İngilizce konuşmak sanıyorum ülkece sahip olduğumuz en büyük tabulardan birisi. Konuşamamak ayrı dert, konuşmak ise ayrı(bknz Hande Erçel).

Tüm bu mahalle baskılarıyla ne kadar konuşmak istesek de acaba eleştirilecek miyim? Aksanım iyi mi? Elalem ne der? gibi sorulardan kendimizi alamıyoruz.

Ben de aslında toplumun büyük bir kesimi gibiyim. Hep devlet okullarında eğitim aldım, hepimizin bildiği en azından bir kez kapısının önünden geçtiği iki kelimeli bazı yabancı dil eğitim kurslarına gittim — hem de iki kez —, İngilizce hazırlık okumadım, ve kendi paramı kazanmaya başlayana kadar da yurtdışına çıkmadım. Tüm bu deneme ve öğrenme çabam sonucunda da İngilizcem bir türlü “anlıyorum ama konuşamıyorum” seviyesinden ileriye gitmedi.

Bir noktada artık bu dil problemi canımı sıkmaya başlayınca bunun böyle gitmeyeceğini anladım ve İngilizceyi gerçekten öğrenmeye karar verdim. Bu karar sonucunda da İngilizce içerik üretebilecek, makale yazabilecek, çalıştığım projenin yurtdışı müşterilerine sunum, demo, PoC yapabilecek ve herhangi bir konu hakkında tartışabilecek seviyeye geldim.

Peki neler yaptım? Neleri değiştirdim?

Adım adım inceleyelim.

Mental Hazırlık

Öncelikle bilmemiz gereken şey dil öğreniminin bir süreç olduğu ve süreklilik istediği. Benim bu seviyeye gelmem yaklaşık 3–4 yılımı aldı. Eğer üzerine daha çok düşseydim belki biraz daha kısa sürebilirdi. Öğrendim bitti gibi bir durum da yok. Hala İngilizce hayatımın bir parçası ve düzenli olarak gelişimim için zaman ayırıyorum. Çünkü ne zaman biraz boşlasam konuşurken zorlanıyorum hatta seviye olarak da geriliyorum. Bu yüzden ilk yapmamız gereken şey zihnimizi bu sürece hazırlamak. Aşağıya bu 3–4 yıl boyunca girdiğim konuşma sınavlarının sonuçlarını ekledim. İlerleme ve gerilemeleri görebilirsiniz.

Aynı zamanda kafanızda ön yargılar varsa bunları da yıkmanız gerekiyor. Eğer sürekli ben İngilizce konuşamam, konuşursam benimle dalga geçerler vs diye düşünüyorsanız zaten öğrenemezsiniz ya da belirli bir seviyede takılı kalırsınız.

Maruz Kalmak

Ben yabancı dil öğrenimi konusunda bebeklerden çok şey öğrendim. Çünkü doğduklarında herhangi bir dili bilerek doğmuyorlar ve aslında eş zamanlı olarak da birçok dili öğrenebiliyorlar. Bebeklerin dil öğrenimi sürekli olarak çevresindeki insanları dinlemeleriyle yani sürekli dile maruz kalmalarıyla oluyor. Sonrasında da bizden duyduklarını tekrar ederek, belki de bizleri taklit ederek dili konuşmaya başlıyorlar. Kimse onlara grammer öğretmiyor :)

Bu çok etkileyici ve ben de kendimi İngilizceye sürekli maruz bırakıyorum. Evi toplarken, bulaşık yıkarken, yürürken yani aklınıza gelebilecek her an arka planda İngilizce bir şey açık. Bu çoğunlukla bir podcast oluyor. Bazen de Youtube’dan İngilizce hikayeler dinliyorum.

Öğrenme Sürecim

Not: Aşağıda bahsedeceğim herhangi bir kurum, kişi veya websitesiyle bir anlaşmam yok. Hepsinden aldığım hizmetin parasını ödedim.

Temeller için dil kursu

2020 senesinde yüksek lisans yapmaya karar vermiştim ve bildiğiniz gibi yüksek lisans başvurularında yabancı dil skoru istiyorlar. Ben de eylül 2020'de YDS’ye girdim ve 30 aldım. Bu benim suratıma tokat gibi çarptı çünkü bu skorla ÖSYM beni herhangi bir dil seviyesinin içerisine yerleştiremedi. Resmen bir seviyem bile yoktu.

Durum böyle olunca Ankara Dil Akademisi’nin online YDS kursuna kaydoldum. Bu sanırım verdiğim en iyi kararlardan biri oldu çünkü Tijen Hoca bizi YDS’ye hazırlamanın yanında resmen İngilizce nasıl öğrenilir sorusunun cevabını verdi. Kurs sayesinde hem İngilizce temellerindeki eksiklerimi kapattım hem de en en en önemlisi kelimelerin nasıl öğrenileceğini öğrendim.

Düzenli olarak İngilizce makale okuyorduk ve kelimeleri bağlamı içerisinde öğreniyordum ve not alırken de Türkçe ve İngilizce açıklamalarla, eş anlamlılarıyla, zıt anlamlılarıyla ve kelimenin tipiyle(isim, sıfat, fiil vs.) not alıyordum. Aşağıdaki görsellerde defterimden örnekler görebilirsiniz.

Ben bu kursu o dönemki iş yoğunluğumdan dolayı sonuna kadar devam ettiremedim. Fakat 2–3 aylık bu kurs sürecinden sonra Şubat 2021'de Yökdil’den 66.25, Nisan 2021 de YDS’den 60 aldım. Doğru kaynaklarla çalışmak her zaman fark yaratıyor.

Konuşma pratiği

Temellerde belirli bir seviyeye gelince artık konuşmayı da halletmeye karar verdim fakat yabancı biriyle konuşacak kadar da özgüvenim yoktu.

İlk adım: Türk bir hocayla çalışmak

Bu yüzden 2021 yazında Preply’den Türk bir hoca buldum. Kendisiyle karşılıklı anlaşarak platforma boşuna para ödememeye karar verdik ve doları 11'e sabitleyerek (evet 2021 de 11 civarındaydı :/ ) Google Meet’ten haftalık 1 saat İngilizce konuşma pratiği yapmaya başladık. Yaklaşık 1 yıl boyunca kendisiyle çalıştım ve bu benim özgüvenimi çok geliştirdi. Hocanın Türk olması çok zorlandığım yerlerde kendimi kolaylıkla ifade edebilmek açısından çok yardımcı oldu.

Cambly sürecim

2022 Mayıs ayında çalıştığım firma Cambly desteği sağlamaya karar verdi. Ben de Türk hocamla dersleri bıraktım — körün gözü açılınca ilk kırdığı bastonu olurmuş. O zamandan beri de halen Cambly kullanıyorum. Bu benim İngilizce sürecim için bir dönüm noktası oldu. Cambly için belki ayrıca bir değerlendirme yazısı yazarım ama kısaca çok memnunum diyebilirim. Eğer bir gün şirketim bu desteği sağlamayacağını duyurursa da kendim satın alarak kullanmaya devam ederim.

Cambly kullanma stratejim

Haftada 1 saat kullanma hakkım var. Ben bu bir saati otuzar dakika şeklinde 2 farklı hocayla çalışarak kullanıyorum. Çalışacağım hocaları da özellikle IELTS konusunda bilgili olan kişilerden seçtim. Açıkcası IELTS’e hakim olan hocaların derslerinde de daha iyi olduklarını, karşılarındaki kişileri daha iyi konuşturabildiklerini düşünüyorum. Yaklaşık olarak 3.5 yılda 6–7 farklı kişiyle çalıştım. İlk başlarda çok zorlanıyordum. Mimiklerimle veya çeviri kullanarak derdimi anlatmaya çalışıyordum. Fakat düzenli bir şekilde derslere katıldıkça ve hocalarımla da enerjimiz tutunca gittikçe özgüvenim arttı. Dersleri resmen iple çeker oldum.

Bence özellikle konuşma derslerinde şuna dikkat etmek gerekiyor: ders süresince dersi yöneten kişi siz olun. Hocanın size bir şey sormasını beklemeyin, aktif olun, sürekli konuşun. Ne bileyim okuduğunuz bir kitabı, yediğiniz yemeği anlatın ama sürekli konuşun. Hatta ben ders haricinde — deli diyebilirsiniz ama — kendi kendime de konuşuyorum işe yarıyor.

Cambly ara ara sınav yapıyor bu sayede ben de gelişimimi görebiliyorum. 2022'den beri sonuçlarım:

Dil öğrenimi gerçekten sabır isteyen bir süreç ve her şeyde olduğu gibi inişleri çıkışları var.

Dinleme

Haftalık konuşma derslerimin haricinde de sürekli dinleme yaptım. Dinleme yaparken Cambly’deki hocalarımdan birinin önerisini uyguluyorum. Aynı podcast’ı gün içerisinde 3–4 kez dinliyorum. Bir kez dinliyorum, sonrasında varsa metnine(script) bakarak dinliyorum, sonra bir kez daha dinliyorum. Yani aslında aktif bir şekilde dinleme yapıyorum. Bu şekilde anlamını bilmediğim veya yazılışını bilmediğim kelimeleri fark ediyorum ve öğreniyorum. Hem de kelimeyi bir cümle içerisinde öğrendiğim için bağlamını anlamış oluyorum ve daha sonra ben de o kelimeyi benzer bir diyalogda kullanabiliyorum.

Dinlediğim bazı podcast’ler:

1. English Learning for Curious Minds
2. Deep Dive with Ali Abdaal
3. All Ears English
4. BBC — Thinking Allowed

YouTube’dan bazen rastgele kişilerin vloglarını izliyorum bunun haricinde de aşağıdaki kanalları takip ediyorum:

1. British Education: Tam bir İngiliz. İngiliz’lere has bir espri anlayışı var.
2. Lovely English Stories: Bu kanalda seviyeme göre hikayeler dinliyorum.
3. Learning English Lab: Son dönemlerde izlemeye başladığım bir kanal. İleri seviyede kelime öğrenmek için güzel oluyor.

Telaffuz

Gelelim zurnanın zırt dediği yere.

Şimdi nedense hepimiz bu konuya takmış durumdayız fakat kimse bizim telaffuzumuzla ilgilenmiyor. Gerçekten ilgilenmiyorlar. Bu yüzden biz de bu kadar düşünmemeliyiz.

Telaffuz elbette geliştirilebilir bir şey, ancak tamamen değiştirilebilecek bir şey değil. Önce bunu kabul etmemiz gerekiyor. Ayrıca bugüne kadar birçok milletten insanla konuştum — Hintli, Arap, Balkanlardan, Afrikalı ve Avrupalı — inanın, aralarında en kötü aksana sahip millet kesinlikle biz değiliz. Yine de telaffuzunu iyileştirmek isteyenler için bir mobil uygulama önerim var.

Elsa Speak

Bu uygulamayı neden bu kadar az kişinin bildiğini gerçekten bilmiyorum ama şimdiye kadar kullandığım en iyi yabancı dil temalı uygulama diyebilirim. Uygulamayı kullanmaya başladığınızda, seviyenizi belirlemek için bir sınav yapıyor ve aldığınız sonuca göre size özel bir öğrenme yolu oluşturuyor. Bu sayede her gün, telaffuz etmekte zorlandığınız harfleri veya kelimeleri pratik edebiliyorsunuz. Ayrıca seyahat, iş, kariyer, sağlık ya da yazılım gibi belirli konulara ait kelimelerin telaffuzlarını da çalışabiliyorsunuz.

Son güncellemelerle birlikte AI chatbot desteği de eklediler ve bence oldukça başarılı olmuş. Ancak AI chatbot veya sertifika hazırlığı gibi içeriklere erişebilmek için premium abonelik gerekiyor.

Dil öğrenimi maalesef Gibi dizisindeki gibi, bir anda İspanyolca konuşmaya başlayan adam misali gerçekleşmiyor. Ben 2021 yılından beri bilinçli bir şekilde öğreniyorum. Sanırım ana dili İngilizce olan bir ülkede yaşamadıkça ya da her gün İngilizce kullanmamı gerektiren bir işim olmadıkça, İngilizce benim için günlük rutinimin bir parçası olmaya devam edecek.

Umarım bu yazı sizlere de biraz olsun yol gösterir.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere!