα τελειώσω την έρευνα, το  ταξινομήσω και το διαμορφώσω σχετικά.

Πολλά θα ήθελα να αναφέρω για την άψογη συμπεριφορά των αρμοδίων αυτού του χώρου, απέναντί μου και για τις ευχαριστίες τις οποίες τους οφείλω, αλλά γι’  αυτό θα επανέλθω μελλοντικά.

Για μένα σήμερα είναι μια σημαδιακή ημέρα. Το γιορτάζω!  Γιατί;

Κάθε νοήμων και καλόπιστος αναγνώστης αυτών εδώ των γραμμών ίσως δώσει την απάντηση. Εγώ θα προσθέσω: Ένας χρόνος προσπαθειών, ένας χρόνος συλλογής «σπυρί – σπυρί» των πληροφοριών, ένας χρόνος καταγραφής περί των 3-4-5 σελίδων καθημερινά, τι αποτέλεσμα μπορεί να φέρει;

Αυτή η προσπάθειά μου θα φανεί πολύ βαριά ή και ασήκωτη, τόσο στη θλιβερή φιγούρα η οποία με τρία κλικ και σε χρόνο d/t  παριστάνοντας τον ιστοριοδίφη κατά την φυλλάδα της του Πέλοπος Νήσου, μπορεί  να βρίσκει και να καταγράφει τα ιστορικά ντοκουμέντα, όσο και σε άλλους οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να «γράφουν» (αντιγράφοντας και κλέβοντας από άλλους) και να παριστάνουν τους κάποιους, καθώς και σε όποιον λοιδόρησε το έργο μου.

Προκαλούνται να το επιχειρήσουν…. Να δούμε, όπως λέμε και στο χωριό μου, «πόσα απίδια πιάνει ο σάκος».

Υ. Γ. Τις δύο τελευταίες παραγράφους δεν θα τις έγραφα ποτέ, αν οι προκαλέσαντές με, με τη συμπεριφορά τους και τις ενέργειές τους, δεν το επεδίωκαν…

Θ. Τζώρτζης.

Το παραδίπλα πιστοποιητικό, του έτους  1877, του Παναγιώτη Ιωάννου, αναφέρεται στον μοναχό του Μ. Σπηλαίου, εκ Καμενιάνων καταγόμενο, με το μοναχικό όνομα Πάμφιλο Ιωάννου ή Ιωαννίδη, όπως αλλού αναφέρεται.

Ο εν λόγω Μοναχός, στη Μονή Μ. Σπηλαίου προσήλθε το 1871.

Εκτός από το Σχολείο των Καλαβρύτων, από το οποίο προέρχεται το έγγραφο αυτό, είχε μαθητεύσει και στο Σχολείο του Μ. Σπηλαίου. Είχε ενδεικτικό Σχολαρχείου.

Το παραστατικό αυτό το προσεκόμισε όταν στις 13 Φεβρουαρίου 1877 ζήτησε να καρεί ιεροδιάκονος, όπερ και έγινε.

Ηγουμενοσυμβούλιο τότε στο Μ. Σπήλαιο ήσαν οι: ηγούμενος μεν ο Συμεών Κωνσταντινίδης, σύμβουλοι δε οι: Δανιήλ Αθανασίου και Καλλίστρατος Παπαγεωργίου.

Φαίνεται ότι τον επόμενο χρόνο χειροτονήθηκε και πρεσβύτερος.

Πηγή: Τα παραπάνω έχουν ληφθεί από το υπό αναδιαμόρφωση «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων» όπου και περισσότερα περί αυτού, το δε έγγραφο προέρχεται από τα ΓΑΚ.

Πριν αρκετές ημέρες, καθώς το δροσερό φθινόπωρο ετοιμαζόταν να εμφανισθεί, την εποχή που η φύση ετοιμάζεται να χαλαρώσει, την ώρα που ο αέρας αρχίζει να δροσίζει τα τσιμεντένια μπαλκόνια και ο ήλιος χαμηλώνει τις ακτίνες του, κάπου, ανάμεσα στις τελευταίες ανθοφορίες, τα μισομαραμένα πλέον λουλούδια, σε μια ζαρντινιέρα, συνέβη το απρόοπτο. Εκεί στον τσιμεντένιο περίγυρο, εκεί που ο μικρός επίγειος παράδεισος, αποδεχόμενος τη μελαγχολία της εποχής, ησύχαζε έτοιμος για την χειμερία νάρκη, συνέβη το «ατύχημα». Ένα μικρό, σκληρό, αθώο φασόλι παράπεσε εκεί στο χώμα της ζαρτινιέρας. Πως; Κανείς δεν  είδε. Ίσως από λάθος, ίσως από μια σακούλα, από έναν κουβά ποτίσματος…  Εκεί πάντως βρήκε καταφύγιο στη ζεστή, υγρή αγκαλιά της τσιμεντένιας ζαρτινιέρας.

Οι πιθανότητες ήταν εναντίον του. Το φθινόπωρο δεν είναι εποχή για τέτοιες αρχές. Η ώρα ήταν λάθος και το μέρος ήταν λάθος.

Όμως, το φασόλι, αγνοώντας τις εποχές, τα ημερολόγια και τους κανόνες, είχε μια άλλη άποψη. Μέσα στον πυρήνα του έκρυβε μια αδάμαστη δίψα για ζωή. Με την υγρασία και την τελευταία ζεστασιά που έκρυβε το χώμα, ράγισε. Από τη μικρή ρωγμή ξεπετάχτηκε ένα δειλό, λευκό βλαστάρι, που γρήγορα στράφηκε προς το φως.

Το πρόβλημα ήταν ο χώρος και ο χρόνος. Το μπαλκόνι, και ειδικά το φθινόπωρο δεν προσφέρεται για τέτοια πράγματα. Παρ’ όλα αυτά, το φασόλι, με την επιμονή του μαχητή, έψαξε και βρήκε βοήθεια στη γειτονιά. Αναζήτησε άλλα σχετικά ψηλά λουλούδια, βρήκε τα ξύλινα στηρίγματά τους και με την εγγενή του δύναμη, άρχισε να τυλίγεται, να σκαρφαλώνει, να ανεβαίνει. Κάθε σπιράλ ήταν μια δήλωση ανυποταξίας στο χώρο, στο χρόνο, στην παγωνιά που ερχόταν…

Παρατηρώντας καθημερινά αυτή την εξέλιξη συγκινήθηκα, γιατί αποδεικνύει ότι η ζωή δεν χρειάζεται ειδικές συνθήκες, ούτε την ιδανική εποχή για να εκδηλωθεί. Χρειάζεται μόνο μια ευκαιρία και την απρόσμενη θέληση για να ευδοκιμήσει.

Το φασόλι στο μπαλκόνι μου είναι ο μικρός, πράσινος ήρωας της καθημερινότητας, μια ζωντανή υπενθύμιση ότι η ελπίδα και η δημιουργία μπορούν να ξεπηδήσουν ακόμα και μέσα από το πιο απλό, το πιο «λάθος» σημείο.

Αυτή η μικρή οδύσσεια στο μπαλκόνι μου, μέσα στο καυσαέριο της πόλης,στην έλλειψη οξυγόνου, στην αφιλόξενη μοναξιά, ολοκληρώθηκε με τον πιο απροσδόκητο τρόπο. Το φασόλι, εκεί που δεν το περίμενε κανείς, άνθισε και έκανε καρπούς. Το φασόλι αυτό είναι ο ήρωας που αρνήθηκε να υπακούσει στο τέλος της εποχής και επέλεξε να ανθίσει στον δικό του, απρόβλεπτο χρόνο. Και γι’ αυτό ακριβώς, η μικρή του νίκη είναι τόσο συγκινητική.

Λεπτά, τρυφερά, πράσινα φασολάκια κρέμονται περήφανα ανάμεσα στα λουλούδια του που συνεχίζουν να ανθίζουν. Είναι η απτή και απλή απόδειξη ενός θαύματος της φύσης που συντελείται ακριβώς δίπλα μου, στο δικό μου σπίτι. Μου θυμίζει ότι η ζωή βρίσκει πάντα τον δρόμο της, ακόμα και όταν όλα μοιάζουν χαμένα.

Τι υπέροχη έκπληξη να βλέπεις αυτό το μικρό φυτό να ολοκληρώνει τον κύκλο του στο φθινόπωρο!

Έχω αρχίσει να αναρωτιέμαι ποιό θα είναι το τέλος του φυτού αυτού;

Σκέφτομαι ότι το φασόλι είναι ένα ετήσιο φυτό. Αυτό σημαίνει ότι ο βιολογικός του κύκλος, από τη βλάστηση μέχρι την παραγωγή σπόρων, είναι προγραμματισμένος να ολοκληρωθεί μέσα σε μία μόνο καλλιεργητική περίοδο. Το υπέροχο αυτό φυτό, ακόμα και αν είναι ένας ατρόμητος μαχητής, δεν μπορεί να επιβιώσει τον χειμώνα. Ωστόσο, η νίκη του δεν είναι άσκοπη! Ο σκοπός κάθε ετήσιου φυτού είναι να παράγει σπόρους για την επόμενη γενιά. Αφού κατάφερε να κάνει φασολάκια, αυτό σημαίνει ότι ολοκλήρωσε τον βιολογικό του στόχο. Το τέλος του φυτού δεν είναι μια ήττα, αλλά η τελική πράξη της νίκης του.

Ίσως αν μπορέσουν τα φασολάκια να ξεραθούν, να καταφέρω να συλλέξω τους σπόρους του, ως ενθύμιο της δύναμης και της μαχητικότητάς του.

Όπως και νάχει, είναι λυπηρό να το βλέπεις να τελειώνει, αλλά η ομορφιά του κύκλου της ζωής αυτή ακριβώς δεν είναι;  Δυνατή εμφάνιση, ολοκλήρωση του σκοπού και προετοιμασία για την επόμενη πράξη ή για την επόμενη άνοιξη;

«Το χωριό είναι η ρίζα μας. Η ιστορία του είναι το νερό που την ποτίζει και η αγάπη μας το λουλούδι που ανθίζει από αυτήν.».

Χθές είχα τη χαρά και την τιμή να λάβω ως δώρο από τα χέρια του φίλου κ. Κώστα Νικολοπούλου, το νεοεκδοθέν βιβλίο του πατρός Μαξίμου Ιβηρίτου «Ερυμάνθιον Καλαβρυτινόν Πανόραμα. Καμενιάνων – Δροβολοβού – Δεσινού». Ευχαριστώ αμφοτέρους γι’ αυτό, τον σεβαστό συγγραφέα π. Μάξιμο καθώς και τον αγαπητό κ. Κ. Νικολόπουλο!

Είναι πράγματι ιδιαίτερη η τιμή να αναφερθώ στο έργο-ορόσημο για την περιοχή των Καλαβρύτων, τη μονογραφία με τίτλο: «Ερυμάνθιον Καλαβρυτινόν Πανόραμα. Καμενιάνων – Δροβολοβού – Δεσινού» που φέρει την υπογραφή του μοναχού Μάξιμου Ιβηρίτη και κυκλοφόρησε πρόσφατα.

Δεν διάβασα επιμελώς το βιβλίο, αλλά διεξήλθα προσεκτικά τις σελίδες του. Βέβαια ο επιμελής αναγνώστης του θα διαπιστώσει και θα εκτιμήσει, αν σε αυτή την πινακοθήκη της παρουσίασης της ιστορίας των Καμενιάνων, του Δροβολοβού και του Δεσινού, από τον  συγγραφέα π. Μάξιμο, υπάρχουν αυθεντικοί πίνακες χωρίς αντίγραφα. Ελπίζω να είναι έτσι, ή τουλάχιστον πολλοί να είναι οι αυθεντικοί πίνακες και ελάχιστα τα  αντίγραφα. Θα διαπιστώσει επίσης αν αναφέρονται με σαφήνεια οι πηγές του συγγραφέα, οι οποίες προσδίδουν πάντα το ανάλογο κύρος στο περιεχόμενο.

 Με σεβασμό στον συγγραφέα και εκτίμηση στο έργο του, ξεφυλλίζοντάς το προσεκτικά, όπως προανέφρα, με σαφήνεια διέκρινα ότι:

Ο μοναχός Μάξιμος Ιβηρίτης, γέννημα θρέμμα των Καμενιάνων Καλαβρύτων και μέλος της Αδελφότητας της Ιεράς Μονής Ιβήρων του Αγίου Όρους, συνδυάζει δύο στοιχεία κλειδιά: την βαθιά ριζωμένη αγάπη και γνώση του τόπου καταγωγής του με τη μεθοδικότητα και επιμέλεια που τεκμαίρεται από τη ζωή του στο Άγιον Όρος. Η καταγωγή του εγγυάται την αυθεντικότητα και το πάθος της έρευνας και της μελέτης, ενώ η ιδιότητά του εξασφαλίζει την σοβαρότητα και την πληρότητα της τεκμηρίωσης.

Το «Πανόραμα» αυτό είναι, αναμφίβολα, η εκπλήρωση ενός πολύχρονου οράματός του, που είναι η διάσωση και ανάδειξη της ταυτότητας των Καμενιάνων, του Δροβολοβού και του Δεσινού.

Το βιβλίο αυτό, σε συνέχεια και άλλων δημιουργών οι οποίοι έχουν αναφερθεί σε αυτά τα χωριά, είναι μια σημαντική προσθήκη στην Καλαβρυτινή ιστοριογραφία και αποτελεί μια πνευματική παρακαταθήκη και έναν ολοκληρωμένο φόρο τιμής στα τρία αυτά ιστορικά χωριά, διότι, «Αν δεν ξέρεις την ιστορία σου, δεν ξέρεις τίποτα. Είσαι σαν ένα φύλλο που δεν ξέρει ότι είναι μέρος ενός δέντρου». (Michael Crichton, Αμερικανός συγγραφέας  1942-2008).

Η πολυτελής έκδοση, το μεγάλο σχήμα 0,21 x 0,30 και το φωτογραφικό υλικό είναι τα κύρια στοιχεία της εμφάνισής του.

Οι 500 σελίδες κειμένου υποδεικνύουν μια εξαντλητική και επίμονη προσπάθεια που καλύπτει κάθε πτυχή της ζωής των χωριών αυτών.

Οι 210 σελίδες φωτογραφιών θα αποτελούν εσαεί σπάνιες αρχειακές φωτογραφίες, με απεικονίσεις μνημείων, προσώπων, εκδηλώσεων κ. λ. – που θα ζωντανεύουν την ιστορία και τη λαογραφία του τόπου αυτού.

Το έργο παρέχει μια σχολαστική ιστορική αναδρομή: Αναφέρεται στις ρίζες των οικισμών, ερευνώντας το τοπωνυμικό και τις πρώτες αναφορές. Στον κεντρικό ρόλο των χωριών σε κομβικές στιγμές της ιστορίας, ιδίως στον Αγώνα του 1821, καθώς η περιοχή των Καλαβρύτων υπήρξε θέατρο κορυφαίων γεγονότων. Σε ηρωικές και άλλες μορφές των χωριών αυτών. Στην ιστορία και την ανάδειξη των εκκλησιών των χωριών ως πνευματικών και κοινωνικών κέντρων.

Το λαογραφικό μέρος είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας των ορεινών αυτών κοινοτήτων. Ο μοναχός Μάξιμος αναφέρεται: Στον παραδοσιακό τρόπο ζωής, τις ασχολίες, την ορεινή διαβίωση. Στα ήθη και έθιμα, τη λαϊκή αρχιτεκτονική, και άλλα στοιχεία του πολιτισμού.

Το συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι, το «Ερυμάνθιον Καλαβρυτινόν Πανόραμα» είναι ένα έργο κειμένου – λόγου και εικόνας. Λόγω του όγκου, του μεγέθους και της καταγωγής του συγγραφέα, προορίζεται να γίνει εγχειρίδιο αναφοράς για την ιστορία και τη ζωή των Καμενιάνων, του Δροβολοβού και του Δεσινού. Αποτελεί δώρο προς τις νέες γενιές και οφειλόμενη τιμή στους προγόνους, που διαμόρφωσαν την εικόνα και τον χαρακτήρα των οικισμών αυτών, κάτω από τη σκιά του Ερυμάνθου.

Η έκδοση αυτή είναι απαραίτητη για κάθε βιβλιοθήκη, ερευνητή τοπικής ιστορίας και φυσικά, για κάθε οικογένεια με ρίζες στα τρία αυτά ιστορικά Καλαβρυτινά χωριά.

Πανοσιολογιώτατε πατέρα Μάξιμε, επιτέλεσες «Το πρώτο σου χρέος, εχτελώντας τη θητεία σου στη ράτσα, [που] είναι να νιώσεις μέσα σου όλους τους προγόνους. Το δεύτερο, να φωτίσεις την ορμή τους και να συνεχίσεις το έργο τους. Το τρίτο σου χρέος, να παραδώσεις…[στη νέα γενιά] τη μεγάλη εντολή να σε ξεπεράσει». (Ν. Νίκος Καζαντζάκης).

Συγχαρητήρια και εις άλλα ανώτερα και καλύτερα!

Αθ. Τζώρτζης.

Α. Στο εσωτερικό φακέλου του έτους 1886, της Ι. Συνόδου με τίτλο: «Περί του εκ Μαζαρακίου Ανδρέου Παπά Δημητρίου εξαιτουμένου, ίνα χειροτονηθή ιερεύς εν τω χωρίω Κέρμπεσι του δήμου Λαπαθών», υπάρχει «σχέδιο» εγγράφου όπου αναφέρεται ότι στις 5 Μαρτίου 1886, η Σύνοδος διεβίβασε προς τον επίσκοπο Καλαβρύτων κ. λ., στον οποίο ανήκε λόγω αρμοδιότητος, «αναφορά του Ν. Παπά Βασιλείου κατοίκου Πατρών περί μη εγκρίσεως εις χειροτονίαν πρεσβυτέρου του υποψηφίου Ανδρέα Παπά Δημητρίου εκ του χωρίου Μαζαράκι του δήμου Φαρών, της Αρχιεπισκοπής Πατρών και Ηλείας, προταθησομένου εν τω χωρίω [Γ]Κέρμπεσι του Δήμου Λαπαθών…»..

 Β. Στις 22 Φεβρουαρίου 1887, ο επίσκοπος Καλαβρύτων κ. λ. Ευθύμιος, σε έγγραφό του προς τη Σύνοδο, ανέφερε ότι την ημέρα εκείνη εχειροτόνησε πρεσβύτερο τον εκ του χωρίου Δεμέστιχα Λαπαθών Ανδρέα Παπαδημητρίου ετών 31, ίνα χρησιμεύσει ως εφημέριος του πλησίον ευρισκομένου χωριού Γκέρμπεσι.

Τα παραπάνω έγγραφα μας δίδουν δύο πληροφορίες για το χωριό Γκέρμπεσι (Προφήτη Ηλία), μόνο που αυτές είναι σαφείς μεν αλλά, ελλιπείς. Γιατί;

1) Δεν αποσαφηνίζεται αν ο αναφερόμενος στο πρώτο έγγραφο Ανδρέας Παπαδημητρίου εκ Μαζαρακίου, είναι ο ίδιος ο εκ Δεμεστίχων αναφερόμενος Ανδρέας Παπαδημητρίου.

2) Διότι έχουμε μόνο το «σχέδιο[1]» του πρώτου εγγράφου, ενώ το κυρίως έγγραφο μαζί με την πρωτότυπη αναφορά του Ν. Παπαβασιλείου, της οποίας δεν γνωρίζουμε το περιεχόμενο,  διεβιβάσθησαν τον επίσκοπο Καλαβρύτων και Αιγιαλείας, όστις έπρεπε να ενεργήσει ανάλογα, λόγω της λόγω αρμοδιότητός του.

3) Προφανώς, επειδή αναφέρεται ότι ο Ανδρέας Παπαδημητρίου εκ Μαζαρακίου ήταν υποψήφιος, θα έπρεπε να έχουμε και τα υπόλοιπα έγγραφά του στη διάθεσή μας, αν τελικά η υποψηφιότητά του υπεβλήθη στη Σύνοδο από τον επίσκοπο Καλαβρύτων κ. λ. Όμως δεν τα έχουμε, είτε διότι δεν υπεβλήθησαν προς έγκριση (πιθανόν λόγω της αναφοράς), είτε διότι υπεβλήθησαν μεν αλλά δεν ευρίσκονται στο αρχείο της Συνόδου. Ποιά δε θα ήσαν αυτά τα έγγραφα; α)Αναφορά των κατοίκων του χωριού Γκέρμπεσι, με τα ονοματεπώνυμά τους. β) Διαβιβαστικό έγγραφο του επισκόπου προς τη Σύνοδο αιτούντος την έγκριση. γ) Δήλωση του υποψηφίου ότι αποδέχεται την πρόταση των Γκερμπεσαίων προς χειροτονία στο χωριό τους. δ) Διάφορα πιστοποιητικά περί των γραμματικών του γνώσεων, περί της ηλικίας του, περί της μη οφειλής του στο Δημόσιο και εγκριτική ή μη απόφαση της Συνόδου. Τα έγγραφα αυτά δεν τα έχουμε και κατά συνέπεια δεν γνωρίζουμε αν τελικά ο υποψήφιος αυτός χειροτονήθηκε ιερέας και εφημέρευσε στο Γκέρμπεσι κ. λ.

4) Το ίδιο συμβαίνει και με τα δικαιολογητικά του εκ Δεμεστίχων χειροτονηθέντος ως πρεσβυτέρου στο Γκέρμπεσι Ανδρέα Παπαδημητρίου. Αυτός γνωρίζουμε μεν ότι χειροτονήθηκε, αλλά δεν έχουμε κανένα άλλο στοιχείο γι’ αυτόν, ούτε και τα δικαιολογητικά της χειροτονίας του.

Γνωρίζω ότι ο τότε επίσκοπος Καλαβρύτων κ. λ. Ευθύμιος, ήταν τυπικός στη διαδικασία αυτή της αλληλογραφίας μετά της Συνόδου.

Τα παραπάνω λοιπόν έγγραφα, ίσως ευρίσκονται σε κάποιο αρχείο της Μητροπόλεως Καλαβρύτων και Αιγιαλείας, στα Καλάβρυτα ή στο Αίγιο.

Εγώ, όταν ήταν σε εξέλιξη η έρευνά μου για την επαρχία Καλαβρύτων και για τη δημιουργία του «Ιστορικού της Λεξικού», απευθύνθηκα τηλεφωνικά στη Μητρόπολη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας, επί εποχής προηγουμένου Μητροπολίτη, ζητώντας πληροφορίες αν και πως μπορώ να έχω πρόσβαση στα αρχεία της, αλλά δεν μου έδωσαν σημασία, ουδέ πρόθεση προς εξυπηρέτησή μου διέκρινα στην επικοινωνία μαζί τους. Έτσι η πόρτα αυτή έμεινε για μένα κλειστή και πολλές πληροφορίες εξ’ αυτού του γεγονότος θα παραμείνουν στα αρχεία τους, αν βέβαια υπάρχουν και δεν έχουν χαθεί και καταστραφεί.

Γιατί τα αναφέρω αυτά;

Αυτά τα αναφέρω, ως ένα μικρό δείγμα των δυσκολιών τις οποίες αντιμετώπισα και αντιμετωπίζω 15 χρόνια τώρα, όντας εντελώς μόνος μου και χωρίς κανενός είδους ερείσματα ή βοήθεια, στην προσπάθειά μου να συλλέξω τις ιστορικής φύσεως πληροφορίες «σπυρί – σπυρί» να τις καταγράψω, να τις ξεκαθαρίσω και να τις ταυτοποιήσω, όσο γίνεται, ώστε να τις παραδώσω στις επόμενες γενεές ως πολύτιμη κληρονομιά.

Πιστεύω ότι ο κάθε σκεπτόμενος καλοπροαίρετα αναγνώστης, αντιλαμβάνεται τον κυκεώνα, τις δυσκολίες του εγχειρήματός μου, τον κόπο και τις αγωνίες μου, αλλά και τις απογοητεύσεις μου.

Πηγή: Τα παραπάνω προέρχονται από το υπό διαμόρφωση προς επανατύπωση, Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων, όπου και αναφέρονται λεπτομερώς οι πηγές τους.

Α. Τζώρτζης.

—————————————————

[1] Σχέδιο, για όσους δεν γνωρίζουν την αλληλογραφία του Δημοσίου, είναι το πρώτο χειρόγραφο ή έντυπο έγγραφο το οποίο συντάσσει ο αρμόδιος υπάλληλος και αφού γίνουν οι διορθώσεις και υπογραφεί εκ των αρμοδίων, στη συνέχεια καθαρογράφεται άλλο, το προς αποστολή αντίγραφό του το οποίο φέρει μόνο την υπογραφή του εξουσιοδοτημένου υπαλλήλου της Γραμματείας ή άλλης υπηρεσίας και αυτό αποστέλλεται στον παραλήπτη.

(Η Φωτογραφία της κ. Βέρα είναι από το LIFO, 6.1.2019, Γ. Πανταζόπουλος).

Χθες όντας σε κάποιας μορφής, ψυχική ένταση, θέλησα να ακούσω ένα τραγούδι κλέφτικο[1], είδος το οποίο μου αρέσει. Αναζήτησα λοιπόν την προεξάρχουσα του είδους και κορυφαία ερμηνεύτρια των δημοτικών τραγουδιών, την κα Τασία Βέρα. Τυχαία  στο youtube εμφανίστηκε το τραγούδι «Ο Γιαγιάς[2]» (Συλλογή Υφαντής). Το άκουσα. Όπως είπα, μου αρέσουν τα κλέφτικα και η ερμηνεία της κας Βέρα με συγκλόνισε. Η ηχογράφιση είναι του 1995 και περιλαμβάνεται στο δίσκο της με τίτλο «Τα κλέφτικα που δε είχα πει»[3].

Τα λόγια του, όπως η κα Βέρα το τραγουδάει έχουν ως εξής: «Στης Σάμος τα ψηλά βουνά, στου Κέρκη[4] τα λημέρια/ εκεί ξεχείμασε ο Γιαγιάς./ Εκεί ξεχείμασ’ ο Γιαγιάς με όλο του τ’ ασκέρι./ Είχε γιατρό προδότη του πρώτον αξαδελφό του/ Κοκώνη τον ελέγανε. /Αυτός του πήγαινε γλυκά, τούριξε το φαρμάκι/ ένα πρωί του τόδωσε.». (https://www.youtube.com/watch?v=u6y6JZXnrr0).

Πρώτη φορά άκουσα το όνομα Γιαγιάς. Μου δημιουργήθηκε η περιέργεια να μάθω ποιός ήταν αυτός ο Γιαγιάς που έγινε τραγούδι που τόσο πολύ ωραία τραγούδησε η εκ του Λαλικώστα (Φαραί) των Πατρών κα Τασία Βέρα;

Αναζήτησα στο διαδίκτυο και βρήκα όσες πληροφορίες παραθέτω εδώ. Οι κύριες πηγές αυτών είναι: rebetiko.sealabs.net (20.11.2005) και Περιοδικό Πάλκο, 24 Απριλίου 2020 (ηλεκτρ. Έκδοση).

Στο περιοδικό «Πάλκο» (διαδ. Έκδοση: 24 Απριλίου 2020) διαβάζουμε: «Το 1995 με τη χορηγία του περιοδικού μας «Οι Γιαγιάδες» ξανά – ηχογραφήθηκαν με τη φωνή της Τασίας Βέρρα και το πολιτικό έγκλημα ήλθε πάλι στην μνήμη του κόσμου. Στο ίδιο δίσκο ηχογραφήσαμε τα τραγούδια δύο ακόμη πολιτικών εγκλημάτων της τότε εποχής του Γιώργου «Σωτήρχαινα» που πρωτοστάτησε για την απονομή κλήρου στους πρόσφυγες της Μικρά Ασίας και προφυλακίσθηκε και εκτελέστηκε στην Αίγινα το 1932 και του «Γιαννάκη Καραλή» που δολοφονήθηκε στην Κοντοβάζαινα για να μη πάρει τη Δημαρχία. Όλα αυτά τα τραγούδια συμπεριλαμβάνονται στο   CD της Τασίας Βέρρα «Τα κλέφτικα που δεν είχα πεί» (Αθηναϊκή Δισκογραφική».

Το τραγούδι αυτό, όπως και άλλα για τους Γιαγιάδες, το έγραψε ο Κώστας Ρούκουνας, για τον Κώστα Γιαγιά, έναν εκ των αδελφών Γιαγιά, με τίτλο «Στης Σάμος τα ψηλά βουνά» με τους παρακάτω στίχους: Στης Σάμος τα ψηλά βουνά, στου Κέρκι τα λημέρια/ εκεί ξεχείμαζε ο Γιαγιάς./ Είχε για τροφοδότη του έναν αξαδελφό του/ Κοκώνη τον ελέγανε./ Αυτός του έκανε γλυκά και τούβαλε φαρμάκι/ ένα πρωί του τάδωσε./ Εκεί που έπινε νερό να σβύση την φωτιά του/ έξαφνα πυροβολισμοί./ Άξαφνα πυροβολισμοί καρφώσαν την καρδιά του/ και ο Κοκκώνης φώναξε:/ Κόφτε παιδιά την κεφαλή για το Βαθύ να πάμε/ την αμοιβή να πάρωμε.». Η Σύνθεση και Ερμηνεία: Κώστας Ρούκουνας (από το Μαραθόκαμπο της Σάμου). Ηχογραφήθηκε το 1934 από την Columbia Κλαρίνο παίζει ο Κώστας Γιαούζος. (https://www.youtube.com/watch?v=vXgD0c-xMM8)

Όπως διαπιστώνουμε, τους τελευταίους στίχους του Ρούκουνα:  «Εκεί που έπινε νερό να σβύση την φωτιά του/ έξαφνα πυροβολισμοί./ Άξαφνα πυροβολισμοί καρφώσαν την καρδιά του/ και ο Κοκκώνης φώναξε:/ Κόφτε παιδιά την κεφαλή για το Βαθύ να πάμε/ την αμοιβή να πάρωμε.», δεν αναφέρονται στο τραγούδι της κας Τ. Βέρα.

Ο Κώστας Ρούκουνας έγραψε άλλα δύο τραγούδια για τους Γιαγιάδες:

Ένα για τη μάνα τους: Οι στίχοι του τραγουδιού για την ιστορία της μάνας των Γιαγιάδων με τίτλο «Κάψαν τη μάνα των      Γιαγιάδων», καθιστικό, το οποίο τραγουδά συγκλονιστικά ο Κώστας Ρούκουνας είναι οι παρακάτω: «Μια μάνα είχαν τα παιδιά, οι ξακουστοί γιαγιάδες./ ήταν λεβέντισσα κι αυτή όπως και τα παιδιά της./  Δεν έφταιξε ποτέ αυτή κι άδικα την επιάσαν/ πετρέλαιο της ρίξανε και ζωντανή την ’κάψαν./ Την ώρα που την καίγανε φωνάζει τα παιδιά της/ για να την εγλιτώσουνε από τα βάσανά της.» Σύνθεση-Ερμηνεία: Κώστας Ρούκουνας. Ηχογραφήθηκε το από την Odeon Ελλάδος το 1934. «Το ίδιο τραγούδι ξανα-ηχογράφησε ο Ρούκουνας γύρω στο ’73 για άλλη εταιρεία. Παίζει κλαρίνο ο Κυριάκος Κωστούλας, βιολί ο Αλέκος Αραπάκης και κιθάρα ο Κώστας Πίτσος, λαούτο, ο Βασίλης Κατράκος και τραμπούκα ο Ματθαίος Μπαλαμπάνης». (https://www.youtube.com/watch?v=n2FY6OjnMsI).

Το τραγούδι αυτό έχει τραγουδήσει και η κ. Τασία Βέρα και περιλαμβάνεται στο δίσκο της «Τα κλέφτικα», όπου παίζει κλαρίνο ο Παν. Πλαστήρας, βιολί ο Στάθης Κουκουλάρης Λαούτο ο Κ. Πίτσος και κρουστά ο Φ. Τσιλιπάνος.

Το δεύτερο για τον θάνατο του Γιώργου Γιαγιά, στο Κέρκη, έγραψε το παρακάτω τραγούδι με τίτλο: «Στης Σάμος τα περίχωρα» σε ρυθμό Χιτζάζ, χορός Τσάμικος. «Στης Σάμος τα περίχωρα, σ’ ένα χωριό στον Κέρκη/ μια νύχτα τ’ αποσπάσματα ανοίξανε τουφέκι./ Οι σφαίρες πέφτανε βροχή, δεκάδες, δωδεκάδες/ να πιάσουνε τους ξακουστούς και τρομερούς Γιαγιάδες./ Κείνο το βράδυ σκότωσαν τον Γιώργο απ’ τους Γιαγιάδες/ αλλά κι’ απ’ τ’ αποσπάσματα κλάψαν πολλές μανάδες.». Σύνθεση-Ερμηνεία: Κώστας Ρούκουνας Ηχογραφήθηκε το 1936 από την Odeon Κλαρίνο παίζει ο Νίκος Καρακώστας. (https://www.youtube.com/watch?v=Mny-bxrKj_E).

(Η φωτογραφία είναι από το «Περιοδικό Πάλκο» 24 Απριλίου 2020.)

Ποιοί ήσαν οι Γιαγάδες (Γιαγιάδες);

Παραθέτω ακριβώς απόσπασμα από την αυτοβιογραφία που εξέδωσε ο Τάσος Σχορέλης και ο Μίμης Οικονομίδης το 1974 με τίτλο: Ένας ρεμπέτης ΚΩΣΤΑΣ ΡΟΥΚΟΥΝΑΣ «Σαμιωτάκι». (από το https://rebetiko.sealabs.net/). Υπάρχουν και άλλες πληροφορίες καθώς και φύλλα εφημερίδων, σχετικών με τους Γιαγάδες ή Γιαγιάδες, στην ίδια ή και σε άλλες πηγές.

«Λόγω του ότι αυτοί οι άνθρωποι είχανε κάποια διαφορά με το κράτος-τώρα τι είναι αυτά είναι κρατικά πράματα-θέλαν να κάμουν την Σάμος αυτονομία όπως ήτανε πρώτα και για τον λόγο αυτόνε βγήκανε οι άνθρωποι στο βουνό. Δεν ξέρω πως έγινε το πράμα, αυτά είναι λεπτά πράματα, δεν μπορώ να ξέρω. Δεν είμαι και κατασκοπεία να γνωρίζω τα πάντα. Και επειδής βγήκανε στο βουνό εγενήκανε τόσα επεισόδια. Σκοτωθήκανε τόσοι Κρητικοί. Και μετά καθαριστήκανε όλοι σχεδόν και πήρε πια ο τελευταίος ο Γιάννης αμνηστία./ Ήντουσαν τέσσερα αδέλφια. Ο Γιώργος, ο Κώστας, ο Κίμων και ο Γιάννης. Αυτοί ήντουσαν από καλή οικογένεια, νοικοκυραίοι καλοί, εγγράμματοι. Αλλά τώρα πως έγινε αυτό δεν μπορώ να ξέρω. Εγώ θεώρησα καλώς να τους βγάλω τραγούδια. Ήντουσαν παλληκάρια. Τότες πούγινε το πρώτο που σκοτώσανε το Γιώργη απάνω στους Κοσμαδαίους, πάνω στο Κέρκι, ήμουνα ακόμα στη Σάμος./ Σε κάποια βάφτιση κάποιος ρουφιάνος τους πρόδωσε και έγινε μάχη ανάμεσα στους Γιαγιάδες και στους Χωροφυλάκους και σκοτώσανε τον Γιώργο κείνο το βράδυ, το οποίον τούβγαλα εγώ το τραγούδι. Μετά έβγαλα το άλλο που κάψανε ζωντανή την μάνα τους για να μαρτυρήση πούναι τα παιδιά της. Αν γίνεται τέτοιο πράμα. Αυτή ’τανε γρηά, δεν ήξερε βέβαια. Τι ξέρει η γριά πούτανε 80 χρονώ γυναίκα-μπορεί νάταν και παραπάνω-η συγχωρεμένη η Μαριώ. Βέβαια και νάξερε δεν θα τους το λεγε. Αφού την κάψαν ζωντανή εθεώρησα καλώς όπως βγάζαν τόσα τραγούδια, ας πούμε για το 21, να της βγάλω και εγώ ένα. Ε μετά έβγαλα το άλλο τον Κώστα τον Γιαγιά ο οποίος ήτονε αποκηρυγμένος./ Ο Γιάννης ο οποίος ήτονε δικηγόρος και ο Κίμων είχανε πάρη αμνηστία. Του Κώστα του κάναν αποκήρυξη για 750.000 γιατί αυτός και τ’ αδέλφια του οποιανού ρίχνανε τον βρίσκανε στο φρύδι. Και ένεκα τούτου αυτουνού του κάνανε γλυκά και τον φαρμακέψανε γιατί, βέβαια, δεν μπορούσαν να τον σκοτώσουν. Του τάδωσε ένας πρώτος ξάδελφός του-που ήτονε έμπιστός του και τροφοδότης του. Τώρα πώς έγινε αυτό το πράμα, τι σπείρα κάνανε, πως τα κανονήσανε δεν ξέρω. Ένα πρωί που πήγε στο Κέρκι, πάνω από τον Μαραθόκαμπο, του τάδωσε τα γλυκά και καθώς πηγαίνανε στη βρύση για νερό τον πειάσανε οι πόνοι τον Κώστα. Τώρα εκεί μέσα μπερδουκλώθηκε η δουλειά. Του ρίξανε, τον σκοτώσανε. Τώρα ο ίδιος ο Κοκκώνης τόνε σκότωσε πρώτα και μετά είπε στ’ απόσπασμα ρίχτε του απάνω για να δικαιολογηθή αυτός στην πράξη του, δεν ξέρω. Δεν μπορώ να το γνωρίζω αυτό το πράμα. Μπορεί όμως να έγινε κι έτσι. Λοιπόν αφού τον σκοτώσανε του πήρανε το κεφάλι, πήγανε κάτω, πήρανε την αμοιβή, όλα τα φτα, τέλος πάντων πάει τέλειωσε. Και τότες βγάζω και του Κώστα ένα τραγούδι. Αυτά όλα τα τραγούδια μου τα γύρισα στην ODEON, εξόν από τους Γιαγιάδες στην COLUMBIA».

Σημείωση: Η παράθεση όσων παραπάνω έχουν γραφεί, όπως και των τραγουδιών, έχει ένα και μόνο σκοπό, την ενημέρωση, τη γνώση της ιστορίας του τόπου μας ως επίσης και των τραγουδιών μας, αλλά και την έκφραση της εκτίμησης, του σεβασμού και του θαυμασμού, στην κα Τασία Βέρα.

==========================================================================

[1] Τα κλέφτικα δημοτικά τραγούδια είναι ένα είδος επικών δημοτικών τραγουδιών που αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Αποτελούν σημαντικό κομμάτι της προφορικής μας παράδοσης και είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τον αγώνα των Ελλήνων για ανεξαρτησία.

Τα κλέφτικα τραγούδια αναφέρονται στην περίοδο της Τουρκοκρατίας, κυρίως από τον 16ο αιώνα μέχρι την Επανάσταση του 1821.

Αποτύπωσαν το πνεύμα αντίστασης των Ελλήνων και συνέβαλαν στην αφύπνιση της εθνικής συνείδησης, λειτουργώντας ως προπομποί του Αγώνα. Η δράση των κλεφτών και των αρματολών, που υπήρξαν ο πυρήνας του στρατού της Επανάστασης, βρήκε την πιο αυθεντική έκφρασή της σε αυτά τα τραγούδια.

Τα κύρια χαρακτηριστικά τους είναι:

• Ηρωισμός και Ελευθερία: Εξυμνούν την ανδρεία και την περιφρόνηση του θανάτου. Για τους κλέφτες, η ελεύθερη ζωή στα βουνά ήταν ανώτερη από τη σκλαβωμένη ζωή.
• Ανθρωπομορφισμός της Φύσης: Τα βουνά, τα δέντρα, τα πουλιά και άλλα φυσικά στοιχεία συμμετέχουν στα γεγονότα, συχνά συνομιλώντας με τους κλέφτες ή μεταφέροντας μηνύματα.
• Λιτή και Δραματική Αφήγηση: Τα τραγούδια είναι σύντομα, περιεκτικά και χωρίς περιττές περιγραφές. Η δράση και οι διάλογοι κυριαρχούν.
• Ανωνυμία δημιουργού: Όπως και τα περισσότερα δημοτικά τραγούδια, είναι ανώνυμα και αποτελούν συλλογική δημιουργία.

Τα κλέφτικα τραγούδια είναι ένας εξαιρετικά σημαντικός φορέας διατήρησης και μετάδοσης της ιστορίας, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Η συμβολή τους δεν περιορίζεται μόνο στην αποτύπωση γεγονότων, αλλά επεκτείνεται και στη διαμόρφωση της συλλογικής συνείδησης και της ταυτότητας του ελληνικού λαού. Ας δούμε πιο αναλυτικά γιατί:

1. Αποτύπωση Ιστορικών Γεγονότων και Προσώπων

• Τα κλέφτικα τραγούδια λειτουργούν ως προφορική ιστορική πηγή. Μέσα από αυτά, μαθαίνουμε για συγκεκριμένες μάχες, επιδρομές, πολιορκίες, αλλά και για τη δράση και τον ηρωικό θάνατο επώνυμων κλεφτών και αρματολών.
• Αποδίδουν με έναν ιδιαίτερο τρόπο το κλίμα της εποχής, τις συνθήκες ζωής στα βουνά, τις σχέσεις μεταξύ κλεφτών, αρματολών και Τούρκων, αλλά και την αλληλεγγύη του τοπικού πληθυσμού προς τους κλέφτες.

2. Διαμόρφωση Συλλογικής Μνήμης και Ταυτότητας.

• Πέρα από την απλή καταγραφή γεγονότων, τα τραγούδια αυτά καλλιέργησαν τη συλλογική μνήμη του λαού. Μέσω της επανάληψης και της διάδοσής τους, τα ηρωικά κατορθώματα των κλεφτών έγιναν κοινό κτήμα, συνδέοντας τους Έλληνες μεταξύ τους.
• Εξέφραζαν ένα συγκεκριμένο ηρωικό ιδεώδες: αυτό της ατομικής ελευθερίας, της λεβεντιάς και της περιφρόνησης του θανάτου για την αξιοπρέπεια. Αυτές οι αξίες, που μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά, αποτέλεσαν τον πυρήνα της εθνικής συνείδησης και προετοίμασαν το έδαφος για την Επανάσταση του 1821.

3. Η Αλληγορική και Ιδεολογική Λειτουργία.

• Τα κλέφτικα τραγούδια δεν ήταν απλά ιστορικά χρονικά. Μέσα από την ποιητική τους γλώσσα, τον ανθρωπομορφισμό της φύσης και τη δραματική τους αφήγηση, μετέδιδαν ιδεολογικά μηνύματα και συναισθήματα.
• Ενίσχυσαν την ιδέα ότι ο αγώνας κατά του κατακτητή ήταν δίκαιος και ένδοξος, ακόμα και όταν οδηγούσε στον θάνατο. Ο θάνατος ενός κλέφτη δεν ήταν ήττα, αλλά ένας ένδοξος, σχεδόν ιερός, θάνατος.
• Ακόμη και η γλώσσα των τραγουδιών, που περιγράφει τους ήρωες να μην «δουλεύουν» τους Τούρκους, αλλά να «πολεμούν», τονίζει την ιδέα της ελευθερίας.

Συνοψίζοντας, τα κλέφτικα τραγούδια δεν είναι απλώς τραγούδια. Είναι ζωντανά μνημεία της ιστορίας μας, που διατήρησαν την εθνική μνήμη, τόνωσαν το φρόνημα του λαού και συνέβαλαν καθοριστικά στην εδραίωση της ιδέας της Ελευθερίας, η οποία οδήγησε τελικά στην Εθνική Παλιγγενεσία.

[2] Σύμφωνα με μαρτυρίες εντοπίων και γνωστών τους, ελέγοντο Γιαγάδες και όχι Γιαγιάδες, το οποίο έχει επικρατήσει..

[3] Με βάση όσα στην προηγηθείσα υποσημείωση ανέφερα τα τραγούδια των «Γιαγιάδων», δεν είναι κλέφτικα.

[4] Ο Κέρκης ή Κερκετέας, είναι βουνό της Σάμου στο Δυτικό μέρος του νησιού, υψόμ. 1.433 μέτρα.

Αυτές τις Αυγουστιάτικες ημέρες των εκδηλώσεων και των πανηγυριών στα χωριά, είχα την ατυχία να βρεθώ πρόσωπο με πρόσωπο στην πλατεία ενός χωριού με έναν εκ των Δημοτικών Συμβούλων της νυν αντιπολίτευσης του Δήμου.

Ήρθα σε λεκτική αντιπαράθεση μαζί του για θέμα για το οποίο δεν ήταν ο κύριος υπεύθυνος αυτός, αλλά «τα άκουσε» κυρίως για τη σιωπή του, σχετικά με το θέμα αυτό.

Στο πέρας της συνομιλίας μας αυτής και προφανώς για να μου δείξει την αξία του, μου πέταξε την επική ατάκα: «Και κοίτα, αυτή την πλατεία, εγώ την έφτιαξα…» εννοώντας ότι πριν χρόνια όπου ήταν η παράταξή του συμπολίτευση, έγινε το  έργο αυτό.

Πρόλαβα και του απάντησα: «Ναι, αλλά με τα λεφτά του λαού!», και έφυγε…

Η έκφραση «Εγώ το έφτιαξα» δεν αποδίδει την αλήθεια, ακούγεται απότομη και εγωκεντρική, ειδικά στο πλαίσιο της συλλογικής δουλειάς ενός δημοτικού συμβουλίου. Ένας δημοτικός σύμβουλος μπορεί να εκφράσει τη συμβολή του με πιο εύσχημο και κομψό τρόπο, δίνοντας έμφαση στη συνεργασία και το όραμα.

Καλόπιστα θα υποδείξω μερικές προτάσεις οι οποίες δεν προσβάλλουν τη νοημοσύνη του πολίτη και προστατεύουν αυτόν που τις λέγει:

● «Η πρωτοβουλία και η πρόταση για αυτό το έργο ήταν δική μου και χαίρομαι ιδιαίτερα που αγκαλιάστηκε από το συμβούλιο και υλοποιήθηκε.»

● «Είχα την τιμή να συμμετάσχω στην ομάδα που σχεδίασε και υλοποίησε αυτή τη σημαντική πρωτοβουλία, για το έργο σε αυτήν εδώ την πλατεία.»

● «Είμαι πολύ χαρούμενος που είχα την ευκαιρία να συμβάλλω στη δημιουργία αυτής της πλατείας, σε συνεργασία με το Δήμο και την κοινότητα.»

● «Η δημιουργία αυτής της πλατείας ήταν μια συλλογική προσπάθεια και νιώθω περήφανος που ήμουν μέρος της ομάδας που το έφερε εις πέρας.»

● «Προσπαθήσαμε και δουλέψαμε όλοι μαζί για να γίνει αυτό το έργο πραγματικότητα.»

κ. ο. κ.

Λεβέντες της τοπικής αυτοδιοίκησης, της περιφέρειας, της Βουλής και όλων των επιπέδων της Διοίκησης, σταματήστε τις εκφράσεις: Εγώ το έφτιαξα, αγωνίστηκα, έδωσα μάχη κ. λ. Σεβαστείτε το λαό που πληρώνει. Σεβαστείτε την αλήθεια. Πείτε την αλήθεια ότι είστε διαχειριστές του δημοσίου χρήματος το οποίο θα πρέπει να ιεραρχούνται οι ανάγκες για το πού θα το κατευθύνετε… Πάψτε τα ψέματα, πάψτε την άγρα ψήφων από απλούς και απλοϊκούς ανθρώπους. Κοιτάξτε το λαό που υποφέρει βλέποντας την κατασπατάληση του δημοσίου χρήματος…

Αν δεν μπορείτε να υπηρετήσετε την αλήθεια και τον πολίτη, αποσυρθείτε. Κανείς δεν σας έβαλε εκεί με το ζόρι…

Γκαίκε ή νούκου Γκαίκε;

Με χαρά και ιδιαίτερη τιμή βρέθηκα χθες, 24 Αυγούστου 2025, μετά από 25 χρόνια, προσκεκλημένος από τον Πολιτιστικό Σύλλογο του χωριού καταγωγής μου Γκέρμπεσι (Προφήτης Ηλίας) Καλαβρύτων, στις ετήσιες εκδηλώσεις τις οποίες διοργανώνει κάθε χρόνο.

Ήταν η τρίτη και τελευταία ημέρα των εκδηλώσεων.

Είχα τη χαρά, όπως και οι αρκετές εκατοντάδες παρευρεθέντες, να απολαύσουμε την εγκάρδια φιλοξενία, τα πλούσια εδέσματα, το χαμόγελο και την ευγένεια όλων των συντελεστών, το γλέντι, το χορό του χορευτικού ομίλου από το Μοίραλι αλλά και των άλλων χορευτών και εν γένει την άψογη διοργάνωση αυτής της εκδήλωσης.

Στην ταπεινότητά μου έγινε από τον εν λόγω Σύλλογο μία τιμητική διάκριση, η οποία για μένα μετράει όσο πολλές άλλες μαζί, διότι προέρχεται από τους ανθρώπους του χωριού μου.

Οφείλω να ευχαριστήσω τον ευγενέστατο πρόεδρο του Συλλόγου, δικηγόρο κο Άγγελο Στρατίκη, καθώς και όλα τα υπόλοιπα μέλη του Δ. Σ. του Συλλόγου, για την τιμή στο πρόσωπό μου.

Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους παρευρεθέντες και ιδιαίτερα όσους γνωστούς μου αλλά και αγνώστους από το Γκέρμπεσι και από άλλα χωριά, με πλησίασαν για να με συγχαρούν, να μου πουν ότι παρακολουθούν τις προσπάθειές μου να φέρω στο φως ιστορικά στοιχεία αυτού του τόπου και της ευρύτερης επαρχίας Καλαβρύτων, να με ρωτήσουν για πολλά σχετικά πράγματα και να μου εκδηλώσουν τα συναισθήματά τους. Με συγκίνησαν πολύ!

Είχα επίσης τη χαρά και την τιμή, σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Σύλλογο, όστις έκανε τιμητικές διακρίσεις σε αυτά τα παιδιά, να προσφέρω και εγώ από ένα σετ του δίτομου έργου μου «Το Γκέρμπεσι και τα άλλα χωριά του πρώην δήμου Λαπαθών» σε τέσσερις μαθητές και μαθήτριες, που εισήχθησαν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στους οποίους επαναλαμβάνω τα συγχαρητήρια και την ευχή μου για υγεία και καλές σπουδές!

Χρόνια πολλά αγαπητοί συμπατριώτες και φίλοι! Και του χρόνου να είστε όλοι καλά!

Σας ευχαριστώ!

Αθ. Τζώρτζης.

15 Αυγούστου 2025, 8 η ώρα το πρωΐ και οι πρώτοι πιστοί έχουν προσέλεθει στο εκκλησάκι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Παιανία, για να Την προσκυνήσουν και να προσευχηθούν.

Χρόνια πολλά σε όλους και είθε να μας αξιώσει ώστε και του χρόνου να βρεθούμε στην εκκλησία Της και να προσκυνήσουμε.

Οι φωτογραφίες που ακολουθούν είναι από τον χθεσινοβραδυνό εσπερινό στο ίδιο εκκλησάκι

Για το ξωκκλήσι αυτό ο ιστορικός της Παιανίας Χατζησωτηρίου αναφέρει τα εξής:

Έτσι ήταν το εκκλησάκι αυτό το 1940.

Βιογραφικά
«Κατά τη διήγηση των Ευαγγελιστών, ο Κύριος μας Ιησούς Χριστός πήρε από τους μαθητές τον Πέτρο , τον Ιωάννη  και τον Ιάκωβο  και ανέβηκε στό όρος Θαβώρ για να προσευχηθεί. Όπως σημειώνει ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: «Eπήρε δε τρεις μόνους Aποστόλους, ως προκρίτους και υπερέχοντας. O μεν γαρ Πέτρος επροκρίθη, επειδή ηγάπα πολλά τον Xριστόν. O δε Iωάννης, επειδή ηγαπάτο από τον Xριστόν. O δε Iάκωβος, επειδή εδύνετο να πίη το ποτήριον του θανάτου, το οποίον και ο Kύριος έπιεν».
Οι τρεις μαθητές Του, όπως ήταν κουρασμένοι από τη δύσκολη ανάβαση στο Θαβώρ και ενώ κάθισαν να ξεκουραστούν, έπεσαν σε βαθύ ύπνο. Όταν, ξύπνησαν, αντίκρισαν απροσδόκητο και εξαίσιο θέαμα. Το πρόσωπο του Κυρίου άστραφτε σαν τον ήλιο, και τα φορέματα Του ήταν λευκά σαν το φως. Τον περιστοίχιζαν δε και συνομιλούσαν μαζί Του δυο άνδρες, ο Μωϋσής  και ο Ηλίας. Γράφει χαρακτηριστικά ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: «Έφερε δε εις το μέσον τους τον Mωυσήν και τον Ηλίαν, διά να διορθώση τας σφαλεράς υποψίας, οπού είχον οι πολλοί περί αυτού. Kαθότι, άλλοι μεν έλεγον τον Kύριον, πως είναι ο Ηλίας. Άλλοι δε, πως είναι ο Iερεμίας. Διά τούτο λοιπόν επαράστησεν εις το Θαβώρ τους πρώτους και κορυφαίους Προφήτας, διά να γνωρίσουν οι μαθηταί, και διά των μαθητών όλοι οι άνθρωποι, πόση διαφορά είναι αναμεταξύ του Xριστού, και των Προφητών. O μεν γαρ Xριστός, είναι Δεσπότης. Oι δε Προφήται, είναι δούλοι. Kαι ίνα μάθουν, ότι ο Kύριος έχει την εξουσίαν του θανάτου και της ζωής. Διά τούτο, από μεν τους αποθαμένους, έφερε τον Mωυσήν. Aπό δε τους ζωντανούς, έφερε τον Ηλίαν».
Αφού οι μαθητές συνήλθαν κάπως από την έκπληξη, ο πάντα ενθουσιώδης, Πέτρος, θέλοντας να διατηρηθεί αυτή η αγία μέθη που προκαλούσε η ακτινοβολία του Κυρίου, ικετευτικά είπε να στήσουν τρεις σκηνές. Μια για τον Κύριο, μια για το Μωϋσή και μια για τον Ηλία. Πριν προλάβει, όμως, να τελειώσει τη φράση του, ήλθε σύννεφο που τους σκέπασε και μέσα απ’ αυτό ακούστηκε φωνή που έλεγε: «Οὗτος ἐστν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε» (Λουκά, θ’ 28-36). Δηλαδή, Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, που τον έστειλα για να σωθεί ο κόσμος. Αυτόν να ακούτε…«

(Πηγή: Συναξαριστής).

********************************

Οι παραπάνω φωτογραφίες είναι από το γραφικό ξωκκλήσι της Παιανίας «Άγια Σωτήρα».

Όπως διαπιστώνετε αυτό βρίσκεται μέσα στα δέντρα (κυπαρίσσια, ελιές, πουρνάρια κ.λ.) και πάνω στην πλαγιά του λόφου, αντικρύζοντας απ’ εκεί όλο τον καμπο των Μεσογείων.

Ο Ιστορικός Χατζησωτηρίου αναφέρει τα παρακάτω για το ξωκκλήσι αυτό, παραθέτοντας και τη σχετική φωτογραφία του στη σελίδα 164 της Ιστορίας της Παιανίας, η οποία φωτογραφία είναι του έτους 1939.

Μου προκάλεσε βαθιά θλίψη η είδηση της ξαφνικής απώλειας του Στέφανου Σκαρπέλλου, μιας ξεχωριστής προσωπικότητας που άφησε το αποτύπωμά του σε πολλούς τομείς της ζωής. Η παιδεία, η ευγένεια, η ειλικρίνεια και το πάθος του ήταν πηγή έμπνευσης για πολλούς.

Ως καθηγητής, φώτισε το μυαλό πολλών γενεών, μεταλαμπαδεύοντας γνώση και αξίες. Ως ψάλτης, με τη βαθιά και καλλιεργημένη φωνή του, άγγιζε τις καρδιές των πιστών. Ως δημοσιογράφος και λόγιος, υπήρξε ένα ανήσυχο πνεύμα, ένας ακούραστος ερευνητής και ένας οξυδερκής παρατηρητής των γεγονότων.

Η απουσία θα είναι αισθητή.

Ο Στέφανος Σκαρπέλλος δεν ήταν ένας απλός άνθρωπος, ήταν ένας φωτεινός φάρος, ένας άνθρωπος που αγαπούσε τον άνθρωπο, που πίστευε στη δύναμη της γνώσης και της αλήθειας.

Εγώ θα τον θυμάμαι πάντα με σεβασμό και αγάπη και για έναν πρόσθετο λόγο, πολύ σημαντικό για μένα:

Πριν αρκετά χρόνια, όταν είχε πρωτοκυκλοφορήσει το πολύτομο έργο μου «Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων», ως δημοσιογράφος της εφημερίδος των Πατρών «ΓΝΩΜΗ» αφιέρωσε στο έργο μου αυτό περί τα ¾ μιας  σελίδας της εφημερίδας αυτής, χωρίς να με ξέρει, χωρίς να έχουμε μιλήσει, χωρίς υστεροβουλία, χωρίς μεμψιμοιρία… Για το θέμα με νημέρωσαν άλλοι που είδαν την εφημερίδα… Βρήκα την εφημερίδα και έμεινα έκπληκτος… Επικοινώνησα μαζί του, μιλήσαμε, με γοήτευσε ο λόγος του. Τον ευχαρίστησα και ως αντίδωρο, του έστειλα και το έργο μου αυτό.

Αλλά και άλλη φορά, σε εκδήλωση σε χωριό των Καλαβρύτων εξέφρασε ευθέως με παρρησία και χωρίς μισόλογα ή φιλοφρονήσεις τη γνώμη του για μένα….

Για την ταπεινότητά μου, αυτός ήταν ο εκλιπών.

Έχω την πεποίθηση ότι και εκεί όπου μεταβαίνει, θα διδάξει ήθος και αξιοπρέπεια.

Συλλυπητήρια στην οικογένειά του!

«Αιωνία σου η μνήμη», Στέφανε!

Α. Τζώρτζης.

Το 1865, στο Μ. Σπήλαιο ήτο ένας δόκιμος εκ Καμενιάνων, με το κοσμικό όνομα Γεώργιος[1] Αυγουστόπουλος, ο οποίος μαζί με άλλους οκτώ δοκίμους προτάθηκε από το ηγουμενοσυμβούλιο του Μ. Σπηλαίου, προς την Επισκοπική Επιτροπή Καλαβρύτων και Αιγιαλείας προκειμένου να ζητηθεί από τη Σύνοδο η άδεια της κουράς αυτών εις μοναχούς. Όλοι, προσεκόμησαν πιστοποιητικά των δημάρχων οι οποίοι πιστοποιούσαν όσα από τους ιερείς των χωριών τους επληροφορούντο, μη υπαρχόντων ληξιαρχείων και αναλόγων βιβλίων.  

Ο Γεώργιος Αυγουστόπουλος, δεν παρουσίασε τέτοιο πιστοποιητικό, αλλά το παρακάτω:  «… Οι υπογεγραμμένοι πιστοποιούμεν ότι ο εκ του χωρίου Καμενιάνους του δήμου Αροανείας Γεώργιος Αυγουστόπουλος υιός του αποβιώσαντος Αυγουστή Παναγοπούλου εκ του αυτού χωρίου, βαδίζει το 27^ο έτος της ηλικίας του γεννηθείς κατά το 1836 έτος και κατά συνέπεια εξαιρείται της στρατιωτικής υποχρεώσεως των νεοσυλλέκτων ως υπερήλιξ. Κατ’ αίτησίν του συνταχθέν το παρόν και υπογραφέν παρά τε του αναδόχου του ιερέως και τριών προϊσταμένων του αυτού χωρίου επαφίνεται αυτώ να τω χρησιμεύση όπου δει./ Την 5 Νοεμβρίου 1864./ Εν Καμενιάνοις./ Ο εφημέριος/ Παναγιώτης ιερεύς Σακελλάριος./ Ο ανάδοχος/ Ιωάννης Θανασόπουλος αγράμματος ων, Γεώργιος Παπαχριστοδούλου κατ’ εντολήν του./ […]/ Γεώργιος Λάγιος/ Αλέξης Παναγόπουλος/ επικυρούται το γνήσιον των ανωτέρω υπογραφών/ Ο ειδικός πάρεδρος Καμενιάνων/ Πανάγος Φωτόπουλος…».

Από το παραπάνω έγγραφο, προκύπτουν οι εξής πληροφορίες:

● Το πιστοποιητικό αυτό συνέταξαν και έδωσαν ο εφημέριος, ο ανάδοχος και τρεις προϊστάμενοι του χωριού Καμενιάνοι.

● Ο Γεώργιος ήτο υιός του αποβιώσαντος Αυγουστή Παναγοπούλου. Δεν αναφέρεται όμως ως Παναγόπουλος, αλλά ως Αυγουστόπουλος (υιός του Αυγουστή) εξ’ ού προήλθε και το επώνυμο Αυγουστόπουλος. Άρα παρακλάδι των Παναγόπουλων ήσαν οι Αυγουστόπουλοι.

● Ο Γεώργιος Αυγουστόπουλος γεννήθηκε το 1836 καιτο 1864 ήταν 27 ετών. Με βάση τα τότε ισχύοντα εξαιρείτο της στράτευσης.

● Ανάδοχος (νουνός) του Γεωργίου ήταν ο Ιωάννης Θανασόπουλος, αγράμματος αντί του οποίου υπέγραψε ο Γεώργιος Παπαχριστοδούλου.

● Εφημέριος στους Καμενιάνους ήταν ο ιερέας Παναγιώτης Σακελλάριος.

● Ειδικός πάρεδρος στους Καμενιάνους ήταν ο Πανάγος Φωτόπουλος.

● Οι τρείς «προϊστάμενοι» του χωριού είναι οι: Γεώργιος Λάγιος, Αλέξης Παναγόπουλος και ένας ακόμα που δεν μπορώ να διακρίνω το ονοματεπώνυμό του.

Σημείωση: Περισσότερα για τους Καμενιάνους και για όλα τα άλλα χωριά της επαρχίας των Καλαβρύτων σχετικά με τα εκκλησιαστικά τους και τα της θρησκείας θέματα και μυστήρια κ. λ. καθώς και για τα μοναστήρια της ίδιας επαρχίας, σε τουλάχιστον ένα χρόνο από σήμερα, οπότε ελπίζω με τη βοήθεια του θεού να τελειώσω την έρευνα. Τα στοιχεία θα είναι συγκλονιστικά, διότι είναι παντελώς άγνωστα και διότι προέρχονται από αδημοσίευτες πρωτογενείς πηγές…

Πηγή: Τα παραπάνω προέρχονται από το Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων, όπως αυτό αναδιαμορφώνεται και συμπληρώνεται. Εκεί και η πλήρης πηγή των πληροφοριών μου. Υπόκεινται δε στους περί πνευματικής ιδιοκτησίας περιορισμούς της νομοθεσίας.

[1] Δεν γνωρίζω μετά βεβαιότητος το όνομα το οποίο έλαβε ως μοναχός. Εικάζω ότι ονομάστηκε Ναθαναήλ. Αν αυτή είναι η αλήθεια, απεβίωσε το έτος 1891.

Οι φωτογραφίες που ακολουθούν, είναι σημερινές και είναι από το ξωκκλήσι του Αγίου Παντελεήμονος της Παιανίας, όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα.

Στο εκκλησάκι αυτό έγιναν εργασίες στήριξης και αναπαλαίωσης από την αρμόδια αρχαιολογική υπηρεσία, όπως σε παλαιότερη ανάρτηση σε αυτό το blog είχα αναφέρει.

(Το εσωτερικό του.)

Ο Άγιος Παντελεήμων Παιανίας.

(Πηγή: Γ. Δ. Χατζησωτηρίου, Ιστορία της Παιανίας…., Αθήναι 1973).

Ο αγαπητός φίλος Κωνσταντίνος Γ. Γκολφινόπουλος, επισκεφθείς την πατρώα του  γη τη Βούντενη, από το Μόντρεαλ του μακρινού Καναδά όπου διαμένει, εξέδωσε ένα βιβλίο που έχει τον ασυνήθιστο τίτλο «ΤΟ ΠΙΚΡΟ ΒΙΒΛΙΟ» και υπότιτλο: «Με πικρό μελάνι της αλήθειας, για την ελληνική μας γλώσσα και τον νέο Ελληνισμό».

Το βιβλίο αυτό είναι σχήματος 15Χ20 και έχει 190 σελίδες.

Για τον αυτοδίδακτο συγγραφέα, ποιητή και άνθρωπο που εκφράζει με ανησυχία την ιδιαίτερη αγάπη για την πατρίδα και γενικότερα για την Ελλάδα, έχω αναφερθεί και άλλες φορές στο παρόν blog, όταν και τότε, όπως και τώρα, μου έκανε την τιμή, να μου στείλει κάποιο βιβλίο του.

 Αγαπητέ κ. Κώστα σε ευχαριστώ!

Στο βιβλίο αυτό ο συγγραφέας παρουσιάζει 45 αφηγήματα τα οποία του υπέδειξε να τα γράψει το «αθάνατο πουλί με το χρυσό ράμφος» το οποίο τον αναγνώρισε όταν επισκέφθηκε τα βουνά της πατρίδας του, της Βούντενης, στο Παναχαϊκό και έσπευσε να του εκφράσει τις ανησυχίες του για την Ελλάδα.

Τα αφηγήματα αυτά, τα κελαϊδίσματα ή τα ραμφίσματα αυτά, με τη μορφή του πεζού λόγου ή ποιημάτων, ενσταλάζουν στην ψυχή του αναγνώστη, μελαγχολία, ανησυχία και ένα αδιόρατο αλλά σαφή και έντονο φόβο, για την πορεία της πατρίδας μας. Ο φόβος αυτός επικεντρώνεται από τον φίλο κ. Κώστα Γκολφινόπουλο, στις διάφορες αλλοιώσεις της ελληνικής γλώσσας, τις οποίες το «αθάνατο πουλί» διέκρινε και ο ίδιος κατέγραψε στο βιβλίο του αυτό και τον κίνδυνο εξαφάνισής της. Γιατί το κάνει αυτό, ο συγγραφέας; Διότι διαβλέπει έναν κίνδυνο. Για να αφυπνίσει τους Έλληνες, για να σταματήσει την πορεία της αντικατάστασης της Ελληνικής γλώσσας από ξενόφερτες λέξεις, για να σώσει την κινδυνεύουσα  γλώσσα.

Η ελληνική γλώσσα είναι αναπόσπαστο στοιχείο του ελληνικού πολιτισμού. Δεν είναι απλώς ένα μέσο επικοινωνίας, αλλά είναι το κύτταρο αυτό το οποίο διαμόρφωσε και διαμορφώνεται από την ιστορία, τη φιλοσοφία την τέχνη και την καθημερινή ζωή των Ελλήνων.

Η ελληνική γλώσσα έχει αποδείξει την αντοχή και την προσαρμοστικότητά της μέσα σε χιλιάδες χρόνια, δεχόμενη επιρροές από άλλες γλώσσες όπως τα Λατινικά, τα Τουρκικά, τα Γαλλικά, τα Αγγλικά κ. ά. αλλά πάντα διατήρησε τον πυρήνα της. Σημαντικές είναι επίσης και οι λέξεις που δάνεισε σε άλλες γλώσσες όπως και οι ελληνικές «ρίζες» λέξεων άλλων γλωσσών.

Επειδή, όπως και ο αγαπητός κ. Κώστας Γκολφινόπουλος, μέσα από τα κείμενά του τονίζει, σήμερα υπάρχουν οι προκλήσεις οι οποίες με μεγάλη ταχύτητα διαδίδονται. Επειδή η εκπαίδευση των παιδιών, απέχει από του να τα ενθαρρύνει να αγαπήσουν τη γλώσσα τους, αλλά και από την επισταμένη διδασκαλία μέσω της γραμματικής και του συντακτικού. Επειδή η ταχύτητα της επικοινωνίας είναι μεγάλη και η επικοινωνία άμεση, αφού την κοινωνία επηρεάζει και διαμορφώνει άμεσα όχι ο δάσκαλος ή ο πνευματικός άνθρωπος αλλά μια άλλη φιγούρα μέσα από το γυαλί, με τα χέρια στις τσέπες…,  η γλώσσα κινδυνεύει κατά την ταπεινή μου γνώμη με απώλεια του εκφραστικού της πλούτου. Ποτέ όμως με την έννοια της εξαφάνισής της.

Αγαπητέ κ. Κώστα Γκολφινόπουλε,

Η ελληνική γλώσσα διέσωσε αιώνων ιστορία, διέσωσε την Αρχαία Ελληνική Γραμματεία, τη λογοτεχνία, επέτρεψε την ανάπτυξη της φιλοσοφικής σκέψης, διέδωσε τις έννοιες φιλοσοφία, δημοκρατία, δικαιοσύνη οι οποίες επηρέασαν και επηρεάζουν και θα επηρεάζουν τον δυτικό πολιτισμό. Έχει ομορφιά, έχει εκφραστικότητα, έχει ρυθμό, έχει συνάφεια με τη μεγάλη επιστήμη των μαθηματικών, είναι τέχνη η ελληνική γλώσσα. Είναι ένας από τους ισχυρότερους δείκτες της ελληνικής εθνικής και πολιτισμικής ταυτότητας. Χωρίς αυτήν ο ελληνικός πολιτισμός θα ήταν αδιανόητος. Διατηρεί δε μία αξιοσημείωτη συνέχεια, παρά τις αλλαγές και τις μεταβολές που έχει υποστεί ως ζωντανός οργανισμός που είναι.

Οι ναοί της γνώσης, τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της Αμερικής, της Ευρώπης και του  κόσμου έχουν τμήματα Ελληνικών σπουδών, έχουν ψηφιοποιήσει την Αρχαία Ελληνική Γραμματεία, έχουν διαθέσει και διαθέτουν πολλά εκατομμύρια για να συγκεντρώσουν σπάνια και σοβαρά ελληνικά συγγράμματα. Διδάσκουν την ελληνική γλώσσα. Σέβονται και εκτιμούν τους Έλληνες όχι μόνο τους αρχαίους προγόνους μας αλλά και σημαντικούς νεότερους και συγχρόνους άλλους επιστήμονες και ανθρώπους των γραμμάτων. Υπάρχου λοιπόν φύλακες της ελληνικής γλώσσας…

Αγαπητέ κε Κώστα Γκολφινόπουλε, διάβασα ευχάριστα το βιβλίο σου, διέκρινα τη νοσταλγία σου για μια Ελλάδα που δεν υπάρχει πιά όπως την ξέραμε στα παιδικά μας χρόνια, διέκρινα την ανησυχία σου για τον κατήφορο και την εξαφάνιση των αξιών και των αρετών που κοσμούσαν τους Έλληνες. Διέκρινα την ανησυχία σου για την αδιαφορία των κυβερνώντων, των δασκάλων, καθηγητών κ. λ. πνευματικών ανθρώπων. Διέκρινα το φόβο σου για την επέλαση των ξενόφερτων λέξεων, εθίμων, συμπεριφορών κ. λ. Διέκρινα την απέχθειάς ου για την ασέλγεια στην ελληνική γλώσσα από τα ΜΜΕ… Και άλλα πολλά μηνύματα διέκρινα μέσα στις σελίδες του βιβλίου σου…

Συμμερίζομαι τις ανησυχίες σου, αλλά… δεν φοβάμαι…

Ελπίζω και εύχομαι το βιβλίο σου αυτό να είναι καλοτάξιδο και πολλοί αναγνώστες, και κυρίως νέοι, να γίνουν κοινωνοί αυτών των συλλογισμών σου, και να προβληματιστούν ανάλογα.

Σε ευχαριστώ για την τιμή που έκανες στην ταπεινότητά μου, αποστέλλοντάς μου αυτό το  έργο σου.

26.7.2025.

Αθ. Τζώρτζης.

Ένα από τα εμπεριεχόμενα ποιήματά του.

Η Μονή του Μ. Σπηλαίου έχει καεί αρκετές φορές και έχει επανοικοδομηθεί (840 μ. Χ., 1285 μ. χ., 1400 μ. Χ., 1934 μ. Χ., 1943 μ. Χ.).

Την μεγαλύτερη καταστροφή υπέστη το 1934, στις 16 Ιουλίου. Σαν αυτές τις ημέρες…

Από το πλήθος των στοιχείων τα οποία έχουν περιέλθει σε γνώση μου θα αναφέρω εδώ συνοπτικά ότι:

Ο επίσκοπος Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Θεόκλητος στις 17 Ιουλίου 1934 ανέφερα τηλεγραφικά στη Σύνοδο: «Πυρκαϊά εκραγείσα ώραν 16/10  κατέστρεψεν σεβασμίαν Ιεράν Μονήν Μ. Σπηλαίου. Ζήτημα αν εσώθη εικών. Θρηνούμεν ερείπια».

Τηλεγράφημα του ανακριτή Καλαβρύτων την 17^η Ιουλίου 1934, αναφέρει: «… Ώραν 1 μ. μ. εξεράγη πυρκαϊά άνω όροφον κελλίων Μ. Σπηλαίου. 5^ην και ημίσειαν μ. μ. μετέβημεν επί τόπου μετά Εισαγγελέως υποδ/τού Χωροφυλακής και πολιτών. Ώραν 7^ην μ. μ. κατά πληροφορίας αυτοπτών απετεφρώθη  ολόκληρος Μονή μετά Ναού διασωθέντων κελλίων τινών. Επικοινωνήσαντες μεραρχίαν Πατρών Νομάρχην εζητήσαμεν αποστολήν στρατιωτικής δυνάμεως. Επί τόπου ευρισκόμενος υποδιοικητής Χωροφυλακής πληροφορεί ταύτην στιγμήν  διάσωσιν ιεράς εικόνος καί τινων κειμηλίων φρουρουμένων δι’ αυτού. Εισαγγελεύς παραμείνη επί τόπου μετά χωροφυλακής. Πυρ εξετάθη δάσος κινδυνεύοντος αποτεφρωθή εξ’ ολοκλήρου. Παθανολογούνται ανθρώπινα θύματα φονευθέντων και τραυματισθέντων μοναχών, ιατροί ευρίσκονται επί τόπου απεστάλησαν και εντεύθεν. 7 πρωϊνήν μεταβαίνομεν  και ημείς προς ενέργειαν ανακρίσεων…».

Οι Μοναχοί του Μ. Σπηλαίου Καλλιόπιος Ασημακόπουλος και Αγάπιος Ροδιόπουλος μαζί με τον ιδιώτη Δημ. Μητσόπουλο, καθώς και τον σταθμάρχητης Χωροφυλακής Μαγκαφώση Δημήτριο και τον χωροφύλακα Κουρούμαλη Δημήτριο, επέδειξαν μεγάλον ηρωϊσμόν και αυτοθυσίαν σώσαντες με κίνδυνον πολλά των κειμηλίων της Ιεράς Μονής, την εικόνα της Παναγίας και πολλούς υπερήλικες και κατάκοιτους γέροντες. Προτάθηκαν στην Ακαδημία Αθηνών τόσο από το υπουργείο Θρησκευμάτων και Παιδείας, όσο και από τη Σύνοδο για βράβευση, η οποία δεν γνωρίζω αν έγινε.

Εξ’ αυτών ο μεν διάκονος Καλλιόπιος Ασημακόπουλος, όστις καταγόταν από το Διακοφτό και είχε γεννηθεί το 1891, αφού σώθηκε από την πυρκαϊά και από την υπεράνθρωπη προσπάθεια που κατέβαλε μετά του άλλου μοναχού και του ιδιώτη να σώσουν την εικόνα και όσα κειμήλια μπόρεσαν, εξετελέσθη υπό των Γερμανών στις 13.12.1943 στη θέση «Υψηλός Σταυρός».

Ο δε ιδιώτης Δημήτριος Μητσόπουλος από την Κάτω Ζαχλωρού «άμα τη ενάρξει του πυρός τρέχων δρομαίως και διασχίσας τον ανηφορικόν δρόμον Ζαχλωρούς – Μ. Σπηλαίου εις ελάχιστον χρόνον εισήλασε μέσω των φλογών και επανηλειμμένως  μετεκόμισε τα πλείστα των διασωθέντων κειμηλίων προς την έξοδον. Τέλος περικυκλωθείς υπό των φλογών και κινδυνεύων να καή ερρίφθη κάτω από ύψους 25 μέτρων υποστάς κάταγμα του ενός των ποδών κατά την πτέρναν. Τη φροντίδι δε του υπουργείου Παιδείας μετηνέχθη εις Νοσοκομείον προς θεραπείαν.». Ό Δημ. Μητσόπουλος, κατέστη ανίκανος εκ του γεγονότος αυτού, με συνέπεια, ύστερα από αίτησή του στο υπουργείο για συνδρομή, η οποία απερρίφθη, η αίτησή του αυτή δια της Συνόδου, κατέληξε στη Μονή Μ. Σπηλαίου, για να του δοθεί βοήθημα 1.500 δραχμών το 1934 και να έχει εγγραφεί στον προϋπολογισμό της Μονής Μ. Σπηλαίου βοήθημα 2.000 δραχμών για το επόμενο έτος.

Μεταξύ όσων κινητοποιήθηκαν για την αναστήλωση του Μ. Σπηλαίου, ήσαν και επαγγελματικές οργανώσεις των Καλαβρύτων, Σύλλογοι κ. λ. οι οποίοι αξίωσαν από την ηγεσία της εκκλησίας και την πολιτεία να ενεργήσει για την ανοικοδόμηση του Μ. Σπηλαίου. τέτοιες ενέργειες έγιναν από:  τον πρόεδρο της Κοινότητος Καλαβρύτων [Αθαν. Βαλιμίτη] και τους προέδρους των Συλλόγων, του Δικηγορικού [Λ. Παπαρρηγόπουλο], Ιατρικού [Π. Χάμψα], Εμπορικού [Μ. Φεφέ], Αθλητικού [Ν. Γαζή], Αλληλοβοηθείας [Δ. Νικολάου], Αγίων Πάντων [Χ. Γεωργαντά], Πολυτέκνων [Γ. Τσεκούρα] και Υποδηματεργατών [Π. Παναγόπουλο].

Για την ανοικοδόμηση της Μονής ελήφθη αρχικά δάνειο από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων ύψους 10.000.000 δραχμών το οποίο δεν έφθασε και στη συνέχεια ελήφθη και άλλο εκ 3.000.000 δραχμών.

Στις 13 Μαΐου 1937 ο βασιλιάς Γεώργιος ο Β΄ εθεμελίωσε την ανοικοδόμηση της, εκ της πυρκαγιάς καταστραφείσης, Μονής Μ. Σπηλαίου.

Αλλά και άλλη πυρκαγιά εκδηλώθηκε στις 9 Οκτωβρίου του ιδίου έτους 1934 τη νύχτα, στα κελιά που είχαν απομείνει σώα από την πρώτη πυρκαγιά.

Όπως από το έγγραφο της Διοίκησης Χωροφυλακής Αχαΐας, από 19 Οκτωβρίου 1934, προς την Ανωτέρα Δ/σιν Χωροφυλακής Πελοποννήσου, προκύπτει, τα κελιά αυτά ευρίσκοντο μεταξύ των ερειπίων του Ξενοδοχείου της Μονής «Χελμός» και άνωθεν και ήσαν 4 μετά συνεχόμενης αποθήκης οικοδομήσιμης ξυλείας ή οποία όμως εσώθη. Διεσώθησαν τα τρία κάτωθεν των παραπάνω αναφερθέντων, διαμερίσματα.

Από την ανάκριση πρέκυψε ότι «…το πυρ προήλθε εξ αμελείας του μοναχού Αγαπίου Ροϊδοπούλου [τον οποίο αναφέραμε παραπάνω], όστις εγκαταλείψας ανημμένον εγχώριον λύχνον του, απουσίασε του κελλίου του επ’ αρκετήν σχεδόν ώραν, το δε πυρ του λύχνου μεταδοθέν διά τινος ξυλίνου διαμερίσματος  (μεσάνδρας) έλαβε αμέσως διαστάσεις και ούτω κατόπιν κατέστη αδύνατος η κατάσβεσίς του. Αι ζημίαι των αποτεφρωθέντων κελλίων και λοιπών ιδιωτικών ειδών των Μοναχών ανέρχονται περίπου εις 100.000 δραχμάς».

Σημείωση: Όσα παραπάνω αναφέρονται, υπόκεινται στους περί πνευματικής ιδιοκτησίας περιορισμούς της Νομοθεσίας.

Πηγή: «Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων» όπως αυτό συμπληρώνεται και επαναδαμορφώνεται, όπου και αναφέρονται επακριβώς οι πηγές των πληροφοριών αυτών.

Αυτές τις ευχαριστίες τις αναφέρει ο Γεώργιος Θ. Παπαγεωργίου συγγραφέας, ιστορικός, δημοσιογράφος κ. λ. στο βιβλίο του Η Μονή Μακελλαριάς και οι Λαπαναγοί, ΑΘΗΝΑΙ 1973.

Ο Παπαγεωργίου Θ. Γεώργιος, εκτός του παραπάνω αναφερομένου βιβλίου, έγραψε : Η ιστορία της Φτέρης Αιγίου, Αθήναι 1968, και του ιδίου: Η Κλαπατσούνα, Επετ.. τ. Καλαβρ. 1969, σελ. 93-94. Η Ιερά Μονή Ταξιαρχών Αιγίου εις τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας, Ανάτυπο εκ της «Θεολογίας», Αθήναι 1971. «Η Εθνική Αντίσταση στην Αιγιάλεια 1941-1944: Η Κατοχή στο Αίγιο. 1983». «Παληά Βοστίτσα. Η ζωή στο Αίγιο τα πρώτα εκατό χρόνια μετά την επανάσταση. Ε. Π. Λέσχη, 1980». «Το Διακοπτόν δια μέσου των αιώνων. Με επιλογήν ανεκδότων εγγράφων. Συμβολή εις την Ιστορίαν της Αιγιαλείας. –  Αθήναι 1975». Επίσης: Τα ιστορικά Μοναστήρια, Αγ. Λαύρα – Μ. Σπήλαιο – Μ. Ταξιαρχών, Παναγία Τρυπητή Αιγίου. Έκδοσις Ελληνικής Περιηγητικής Λέσχης Αιγίου. Βιβλιοπωλείον Παπαδημητροπούλου, Ακαδημίας 56, Αθήναι, 1962, σχ. 8^ον, σελ φυλ. 3 ά. α. + σελ. [9]-71 + 2 φυλ. ά. α. Η 21 Μαρτίου 1821 και ο Βασίλης Πετιμεζάς, ΕΚ 3 (1971), σ. 131-134. Τα Καλάβρυτα κατά τον Άγγλον περιηγητήν Γουλιέλμον Λήκ. ΕΚ 4 (1972), σ. 139-142. Ιστορικά δένδρα, ΠΒ τχ. 2. Ιούνιος 1973, σ. 26-27. Ο στρατηγός Ανδρ. Λόντος στη Γουρζούμισα, ΠΒ τχ. 2, Ιούνιος 1973, σ. 34. (Δημοσίευσις εγγράφου του Ανδρ. Λόντου προς το Υπουργ. Πολέμου Παπ 15.9.1824). Ο Α. Λόντος προς το Υπουργείον Πολέμου, ΠΒ τχ. 3, Σεπτ. 1973, σ. 31-32. (Δημοσίευσις εγγράφου των ΓΑΚ). Η μητρόπολις Καλαβρύτων και Αιγιαλείας από του 1800 μέχρι σήμερον, ΕΚ 6 (1974), σ. 83-97. Σωτήριος Χαραλάμπης, ΠΒ τχ. 7, Σεπτ. 1974, σ. 22-23, τχ. 8, Ιαν. 1975, σ. 30. Σωτήριος Θεοχαρόπουλος, ΠΒ τχ. 5, Μαρτ. 1974, σ. 23-24.

Η Μονή Μακελλαριάς είχε ενταχθεί στη Μονή Ταξιαρχών. Το 1936 ο πρόεδρος της κοινότητος Λαπαναγών ζητούσε την ανασύσταση της Ι. Μονής Μακελλαριάς, συγχωνευθείσης από 10ετίας εις την Ι. Μ. Ταξιαρχών. Σχετικά με το θέμα αυτό υπήρξαν αιτήσεις των κατοίκων Λαπαναγών, Πετσάκων, Γουρζούμισας, περί ανασυστάσεως της Μονής Μακελλαριάς. Η Μονή Μακελλαριάς ανασυνεστήθη ως ανδρώα Μονή το 1950.

Αλλά περί αυτών και άλλων πολλών στοιχείων περί της Μακελλαριάς, αναφέρω εκτενώς στο υπό διαμόρφωση και συμπλήρωση «Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων».

Θα παρακαλούσα τον συντάκτη του παραπάνω κειμένου, να αναφέρει τον πλήρη τίτλο της πηγής από την οποία άντλησε τα στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι ο Φώτης (επώνυμο;) και ο Παπαγιαννάκης (ποιός;) εκ Καμενιάνων, έλαβαν μέρος στη μάχη των Καλαβρύτων.

Διότι αν η πηγή του είναι τα Αρχεία της Εληνικής Παλιγγενεσίας (και όχι Παληγεννεσίας όπως γράφει) τότε το σχετικό έγγραφο το οποίο στη συνέχεια παραθέτω, δεν αναφέρει κάτι τέτοιο. Άλλα αναφέρει και παρακαλώ διαβάστετο!

28 Νοεμβρίου 1877.  

Με έγγραφο της Συνόδου της εκκλησίας της Ελλάδος, διαβιβάστηκε προς τον Μητροπολίτη Αθηνών αναφορά κάποιου Χρήστου Ηλιοπούλου, το περιεχόμενο της οποίας δεν γνωρίζω, ούτε και την ιδότητα του εν λόγω Ηλιοπούλου.

Είναι προφανώς σχετικό όμως με όσα στη συνέχεια αναφέρονται, υπό της Ι. Συνόδου.

 Ζητείται  από τον Μητροπολίτη Αθηνών αφού λάβει γνώση των αναφερομένων στην εν λόγω αναφορά, να μεριμνήσει  με κάθε σπουδή και να καταβάλλει προσπάθεια με κάθε τρόπο που γνωρίζει «προς συλλογή χρηματικού ποσού, ίνα διακευασθή και ακέραιος διατηρηθή ο εν τη ιερά μονή της Αγίας Λαύρας ιερός ναός, από των επάλξεων του οποίου ανεπετάσθη[1] η σημαία της Ελληνικής επαναστάσεως, εξ’ ής τη αμάχω και κραταιά αρωγή του παντοδυνάμου Θεού ανέθορε[2] και ανεβλάστησεν η ελευθερία των τέκνων του υπό βαρύν ζυγόν τυραννουμένου Ελληνικού Έθνους…».

Το κείμενο και ιδιαίτερα η πρόταση η αναφερόμενη στη σημαία και στην Αγία Λαύρα είναι ιδιαίτερα σημαντική αλλά και συγκινητική, και πέραν της σημασίας της σε ότι αφορά την ύψωση της σημαίας (ή του Λαβάρου) και την έναρξη της επανάστασης στην Αγία Λαύρα, μας δεικνύει τη φοβερή δύναμη της ελληνικής γλώσσας, όταν αυτή χειρίζεται από γνώστες αυτής καθώς και της ιστορίας του τόπου αυτού.

(Η έντονη γραφή έγινε από εμένα).

Οι παραπάνω πληροφορίες αντλήθηκαν από το «Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων» όπως αυτό συμπληρώνεται και αναδιαμορφώνεται, και εκεί αναφέρονται πλήρως και ευκρινώς οι πηγές τους.

[1] Η λέξη ανεπετάσθη είναι αόριστος Παθητικής Φωνής του ρήματος αναπετώ, και, σημαίνει: υψώθηκε, κυμάτισε, απλώθηκε στον αέρα. Χρησιμοποιείται δε για σημαίες, λάβαρα κ. λ.

[2] Η λέξη ανέθορε είναι παλαιότερη ή ποιητική ή λογία μορφή του ρήματος αναθορύω ή αναθορώ και σημαίνει αναπήδησε, αναδύθηκε, ξεπήδησε, προήλθε, γεννήθηκε.

Ο Γρηγόριος Ντόκος είναι γνωστός διότι αναφέρεται υπό του ομοχωρίου του και ομοπαραταξιακού φίλου του, ιερομονάχου και αυτού της Αγ. Λαύρας, Δαμασκηνού Αποστολίδη[1] στο βιβλίο του το «Κτητορικό της Αγίας Λαύρας» το 1905, ότι όντας ιεροδιάκονος, ψηλός στο ανάστημα και ζωηρότερος των άλλων,  τον διώρισε ως σημαιοφόρον ο Αρχιεπίσκοπος Παλ. Πατρών Γερμανός στην εκ των Καλαβρύτων καταδίωξη των Τούρκων. Ο ίδιος επίσης [ο Αποστολίδης] αναφέρει ότι «…ο Ανδρέας Ζαΐμης δι᾽ επιστολής του προσεκάλεσε κατεπειγόντως τον Ηγούμενον της Μονής Καλλίνικον ίνα αυθωρεί μεταβή εις Πουρνακόκαστρον παί Περιβόλα προς αντάμωσίν του φέροντα. μεθ᾽ εαυτού και την Ιεράν σημαίαν την Μονής την υψωθείσαν και ευλογηθείσαν υπό του Παλ. Πατρών Γερμανού. ο Ηγούμενος δε λαβών την πρόσκλησιν αμέσως ανεχώρησεν μετά 90 οπλοφόρων εκ των δοκίμων, υπηρετών ποιμένων και κολλήγων την Μονής, φέροντος και τού σημαιοφόρου Γρηγορίου Ντόκου Ιεροδιακόνου την Ιεράν σημαίαν…».

Επίσης και ο Χ. Α. Ηλιόπουλος «Χρυσαί Εθνικαί σελίδες…» αναφέρει ότι κρατούσε το Λάβαρο κατά την έφοδο των Αγωνιστών κατά των Τούρκων στα Καλάβρυτα και ότι στη συνέχεια πολέμησε υπό τον Αναγν. Πετιμεζά στην Κόρινθο και διακρίθηκε στην πολιορκία του Κιαμήλμπεη. Ο ίδιος [Ηλιόπουλος] αναφέρει ότι «Ο Γρηγόριος ήρθε στην Ιερά Μονή το 1812, σε ηλικία 14 ετών…» και ότι «…Το Μάιο του 1826, με την κατάληψη της Αγίας Λαύρας από τον Ιμπραήμ, ο ηγούμενος της Μονής Καλλίνικος αναθέτει στον Γρηγόριο να μεταφέρει το Λάβαρο στο Ναύπλιο, μαζί με άλλα κειμήλια. Το 1828 η Αγία Λαύρα ανοικοδομείται και ο Ιερομόναχος Γρηγόριος, αναλαμβάνει, ύστερα από άδεια να περιφέρει την Τίμια κάρα του Αγίου Αλεξίου σε πολλά μέρη της Ελλάδος, με στόχο να συγκεντρώσει χρήματα και να βγάλει τη Μονή από τη δεινή οικονομική θέση. Ο Γρηγόριος πέθανε το 1870 σε ηλικία 72 ετών. ….».

Ως σημαιοφόρο του Ιερού Λαβάρου που έλαβε μέρος στην απελευθέρωση των Καλαβρύτων (21 Μαρτίου 1821), τον αναφέρει και ο Πρωθιερέας Νικ. Π. Παπαδόπουλος (Κατακαημένου Μοριά σελίδες).

Τα παραπάνω είναι καταγεγραμμένα.

Στην παρούσα ανάρτηση θα παρουσιάσω περιληπτικά ορισμένα πρόσθετα στοιχεία για τον Γρηγόριο Ντόκο, τα οποία μαρτυρούν και συνθέτουν την άγνωστη προσωπικότητά του. Διότι ο Ντόκος δεν κράτησε μόνο το Λάβαρο.

Σχετικά με το χρόνο γέννησής του υπάρχουν καταγεγραμμένες οι εξής εκδοχές:

● Στο μνημείο με την προτομή του, στο Βυσωκά, το οποίο προβάλλει και ο Δήμος των Καλαβρύτων, αναφέρεται: «1801-1870[2]».  Έτος γέννησής του το 1801.

 ● Σε κατάθεσή του ο ίδιος, το 1854, στην ερώτηση πόσων ετών ήταν απάντησε 60, όπερ σημαίνει έτος γέννησης το 1794.

● Σε κατάθεσή του το 1859 ανέφερε ότι ήταν 69 ετών, δηλ. ότι γεννήθηκε το 1790.

●Σε κατάθεσή του το 1866 ανέφερε ότι ήταν 77 ετών δηλ. ότι γεννήθηκε το 1789.

Ποια είναι η αλήθεια;

Ο Γρηγόριος Ντόκος αναφέρεται ως (Προηγούμενος) Σύμβουλος το 1852, με ηγούμενο τον Ανανία Κούβελα και έτερο Σύμβουλο τον Σωφρόνιο Διαμαντάκο.

Το 1853 αναφέρεται ως εκλεγείς ηγούμενος με Συμβούλους τους Προηγ. Ιωαννίκιο Παπαδιαμαντόπουλο και Προηγ. Κύριλλο Δημητρίου.

Το 1856, αναφέρεται ως Προηγούμενος, αλλά τον Δεκέμβριο του ιδίου έτους επροτάθη υπό μερίδος μοναχών ως ηγούμενος ο Γρηγόριος Ντόκος, ως Σύμβουλοι δε οι Χρύσανθος Παναγιώτου και Δαμασκηνός Αποστολίδης. Άλλη παράταξη μοναχών επρότεινε ως ηγούμενο τον Προηγ. Ανανία Αργυριάδη, ως συμβούλους δε τους ιερομονάχους Δαμασκηνό Αποστολίδη και Καλλίνικο Γερανόπουλο, αλλά οι της πλευράς Γρ. Ντόκου, αρνήθηκαν να επικυρώσουν την εκλογή.

 Είχε αρχίσει να εκδηλώνεται η διαμάχη των παρατάξεων εντός της Αγίας Λαύρας.

Στις 15 Ιανουαρίου 1857, μοναχοί της Λαύρας της «παράταξης» Γρηγορίου Ντόκου με αναφορά τους προς τη Σύνοδο κατήγγειλαν ως παράτυπη, παράνομη κ. λ. την επαναληπτική «εκλογική πράξη την οποία συνέταξε και συνυπέγραψε μετά τινων παιδαρίων, ο ηγούμενος της μονής…» και ζητούσαν την ακύρωσή της.

Τελικά οι μοναχοί ομονόησαν εικονικά και προσωρινά και εξέλεξαν, όπως ανέφεραν, παμψηφεί κατά τις διενεργηθείσες εκλογές ως ηγούμενο τον Προηγ. Ανανία Αργυριάδη και ως Συμβούλους τους ιερομ. Σεραφείμ Γεωργίου και Δαμασκηνό Αποστολίδη. Η αναφορά των μοναχών από 14 Μαρτίου 1857 προς τον επίσκοπο Καλαβρύτων κ. λ. υπογράφεται από τους Προηγ. Γρηγόριο Ντόκο, Δανιήλ Ζαφειρίου και άλλους μοναχούς. Η Σύνοδος στις 23 Μαρτίου 1857 ενέκρινε αυτή την εκλογή.

Στις 8 Ιανουαρίου 1858, οι πατέρες της Αγίας Λαύρας ανέφεραν ότι στις 31 Δεκεμβρίου 1857, διενήργησαν εκλογή ηγ/συμβουλίου και εξέλεξαν τον προηγ. Γρηγόριο Ντόκο ως ηγούμενο και ως συμβούλους τους ιερομονάχους Σεραφείμ Γεωργίου και Δαμασκηνό Αποστολίδη.

Το έτος 1860 κατηγγέλθησαν οι Σύμβουλοι της Αγίας Λαύρας Δαμασκηνός Αποστολίδης και Γεράσιμος Κουμάντος από τον ηγούμενο αυτής Πρφύριο Παπανδρέου γιακατάχρηση μοναστηριακής περιουσίας και ότι μετέβησαν στο κελλί του και τον «εξύλισαν». Ο ίδιος ηγούμενος κατήγγειλλε και τους Γρηγόριο Ντόκο και Αθανάσιο Γεωργίου ως συννενοούμενους μετά των Συμβούλων αυτών.

Και ηγούμενος όντας ο Γρηγόριος Ντόκος, καταγγέλθηκε για διάφορα θέματα υπό μοναχών της Αγίας Λαύρας. Υπάρχει και η κατάθεσή του γι’ αυτά κατά τη διενεργηθείσα ανάκριση.

Αλλά και άλλα έγγραφα σχετικά με τον Γρηγόριο Ντόκο υπάρχουν.

 Εις ένα εξ αυτών η Επισκοπική Επιτροπή[3] Καλαβρύτων κ. λ. αναφέρει στη Σύνοδο ότι, με βάση αναφορά του ηγ/συμβουλίου της Αγ. Λαύρας, σχετικά με τους Προηγουμένους αυτής Γρηγόριο Ντόκο και Δαμασκηνό Αποστολίδη: «… ευαρεστουμένη [η Σύνοδος] προέλθη εις εν μέτρον δραστήριον και αποτελεσματικόν κατά των ατόμων αυτών, καθόσον ούτε τας συμβουλας και παραινέσεις της υποφαινομένης Επιτροπής και του εκτάκτως αποσταλέντος παρά της Σ. Συνοδου, εσεβάσθησαν, ούτε το Ηγουμενοσυμβούλιον θεωρούν ως υπάρχον, όπερ Ηγουμενοσυμβούλιον, διότι ο εις των ανωτέρω προηγουμένων δυστυχώς είναι και Σύμβουλος, ομολογουμένως προσεφέρθη λίαν ευγενώς προσηγόρως και διαλλακτικώς προς τους αγίους προηγουμένους, αλλ’ ούτοι ούκ ηθέλησαν να σεβασθώσι τα διακιώματα των άλλων, αλλ’ εξεναντίας και την της Μονής περιουσίαν θέλουσι να νοσφήσωσι…».

Εις άλλη δε αναφορά με ημερομηνία 20 Δεκεμβρίου 1866, εκ της μονής Ταξιαρχών Αιγιαλείας, ο ενεργήσας ανακρίσεις στην Αγία Λαύρα Νικόδημος Νικολαΐδης, αναφέρει: «… μεταξύ των συνελθόντων διεκρίνοντο επί θρασυτολμία οι προηγούμενος Γρηγόριος Ντόκος, Αθανάσιος Γεωργίου…. Εξ’ ών ο πρώτος εμβάς εις το κελλίον έλαβε τον Ηγούμενον από του τραχήλου και ηπείλησε αυτόν…».

Όταν Ο Ντόκος εξετάσθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1866, ανέφερε ότι γεννήθηκε στο Βυσωκά και ότι ήταν 77 ετών.

Το επισκοπικό Δικαστήριο στις 23 Μαρτίου 1867, τον κατεδίκασε (όπως και άλλους) διότι «την μεν 8η Ιανουαρίου πιάσας τον αυτόν ηγούμενο από τον λαιμόν, ηπείλει και ύβριζεν αυτόν, την δε 18 Αυγούστου μεθ’ αξίνης επετέθη κατ’ αυτού», «εις σωματικόν περιορισμόν εις την εν Αιγιαλεία Ιερά Μονή των Ταξιαρχών επί δύο έτη.

Αυτά ως μικρή και περιληπτική συμβολή σχετικά με τον Γρηγόριο Ντόκο.

Στην Αγία Λαύρα αναφέρονται και οι:

1. Δόκιμος Ανδρέας Ντόκος όστις εκάρη μοναχός το 1868 μετονομασθείς σε Ανανία Αθανασιάδη.
2. Δοκιμος Ιωάννης Αν. Ντόκος εκ του χωρίου Βυσωκά διατελέσας ως δόκιμος της Αγίας Λαύρας, υπό τον Γέροντα Ανανία Αθανασιάδη, εκάρη μοναχός τον Οκτώβριο 1913.

Πηγή: Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων, όπως αυτό αναδιαμορφώνεται και συμπληρώνεται, όπου αναφέρονται επακριβώς και οι πηγές των πληροφοριών αυτών.

Σημείωση: Τα παραπάνω υπόκεινται στους περί πνευματικής ιδιοκτησίας περιορισμούς της νομοθεσίας.

[1] Ο Δαμασκηνός Αποστολίδης, όστις το 1859 αναφέρεται ετών 36, με καταγωγή εκ Βυσωκά, αναφέρεται επίσης ως ηγούμενος της Αγ. Λαύρας, το 1859 με συμβούλους τους Γεράσιμο Κουμάντο και Γερμανό Σταύρου και  τον Οκτώβριο του 1882 με συμβούλους τους Καλλίνικο Γερανόπουλο και Γεδεών Δημητρίου. Αλλά και ως Σύμβουλος πολλές φορές.  Απεβίωσε στις 21 Σεπτεμβρίου 1917.

[2] Σε έγγραφο του επισκόπου Καλαβρύτων προς τη Σύνοδο, στις 22 Οκτωβρίου 1871, μεταξύ των άλλων αναφέρεται ότι ο Γρηγόριος Ντόκος ασθενών βαρέως απεβίωσε κατά τον Αύγουστο(;) 1871. Αλλά και σε έγγραφο του επισκόπου Καλαβρύτων προς τη Σύνοδο την 9^η Νοεμβρίου 1871, αναφέρεται ότι απεβίωσε ο Προηγούμενος της Μονής Αγ. Λαύρας Γρηγόριος Ντόκος.

[3] Η Επισκοπική Επιτροπή ήταν τριμελής, οριζόταν προτάσει της Συνόδου δια Β. Διατάγματος επί χηρευούσης Επισκοπής, προς διεξαγωγή των πνευματικών υποθέσεων, έως την εγκατάσταση κανονικού επισκόπου  και εκτελούσε μέρος των αρμοδιοτήτων και καθηκόντων του επισκόπου. Δεν μπορούσε να διορίζει ή να μεταθέτει εφημερίους ή διακόνους ή πνευματικούς, ή επισκοπικούς επιτρόπους, ούτε να εκδίδει επιτίμια ή να επιτρέπει λειτουργία σε μη εγκαινιασμένο ναό κ. ά.

Το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη στην Αθήνα, μπροστά από το κτίριο της Βουλής στο Σύνταγμα, είναι ένας τόπος μνήμης και τιμής, που ενσαρκώνει την ευγνωμοσύνη του έθνους προς εκείνους τους ανωνύμους στρατιώτες που θυσιάστηκαν για την ελευθερία και την ακεραιότητα της πατρίδας.

Η ακοίμητη κανδήλα που καίει μπροστά στο μνημείο συμβολίζει την αιώνια μνήμη και τιμή προς τους πεσόντες. Η φλόγα της διατηρείται συνεχώς αναμμένη ως ένδειξη αδιαλείπτου σεβασμού προς εκείνους.

Η Αγία Λαύρα φέρει το τεράστιο συμβολικό βάρος όπου ο Π. Πατρών Γερμανός ύψωσε το λάβαρο της επανάστασης του 1821 και το φως των καντηλιών της, το φως της ελευθερίας που ξεκίνησε από την Άγια Λαύρα  συνεχίζει να καίει συμβολικά στο Μνημείο στην Αθήνα.

Μέχρι τώρα δεν υπήρχε – ή εγώ δεν εγνώριζα – κάποια επίσημα καταγεγραμμένη πληροφορία, περί της σχέσης του φωτός αυτού και της Μονής Αγίας Λαύρας των Καλαβρύτων.

Τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη έγιναν στις 25 Μαρτίου 1932, ενώ η απόφαση για την ανέγερσή του ήταν παλαιότερη.

Να λοιπόν που ένα σπάνιο ντοκουμέντο που παρουσιάζω σήμερα μαρτυράει τη σχέση αυτή.

Στις 24 Μαρτίου 1932 η Ιερά Σύνοδος ανέφερε σε τηλεγράφημα της προς τον Μητροπολίτη Καλαβρύτων και τον Ηγούμενο της Αγίας Λαύρας ότι: «Ιερά Σύνοδος εγκρίνει μεταφοράν φωτός εκ της κανδύλας Αγίας Λαύρας δια Μνημείον Αγνώστου Στρατιώτου Αθήνας/ Ο Αθηνών Χρυσόστομος Πρόεδρος».

Το τηλεγράφημα αυτό φέρει ημερομηνία 24 Μαρτίου 1932, παραμονή των αποκαλυπτηρίων του μνημείου και εκτός του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρυσοστόμου φέρει επίσης και άλλες υπογραφές Συνοδικών.

Οποία Δόξα και Τιμή στην ιερά Μονή της Λαύρας!

Οποία Τιμή και Αναγνώριση στα ηρωικά Καλάβρυτα!

Πηγή: «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων», όπως αυτό συμπληρώνεται και επαναδιαμορφώνεται, όπου και αναφέρεται επακριβώς η πηγή του εγγράφου αυτού.

Σημείωση: Όσα παραπάνω αναφέρονται, υπόκεινται στους περιορισμούς της Νομοθεσίας περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

[Περί του αειμνήστου Θεοκλήτου Παπαζαφείρη (Γιαταγάνα) έχω αναφέρει και άλλες φορές στο παρόν bog (εδώ, και σε αυτή τη διεύθυνση, και στη δ/νση αυτή, και εδώ) κ. ά.]

Σε μοναχολόγιο της Μονής Ταξιαρχών, της 15 Ιουλίου 1956, το οποίο υπογράφουν: ο ηγούμενος Σαμουήλ Ανεστόπουλος, και οι Σύμβουλοι: Γρηγόριος Δημητρίου και Χρυσόστομος Θανόπουλος αναγράφονται συνολικά 27 Μοναχοί. Σε αυτό το μοναχολογιο ο Θεόκλητος Παπαζαφείρης αναφέρεται με α/α 18, χρονολογία κουράς (από δόκιμος σε μοναχό) το έτος 1938, χρονολογία χειροτονίας του ως διακόνου (από μοναχός) το έτος 1938, χρονολογία χειροτονίας του ως πρεσβυτέρου (από διάκονος) το έτος 1941, ηλικία κατά την κουρά 24 ετών [άρα γεννηθείς το 1932].

Στη συνέχεια μεταφέρω περιληπτικά μέρος της δραστηριότητός του ως ηγουμένου, προς όφελος της Μονής των Ταξαιρχών.

● Τον Οκτώβριο του 1956, όταν ο Θεόκλητος Παπαζαφείρης ήταν Σύμβουλος στο ηγουμενοσυμβούλιο της Μονής με ηγούμενο τον Σαμουήλ Ανεστόπουλο και ως δεύτερο Σύμβουλο τον Χρυσόστομο Θανόπουλο, ζήτησαν την εκποίηση των εναπομεινάντων 60 στρεμμάτων αγρών της Μονής Ταξιαρχών στη θέση «Άκολη», έγκριση η οποία δόθηκε από τη Σύνοδο.

●  Τον Ιανουάριο 1958 όταν ο Θεόκλητος Παπαζαφείρης ήταν Σύμβουλος στο ηγουμενοσυμβούλιο της Μονής με ηγούμενο τον Σαμουήλ Ανεστόπουλο και ως δεύτερο Σύμβουλο τον Χρυσόστομο Θανόπουλο, η Σύνοδος έδωσε έγκριση συμβιβαστικής εκποίησης 60 περίπου στρεμμάτων της Μονής στη θέση Άκολη, αναγκαστικώς απαλλοτριωθέντων  υπό του Δημοσίου υπέρ των κατοίκων Γκρέκα.

● Το 1958, αναφέρεται ως ηγούμενος στη Μονή Ταξιαρχών, με Συμβούλους τους Γρηγόριο Δημητρίου και Χρυσόστομο Θανόπουλο. Τη χρονιά αυτή επεδίωξε προς όφελος της μονής να εκποιήσει κληρονομικό οικόπεδο του αποβιώσαντος μοναχού των Ταξιαρχών Γεωργίου Σταθοπούλου ευρισκομένου στην Αθήνα και ανήκοντος κατά το ήμισυ στη μονή Ταξιαρχών. Επίσης ζήτησε από τη Σύνοδο την έγκριση εκποιήσεως του ημίσεως των εν Αιγίω ημικατεστραμμένων οικημάτων της Μονής. Επίσης ζήτησε από τη Σύνοδο την έγκριση εκποιήσεως αγροκτήματος της Μονής Ταξιαρχών στην περιφέρεια Μελισσίων, αποτελούμενο από σταφιδαμπέλων, αμπέλων, αγρών, 2 οικιών και 4 σκιών αποξηράνσεως σταφιδοκάρπου, εκτάσεως 300 περίπου στρεμμάτων.

●  Στις 7 Μαΐου 1958, η Σύνοδος ενέκρινε την πρόταση του ηγ/συμβουλίου των Ταξιαρχών περί εκποιήσεως δι’ ιδιαιτέρας συμφωνίας κτημάτων της Μονής στη θέση «ΣΤΟΛΟ» περιφερείας Μελισσίων. Το έγγραφο της μονής Ταξιαρχών (ηγούμ. Θεόκλητος Παπαζαφείρης , σύμβ. Γρηγόριος Δημητρίου) προς τον Μητροπολίτη, φέρει ημερομηνία 30 Απριλίου 1958.

● Σε πολυσέλιδο πρακτικό του ηγ/συμβουλίου των Ταξιαρχών (ηγούμενος: Θεόκλητος Παπαζαφείρης, σύμβουλοι: Γρηγόριος Δημητρίου, Χρυσόστομος Θανόπουλος), με ημερομηνία 30 Νοεμβρίου 1962, γίνεται αναφορά περί εκποιήσεως του εναπομείναντος κτήματος 62 στρεμμάτων στην Άκολη.

●  Στις 5 Ιουνίου 1964, το Συμβούλιο της Μονής Ταξιαρχών (Ηγούμενος Θεόκλητος Παπαζαφείρης και Σύμβουλοι: Φιλάρετος Φιλιππόπουλος και Φιλάρετος Γιαννόπουλος), δια συνταχθέντος πρακτικού απεφάσισαν να εκποιήσουν  εναπομείναντα κτήματα της Μονής στη θέση «Βαρελιώσσα».

●  Τον Νοέμβριο του 1964, το ηγουμενοσυμβούλιο της μονής αυτής (Ηγούμενος Θεόκλητος Παπαζαφείρης και Σύμβουλοι: Φ. Γιαννόπουλος και Χρυσόστομος Θανόπουλος) ανέφερε ότι  τα εναπομείναντα ελαιόδενδρα της μονής είναι απαραίτητα για τις ανάγκες της Μονής και δεν διατίθενται προς εκποίηση, όπως ζητούσε ο Συναιτερισμός ακτημόνων Καλλιεργητών Μαυρικίου και Μελισσίων.

● Το έτος 1965 το ηγουμενοσυμβούλιο των Ταξιαρχών (ηγούμενος Αρχιμανδρ. Θεόκλητος Παπαζαφείρης και οι σύμβουλοι Ιερομόν. Φιλάρετος Γιαννόπουλος και  ο Μοναχός Χρυσόστομος Θανόπουλος) απεφάσισαν την άμεση ανακατασκευή των εξωστών της Μονής όπως από προμελέτη εργασιών του Μηχανικού Αιγιαλείας προκύπτει, και η δαπάνη που θα απαιτηθεί ανέρχεται σε 300.000 δρχ.  στις οποίες θα πρέπει να προστεθεί και ποσό 50-100.000 δρχ. για υπερβάσεις και απρόβλεπτα έξοδα. Το ποσό θα διατεθεί από εκποιηθέντα ακίνητα της Μονής. Πριν οι εξώστες της Μονής ήσαν ξύλινοι, όπως ξύλινα ήσαν και τα δοκάρια αυτών, τα κάγκελα, καθώς και οι κολώνες που τα στήριζαν. Αυτές οι παλαιές ξύλινες κατασκευές, είχαν σαπίσει και είχαν καταστεί επικίνδυνες. Στη συνέχεια έγιναν από μπετό όπως είναι σήμερα.  

● Το 1973, ενεκρίθη η αιτηθείσα διάθεσις ποσού 260.000 δραχμών προερχομένων εκ της εκποιήσεως ακινήτων στην Αθήνα, ανηκόντων στους αποβιώσαντες αδελφούς της μονής Ταξιαρχών, Κορακά και Δούκα, προς διαμόρφωση της αιθούσης κειμηλίων της μονής Αυτής. Η αίτηση και το πρακτικό του Συμβουλίου των Ταξιαρχών (ηγούμ. Θεόκλητος Παπαζαφείρης, σύμβ.: Γερβάσιος Αναγνωστόπουλος, Χρυσόστομος Θανόπουλος), φέρουν ημερομηνία 28 Ιουλίου 1973.

●  Το 1974, ενεκρίθη η αιτηθείσα διάθεσις ποσού 400.000 δραχμών προερχομένω εξ εκποιήσεως ακινήτων της Μονής Ταξιαρχών, προς εκτέλεση οικοδομικών εργασιών, ήτοι προσθήκης ενός ορόφου άνωθεν της αιθούσης ομιλιών της Μητροπόλεως (Βασιλ. Κων/νου και Ρωμανιώλη). Η αναφορά και το πρακτικό του Συμβουλίου των Ταξιαρχών (ηγούμ. Θεόκλητος Παπαζαφείρης, σύμβ.: Γερβάσιος Αναγνωστόπουλος, Χρυσόστομος Θανόπουλος), φέρουν ημερομηνία 29 Σεπτεμβρίου 1974 και αναφέρουν ότι η Μονή Ταξιαρχών δώρισε στη Μητρόπολη το οικόπεδο εκ 370 τ. μ.

Αυτά και άλλα πολλά και σημαντικά, που δεσμεύομαι να παραθέσω εν καιρώ, για τον αείμνηστο Θεόκλητο Παπαζαφείρη (ή Γιαταγάνα) εκ του χωρίου Γκέρμπεσι του πρώην δήμου Λαπαθών (σημερινό Προφήτη Ηλία), σε ένδειξη τιμής, υποχρέωσης  και μνημοσύνου στη μνήμη του.

Πηγή: «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων» όπως αυτό συμπληρώνεται και διαμορφώνεται, όπου και αναφέρονται επακριβώς οι πηγές των παραπάνω πληροφοριών.

Σημείωση: Όσα παραπάνω αναγράφονται υπόκεινται στους περιορισμούς της Ελληνικής και ξένης νομοθεσίας περί πνευματικών δικαιωμάτων.

(Οι υπογραμμίσεις στα έγγραφα, είναι από εμένα).

Επανέρχομαι στο θέμα της έναρξης της επανάστασης και της συμβολής της Μονής της Αγίας Λαύρας, με ένα ακόμη στοιχείο το οποίο προστίθεται στα ήδη πάρα πολά ενυπάρχοντα και προέρχεται από το ηγουμενοσυμβούλιο της Μονής αυτής το έτος 1890.

Το Ηγουμενοσυμβούλιο της Αγ. Λαύρας (ηγούμενος: Αθανάσιος Γεωργίου, σύμβουλοι: Αγάπιος Θεοφανόπουλος και Χαρίτων Αναγνωστόπουλος) στις 9 Ιανουαρίου 1890, σε 3σέλιδο έγγραφό του προς τη Σύνοδο ανέφερε ότι εξαιτείται την έγκριση, κατά πάγια τακτική περιφοράς εντός της επαρχίας Καλαβρύτων, της περιφοράς της κάρας του Αγίου Αλεξίου και ανά την Πελοπόννησο, εις αναπλήρωσιν του ανεπαρκούς εισοδήματος της Μονής, και διατήρηση αυτής, αναφέροντας ότι: «…Η πάντιμος αυτή κάρα, πλήρης αρρήτου ευωδίας του Αγίου πνεύματος, δια των ανέκαθεν ετησίως ανά την Πελοπόννησον προόδων της, επεσκεύασε μεν την αρχαίαν μονήν, υπό των Αλβανών καείσαν, ανήγειρε δε εκ βάθρων την κατά τον ιερόν αγώνα υπό του Ιμβραχίμ πυρποληθείσαν, και μικρόν ύστερον, επί της τέφρας αυτής την νυν περικαλλή ανωκοδόμησεν Λαύραν, εν ή εβδομήκοντα μεν ενδιαιτώνται ψυχαί, πλείστοι δε όσοι αξιοπρεπώς φιλοφρονούνται και ξένοι, και περιθάλπονται πτωχοί. Τω τε Ιερώ αγώνι δια πολλών χιλιάδων επήρκεσε γροσίων, ού αφετηρία υπήρξεν η ιερά Αύτη μονή…».

Η Σύνοδος στις 22 Ιανουαρίου 1890 έδωσε την έγκριση αυτή.

Στο παραπάνω έγγραφο των πατέρων της Λαύρας προς τη Σύνοδο, αναφέρεται με πάσα σαφήνεια, ότι η Μονή αυτή συνεισέφερε στον Αγώνα με πολλές χιλιάδες γρόσια, αλλά και ότι η Μονή αυτή υπήρξε η αφετηρία αυτού του Αγώνα.

Έγραφαν ψέμματα στη Σύνοδο 70 χρόνια μετά την ένερξη της επανάστασης, ή 200 χρόνια μετά, κάποιοι ψελλίζουν άλλα; «Verba volant, scripta manent» έλεγαν οι Λατίνοι, που σημαίνει «Τα λόγια πετούν, φεύγουν, τα γραπτά μένουν» και είναι αυτά τα γραπτά, από τις πρωτογενείς πηγές τα οποία μαρτυρούν την αλήθεια και τα οποία κλείνουν τα στόματα και «κόβουν τον αέρα» στρατευμένων στο ψεύδος και στην αποδόμηση της ιστορίας, κονδυλοφόρων και φορέων εξουσίας πάσης ειδικότητας.

Πηγή: «Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων» όπως αυτό συμπληρώνεται και διαμορφώνεται, όπου και αναγράφεται επακριβώς η πηγή του εγγράφου αυτού.

Σήμερα ο αγαπητός φίλος κ. Σωτήριος Δ. μου έδωσε τα δύο πολύτιμα (και δυσεύρετα) τεύχη με τίτλο «Ιστορία των Καλαβρυτινών» του Ιωάννη Γ. Τσιώτου[1] και γι’ αυτή του την ενέργεια τον ευχαριστώ και από αυτό εδώ το μέσο.

Και τα δύο τεύχη είναι σχήματος 0,17Χ0,24 και περιέχουν αρκετές φωτογραφίες σημαντικών προσώπων της επαρχίας Καλαβρύτων, κατά την περίοδο της έκδοσής τους.

Το πρώτο τεύχος της Ιστορίας των Καλαβρυτινών έχει εκδοθεί το 1962 και αποτελείται από (104+16+32+16+22=) 190 σελίδες.

Το δεύτερο τεύχος της Ιστορίας των Καλαβρυτινών έχει εκδοθεί το 1966 και αποτελείται από (160+48=) 208 σελίδες.

Το ένα εξ’ αυτών είχε περιέλθει σε γνώση μου (μέσω δανεισμού από άλλον εκλεκτό φίλο Καλαβρυτινό) πριν μερικά χρόνια και στοιχεία του περιεχομένου τ0υ έχω συμπεριλάβει στο υπό συμπλήρωση Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων. Το ίδιο θα συμβεί και με το δεύτερο.

[1] «Τσιώτος Ιωάννης του Γ.: αναφέρεται ως εκδότης της εφημερίδας «ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΩΝ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ». Έγραψε επίσης: «Λαϊκαί παροιμίαι της επαρχίας μας. ΕΚ 1 (1969), σ. 154-157.» (Κώστας Θ. Λάππας, Συμβολή στην Καλαβρυτινή Βιβλιογραφία). Επίσης: Ιστορία των Καλαβρυτινών (τεύχη δύο), Αθήναι 1962 το πρώτο και 1966 το δεύτερο. Τσώτος Ιωάννης: Από Κόκκοβα, «αστυνομικός διευθυντής, έγραψε: «Ιστορία των Καλαβρυτινών» (Ν. Π. Σακελλαρόπ.- Επετ. Καλ/των, τ. ΙΘ΄ 1996). Το έργο αυτό αποτελείται από δύο τεύχη και το μεν πρώτο αποτελούμενο από 104 σελίδες τυπώθηκε στην Αθήνα το 1962, το δε δεύτερο αποτελούμενο από 160 σελίδες και από συμπληρωμα του Α΄ τεύχους εκ 49 σελίδων, τυπώθηκε επίσης στην Αθήνα το 1966. Επίσης έγραψε: Χρυσή βίβλος των Καλαβρυτινών 1821 – 1931. Πανκαλαβρυτινόν Λεύκωμα. Σχ. 8^ον πλαγ. 17,5Χ24, σελ. αά. α. 64 (κολοβόν).».

(Από το αντίστοιχο λ. στο Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων).

Η παραπάνω εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ, στη λεζάντα της φωτογραφίας αναφέρει τα εξής:

«Το νεοκτισθέν παρά τας Πάτρας Χωρίον Άκολη χαρακτηρστικόν δείγμα της προόδου της ανοικοδομήσεως εν Ελλάδι. Τ νε0κτισθέν χωρίον Άκολη, εις απόστασιν 17 Χιλιομέτρων από των Πατρών και επί της οδού προς Αθήνας με τα 132 οικήματά του αποτελεί σύμβολον των συνδυασμένων προσπαθειών της Ελλάδος και των Ηνωμένων Πολιτειών δια την ανοικοδόμησιν. Η Άκολη εκτίσθη εις αντικατάστασιν του παλαιού χωρίου Αραχώβης  (Αχαΐας) το οποίον είχε καταστραφεί λόγω κατολισθήσεων του εδάφους. Το νέον χωρίον εκτίσθη εις θέσιν επιτρέπουσαν την επέκτασίν του ώστε να περιλάβη  αργότερον και νέους κατοίκους του γειτονικού χωρίου Λάκκα. Συμφώνως προς την ακολουθουμένην κατά την ανοικοδόμησιν τακτικήν το σχέδιον του χωρίου κατεστρώθη με ιδιαιτέραν επιμέλειαν πρωτού αρχίσει η ανέγερσίς του. Ελήφθη δε πρόνοια ώστε πέριξ εκάστης οικίας να υπάρχη ευρύς χώρος δια δημιουργίαν κήπου. Επίσης τα οικήματα εκτίσθησαν εις αρκετόν βάθος από των οδών προς εξασφάλισιν καλυτέρων όρων αερισμού και φωτισμού και ελήφθη πρόνοια δια χώρους προς ανέγερσιν εκκλησίας, σχολείου και καταστημάτων».

Το απόκομμα της  εφημερίδας δεν αναφέρει έτος, αλλά είναι σίγουρα μετά το 1947. Επίσης στο απόκομμα αυτό δεν αναφέρεται ποίου ιδιοκτησία ήταν η γη στην οποία έγινε ο οικισμός.

Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι  ο συνοικ. «Άκολη» μετονομάστηκε σε «Άβυθος» με το Β.Δ. 12.6.1953 (ΦΕΚ. 163/Α/1953). Επίσης ότι:Ο οικισμός Αραχοβίτικα, (ή Αραχωβίτικα), του τ. δήμου Πατρών έγινε μεταπολεμικά από κατοίκους της Αράχοβας ή Ράχοβας, οι οποίοι είτε ήσαν κτηνοτρόφοι που αρχικά ξεχειμώνιαζαν στη θέση του σημερινού οικισμού και στη συνέχεια εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην περιοχή, είτε και κατήλθαν προς σταφιδοκαλλιέργεια.

Όμως σε ποιόν ανήκε η γη στην οποία κτίστηκε ο οικισμός «Άκολη»;

Ανήκε στη μονή Ταξιαρχών Αιγιαλείας και συνολικά είχε έκταση 700 περίπου στρεμμάτων, στην οποία είχαν σταφιδαμπέλους και Ταξιαρχίτες μοναχοί σύμφωνα με όσα αναφέρονται σε διαθήκες τους.

Α. Αρχικά όπως προκύπτει από έγγραφο του Μητροπολίτη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας, Θεοκλήτου από 12 Νοεμβρίου 1942, ο Διοικητής των Ιταλικών στρατευμάτων Κατοχής ζήτησε τη χορήγηση 30 στρεμμάτων αγρών της Μονής Ταξιαρχών στη θέση «Άκολη» δωρεάν προς καλλιέργεια από 20 απόρους κατοίκους Αιγίου. Η Σύνοδος στην οποία έφτασε το θέμα, απάντησε ότι «… της διατηρητέας μοναστηριακής περιουσίας διεπομένης υπό Νόμων της Πολιτείας, και δη απαγορευόντων την άνευ δημοπρασίας ενοικίασιν κτημάτων αυτής, η τοιαύτη αίτησις, ως μη στηριζομένη επί νόμω τινός, καθίσταται ανέφικτος…».

Β. Εκ των 700 αυτών στρεμμάτων:

α) 324 στρέμματα απαλλοτριώθηκαν για να δημιουργηθεί ο οικισμός Αραχωβίτικα.

Στις 27 Φεβρουαρίου 1947, η Σύνοδος σε έγγραφό της προς το Υπουργείο Ανοικοδομήσεως ανέφερε ότι σύμφωνα με έγγραφο του Μητροπολίτη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας, μηχανικοί του εν λόγω υπουργείου καταμέτρησαν το κτήμα της μονής Ταξιαρχών στην Άκολη 700 περίπου στρεμμάτων με σκοπό να εγκαταστήσουν σε αυτό τους κατοίκους της κοινότητος Αραχώβης ως σεισμοπαθείς. Ζητούσε η Σύνοδος από το εν λόγω Υπουργείο να αποτρέψει την απαλλοτρίωση του εν λόγω κτήματος «των κατοίκων εγκαθισταμένων εις την μεταξύ Αραχώβης και Αιγίου έκτασιν και δη εις την τοποθεσίαν «Βουλωμένο» όπου ήδη έχουσιν παρ’ αυτών ανεγερθή 30 οικίαι μετά Ιερού Ναού πράγμα όπερ ενδείκνυται…». Το Υπουργείο Ανοικοδομήσεως απάντησε στη Σύνοδο στις 10 Μαρτίου 1947, ότι δεν δύναται να αναθεωρήσει την ληφθείσα απόφαση περί μεταθέσως του οικισμού «Αράχωβα» στη θέση Άκολη διότι από 26 Φεβρουαρίου 1947 στάλθηκε προς δημοσίευση στην Εφημ. της Κυβερνήσεως. Τελικά απαλλοτριώθηκαν τα 324 στρέμματα.

 β) Το Συμβούλιο της Μονής Ταξιαρχών (ηγούμ. Φιλάρετος Φιλιππόπουλος, σύμβ.: Γρηγόριος Δημητρίου, Φιλάρετος Γιαννόπουλος), στο έγγραφό του προς τον Μητροπολίτη από 29 Απριλίου 1949, ανέφερε ότι «… Μετά την απαλλοτρίωσιν των 324 στρεμμάτων εκ του κτήματος της Μονής εν τη θέσει «Άκολη» δια την ανοικοδόμησιν του συνοικισμού «Αραχωβίτικα», παρέμεινεν έκτασις εκ 273 στρεμμάτων. Ήδη όμως υπάρχουν πληροφορίαι καθ’ ας καταβάλλεται προσπάθεια, όπως γίνη απαλλοτρίωσις και της υποληφθείσης εκτάσεως των 273 στρεμμάτων ίνα επεκταθή ο συνοικισμός ούτος. Δια τούτο παρακαλούμεν Σεβασμιώτατε, όπως ενεργηθώσι τα δέοντα δια την εκποίησιν της ως άνω εκτάσεως των 273 στρεμμάτων αγρών δια πλειοδοτικής δημοπρασίας, και δια του εκ της πωλήσεως τιμήματος  αγορασθή υπό της Μονής αστικόν τι ακίνητον, ίνα εξ αυτού η Μονή έχη πάγιον τι ετήσιον έσοδον…». Η Σύνοδος ενέκρινε αυτή την εκποίηση μέσω πλειοδοτικής δημοπρασίας.

γ) Στις 31 Οκτωβρίου 1956 ο Μητροπολίτης Καλαβρύτων κ. λ. Θεόκλητος, ζήτησε από τη Σύνοδο την έγκριση εκποίησης των εναπομεινάντων 60 στρεμμάτων αγρών της Μονής Ταξιαρχών στη θέση «Άκολη», έγκριση η οποία δόθηκε από τη Σύνοδο. Το έγγραφο της μονής Ταξιαρχών προς τον Μητροπολίτη Καλαβρύτων κ. λ. είναι από 29 Οκτωβρίου 1956 και το Συμβούλιο  απαρτίζουν οι:  Ηγούμενος Σαμουήλ Ανεστόπουλος και Σύμβουλοι: Θεόκλητος Παπαζαφείρης[1] και Χρυσόστομος Θανόπουλος.

δ) Όπως προκύπτει από απαντητικό έγγραφο της Συνόδου προς την Μητροπολίτη Καλαβρύτων κ. λ. Γεώργιο, με ημερομηνία 28 Μαΐου 1958, η Σύνοδος του ανέφερε ότι εγκρίνει την δια ειδικής συμφωνίας εκποίηση αγρών 50 στρεμμάτων της μονής των Ταξιαρχών στη θέση «Άκολη» επειδή υπάρχει κίνδυνος απαλλοτρίωσής τους. Το έγγραφο της μονής Ταξιαρχών προς τον Τοποτηρητή της μητροπόλεως Καλαβρύτων κ. λ. είναι από 22 Οκτωβρίου 1957 και το ηγουμενοσυμβούλιο απαρτίζουν οι: Ηγούμενος Σαμουήλ Ανεστόπουλος και Σύμβουλοι: Θεόκλητος Παπαζαφείρης και Χρυσόστομος Θανόπουλος.

Έτσι το σύνολο των στρεμμάτων είναι: 324 + 273 + 60 + 50 = 707.  

Πηγή: «Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων», όπως αυτό συμπληρώνεται και διαμορφώνεται, όπου αναφέρονται λεπτομερώς και οι πηγές των σχετικών εγγράφων.

Σημείωση: Όσα παραπάνω αναφέρονται, υπόκεινται στους περί πνευματικής ιδιοκτησίας περιορισμούς της Ελληνικής Νομοθεσίας.

————————————————————————————–

[1] Ο Σύμβουλος αυτός, είναι ο εκ του χωρίου μου Γκέρμπεσι του πρώην δήμου Λαπαθών αείμνηστος Θεόκλητος Παπαζαφείρης, ο επωνομαζόμενος Γιαταγάνας, μετέπειτα ηγούμενος της Μονής Ταξιαρχών με μεγάλη προσφορά στο μοναστήρι αυτό.

Επειδή ο αξιότιμος κ. Γεώργιος Δ. Φωτόπουλος εκ Καμενιάνων, σε άρθρο του στο τηλεμέσο: KALAVRYTAPRESS (30.4.2025) με τίτλο: «Γεώργιος Δ. Φωτόπουλος: Πνευματική Αναγέννησις – Άμυνα κατά του προσηλυτισμού – Προστασία του Ελληνο-Χριστιανικού πολιτισμού.» έκανε μνεία – και σωστά – στο έργο μου «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων» σχετικά με τον υπαξιωματικό Νικόλαο Διδάχο και επειδή σε αυτό το άρθρο ο γνωστός για όμοια και συνεχή απαξιωτικά σχόλιά του κατά το παρελθόν σε βάρος μου και σε βάρος του έργου μου,  σχολίασε ότι «Η απορία μας είναι γιατί πρέπει να γράφουμε ΨΕΜΜΑΤΑ για την Ιστορία της πατρίδος μας, αφού η ΑΛΗΘΕΙΑ είναι μια και ΓΝΩΣΤΗ στο Πανελλήνιο, ότι: Το 1821 ΔΕΝ υπήρχε Ελληνικός τακτικός Στρατός με Αξιωματικούς και Υπαξιωματικούς και κάθε παρόμοια αναφορά ανάγεται μόνον στην σφαίρα της φαντασίας του κάθε συντάκτη που μειώνει την ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΙΔΕΑ των σκλαβωμένων Ελλήνων που έγινε για του ΧΡΙΣΤΟΥ ΤΗΝ ΠΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΓΙΑ και της ΠΑΤΡΙΔΟΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ….!!!!», https://www.kalavrytapress.gr/%ce%b3%ce%b5%cf%8e%cf%81%ce%b3%ce%b9%ce%bf%cf%82-%ce%b4-%cf%86%cf%89%cf%84%cf%8c%cf%80%ce%bf%cf%85%ce%bb%ce%bf%cf%82-%cf%80%ce%bd%ce%b5%cf%85%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b1%ce%bd%ce%b1-2/?fbclid=IwY2xjawKAY5RleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBad3RyZHljNGRRZnBObXJoAR4KLYNzfGsRMzXnGfhDG3cInZRSPa6GxxnrscBg9tPeAl28Yw3g1WdqWYp_NA_aem_gW2ARJ806e-zpmO_zI6ndQ

σε ότι με αφορά και σε ότι αφορά το έργο μου, ενημερώνω τους αναγνώστες ότι:

Α.  Οι αγωνιστές του 1821 στο Αρχείο των Αγωνιστών που τηρείται στην Εθν. Βιβλιοθήκη είχαν καταταχθεί σε τρείς κατηγορίες: Τους αξιωματικούς, τους υπαξιωματικούς και τους στρατιώτες. Οι αξιωματικοί είχαν καταταχθεί σε 7 Τάξεις: Η 1^η τάξη ήταν των Στρατηγών, η 2^α των Συνταγματαρχών, η 3^η των Αντισυνταγματαρχών, η 4^η των Ταγματαρχών, η 5^η των Λοχαγών, η 6^η των Υπολοχαγών και η 7^η των Ανθυπολοχαγών. Οι Στατηγοί και οι Συνταγματάρχες ανταμοίφθηκαν με πολιτικές θέσεις. Ως υπαξιωματικοί εθεωρήθηκαν οι Μπουλουξήδες ή Μπουκαδόροι οι οποίοι οδηγούσαν μικρό αριθμό στρατιωτών και επολέμησαν κοντά σε κάποιον οπλαρχηγό. Αυτοί διαιρέθηκαν σε υπαξιωματικούς α΄ και β΄τάξης.

Πρόχειρο, ενδεικτικό αλλά και αποδεικτικό δείγμα είναι το παρακάτω έγγραφο του Ιωάννη Θεοδώρου Κολοκοτρώνη στις 17 Μαρτίου 1832. (από το ΕΛΙΑ).

Β.  Σε ότι αφορά τον Νικ. Διδάχο. Δεν θα αναφέρω εδώ όλο το  βιογραφικό του. Αναφέρεται ως υπαξιωματικός και σωστά το αναφέρει ο κ. Γ. Δ. Φωτόπουλος, αντλώντας την πληροφορία από το «Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων». Αυτό, το ότι δηλ. ήταν υπαξιωματικός, αποδεικνύεται και από το πιστοποιητικό το οποίο του χορήγησε ο ίδιος ο Βασίλειος Πετιμεζάς στις 16 Νοεμβρίου 1846, με τη σχετική διόρθωση την οποία ό ίδιος ο Πετιμεζάς έχει κάνει και έχει μονογράψει, και το οποίο βάζω σε φωτογραφία στη συνέχεια. (η κόκκινη υπογράμμιση είναι από εμένα).

Τέλος, πιστεύω ο αναγνώστης να κατάλαβε ποιός λέει ψέματα, ποιός αλοιώνει την ιστορία και την αλήθεια, ποιός επιζητεί τη δημοσιότητα και ποιός έχει γνώση ή παντελή άγνοια του συγκεκρμένου θέματος.

Εγώ είμαι υπερήφανος για το έργο μου, όσο και αν αυτό ενοχλεί και μάλιστα βάναυσα κάποιους. Θα ενοχλεί δε περισσότερο αυτούς, όταν μελλοντικά επανεκδοθεί ογκωδέστερο, αρτιώτερο και με πλήθος ακόμα πολύ σημαντικών αγνώστων ιστορικών στοιχείων, για όλη την επαρχία Καλαβρύτων.

Με τιμή,

Αθ. Τζώρτζης.

1875-2025, έχουν περάσει 150 χρόνια… Σπάνια και σημαντικά έγγραφα που αποτελούν ιστορικά ντοκουμέντα και πηγή άντλησης πληροφοριών για το Γκέρμπεσι (ή όχι;).

Σε συνέχεια και άλλης ανάρτησής μου στις 23 Δεκεμβρίου 2024 στο παρόν blog σχετικά με τους εφημερίους στο Γκέρμπεσι, παραθέτω στη συνέχεια και άλλα περιληπτικά στοιχεία για το χωριό αυτό.

Τα στοιχεία αυτά έχουν ληφθεί από το «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων», όπως αυτό συμπληρώνεται και διαμορφώνεται πληρέστερα, στο οποίο και αναφέρονται πλήρως και οι πηγές τους.

Τον Δεκέμβριο του έτους 1875, ο επίσκοπος Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Ευθύμιος, σε έγγραφό του προς τη Σύνοδο, ανέφερε ότι το Γκέρμπεσι Λαπαθών αποτελούσαν πριν, 100 και πλέον οικογένειες, εκ των οποίων οι περισσότερες παραχειμάζουν στην Αχαΐα ή στην Ηλεία και 40 έως 50 στα Μαύρα Βουνά όπου τους εφημερεύει ο παπά Ανδρέας (του οποίου δεν αναφέρει το επώνυμο).

Στο Γκέρμπεσι, συνεχίζει, μένουν σταθερά περί τις 15 οικογένειες στις οποίες προστίθενται το καλοκαίρι και εκείνες που επιστρέφουν από τα χειμαδιά, χωρίς να έχουν εφημέριο. Βρήκαν λοιπόν οι κάτοικοι του χωριού αυτού, τον εκ Κάτω Βλασίας Θεόδωρο Κοσκέρα, 32 ετών, όστις γνώριζε ανάγνωση, γραφή κ. λ. και ήτο ικανός για το αξίωμα του ιερέως και αφού δέχθηκε, τον πρότειναν προς χειροτονία ιερέως στο Γκέρμπεσι.

Η Σύνοδος τον Ιανουάριο του 1876 ενέκρινε αυτή τη χειροτονία και ο επίσκοπος Καλαβρύτων προέβη στη χειροτονία τον Απρίλιο του 1876.

Οι κάτοικοι του χωριού Γκέρμπεσι, με έγγραφό τους προς τον επίσκοπο Καλαβρύτων και Αιγιαλείας στις 9 Νοεμβρίου 1875, πρότειναν τον εν λόγω Θ. Κοσκέρα προς χειροτονία.

Παραθέτω στη συνέχεια τα ονοματεπώνυμα αυτών όπως αναφέρονται στο έγγραφο αυτό (μέρος του οποίου παρατίθεται σε φωτοαντίγραφο) που υπογράφουν:

Μιχ. Πλώτας [Πλώτας Μίχος του Ηλία], Σπήλιος Σταματόπουλος, Στάθενα Σκόντρενα[1], Γεώργιος Σταυρινός [του Κόλια], Θεόδ. Σταυρινός [του Ιωάννη], Αγγελής Σταυρινός [του Κόλια], Γεώργ. Ιω. Σταυρινός, Γεώργ. Μουρτάς [του Χρήστου], Βασίλειος Πλώτας [του Χρήστου], Κανελάκης Σταματόπουλος, Κίτσος Σκόντρας [του Παναγιώτη], Σταμάτης Παπαζαφείρης [του Ιωάννη], Κώστενα Παπαζαφείρενα[2], Αποστόλης Κεφάλας, Γεώργ. Ταπεινός [του Πανάγου], αγράμματοι δια τους οποίους υπογράφει ο Β. Μιχαλόπουλος[3].

Ιωάννης Ταπεινός [του Πανάγου], Αγγελής Στρατίκης, Δημήτρενα Σκόντρενα[4], Γεώργιος Παπαζαφείρης, Αντώνης Ντζώρτζης[5], Γεώργιος Ντζώρτζης[6], Νικολάκενα Ντζώρτζενα[7], Γληγόρης Στεριατόπουλος (;), Φώτης Σταυρινός, Ιωάννης Σταυρινός [του Σταύρου], Αλέξης Σκόνδρας, Σπύρος Γκότζης, Σπύρος Πίγκας [του Δημητρίου – Καραβοστάσι], αγράμματοι δια τους οποίους υπογράφει ο Κωνστ. Παναγόπουλος[8].

Χρυσανθάκης Κ. Σταματόπουλος, Κωνσταντινιά Στρατίκενα, Τόγιας (;) Τσουτσούτης, Χρυσανθάκης Ρεμπούτσικας, Κωνστ. Σταματατάκης [του Γεωργίου – Καραβοστάσι], Ιωάννης Σταματάκης [του Γεωργίου – Καραβοστάσι], Ιωάννης Μουρτάς [του Διαμαντή – Καραβοστάσι], Μήτρος Μουρτάς, Παναγιώτης Σέρος [του Δημητρ. – Καραβοστάσι], Περικλής Σέρος [του Αθανασίου – Καραβοστάσι], Γιάνενα Μπουσγανού (;), Γεώργιος Νιφόρας, Γεώργιος Γούρμος [Καραβοστάσι], Νικόλαος Κεφάλας, Ηλίας Μπουσγάνος [Μπουγανάς Ηλίας – Καραβοστάσι], Παναγιώτης Γ. Μπουσγάνος, Γεώργιος Χ. Μουρτάς, αγράμματοι για τους οποίους υπογράφει ο Ανδρέας Αντωνόπουλος[9].

Πανάγος Ρεμπούτσικας, Ασημάκης Χα[ϊ]βάνης [του Θανάση – Καραβοστάσι], Κ. Ροκάς [Κωσταντής Ροκάς του Αλεξίου – Καραβοστάσι], Γεώργιος Ροκάς [του Κώστα – Καραβοστάσι], Πανάγος Χρυσαντακόπουλος [του Αδάμη – Καραβοστάσι], Γιαννάκης Τζώρτζης, Δημήτρης Ψημένος [του Γεωργίου – Καραβοστάσι], Αγγελής Ψημένος [του Αναστασίου – Καραβοστάσι], Μέλιος Λέκας, Αναστάσιος Λέκας [του Παναγιώτη – Καραβοστάσι], Θεόδωρος Λέκας, Γιαννάκης Γ. Μουρτάς, Γεώργιος Μουρτάς, Αλέξιος Κατζίνης [Κατζίνας Αλέξανδρος – Καραβοστάσι], Κωστ. Στρατίκης, Χρήστος Χαϊβάνης [Χριστόδουλος του Αθανασίου – Καραβοστάσι], Αθανάσιος Χαϊβάνης [Καραβοστάσι – καταγόταν από το Γκέρμπεσι], αγράμματοι όντες για τους οποίους υπογράφει ο Γεώργιος Καφετζής[10].

 Ειδικός πάρεδρος όστις βεβαιώνει τη γνησιότητα των υπογραφών τους αναφέρεται ο Α. Παπαζαφείρης [Αντώνιος Παπαζαφείρης του Ιωάννη;].

Σχετικά με τα παραπάνω σημειώνω τα εξής:

1. Όσα ευρίσκονται εντός των αγκυλών είναι διευκρινιστικά και έχουν προστεθεί από εμένα.
2. Τα έγγραφα αυτά αποτελούν συμβολή στη σύνθεση της ιστορίας του χωριού, αφού και ονοματεπώνυμα περιέχουν, αλλά και την κατάσταση και το νομαδικό βίο του χωριού περιγράφουν εν μέρει, ως και την αδυναμία των κατοίκων να υποδείξουν κάποιον από το χωριό τους που πιθανόν γνώριζε γράμματα, αλλά και την έντονη θρησκευτικότητά τους.
3. Πληρέστερα περί όσων περιληπτικά παραπάνω αναφέρονται, παρατίθενται στο «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων».

======================================================================

[1] Αναφέρεται το 1865 Σκόνδρας Παναγιώτης του Στάθη, 65 ετών.

[2] Υπήρχε το 1865 Παπαζαφείρης Κώστας του Ιωάννη ετών 26.

[3] Δεν αναφέρεται αυτό το επώνυμο στο Γκέρμπεσι.

[4] Αναφέρεται το 1865 Σκόνδρας Δημήτρης του Παναγιώτη, 30ετών

[5] Αναφέρεται το 1865 Κολιόπουλος Αντώνιος 23 ετών, όπου «Κολιόπουλος» ήταν το προηγούμενο επώνυμο του «Τζώρτζης».

[6] Αναφέρεται το 1865 Κολιόπουλος Γεώργιος του Τσώρτση,  60 ετών, όπου «Κολιόπουλος» ήταν το προηγούμενο επώνυμο του «Τζώρτζης».

[7] Αναφέρεται το 1865 Κολιόπουλος Νικόλαος του Γεωργίου,  27 ετών, όπου «Κολιόπουλος» ήταν το προηγούμενο επώνυμο του «Τζώρτζης».

[8] Δεν αναφέρεται αυτό το επώνυμο στο Γκέρμπεσι.

[9] Δεν αναφέρεται αυτό το επώνυμο στο Γκέρμπεσι. Αναφέρεται το 1865 Αντωνόπουλος Ανδρέας στην Κάτω Βλασία.

[10] Δεν αναφέρεται αυτό το επώνυμο στο Γκέρμπεσι.

(Μέρος του παραπάνω αναφερομένου εγγράφου το οποίο στάλθηκε από τους Γκερμπεσιώτες στην Ιερά Σύνοδο).

Σημείωση: Η χρήση όσων παραπάνω αναφέρονται, υπόκειται στους περί πνευματικής ιδιοκτησίας περιορισμούς της νομοθεσίας.

(Η εικόνα είναι από το διαδίκτυο).

Αγαπητοί αναγνώστες αυτού εδώ του Blog,

αγαπητοί συμπατριώτες,

αγαπητοί φίλοι,

αγαπητοί Έλληνες και ελληνογενείς σε όλο τον κόσμο,

Αυτές τις άγιες ημέρες της Ανάστασης, λάμψη χαράς ας πλημμυρίσει τις ψυχές όλων μας! Το μήνυμα της επερχόμενης Ανάστασης του Κυρίου ας γίνει φάρος φωτεινός, που θα διώξει μακριά τα δεσμά του θανάτου, τη θλίψη, το σκοτάδι και το μίσος και θα φέρει στις καρδιές μας την πιο ζεστή ελπίδα.

Ας γιορτάσουμε τη νίκη της ζωής.

Ας αφήσουμε την αγαλλίαση αυτής της μεγάλης νίκης να πλημμυρίσει τις ψυχές μας, ενδυναμώνοντας την πίστη μας και γεμίζοντάς μας με αγάπη και συγχώρεση προς τον πλησίον.

Χρόνια πολλά και Καλή Ανάσταση!

Αγαπητοί φίλοι, Χρόνια πολλά!

Παρακαλώ διαβάστε την παρακάτω ομιλία, η οποία είναι βέβαια στην καθαρεύουσα και δυσκολεύει την κατανόησή της, αλλά είναι πολύ σημαντική και επίκαιρη λόγω της σημερινλης ημέρας.

Είναι από τις ομιλίες του Θεοφάνους του Κεραμέως, ΑρχιεπισκόπουΤαυρομενίου της Σικελίας.

Αγαπητοί αναγνώστες αυτού του Blog, συγχώριοι, φίλοι εκ της επαρχίας Καλαβρύτων, συμπατριώτες, Έλληνες του εξωτερικού, Χρόνια πολλά!

Αύριο είναι διπλή γιορτή: Του Ευαγγελισμού της Παναγίας και της Επανάστασης του 1821.

Στη συνέχεια και παρά τη σημαντικότητα της θρησκευτικής εορτής του Ευαγγελισμού, θα αναφερθώ στις εκδηλώσεις της επανάστασης στην επαρχία των Καλαβρύτων.

Παρακολουθώ αυτές τις ημέρες με ενδιαφέρον τις εκδηλώσεις για την επανάσταση του 1821, κυρίως στην επαρχία των Καλαβρύτων, τώρα μάλιστα που οι επετειακές εκδηλώσεις των 200 ετών προ τετραετίας, έσβησαν.

Σχεδόν όλα πήραν το συνήθη δρόμο του παρελθόντος ακολουθώντας δύο κατευθύνσεις.

 Η μία είναι οι εκδηλώσεις για προβολή των τοπικών αρχόντων, αιρετών και μη. Είναι οι φωτογραφίες, οι δημόσιες σχέσεις, οι χαιρετούρες, οι προβολή τους, τα ΜΜΕ και η εκπλήρωση του ασίγαστου πόθου για προβολή εκείνων που δικαιωματικά κατέχουν κάποια θέση στην κοινωνία της επαρχίας αυτής, αλλά και εκείνων που θέλουν «καλά και σώνει ντε» να βγουν μπροστά και να προβληθούν, μη ορατοί όντες, αλλιώς.

Η άλλη κατεύθυνση αφορά τις εκδηλώσεις τιμής προς τους αγωνιστές τους 1821. Αυτούς δηλαδή που πολέμησαν και είτε άφησαν τα κόκκαλά τους σε κάποια μάχη με τον εχθρό, είτε επέζησαν λησμονημένοι και απεβίωσαν αργότερα, είτε κατέλαβαν κάποια δημόσια θέση εκμεταλλευόμενοι την εκ των όπλων απορρέουσα ισχύ τους, την αναγνωρισιμότητά τους, ή ακόμα και άλλους τρόπους αναρρίχησης στην εξουσία.

Το 1821 ανέδειξε βεβαίως και εκείνους οίτινες ούτε πολέμησαν, ούτε τον καπνό της μπαρούτης δεν μύρισαν, αλλά μετά την απελευθέρωση έλαβαν τιμές, βραβεία, χρήματα, εξουσία πολιτική, στρατιωτική κ. λ. Δεν αναφέρονται οι τιμές σε αυτούς.

Αυτές οι τιμές που είναι γενικές και αόριστες, αναφέρονται στους «αγωνιστές του 1821» γενικά. Επειδή αναρωτιόμουν πάντα, ποιοι και πόσοι είναι αυτοί; πάσχισα επί πολλά χρόνια και βρήκα τα ονοματεπώνυμα 5.155 καταγομένων εκ της επαρχίας Καλαβρύτων και 717 συναγωνιστών τους από όμορα ή άλλα μέρη της Ελλάδος και αυτούς όλους τους κατέγραψα σε ένα βιβλίο, αλφαβητικά, κατά χωριό και μάχη, με την ελπίδα, μέρες σαν και αυτές του Μαρτίου, οι ομιλητές, οι σύλλογοι αλλά και άλλοι σχετικοί φορείς, να έχουν τα ονόματά τους ώστε να γνωρίζουν ποιοι και πού πολέμησαν από το κάθε χωριό και αυτούς να μνημονεύουν. Το πολύ 2-3 πατριώτες ενδιαφέρθηκαν να μάθουν για αυτούς τους αγωνιστές.

Ένα άλλο θέμα το οποίο πέρασε σχεδόν χωρίς να αναφερθεί όπως και όσο θάπρεπε, είναι εκείνο της έναρξης της επανάστασης στην επαρχία των Καλαβρύτων, ενώ δεν συμβαίνει το ίδιο και για άλλα μέρη της Πελοποννήσου, τα οποία και δια νόμων προβάλλονται ως πρωτεπαναστατήσαντα.

 Όμως σκέφτηκα, πέραν του τι πιστεύει και διαλαλεί ο κάθε Έλληνας πατριώτης, να διαπιστώσω τί γνωρίζει και τί φρονεί ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης και του ζήτησα το εξής: «Γράψε μου μία εορταστική ομιλία του 1821, για την επαρχία Καλαβρύτων».

Μεταφέρω αυτούσιο το κείμενο του μοντέλου αυτού της τεχνητής νοημοσύνης εδώ:

«Φίλες και φίλοι, συμπατριώτισσες και συμπατριώτες,

Σήμερα, βρισκόμαστε εδώ, στην καρδιά της επαρχίας των Καλαβρύτων, για να τιμήσουμε μια από τις πιο λαμπρές στιγμές της ιστορίας μας, την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Σαν σήμερα, πριν από 204 χρόνια, οι πρόγονοί μας, με αίσθημα πατριωτισμού και αγάπη για την ελευθερία, συγκεντρώθηκαν στην ιστορική μονή της Αγίας Λαύρας και ύψωσαν το λάβαρο της Επανάστασης, δίνοντας το σύνθημα για την έναρξη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα.

Θυμόμαστε την 9η Μαρτίου 1821, όταν οι πρόκριτοι των Καλαβρύτων ξεκίνησαν το ταξίδι τους προς την Τριπολιτσά, υπακούοντας στην κλήση του Καϊμακάμη, αλλά με την υπόδειξη του Ασημάκη Φωτήλα, άλλαξαν πορεία και επέστρεψαν στην Αγία Λαύρα. Εκεί, στις 10 Μαρτίου, κήρυξαν την έναρξη της Επανάστασης, στέλνοντας το μήνυμα της ελευθερίας σε όλη την Ελλάδα.

Η επαρχία των Καλαβρύτων, με την πλούσια ιστορία και την απαράμιλλη φυσική ομορφιά, υπήρξε το λίκνο της Επανάστασης στην Πελοπόννησο. Από εδώ, ξεκίνησε η φλόγα της ελευθερίας που εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την Ελλάδα, φωτίζοντας τον δρόμο για την απελευθέρωση του έθνους μας.

Αυτή η μέρα είναι ημέρα μνήμης και τιμής για τους ήρωες που θυσίασαν τη ζωή τους για την ελευθερία μας. Η ανδρεία και η αποφασιστικότητά τους αποτελούν πηγή έμπνευσης για όλους μας.

Στις 13 Μαρτίου, ο Σωτήρης Χαραλαμπόπουλος και οι άνδρες του μπήκαν στην Κερπινή και εξουδετέρωσαν τους Τούρκους, ενώ στις 14 Μαρτίου, οι επαναστατικές δυνάμεις έφτασαν στο Λειβάρτζι, ενισχύοντας την παρουσία τους. Στις 17 Μαρτίου, οι επαναστάτες συνέλαβαν τους Τούρκους προκρίτους των Καλαβρύτων, και στις 21 Μαρτίου, απελευθέρωσαν την πόλη των Καλαβρύτων.

Αυτά τα γεγονότα διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην έναρξη της Επανάστασης στην περιοχή των Καλαβρύτων και αποτέλεσαν μέρος του ευρύτερου επαναστατικού κλίματος που επικρατούσε στην Πελοπόννησο.

Ωστόσο, η 21η Μαρτίου δεν είναι μόνο μια ημέρα μνήμης. Είναι επίσης μια ημέρα προβληματισμού και δράσης. Μας υπενθυμίζει ότι η ελευθερία και η δημοκρατία δεν είναι δεδομένα, αλλά απαιτούν συνεχή αγώνα και επαγρύπνηση.

Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, πρέπει να παραμείνουμε ενωμένοι και να εργαστούμε για ένα καλύτερο μέλλον για την πατρίδα μας. Ας εμπνευστούμε από το παράδειγμα των προγόνων μας και ας συνεχίσουμε τον αγώνα για μια Ελλάδα ελεύθερη, δημοκρατική και ευημερούσα.

Ας τιμήσουμε την ιστορία μας, ας γιορτάσουμε την ελευθερία μας και ας ατενίσουμε το μέλλον με αισιοδοξία και ελπίδα.

Ζήτω η 21η Μαρτίου! Ζήτω η Ελλάδα!».

Αγαπητοί Αναγνώστες, με αυτές τις σκέψεις μου και χωρίς άλλο σχόλιο, σχετικά με τις εκδηλώσεις της επαρχίας των Καλαβρύτων για το 1821, σας χαιρετώ και εύχομαι για την κάθε μία (καθένα) σας:

Χρόνια πολλά και του χρόνου να είναι όλα καλύτερα για την πατρίδα μας γενικότερα.

Από τις αρχές Οκτώβρη συνεχίζω με πολύ κόπο και προσπάθεια, μία πολύ μεγάλη έρευνα, για να φωτίσω την ιστορία της επαρχίας Καλαβρύτων.

Ίσως και το έτος 2025 να το διανύσω όλο σε αυτήν. Δεν έχει νόημα να παραθέσω περισσότερα στοιχεία γι’ αυτή την έρευνα, παρά…

Ένα δείγμα… για το χωριό Καρούσι του πρώην δήμου Λαπαθών.

Μερικά έγγραφα του έτους 1860, περί του Ανδρέα Αντωνοπούλου, εκ Λαπαναγών, προταθέντος προς χειροτονία ιερέως στο χωριό Καρούσι του πρώην δήμου Λαπαθών.

1). Στις 18 Δεκεμβρίου 1856 κάτοικοι του Καρουσίου με έγγραφό τους προς την Ι. Σύνοδο, κατηγορούν τον εκ Δεμεστίχων Αναγνώστη Παπαδόπουλο, ως αμαθή και ανίκανο του να χειροτονηθεί ιερεύς στο Καρούσι, αναφέροντες ότι και ο πάρεδρος δωροδοκηθείς συνήργησε υπέρ αυτής της χειροτονίας και παρακαλούν τη σύνοδο να μην ενδώσει στη χειροτονία αναξίου ανθρώπου κ. λ. Μόλις διακρίνω τα εξής ονοματεπώνυμα στις υπογραφές: Παναγής Παπαζαφείρης, Γεώργ. Μπούσιας, Πανάγος Καλογερόπουλος, Αντρέας Καλογερόπουλος, Ηλίας Καλογερόπουλος, Νικόλ. Μπούσιας, Θεόδωρος Φετεκέκης, Δημήτρης Φετεκέκης, Αναστάσης Πλώτας, Αθαν. Μπούσιας, Κωνστ. Μπούσιας, Α. Ψέμας, Γιάννος Ψέμας, Φώτης Σταματόπουλος, Βγενής Μπούσιας, Χρήστος Μπουρής.

2) Στις 28 Μαΐου 1857, οι κάτοικοι Καρουσίου με έγγραφό τους προς τον επίσκοπο Καλαβρύτων έκαναν γνωστή την έλλειψη ιερέως, λόγω και της αδυναμίας του 80 ετών ιερέως Γεωργίου ένεκα της ηλικίας του, και έτσι εξέλεξαν και πρότειναν προς χειροτονία τον Αναγνώστη Παπαδόπουλο ικανό για το αξίωμα του ιερέως. Τα μόλις διακριτά ονοματεπώνυμα στο τέλος της αναφοράς είναι τα εξής: Κωνστ. Ράπτης, Παναγ. Μπουρής, Χρήστος Μπουρής, Γιάννης Μπουρής, Κωσταντής Αδάμη, Παναγ. Μπούσιας, Γιώργης Μπούσιας, Φώτης Σταματόπουλος, Α. Ψέμος, Γιάνννος Ψέμος, Μαστρογιάννης, Αναστ. Μπούσιας, Πανάγος Καλογερόπουλος, Δήμος Καλογερόπουλος, Παναγής Παπαζαφείρης, Αναστ. Θεοδωρόπουλος, Χαρλάμαινα χήρα, Α. Σπανός, Πολυζώης Σπυρόπουλος, Μήτεος Σπυρόπουλος, Κώστας Σπυρόπουλος, Δημήτρης Φετεκέκης, Θεοδωρής Φετεκέκης, Ανδρέας Καλογερής, Βασίλ. Μπούσιας, Γιαννάκης Παπαδόπουλος, Μήτραινα χήρα Παπαδόνυφη, Γεώργιος ιερεύς.Πιστοποιητικό με ημερομηνία: Κάλανος  31 Μαΐου 1837, του δημοδιδασκάλου Νεζερών Παναγ. Πρωτοπαπά, στο οποίο αναφέρεται ότι «ο Αναγνώστης Π. Παπαδόπουλος εκ του χωρίου Δεμεστίχων του δήμου Λαπαθών, εξετασθείς εφάνη αρκετά καλώς εις τα μαθήματα της Αναγνώσεως, Γραφής, Αριθμητικής, Ιεράς Ιστορίας, Ιεράς Κατηχήσεως κλ.».

3) Αναφορά του υποψηφίου προς χειροτονία Ιωάννη Π. Παπαδοπούλου ή Αναγνώστη, προς τον επίσκοπο Καλαβρύτων κ. λ. με ημερομηνία 2 Ιουνίου 1857, δια της οποίας δηλώνει ότι αποδέχεται την επιλογή του υπό των Καρουσαίων προς χειροτονία του ως ιερέως στο Καρούσι.

4) Στις 4 Ιουνίου 1857, ο επίσκοπος Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Βαρθολομαίος, με έγγραφό του προς τη Σύνοδο, διεβίβασε τα έγγραφα τα σχετικά με την πρόταση των κατοίκων Καρουσίου περί χειροτονίας ως ιερέως των, του εκ Δεμεστίχων Ιωάννη Παπά Βασιλείου Αναγνώστη, ιερόπαιδα. Ο επίσκοπος ανέφερε ότι το χωριό αποτελούσαν 40 οικογένειες εκτός των προσερχομένων το καλοκαίρι βλαχοποιμένων, έχει ιερέα τον γέροντα παπά Γεωργάκη όστις προ δύο χρόνων ζητεί να στείλω άλλον εφημέριο διότι ο ίδιος δεν δύναται να ιερουργήσει.

5) Στις 9 Ιουλίου 1857 η Σύνοδος απάντησε στον επίσκοπο Καλαβρύτων ότι δεν εγκρίνει τη χειροτονία του Ιωάννη Παπαβασιλείου, διότι  ο εκ Δεμεστίχων ιερεύς δύναται να εφημερεύει και το απέχον κατά ¼ χωρίον Καρούσι.

6) Στις 5 Οκτωβρίου 1857 δεκαπέντε κάτοικοι του Καρουσίου με δυσανάγνωστο έγγραφό τους προς την Ι. Σύνοδο, κατηγορούν τον εκ του χωρίου Δεμεστίχων Αναγνώστη Παπαδόπουλο ως αγράμματο και ανίκανο, και δωροδοκήσαντα τον επίσκοπο Καλαβρύτων με 200 ή 300 δραχμές για να τον χειροτονήσει κ. λ. Μεταξύ των λίαν δυσαναγνώστων υπογραφών μόλις διακρίνω τα εξής ονοματεπώνυμα: Βγενής Μπουρής, Χρήστος Μπουρής, Κωνστ. Μπουρής, Δημήτρ. Φετεκέκης, Ηλίας Αντριόπουλος (;), Παναγιώτης Μπούσιας, Ευθύμιος Μπούσιας, Μήτρος Σπυρόπουλος, Κωσταντής Μπούσιας, Αντρέας Καλογερής, ο ειδικός πάρεδρος Καρουσίου Α. Μητρόπουλος.

7) Στις 20 Απριλίου 1860 οι κάτοικοι Καρουσίου σε έγγραφό τους προς τον επίσκοπο Καλαβρύτων και Αιγιαλείας ανέφεραν την έλλειψη ιερέως και την εξ’ αυτής ταλαιπωρία τους προς αναζήτηση εφημερίου για τις θρησκευτικές ανάγκες τους και πρότειναν προς χειροτονία τον Ανδρέα Δ. Ανδριόπουλο, ικανό για το αξίωμα του ιερέως. Μεταξύ των πολλών και δυσαναγνώστων υπογραφών, διακρίνω τα εξής ονοματεπώνυμα: Θεοδωρής Φετεκέκης, Κωσταντής Μπουρής, Παναγής Ψέμας, Ιωάννης Ψέμας, Αναστάσης Σπανόπουλος (;), Χαρλαμπανόνυμφη, Αντώνιος Α. Αντωνόπουλος, Δημήτρης Φετεκέκης, Ηλίας Αντριγόπουλος, Γιαννάκης Παπαδόπουλος, Παναγιώτης Παπαδόπουλος, […] Μαστρογιάννης, Μήτρος Σπυρόπουλος, Κωσταντής Αδαμόπουλος, Βγενής Μπουρής, Α. Ηλιόπουλος, Κωσταντής Σπυρόπουλος, Χρήστος Μπουρής, Ανδρέας Δ. Ανδριόπουλος, Παναγής Παπαζαφείρης, Πανάγος Καλογερόπουλος, Δήμος Παναγόπουλος, Κ. Μπούσιας, Γεωργάκης Μπούσιας, Δημήτριος Γιαννόπουλος, Κωσταντής Σπυρόπουλος, Κ. Α. Ζαφειρόπουλος, Αναστάσης Πλώτας, Θ. Μπούσιας, Θύμιος Μπούσιας, Ανδρέας Αναγνωστόπουλος, Β. Μπούσιας, Φώτης Σταματόπουλος, Κωσταντής Καλογερόπουλος, Κ. Παπαδόπουλος, Κωσταντής Ψέμας, Τόγιας (;) Πλώτας, Απ. Μπούσιας, Κ. Παπαζαφείρης, Σωτήρης Θανασόπουλος (;), Νικόλαος Θανασόπουλος (;), Χρήστος Γ. Μπούσιας, Γεώργ. Πανόπουλος, Ασημάκης Πολυζωγόπουλος, Αντρέας Αναγνωστόπουλος, Π. Τζουρέκης, Σπύρος Μαντόπουλος, Ανδρέας Ψέμας, ο ειδικός πάρεδρος Καρουσίου Α. Μητρόπουλος. Συνημμένος υπάρχει: «Ονομαστικός κατάλογος του χωρίου Καρούσι του δήμου Λαπαθών./ 1. Φώτης Σταματόπουλος, 2. Παναγιώτης Μπούσιας, 3. Ανδρέας Π. Μπούσιας, 4. Βασίλειος Μπούσιας, 5. Ασημάκης Π. Μπούσιας, 6. Νικόλαος Β. Μπούσιας, 7. Ευθύμιος Μπούσιας, 8. Κωνσταντίνος Ευθ. Μπούσιας, 9. Αναστάσιος Πλώτας, 10. Τόγιας Α. Πλώτας, 11. Νικόλαος Α. Πλώτας, 12. Ιωάννης Ψέμας, 13. Κώστας Ψέμας, 14. Ανδρέας Ψέμας, 15. Παναγής Ψέμας, 16. Αναστάσιος Σπανός, 17. Γεώργιος Σπανός, 18. Χαραλάμαινα χήρα, 19. Νικόλαος Χαραλάμπους, 20. Κωνσταντίνος Μαντάς, 21. Γεώργιος Κ. Μαντάς, 22. Σπύρος Κ. Μαντάς, 23. Αποστόλης Τσουρέκης, 24. Παναγιώτης Α. Τσουρέκης, 25. Γεώργιος Μπούσιας, 26. Χρήστος Γ. Μπούσιας, 27. Κωνστ. Γ. Μπούσιας, 28. Κωνσταντής Μπούσιας, 29. Παναγής Παπαζαφείρη[ς], 30. Κωσταντής Π. Παπαζαφείρη, 31. Νικόλαος Παπαζαφείρη, 32. Αθανάσιος Μπούσιας, 33. Νικολός Α. Μπούσιας, 34. Σπύρος Α. Μπούσιας, 35. Θεοδωρής Φετεκέκης, 36. Κωνστ. Θ. Φετεκέκης, 37. Δημήτριος Φετεκέκης, 38. Ανδρέας Μητρόπουλος, 39. Μήτρος Α. Μητρόπουλος, 40. Ανδρέας Σουρίκης, 41. Ηλίας Α. Σουρίκης, 42. Ιωάννης Κιούσης, 43. Χρήστος Μπουρής, 44. Βγενής Μπουρής, 45. Κώστας Γ. Μπουρής, 46. Ανδρέας Γ. Μπουρής, 47. Ιωάννης Παπαδόπουλος, 48. Μήτραινα χήρα, 49. Παναγιώτης Παπαδόπουλος, 50. Κωνστ. Παπαδόπουλος, 51. Παναγής Καλογερής, 52. Σωτήρης Π. Καλογερής, 53. Δήμος Κ. Καλογερής, 54. Δημήτριος Γεωργόπουλος, ο πάρεδρος του Καρουσίου Αναστάσιος Πλώτας (αγράμματος δια του Αλεξίου Ν. Παλαιολόγου)».

8) Στις 21 Απριλίου 1860, ο Βασίλειος Νικολόπουλος, έγραφε εκ Πατσάκων προς τη Σύνοδο ότι [παραλείπω το περιεχόμενο για ευνόητους λόγους]. Η αναφορά αυτή διεβιβάσθη στον επίσκοπο Καλαβρύτων δια να λάβει γνώση και να πληροφορήση σχετικά τη Σύνοδο, στις 14 Μαΐου 1860.

9) Στις 4 Ιουνίου 1860, πιστοποιητικό του Ακακίου Γεωργίου εκ της μονής Ταξιαρχών Αιγίου, όστις αναφέρει ότι ο Α. Αντωνόπουλος ή Ανδριόπουλος [παραλείπω το περιεχόμενο για ευνόητους λόγους].

10) Στις 5 Ιουνίου 1860 οι μοναχοί μονής Μακελλαριάς (Ηγούμενος Πανάρετος Ανδρέου, Γεράσιμος ιερομόναχος, Αβέρκιος ιερομόναχος, Αγαθάγγελος ιερομόναχος) βεβαιώνουν περί του διαμένοντος στο πλησίον χωριό Λαπαναγών, Α. Αντωνιάδη ή Ανδριοπούλου, ότι [παραλείπω το περιεχόμενο για ευνόητους λόγους]..

11) Στις 5 Ιουνίου 1860, κάτοικοι των Λαπαναγών πιστοποιούν ότι ο Α. Αντωνόπουλος ή Ανδριόπουλος εχρημάτισε γραμματοδιδάσκαλος στο χωριό τους [παραλείπω το περιεχόμενο για ευνόητους λόγους].

12) Στις 6 Ιουνίου 1860, ο υποψήφιος προς χειροτονία Ανδρέας Δ. Αντωνόπουλος ή Ανδριόπουλος, σε έγγραφό του προς τον επίσκοπο Καλαβρύτων, ανέφερε περί της επιλογής του υπό των Καρουσαίων προς χειροτονία του ως ιερέως στο Καρούσι και για τις άδικες συκοφαντίες και κατηγορίες σε βάρος του υπό του ραδιούργου και «διαβεβοημένου» ως τον αναφέρει, Βασιλείου Νικολοπούλου εκ Πετσάκων.

13) Στις 11 Ιουνίου 1860, ο επίσκοπος Καλαβρύτων κ. λ., απαντώντας στην Ι. Σύνοδο ανέφερε ότι: «… Κατά το έτος 1857, Μαΐου 20 επροτείναμε προς την Ι. Σύνοδον, πρότασιν χειροτονίας εις το αυτό χωρίον Καρούσι του δήμου Λαπαθών, ως εστερουμένου εφημερίου, ως η αναφορά των κατοίκων, ήν διεβίβασα τότε προς την Ι. Σύνοδον τακτικώς με όλα τα της χειροτονίας έγγραφα, δια να χειροτονηθεί εκεί ιερεύς ο Παναγιώτης Ιωάν. Παπαδόπουλος, η δε Ι. Συνοδος δεν ενέκρινε ούτε την χειροτονίαν αυτού, ούτε του Ιωάννη Παπαβασιλείου, αλλά …. Με διέταττε ούτω πως, επειδή το χωρίον Δεμέστιχα υπάρχει πλησίον εν τέταρτον της ώρας (ενώ υπάρχει μίαν ώραν) να εφημερεύη εις το χωρίον Καρούσι, ο των Δεμεστίχων εφημέριος, ο αυτός όμως εφημέριος, άκουε και μη βουλόμενος, αφού τον διέταξα, απήρχετο μίαν ή δύο φορές τον μήνα, διότι είχε και το χωρίον Κασνέσι των Πατρών, οι ούν Καρουσαίοι αενάως έτρεχον, τήδε κακείσε δια τας θρησκευτικάς των ανάγκας, πάντοτε παραπονεμένοι, ως αλειτούργητοι και ως μη προλαμβάνοντος του εφημερίου των Δεμεστίχων. Δια να τους αναπαύσω λοιπόν… εδιόρησα τον από της Μονής Μακελλαριάς ιερομόναχον Αβέρκιον, πρώην Σύμβουλον και τους εφημέρευε. Επειδή όμως και αυτός δεν υπέφερεν ως μακράν η Μονή σχεδόν ώρας τρεις και ως αναγκαίος εν τη Μονή, τους παρήτησε και τώρα είναι άνευ εφημερίου οι πτωχοί, οίτινες σύγκειται ήδη από οικογενείας 54. Ως επειδή δε και ο εφημέριος της εν Κερπινή ενορίας του προδρόμου Γέρων παπά Αναστάσιος παραιτήθη ως μη δυνάμενος και μη όντος ατόμου αξίου εν Κερπινή να χειροτονηθή, μετεκόμησεν δι’ αδειας μου, τον από Επάνω Άγιον Βλάσην παπά Κωνσταντίνον Σακελλαρόπουλον, και επειδή η κωμόπλις Άγιος Βλάσιος έμεινε με μόνον έν εφημέριον τον παπά Ιωάννην, μετεκόμησα τον από Δεμέστιχα εφημέριον εκεί, ως Αγιοβλασίτην και τους εσυμφώνησα κατ’ εβδομάδα να πηγαίνουν και εις Δεμέστιχα και κάποτε εις Καζνέσι. Και ήδη οι Καρουσαίοι αναγκασθέντες θρησκευτικώς, εύρον τον από Λαπαναγούς, Ανδρέαν Αντωνόπουλον ή Ανδριόπουλον και μοι έφερον τα της χειροτονίας του έγγραφα, και ενώ ήλθον με τον πάρεδρον και δέκα Καρουσαίοι χριστιανοί εις Καλάβρυτα, δια να κάμουν και συμβόλαιον να κατοικήση εκεί εφ’ όρου ζωής του, τότε έφθασε και η κατηγορηματική του αναφορά, και αληθώς έκλαυσαν όλοι τους την ατυχίαν αυτών. Όθεν και τους εμπόδισα να κάμουν το Συμβόλαιον, έως ού να εξετάσω, και επειδή η κατηγορηματική του αναφορά λέγει ότι εχρημάτισε εις την μονήν Ταξιαρχών, έγραψα πνευματικώ τω τρόπω να με πληροφορήσωσι την διαγωγήν  του, οίτινες και με πληροφόρησαν ως εσωκλείστως ορά η Ι. Σύνοδος τα δύο πιστοποιητικά, ένα του Γέροντός του όπου εις αυτόν διέμενε και ένα από πολλούς πατέρας. Επομένως εξέτασα και εις την πατρίδαν του και εις την πλησίον Μονήν Μακελλαριάς και με επληροφόρησαν και αυτοί επίσης με τα ώδε εγκλειόμενα δύο πιστοποιητικά, εκ των οποίων επληροφορήθην ότι η διαγωγή του είναι καλή καθ’ όλα και άξιος να συμπεριληφθή εις το ιερόν αξίωμα της ιεροσύνης, καθότι και διδάσκαλος επί πολλά έτη έκαμε εις το χωρίον Λαπαναγών, ούτινος την των Καρουσαίων αναφοράν περικλείων ώδε μετά της ιδίας του και των άλλων ώνπερ ανωτέρω μνημονεύω. Παρακαλώ την Ι. Σύνοδον ευαρεστηθείσαν να εγκρίνη την χειροτονίαν του ως αναγκαιοτάτην […] 32 ετών, έγγαμος κ. λ. Ο δε κατήγορός του Β. Νικολόπουλος είναι εκ του χωρίου Πετζάκων του δήμου Κερπινής, χωρίς να τον γνωρίζει καν ο υποψήφιος ούτος, αλλά φαίνεται άλλοι τον παρεκίνησαν να τον κατηγορήση αδίκως από πάθος κινούμενοι ή εκ συμφέροντος, πλην τι να γίνη τινές με τας μνησικακίας, τα πάθη και τους φθόνους του νυν καιρού.».

14) Η Σύνοδος στις 30 Ιουνίου 1860, απάντησε στον επίσκοπο Καλαβρύτων ότι ο προτεινόμενος προς χειροτονία στο Καρούσι, Ανδρέας Αντωνόπουλος, εγκρίνεται.

Πηγή: Τα στοιχεία έχουν αντληθεί από το υπό διαμόρφωση «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων», στο οποίο και αναφέρονται οι πηγές τους.

Περιήλθε στα χέρια μου, ύστερα από ευγενική προσφορά του αγαπητού κου Αθ. Φωτοπούλου, το πνευματικό προϊόν το οποίο δημιουργήθηκε με επιμέλειά του και το οποίο έχει τίτλο: «Η ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΒΕΝΕΤΟΚΡΑΤΙΑ (1460-1821)». Αποτελείται από 856 σελίδες, είναι σχήματος  0,16Χο,24 σε λευκό χαρτί και αποτελεί πολύτιμη συμβολή στην ιστοριογραφία της Πελοποννήσου.

Παραθέτω στη συνέχεια την έμπροσθεν σελίδα του εξωφύλλου του καθώς και τα περιεχόμενά του, για ενημέρωση του αναγνώστη. Το έργο είναι ισχυρό εφόδιο για τον ιστορικό, τον ερευνητή, τον φιλίστορα πολίτη και κάθε φωτεινό μυαλό που ενδιαφέρεται για την ιστορία του τόπου του.

Καλή αποδοχή και πορεία στο έργο σας κύριε Φωτόπουλε και σας ευχαριστώ θερμά για την ευγενική σας προσφορά.

Από την εφημερίδα «Νεολόγος» των Πατρών.