Who we are: a fusion of people hoping for a better society

Let me bring you back to late 2018, in Thailand, where I was working for an online news media company. Thanks to my job, I had the chance to meet some people who worked with data and technology and who shared a common interest in using those tools for social impact. At that time, there were no examples in our society of how data, tech, and media professionals could work together to do this. We wanted to figure it out, so we started a pilot project: a combination of data, design, tech, and media, for social good.

While we were discussing our project, Thailand’s general election was approaching, coming after five years under the military government and eight years after the last election. This election mattered to all Thais, and also to us. We all dreamed of a better democracy, a more participatory and transparent system, and we believed that one way to move closer to this dream was to make data and information more easily accessible, understandable, and meaningful. Then, we could encourage people to get involved more easily, discuss their opinions more constructively, and make decisions based on evidence. Thus, our pilot project ELECT (elect.in.th), which is now WeVis (wevis.info), was born.

Our team included data designers, developers, and data storytellers. We defined ourselves as a civic technology aiming to empower people to reclaim an active role in socio-political life through technology and open data.

After the election, we saw an opportunity to apply our practices to other social issues, like social justice, social welfare, the environment, and others. We established the data storytelling studio Punch Up (punchup.world) as an official organization to rethink social conversations with data, while continuing WeVis as a non-profit project.

Why we exist: to do what needs to be done

For over three years, WeVis and Punch Up have developed a range of projects that work toward our mission of making data and information more accessible, understandable, and meaningful. We chose to focus on open data because we believe that the right to information is a basic right for every democratic society. Thailand’s open data is still poor in terms of accessibility and quality and sometimes privileged for select groups of people, despite the existence of a right to information law.

Moreover, we noticed that our society had become more and more irrational and polarized. Some public policies and social conversations were derived from personal opinion, rather than data, leading to unconstructive debates. Could issues become clearer and more constructively debated if authorities made their — or our — data accessible and understandable to the public?

Investigative journalists and civil society organizations have struggled to push the open data issue for years. Our hope is that our team can reinforce this push by turning conceptual proposals into tangible projects. Once data is more accessible and made relevant to people’s lives, we believe it will be more likely to engage the public — and open data will, in turn, become more attractive to more people.

Our team strives to make the things happen in our society that we have always wanted but never had.

What we do: empower people with data

Our projects not only encourage open data, but also aim to enhance the value of democracy via civic engagement and participation. Specifically, we seek out projects that will address at least one of three goals: to disclose information, enable participation, or create collaboration. For example:

Disclose Information

Civil Movement 2020 (elect.in.th/civil-movement-2020) is an example of a project aimed at disclosing data to explain a phenomenon. In 2020, there were hundreds of civil political movements around Thailand, held by different groups of people with different agendas. News of these movements was on social media every single day, but no one was able to see the big picture. Even activists themselves had no idea which other groups shared their agendas. We decided to create a database of civil movements from the data we collected throughout the year. We analyzed and visualized it to allow audiences to understand the relationships among the movements in terms of time period, agendas (e.g., call for justice, government protest, constitution amendment, monarchy reform), movements, characters, and also acts of violence happening during these movements. The project was intended to be a documentary record and to explain the current political situation to the public. We designed the dashboard as a blooming flower, recalling the Wild Lily Student Movement in Taiwan, to evoke a sense of the blooming democracy.

They Work for Us (theyworkforus.wevis.info) and Promise Tracker (promise tracker.wveis.info) are other projects we are proud of, as they set a new standard for Thai politics by providing data for more constructive discussion and rational decision making. Thai society has always debated the moral values of politicians and political parties, mostly depending on what individuals see on the news — which is opinion-based. Lacking an overarching picture, consolidated data, and information for judgment, those debates often became emotional arguments. Therefore, we decided to develop They Work for Us to let people keep track of the latest MPs, senators, and cabinet members: easily searching for politician profiles and their voting records. When we found the official data about members of the parliament and the cabinet, we realized that they haven’t been regularly updated. They were also not well-organized, were in paper format, and required a lot of effort to access. Together with volunteers, we gathered the messy data and made it easier for the public to monitor. For Promise Tracker, we gathered data on all political campaigns that each party promoted during the latest general election, and tracked what their members have done to realize their election promises. We strongly believe, and have seen a lot of evidence on social media, that people have adopted this information to debate politicians’ moral values, more rationally and constructively. This will help people consider who to vote for in the upcoming elections.

Cyberbullying is another issue where we have used data to encourage social debate. Cyberbullying has been a significant issue in our society, and the media has portrayed the issue the same way for several years. When we started this project, we had many questions: How big was this problem in our society? How and why do people cyberbully others? What exactly could we do about this issue that would be different from other approaches? We realized we could answer these questions with data, so we started Cyberbullying on Thai Social Media (thairath.co.th/spotlight/dtacstopcyberbullying) by using social listening tools to gather all cyberbullying-related posts on social media for one year. After analyzing over 21 million posts, we found significant insight into where and when cyberbullying happened and what it was about. We then worked with academics to explain the socio-cultural context. This project became the first and largest database on cyberbullying in our society, open for others to cite and use for further research and problem-solving.

The last project we want to talk about is Better Road, Better Life (better road.thailandfuture.org), where we used data for evidence-based public policy. For a long time, the media and public agencies have campaigned about dangerous and careless driving and how it causes road accidents, but casualty and mortality rates have not changed. Consequently, in collaboration with the policy platform Thailand Future, we dug into road accident data, analyzing casualty and mortality rates to find patterns in when, where, and why accidents had happened during the past 10 years. Our project communicated this research to the public in an interactive data story, and it became a bite-sized policy playbook for local administration to use. After launching the project, we received positive feedback from the public and policymakers. More conversations were started about road safety, such as the need for better infrastructure and stronger law enforcement. More local government officials also began to take action; we hope it leads to some real changes in our road safety in the long term.

Enable Participation

In collaboration with the Thailand Institute of Justice, Let’s Get Together (tijrold.org/rold-in-action/letsgettogether) was developed as a platform for people across generations and points of view to see what others think on various social issues (e.g., what is right or wrong about conflict in an organization, or certain behaviors on social media). This platform aims to make every single voice heard and to encourage empathy, allowing others to recognize different opinions, especially as political views within Thai society have become increasingly polarized between generations. About 10,000 individuals from different generations and sociopolitical backgrounds joined this campaign, and the data has now been developed into an evidence-based playbook and workshops that explain the social situation and make suggestions on how to come together despite our differences. We think this could be the first level of participation: making people’s voices heard.

​​

Another level of participation we have pushed for is to encourage people’s voices and decisions to inform the legal process. We started with our capital city’s public expense, and experimented with the idea of participatory budgeting in the project Bangkok Budgeting (bangkok budgeting.wevis.info). We developed an interactive platform visualizing Bangkok’s expenses for the past five years, that allows people to vote on the city’s development by rating, ranking, and commenting. Thousands of users joined this campaign and their opinions were submitted to the Bangkok Metropolitan Administration (BMA). We also followed up with the BMA for updates, to see if any issues from the project were dealt with.

Following the public expense project, we are now collaborating with a civil platform to support the people’s right to initiative and to implement our latest Initiative Process Act. We are creating a campaign where eligible voters’ can easily subscribe their names to a petition for bills to be introduced, and for information to be easily gathered to make proposals to parliament. Our efforts in developing these projects reflect our belief that a hopeful society and democracy must be developed by the people, and are not a given.

Create Collaboration

Our final goal is to connect people and to bridge the gap between civil society and the government so that we can work together on building our dream democracy with data. Although none of our projects have reached this goal yet, we still aspire to help build the dream government that we would like to work with.

How we do it: for the people, by the people

Since we believe that society belongs to the people and is driven by information and participation, we routinely collaborate with others who share our goals. Many of our non-commercial projects were initiated by volunteers, partners, or contributors, and we have supported these projects with our team’s expertise. For other projects, our team has initiated the project but benefitted from our partners’ contributions. That is, I suppose, how democracy works: creating collaboratively by the people, for the people.

Punch Up and WeVis have inspired some individuals on our journey:

“I see Punch Up/WeVis as a collaborative space that uses collective civic hopes and abilities for social goods. I truly believe this kind of collaboration is required to tackle complex issues in society. This is what Punch Up/WeVis values, and it’s not just democracy as the outcome, but throughout the process we work on together.” — Withee Pooitasai, Technical Lead @ Punch Up/WeVis

“When you sense some unusual things happening around you, finding someone that can feel it too is a real blessing. Working with the WeVis group helps me in this way. You can share and support each other or at least laugh about those shitty things. The best is when they give you the courage to start doing something about it.” — Supawit Pipat, Product Designer & Product Manager & Contributor

“In our country, transparency in public sectors is lacking and seems just a word to target each other in debates. WeVis shows that when data becomes available, accessible, and easily understandable, transparency is far more powerful as a weapon for the general public to hold politicians and government officials accountable. Additionally, WeVis inspires individuals and collectives from any part of the political spectrum, to transform data to be more friendly and understandable to everyone.” — Narat Suchartsunthorn, Software Engineer & Contributor

“I am one of the users of the projects and have collaborated with the team in promoting civic tech development. As a non-profit organization working on various projects promoting transparency and accountability in the Thai government, it is the reason why Punch Up/WeVis should exist and keep inspiring Thai developers to contribute the code for the public in the future.” — Natthaphong Ruengpanyawut, Member of Parliament

Our future hope for data and democracy in Thailand

We are still dreaming of a better democracy here in Thailand. We still believe that making more data accessible and understandable will lead to more constructive conversations, rational decisions, and effective participation.

Even though Punch Up and WeVis have not made a huge change in our society, we have received feedback that our projects have been an inspiration and provided hope for many people. Our practices have set new standards for socio-political conversations. I trust that, if we continue what we are doing and keep believing, we will eventually realize our dream society.

Dreaming of a Better Democracy in Thailand? Creating More Constructive Conversations with Data was originally published in WeVisDemo on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

สรุปการดำเนินการตามคำสัญญาของพรรคการเมืองที่ให้ไว้ตอนหาเสียงเลือกตั้งปี 2562

ใกล้จบวาระการทำงานของสภาผู้แทนราษฎรและคณะรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง 2562 แล้ว จากคำสัญญามากมายที่ให้ไว้ (ที่หายไปก็มี) พวกเราได้พยายามติดตามการดำเนินงานของทุกพรรค ในฐานะที่อาสามาเป็น ‘ผู้แทน’ ประชาชนตลอด 4 ปีที่ผ่านมา

หมายเหตุ: ข้อมูลในเว็บไซต์นี้ เป็นการรวบรวมคำสัญญาใช้หาเสียงเลือกตั้ง 2562 และมีข้อมูลเป็นคำสัญญามีการบันทึกไว้ พร้อมทำการติดตามข้อมูลจากข่าวการเมืองและข้อมูลจากรัฐสภา หากต้องการแจ้งคำสัญญาที่ต้องการให้ติดตามเพิ่มเติมหรือมีข้อมูลที่อยากแจ้งอัพเดท สามารถแจ้งได้ในฟอร์มนี้ https://forms.gle/zBXfyLsErdf7CDXc8

สัญญา.. มีไว้ใช้แค่หาเสียง?

329 คำสัญญาจาก 27 พรรคที่ได้เข้าไปนั่งในสภาฯ ทำได้ตามที่พูดเพียง 8 เรื่อง

คำสัญญาที่ทุกพรรคให้ส่วนใหญ่หนีไม่พ้นประเด็นเกี่ยวกับ คุณภาพชีวิต เนื่องจากเป็นเรื่องปากท้อง การยกระดับคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในสถานะไม่พบความเคลื่อนไหว (238 คำสัญญา) และบ้างก็ถูกระงับ (30 คำสัญญา) เห็นผลงานแบบนี้ ถึงขนาดต้องเอียงคอมองบนว่า ตกลงใส่ใจปากท้องพวกเรากันจริงไหม?

และตามความคาดหวังของประชาชน พรรคการเมืองที่ได้รับเลือกเป็น “รัฐบาลหรือร่วมรัฐบาล” ควรจะมีโอกาสผลักดันคำสัญญาของตนได้มากที่สุด ส่วนพรรค “ฝ่ายค้าน” เอง นอกจากจะตรวจสอบการทำงานของรัฐบาลแล้ว พวกเราก็หวังด้วยว่า ควรมีส่วนช่วยผลักดันคำสัญญาที่ให้ไว้ อย่างน้อยไปถึงขั้นที่ถูกเสนอหรือยื่นร่างกฎหมายต่อสภาฯ ได้เช่นกัน

ใครทำอะไรได้แค่ไหน.. ไปดูกัน!

ทวงถามฝ่ายรัฐบาล 4 ปีที่ผ่านมา.. ทำตามคำสัญญาได้แค่ไหน?

8 นโยบายหาเสียงที่สำเร็จใน 4 ปีนี้ มีแต่คำสัญญาของพรรค “รัฐบาลหรือร่วมรัฐบาล” ตามที่คาดการณ์ไว้ แต่เมื่อดูจำนวนที่สัญญาทั้งหมดที่ให้กันไว้ตอนหาเสียงเลือกตั้ง ก็น่าผิดหวังอยู่ไม่น้อย

พรรคภูมิใจไทย : ทำสำเร็จ 3 คำสัญญา จากที่หาเสียงไว้ 17 คำสัญญา

• กัญชาไทย ปลูกได้เสรี และนำไปใช้ทางการแพทย์ https://promisetracker.wevis.info/promises/15
• แก้กฎหมายที่เป็นอุปสรรค sharing economy (ทำ Grab ให้ถูกกฎหมาย) https://promisetracker.wevis.info/promises/26
• ยกสถานะ อสม. เป็นหมอประจำบ้าน ค่าตอบแทน 2,500–10,000 บาท และ หมอประจำหมู่บ้าน ค่าตอบแทน 5,000–10,000 บาท https://promisetracker.wevis.info/promises/247

พรรคประชาธิปัตย์ : ทำสำเร็จ 3 คำสัญญา จากที่หาเสียงไว้ 35 คำสัญญา

• ประกันรายได้ข้าวหอมมะลิ ราคาไม่ต่ำกว่า 10,000 บาทต่อตัน https://promisetracker.wevis.info/promises/143
• ประกันรายได้ปาล์ม กิโลกรัมละ 4 บาท ครัวเรือนละ 25 กิโลกรัม https://promisetracker.wevis.info/promises/144
• ประกันรายได้ยาง กิโลกรัมละ 60 บาท ครัวเรือนละ 25 กิโลกรัม https://promisetracker.wevis.info/promises/145

พรรคพลังประชารัฐ : ทำสำเร็จ 2 คำสัญญา จากที่หาเสียงไว้ 24 คำสัญญา

• โครงการบ้านล้านหลังประชารัฐ https://promisetracker.wevis.info/promises/54
• ต่อยอดบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ (เป็นคำสัญญาที่ต่อเนื่องมาจากคำสัญญาในสมัยคสช.) https://promisetracker.wevis.info/promises/94

7 พรรค (ที่อุตส่าห์ได้) ร่วมรัฐบาล กับคำสัญญาที่ ‘ไม่พบความเคลื่อนไหว’

• พลังไทยรักไทย
• ประชาธิปไตยใหม่
• เศรษฐกิจใหม่
• ครูไทยเพื่อประชาชน
• พลเมืองไทย
• รักษ์ผืนป่าประเทศไทย
• ไทรักธรรม

ยังมีคำสัญญาอีกมากมายที่พรรคเหล่านี้ยังติดค้างประชาชนไว้ ไปช่วยกันแชร์ทวงสัญญาได้ที่ https://promisetracker.wevis.info/

(ยัง) หวังได้แค่ไหนกับพรรคเหล่านี้?

4 ปีที่ผ่านมา กับพรรคที่คำสัญญาส่วนใหญ่ ‘กำลังดำเนินการ’

อาจจะพอเป็นความหวังได้ (มั้ง) สำหรับประชาชนชาวไทย ว่าต่อให้นโยบายทั้งหลายที่พรรคการเมืองให้ไว้ในตอนหาเสียง ไม่ได้สำเร็จตามที่พูดเอาไว้ อย่างน้อยก็ยังได้เริ่มเห็นอะไรเป็นชิ้นเป็นอัน

พรรคภูมิใจไทย : กำลังดำเนินการ 8 คำสัญญา จากที่หาเสียงไว้ 17 คำสัญญา

• แก้หนี้กยศ. https://promisetracker.wevis.info/promises/40
• ทำจังหวัดชายแดนภาคใต้ให้เป็นเขตพัฒนาพิเศษ https://promisetracker.wevis.info/promises/108
• นำระบบ profit sharing มาใช้กับพืชเศรษฐกิจ ข้าว ยาง และมันสำปะหลัง https://promisetracker.wevis.info/promises/125
• ปรับหนี้กยศ. ปรับภาระผู้ค้ำประกัน พักหนี้ 5 ปี https://promisetracker.wevis.info/promises/157
• ระบบ telemedicine https://promisetracker.wevis.info/promises/257
• เรียนฟรีออนไลน์ถึงระดับอุดมศึกษาตลอดชีวิต https://promisetracker.wevis.info/promises/263

พรรคพลังประชารัฐ : กำลังดำเนินการ 8 คำสัญญา จากที่หาเสียงไว้ 24 คำสัญญา

• ขยายโรงเรียนประชารัฐร่วมพัฒนา 1,000 แห่ง ใน 4 ปี https://promisetracker.wevis.info/promises/42
• งานผู้สูงอายุ 1,000,000 ตำแหน่ง https://promisetracker.wevis.info/promises/55
• ทำกองทุนสนับสนุนสมาร์ทไอเดีย https://promisetracker.wevis.info/promises/104
• เปลี่ยนรถโดยสาร เป็นรถเมล์ไฟฟ้า https://promisetracker.wevis.info/promises/171
• เพิ่มเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุเป็น 1,000 บาทต่อเดือน https://promisetracker.wevis.info/promises/208
• มารดาประชารัฐ https://promisetracker.wevis.info/promises/223
• ออกเอกสารสิทธิในที่ดินกรรมสิทธิ์ พิสูจน์สิทธิ์ที่ดินกรณีโต้แย้งระหว่างรัฐกับราษฎร https://promisetracker.wevis.info/promises/353

พรรคพลังธรรมใหม่ : กำลังดำเนินการ 1 คำสัญญา จากที่หาเสียงไว้ 3 คำสัญญา

• ป้องกันและปราบปรามการทุจริตคอรัปชั่น https://promisetracker.wevis.info/promises/165

นอกจากตรวจสอบรัฐบาลแล้ว มาดูพรรคฝ่ายค้านกันบ้าง

แม้จะเป็นการยากที่จะผลักดันเสียงของประชาชนด้วยเสียงข้างน้อย แต่เราก็อยากลองชวนทุกคนทบทวนดูว่า พวกเขาพยายามเพื่อเราแค่ไหน ดังนั้น สำหรับพรรคฝ่ายค้าน หากดำเนินการมาถึงขั้นตอน “เสนอต่อสภา” ขึ้นไป หรือใช้กลไกของสภา เช่น การอภิปราย การตั้งกระทู้ถาม นั่นแสดงให้เห็นว่า ฝ่ายค้านได้พยายามผลักดันให้คำสัญญานั้นได้เป็นที่รับรู้ หรือเข้าสู่กระบวนการตามอำนาจหน้าที่ที่พวกเขาทำได้

พรรคก้าวไกล : 1 คำสัญญาที่กำลังดำเนินการ และเสนอต่อสภาแล้ว 11 คำสัญญา จากที่หาเสียงไว้ 27 คำสัญญา

• เพิ่มงบบัตรทองเป็นคนละ 4,000 บาท https://promisetracker.wevis.info/promises/197
• พัฒนาสถาบันฝึกอาชีวะ 900 โรงทั่วประเทศ https://promisetracker.wevis.info/promises/192
• เพิ่มเบี้ยคนชราเป็นเดือนละ 1,800 บาท https://promisetracker.wevis.info/promises/204
• มีเงินเดือนสนับสนุนเลี้ยงดูบุตร อายุ 0–6 ขวบ เดือนละ 1,200 https://promisetracker.wevis.info/promises/225
• กระจายรายได้ส่วนกลางต่อท้องถิ่น https://promisetracker.wevis.info/promises/11
• ทลายทุนผูกขาด ดิวตี้ฟรี ธนาคาร เหล้าเบียร์ https://promisetracker.wevis.info/promises/103
• ปรับโครงสร้างหนี้เกษตรกร ที่ยังมีศักยภาพ https://promisetracker.wevis.info/promises/153
• ยกระดับห้องเรียน-ห้องสมุด 17,000 โรงทั่วประเทศ https://promisetracker.wevis.info/promises/234
• ยกเลิกเกณฑ์ทหาร เปลี่ยนไปใช้ระบบสมัครใจ (ยกเว้นเกิดสงคราม) https://promisetracker.wevis.info/promises/240
• ลดงบกลาโหม 50,000,000,000 บาท https://promisetracker.wevis.info/promises/269
• ลดจำนวนนายพล เหลือ 1/4 https://promisetracker.wevis.info/promises/272
• อุดหนุนเงินเยาวชนอายุ 18–22 ปี เดือนละ 2,000 บาท https://promisetracker.wevis.info/promises/356

พรรคประชาชาติ : เสนอต่อสภาแล้ว 5 คำสัญญา จากที่หาเสียงไว้ 12 คำสัญญา

• กระจายอำนาจอธิปไตยให้ชุมชนท้องถิ่น https://promisetracker.wevis.info/promises/12
• แก้ปัญหาของชาติด้วยวิถีทางประชาธิปไตยที่ธำรงไว้ซึ่งหลักนิติธรรม https://promisetracker.wevis.info/promises/34
• แก้ปัญหาวิกฤติความขัดแย้งให้เกิดสมานฉันท์ปรองดองของคนในชาติ และปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ https://promisetracker.wevis.info/promises/38
• ยกเลิกและปฏิรูปกฎหมาย กระบวนการยุติธรรม ระบบงบประมาณและภาษีอากรให้เกิดความเป็นธรรม https://promisetracker.wevis.info/promises/242
• ส่งเสริมระบบรัฐสวัสดิการด้านการศึกษา การรักษาพยาบาลฟรี ระบบบำนาญและสวัสดิการ (เบี้ยผู้สูงอายุ 3,000 บาท/เดือน) https://promisetracker.wevis.info/promises/296

พรรคเพื่อไทย : 1 คำสัญญาที่กำลังดำเนินการ และเสนอต่อสภาแล้ว 2 คำสัญญา จากที่หาเสียงไว้ 16 คำสัญญา

• ปรับปรุงนโยบาย 30 บาท รักษาทุกโรคให้ดีขึ้น และให้ทุกคนมีหมอประจำตัวผ่าน app https://promisetracker.wevis.info/promises/156
• ตัดงบซื้ออาวุธที่ไม่จำเป็น https://promisetracker.wevis.info/promises/101
• ลดงบกระทรวงกลาโหม 10% https://promisetracker.wevis.info/promises/267

สิ่งที่ประชาชนทุกคนทำได้ คือการ “ติดตามและตรวจสอบ” การทำงานของนัก/พรรคการเมือง ที่อยู่ในสภาผู้แทนฯ อย่าปล่อยให้คำสัญญาเป็นของฟุ่มเฟือยในการหาเสียง และอย่าปล่อยให้การผิดสัญญาเป็นเรื่องที่ยอมรับได้

อีกพลังประชาชนที่สำคัญคือวันที่เราเข้าไป “เลือกตั้ง” ในคูหา อย่าปล่อยให้คนผิดสัญญาเข้าสภาในครั้งต่อไป!

ยังมีคำสัญญาอีกมากมายที่พรรคเหล่านี้ยังติดค้างประชาชนไว้ ไปช่วยกันแชร์ทวงสัญญาได้ที่ https://promisetracker.wevis.info/

4 ปีผ่านมา.. พรรคการเมืองทำตามคำสัญญาได้แค่ไหน? was originally published in WeVisDemo on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

หลายปีมานี้ เราอาจเห็นว่ามีการเรียกร้องและเปิดโอกาสให้ประชาชนหรือคนทำงานเข้ามา ‘มีส่วนร่วม’ ในการตัดสินใจเกี่ยวกับนโยบาย มาตรการสาธารณะ หรือแนวทางการทำงานในองค์กรต่างๆ มากขึ้นเรื่อยๆ

นั่นเป็นเพราะช่วง 2–3 ปีที่ผ่านมานี้ ผู้คนทั่วโลกต้องเผชิญกับวิกฤตโรคระบาด สภาพอากาศเปลี่ยนแปลงรุนแรง และเศรษฐกิจตกต่ำทั่วโลก ทำให้ผู้คนเริ่มรู้สึกว่า การตัดสินใจผ่านระบบที่เป็นอยู่นั้นเชื่องช้า ไม่ทั่วถึง และบางครั้งก็ไร้ประสิทธิภาพ เพราะคนที่ตัดสินใจนโยบายหรือมาตรการต่างๆ ไม่ใช่คนที่เข้าใจปัญหาจริงๆ

ถ้าพูดกันในระดับโครงสร้าง ความเชื่อมั่นในประชาธิปไตยทั่วโลกกำลังตกต่ำลง โดยเฉพาะในประชาธิปไตยแบบตัวแทน (Representative Democracy)

หลายสังคมจึงเชื่อว่า Collective Intelligence หรือการระดมความคิดเห็น ทักษะ และแนวทางแก้ปัญหาจากผู้คนที่หลากหลาย ย่อมนำมาซึ่งวิธีแก้ปัญหาที่ตอบโจทย์มากกว่า อีกทั้งยังทำให้ผู้คนรู้สึกว่ามีหนทางในการกำหนดกฎเกณฑ์ที่มากำกับและดูแลชีวิตของพวกเขาด้วย

หลายๆ องค์กร เมือง และประเทศบนโลก จึงเกิดกระแสเรียกร้อง ‘การมีส่วนร่วมของประชาชน’ (Citizen Participation) อย่างล้นหลาม และแม้หลายๆ ที่จะพยายามทำให้เกิด ‘การมีส่วนร่วม’ แล้ว แต่ก็ยังล้มเหลวและถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก บ้างก็ว่าเป็น Democracy Washing หรือประชาธิปไตยแบบปลอมๆ คือให้คนพอจะรู้สึกมีส่วนร่วมได้ ไม่ให้ลุกฮือหรือเรียกร้อง

เพราะการมีส่วนร่วมไม่ใช่เรื่องง่าย และไม่ใช่แค่งานอีเวนท์ที่จัดเพื่อให้คนมาเข้าร่วมแล้วรู้สึกว่า “อ๋อ ฉันได้มีส่วนร่วมแล้ว” เท่านั้น แต่มันมีความคาดหวังชิ้นใหญ่ที่ซ่อนอยู่เบื้องหลัง..

Nesta องค์กรที่ผลักดันนวัตกรรมเพื่อสังคมใน UK จึงออกรายงานเรื่อง Democratic Innovation and Digital Participation เพื่อแนะนำ Framework สำหรับการออกแบบการมีส่วนร่วมผ่านขั้นตอน Deliver, Expand, Embed พร้อมวิเคราะห์อุปสรรค และแนวทางการแก้ปัญหาไว้ ซึ่งส่วนใหญ่โฟกัสไปที่องค์กรภาครัฐหรือผู้กำหนดนโยบาย (Policymakers) แต่หากเราเอง ทำงานในองค์กรที่ต้องการสร้างการมีส่วนร่วมกับสังคมเพื่อนำไปสู่การตัดสินใจบางอย่าง ก็สามารถนำหลายสิ่งไปปรับใช้ได้เช่นกัน

หมายเหตุ: รายงานฉบับนี้ วิเคราะห์จากสองรูปแบบนวัตกรรมหลักที่ใช้ในหลากหลายประเทศ นั่นคือ Participatory Budgeting หรือการที่ประชาชนสามารถเสนอ พูดคุย และโหวตว่างบประมาณของรัฐควรถูกใช้ไปกับเรื่องอะไร โดยมีเทคโนโลยีเป็นช่องทางให้ประชาชนสามารถทำกิจกรรมได้ และองค์กรสามารถรวบรวมข้อมูลได้

อีกอย่างคือ Mini-publics หรือการรวมกลุ่มตัวแทนของประชาชนเพื่อมาหาฉันทามติในเรื่องบางเรื่อง โดยมีเทคโนโลยีช่วยในการรวบรวมความคิดเห็นก่อนการรวมตัว หรือให้ฟีดแบคหลังได้ผลลัพธ์แล้ว

เข้าใจ Framework: Deliver, Expand, Embed

Nesta อธิบายว่า Framework นี้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อให้ทุกคนที่เกี่ยวข้อง เข้าใจตรงกันถึงเป้าหมายในการสร้างและพัฒนาการมีส่วนร่วมของประชาชน (Citizen Participation) รวมถึงเพื่อระบุอุปสรรคและแนวทางการแก้ปัญหาแต่ละขั้นตอนได้อย่างชัดเจน

Deliver

เป็นเลเวลแรกของ Framework นี้ มีเป้าหมายเพื่อสร้างรากฐานของการมีส่วนร่วม นั่นคือทำให้การมีส่วนร่วมเกิดขึ้นจริง เพื่อให้คนเห็นความสำคัญ และยังเป็นการฝึกฝนให้ทั้งคนจัดกระบวนการ และคนร่วมกระบวนการ ได้เรียนรู้และฝึกฝนการมีส่วนร่วม เพื่อร่วมกันพัฒนากระบวนการและเครื่องมือให้ดีขึ้นต่อไป

Expand

ปัญหาโลกแตกของการมีส่วนร่วมในที่ที่กระบวนการนี้ถูกทำเป็นปกติแล้ว นั่นคือคนที่เข้ามามีส่วนร่วมมักเป็นคนหน้าเดิมๆ และไม่สามารถเข้าถึงคนกลุ่มที่ยังไม่เคยเห็นหน้าได้ เลเวลถัดมา จึงมีเป้าหมายเพื่อขยายจำนวนและเพิ่มความหลากหลายของผู้คนที่เข้ามามีส่วนร่วม ทำยังไงให้คนสนใจมากขึ้น หรือทำยังไงไม่ให้กระบวนการที่ดำเนินการกีดกัดคนบางกลุ่มออกไป

Embed

เลเวลสุดท้าย มีเป้าหมายคือทำให้การมีส่วนร่วมเชื่อมต่อกับการทำงานขององค์กร/ผู้จัดกระบวนการจริงๆ ซึ่งสิ่งนี้ไม่ใช่แค่หน้าที่ขององค์กร/ผู้จัดกระบวนการเท่านั้น แต่คือการออกแบบ ‘ความสัมพันธ์’ แบบใหม่ร่วมกันระหว่าง องค์กร/ผู้จัดกระบวนการ กับผู้ร่วมกระบวนการ ว่าฝ่ายนึงจะทุ่มเทกับการมีส่วนร่วมแค่ไหน ยอมรับภาระผูกพันได้ในรูปแบบใด ขณะที่อีกฝ่ายนึงจะแสดงความรับผิดชอบต่อความคิดเห็นและความทุ่มเทนั้นอย่างไร

จะเห็นว่าการมีส่วนร่วมนั้น เป็นการออกแบบร่วมกัน (Co-Development) ไม่สามารถทำได้โดยฝ่ายหนึ่งฝ่ายเดียว Nesta ยังบอกด้วยว่า ต่อให้แบ่ง Framework เป็น 3 เลเวลแล้ว แต่ก็มีโอกาสที่จะต้องสลับขั้นตอนไปมาในระหว่างกระบวนการ

อุปสรรคและแนวทางแก้ปัญหา (Barriers & Enablers)

เมื่อเข้าใจ Deliver, Expand, Embed สิ่งที่ควรรู้ตามมาก็คือเราจะต้องเตรียมตัวเจอกับอะไรในแต่ละเลเวล ซึ่ง Nesta วิเคราะ์โดยแบ่งประเภทอุปสรรคและแนวทางแก้ปัญหาไว้ 3 รูปแบบที่มีผลต่อความสำเร็จและความล้มเหลวของการมีส่วนร่วม นั่นก็คือ

• People: เรื่องเกี่ยวกับวัฒนธรรม พฤติกรรม แรงจูงใจ ทักษะ และความสามารถของคน ทั้งผู้จัดกระบวนการและผู้ร่วมกระบวนการ
• Process: เรื่องเกี่ยวกับรูปแบบและกระบวนการคิด การทำงาน ตลอดจนนโยบายหรือวิถีปฏิบัติ
• Technology: เรื่องเกี่ยวกับฟังก์ชั่น งานออกแบบ การใช้งาน และความปลอดภัยของเทคโนโลยีที่เข้ามาช่วยสนับสนุนการมีส่วนร่วม

อุปสรรคและแนวทางแก้ปัญหาในส่วน Deliver

People Barrier: อุปสรรคเรื่อง ‘คน’ ในขั้นตอน Deliver

• วัฒนธรรมการทำงานแบบเก่า ที่ยึดติดกับ ‘วิธีที่เคยๆ ทำกันมา’ อย่างการที่คิดว่าเรื่องนโยบายเป็นเรื่องของคนบางกลุ่ม (Policymaker) หรือการตัดสินใจจากบนลงล่าง (Top-Down) เพราะคิดว่าประชาชนไม่มีความสามารถหรือความสนใจพอที่ตัดสินใจเรื่องนโยบายได้ สุดท้าย การมีส่วนร่วมก็จะถูกใช้แบบฉาบฉวย คือเปิดรับความเห็นแต่กับนโยบายที่ตัดสินใจมาแล้วเท่านั้น
• ขาดคนที่มีทักษะที่จำเป็น ในองค์กรที่ต้องการจัดการมีส่วนร่วม อาจเพราะไม่ให้ความสำคัญในการจ้างคนที่ทำได้มาอยู่ในองค์กร หรือในบางกรณี อาจจะมีคนที่จัดกระบวนการได้ ก็อาจติดปัญหาตรงไม่มีคนที่มีทักษะในการวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการมีส่วนร่วมและนำมาใช้ให้เกิดได้จริง

People Enabler: แนวทางแก้ปัญหาเรื่อง ‘คน’ ในขั้นตอน Deliver

• สร้างความตระหนักและเข้าใจในระดับบริหารหรือผู้มีอำนาจตัดสินใจ เรื่องนี้เป็นเรื่องระดับการปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กร ซึ่งต้องอาศัยคนที่มีอำนาจตัดสินใจหรือมีอิทธิพลในองค์กรเป็นตัวช่วยผลักดัน รวมถึงการสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของร่วม (co-ownership) ระหว่างแผนกต่างๆ ในองค์กร ก็จะช่วยผลักดันกระบวนการมีส่วนร่วมให้เกิดขึ้นได้
• สร้างและจ้างคนที่มีทักษะที่จำเป็น อย่างแรกควรเลือกก่อนว่าควรมีโครงสร้างทีมแบบไหน หลายองค์เลือกใช้ทีมพัฒนาข้างนอกและเครื่องมือสำเร็จรูปเพื่อให้กระบวนการดำเนินต่อไปได้เร็ว แต่ตำแหน่งที่แนะนำว่าควรมีอยู่ในองค์กรและทำการฝึกฝนอย่างจริงจัง คือคนที่ทำหน้าที่สร้างความร่วมมือกับชุมชน (Community) เพราะนั่นหมายถึงความเชื่อมั่นและความยั่งยืนในการสร้างการมีส่วนร่วม

Process Barriers: อุปสรรคเรื่อง ‘กระบวนการ’ ในขั้นตอน Deliver

• กฎกติกาและกระบวนการทำงานที่ไม่ยืดหยุ่น ยังเป็นตัวล็อกว่าใครที่เป็นคนตัดสินใจเรื่องนโยบายและงบประมาณของสังคมและองค์กร ซึ่งหลายครั้งเป็นการด้อยค่าผลลัพธ์ที่เราได้จากการมีส่วนร่วม อย่างการที่ประชาชนช่วยตัดสินใจว่าควรทำอะไรหรือใช้เงินไปกับอะไร และกลายเป็นว่าเมื่อผลลัพธ์ที่ได้ไม่มีบทบาทเท่าไหร่ ความทุ่มเทและทรัพยากรที่ถูกจัดสรรให้กระบวนการนี้ก็จะลดลงตามไปด้วย โอกาสที่จะสำเร็จและได้ผลลัพธ์ที่ดีก็จะน้อยลง
• ขาดการสื่อสารโจทย์หรือหัวข้อที่ชัดเจน ทำให้ประชาชนที่เข้าร่วมเกิดความสับสน ลดความอยากมีส่วนร่วม หรือหลายครั้งก็ทำให้เกิดความไม่พอใจ และไม่เข้าร่วมกิจกรรมลักษณะนี้อีก
• ขาดการสื่อสารเรื่องการนำผลลัพธ์ไปใช้ต่อ เป็นปัญหาสำคัญอย่างหนึ่ง คนตั้งใจมีส่วนร่วมแทบตาย แต่สุดท้าย ไม่เคยได้รู้ว่าสิ่งที่ตัวเองทุ่มเทไปถูกเอาไปใช้อะไรต่อ ย่อมทำลายความน่าเชื่อถือและส่งผลกระทบกับการมีส่วนร่วมในอนาคต

Process Enables: แนวทางแก้ปัญหาเรื่อง ‘กระบวนการ’ ในขั้นตอน Deliver

• ใช้ Risk-taking Mindset ปรับเปลี่ยนกติกาใหม่ กล้าได้กล้าลองเพื่อให้ได้เริ่มกระบวนการ
• สร้างความไว้ใจด้วยอะไรเล็กๆ แล้วค่อยขยาย ความไว้ใจในที่นี้ หมายถึงทั้งในองค์กรและกับผู้เข้าร่วม อาจเริ่มด้วยเป้าหมายที่ชัดเจนและจับต้องได้ เกิดขึ้นได้เร็วก่อน พร้อมทั้งจัดสรรงบประมาณและทรัพยากรสำหรับการประเมินกระบวนการ อย่างน้อย 5–10% เพื่อพัฒนากระบวนการต่อ ไม่ใช่จบแล้วแยกย้ายกันไปตามทาง
• มีกระบวนการที่โปร่งใสและการสื่อสารที่ชัดเจน ให้ข้อมูลผู้เข้าร่วมอย่างสม่ำเสมอ รวดเร็ว และครบถ้วน บอกด้วยว่าผลที่ได้จะถูกเอาไปใช้อะไร

Technology Barriers: อุปสรรคเรื่อง ‘เทคโนโลยี’ ในขั้นตอน Deliver

• การนำเครื่องมือใหม่เข้าไปใช้ในองค์กร จะติดเรื่องระบบและกระบวนการทำงานเก่า แล้วพอเอาไปใช้ ก็จะถูกใช้แบบผิวเผิน ไม่ได้นำข้อมูลที่ได้รับไปปรับใช้กับกระบวนการทำงานจริงๆ
• ประสบการณ์การใช้งานที่เลวร้ายของเครื่องมือ ส่งผลต่อความตั้งใจในการมีส่วนร่วมและความเชื่อมั่นในความปลอดภัยด้วย
• ขาดคนในวงการ Civic Tech ที่ช่วยพัฒนาได้ เพราะยังไม่ได้รับการสนับสนุนเพียงพอให้เติบโตและแข็งแกร่งพอจะร่วมงานกับภาครัฐหรือผู้กำหนดนโยบาย

Technology Enablers: แนวทางแก้ปัญหาเรื่อง ‘เทคโนโลยี’ ในขั้นตอน Deliver

• ไม่ต้องสร้างของใหม่ ลองใช้หรือพัฒนาต่อจากเครื่องมือที่มีอยู่ ประเด็นของการใช้เทคโนโลยีในกระบวนการมีส่วนร่วม ไม่ใช่การหาของยาก ของว้าว ของล้ำ แต่คือการเลือกเครื่องมือที่ยึดโยงกับพฤติกรรมที่คนคุ้นเคย เพื่อลดอุปสรรคในการเข้าถึงให้มากที่สุด แล้วถ้าต้องมีหลายเครื่องมือหรือแหล่งข้อมูล ก็ให้รวบรวมไว้ที่เดียว (Portal) เพื่อให้ใช้งานง่าย ค้นหาง่าย
• สร้างและใช้เครื่องมือร่วมกันในองค์กร ลองคุยกันในหลายๆ แผนก เพื่อให้สามารถช่วยแบ่งปันต้นทุนและข้อมูลระหว่างกันได้ ที่สำคัญ ควรมี Mindset ของการ Iterate หรือการทำซ้ำ อะไรที่ใช้ได้ผลแล้วเอาไปขยายผลต่อกับโครงการที่มีเป้าหมายแนวเดียวกัน ไม่ต้องคิดสร้างของใหม่ตลอดเวลา
• ออกแบบเครื่องมือโดยคำนึงถึงพฤติกรรมในโลกดิจิทัล ไม่ใช่ก๊อปปี้จากโลกออฟไลน์ไปวางในโลกออนไลน์ แต่ควรทำให้ใช้ง่ายที่สุดอ้างอิงจากพฤติกรรมที่คนคุ้นชิน และเครื่องมือนั้นควรเป็นตั้วเสริมกระบวนการออฟไลน์ หรือให้ในสิ่งที่โลกออฟไลน์ทำไม่ได้

อุปสรรคและแนวทางแก้ปัญหาในส่วน Expand

People Barriers: อุปสรรคเรื่อง ‘คน’ ในขั้นตอน Expand

• ขาดความหลากหลาย ทั้งของผู้เข้าร่วม รวมถึงคนที่ทำหน้าที่เป็น Facilitator ด้วย เป็นผลมาจากไม่มีการตั้งเป้าหมายและการประเมินเรื่องความหลากหลายอย่างชัดเจนขององค์กรผู้จัดกระบวนการ หรือบางทีอาจมาจากการนิยาม ‘กลุ่ม’ กันเอง แล้วไม่ครอบคลุมทุก Identity ของประชาชนในสังคม
• ผู้เข้าร่วมไม่มีแรงจูงใจ เพราะต้องใช้เวลาและความตั้งใจในกระบวนการมาก อาจะต้องแลกกับการสูญเสียรายได้ในชีวิตประจำวัน ซึ่งทำให้หลายคนไม่สามารถเข้ามามีส่วนร่วมได้

People Enablers: แนวทางแก้ปัญหาเรื่อง ‘คน’ ในขั้นตอน Expand

• ตั้งเป้าหมายและตัวชี้วัดเรื่องความหลากหลาย ทั้งสำหรับผู้เข้าร่วมและคนขององค์กรที่ทำหน้าที่เป็น Facilitator โดยอาจใช้เทคโนโลยีที่เรียกว่า Selection Algorithm มาเป็นตัวช่วย
• หาพาร์ตเนอร์ที่เป็นคนในชุมชน มีความเป็นกลาง และเกี่ยวข้องกับเรื่องที่ต้องการสร้างการมีส่วนร่วม เพื่อช่วยตรวจสอบความครอบคลุม รวมถึงสร้างความเชื่อใจและเพิ่มคุณภาพในการพูดคุยแลกเปลี่ยน
• ฝึกฝนคนที่ทำหน้าที่เป็น Moderator ให้ใช้คำพูดและวิธีการที่เลี่ยงอคติทุกรูปแบบ
• ให้ค่าตอบแทนกับผู้เข้าร่วมอย่างเหมาะสม โดยอาจจะอยู่ในรูปแบบตัวเงินหรือสวัสดิการ/บริการอื่นๆ ก็ได้ โดย Nesta แนะนำว่าต้องทดลองหาวิธีดู เพราะคนแต่ละกลุ่มก็อาจมีแรงจูงใจต่างกัน

Process Barriers: อุปสรรคเรื่อง ‘กระบวนการ’ ในขั้นตอน Expand

• ข้อจำกัดในกระบวนการอาจเป็นอุปสรรคกับคนบางกลุ่ม เช่น การใช้ภาษาที่ไม่ใช่ทุกกลุ่มเข้าใจ หรือการเลือกสถานที่และเวลาในการเข้าร่วม ที่อาจไม่สะดวกกับคนบางกลุ่มที่ต้องการให้เข้าร่วม
• การให้ข้อมูลที่ไม่คิดถึงคนรับสาร อย่างการให้ข้อมูลมากเกินไปจนปิดกั้นการรับรู้ หรือการอธิบายด้วยคำศัพท์เฉพาะทาง (Jargon) มากเกินไป ก็เป็นการสร้างภาระให้ผู้ที่อยากมีส่วนร่วม
• การครอบงำบทสนทนาโดยคนบางกลุ่ม จากการออกแบบกระบวนการที่ไม่ได้คำนึงถึงการเปิดพื้นที่ให้เสียงของทุกคนดังเท่ากัน ทำให้ผู้เข้าร่วมบางคนอาจกลัวหรือกังวลที่จะพูดออกไป และตัดสินใจไม่เข้าร่วมในที่สุด

Process Enablers: แนวทางแก้ปัญหาเรื่อง ‘กระบวนการ’ ในขั้นตอน Expand

• ออกแบบร่วมกับชุมชนของผู้เข้าร่วม (Community) นำคุณค่าที่ชุมชนให้ความสำคัญ มาพัฒนาร่วมกับกระบวนการออกแบบนโยบาย อะไรที่คนร่วมกำหนด คนก็จะรู้สึกว่าเป็นเจ้าของและทุ่มเทกับมัน
• ใช้ประโยชน์จากสิ่งที่ชุมชนมีอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นกระบวนการหรือสถานที่ที่คนในชุมชนหรือสังคมนั้นไปหรือใช้งานอยู่แล้ว
• เปิดโอกาสให้มีช่องทางพูดคุยแลกเปลี่ยนระหว่างผู้เข้าร่วม โดยเท่าเทียมกัน เพื่อช่วยสร้างความเข้าใจในเรื่องนั้นๆ และเปิดมุมมองให้มากขึ้น ซึ่งปัจจุบัน ก็มีเทคโนโลยีอย่าง NLP มาช่วยรวบรวมข้อมูลการแลกเปลี่ยนเหล่านั้นมาวิเคราะห์ต่อได้ด้วย
• ลงทุนกับการสื่อสารและการออกแบบการประชาสัมพันธ์ข้อมูล นับตั้งแต่การเอากระบวนการออกแบบมาเพื่อเรียนรู้ความต้องการของชุมชน ไปจนถึงการนำเสนอด้วยวิธีที่คนจะเข้าใจสิ่งนั้น คำนึงถึงทุกภาษาที่ประชาชนในชุมชนนั้นใช้ และไม่มีคำเฉพาะทางเยอะ

Technology Barriers: อุปสรรคเรื่อง ‘เทคโนโลยี’ ในขั้นตอน Expand

• อุปสรรคด้านการเข้าถึงเทคโนโลยี ที่อาจเกิดจากการไม่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีและอินเทอร์เน็ตได้ (Digital Poverty) หรือไม่มีทักษะในการเข้าใจสิ่งเหล่านั้น (Digital Literacy) ทำให้คนบางกลุ่มไม่สามารถเข้ามาในกระบวนการมีส่วนร่วมได้
• อัลกอริธึมในโลกโซเชียลมีเดีย ที่แบ่งฝั่งของบทสนทนาในชีวิตประจำวัน (Eco Chamber) และอาจทำให้คนไม่อยากเข้าร่วม เพราะกลัวการ ‘เกรียน’ (Trolling) ที่นำไปสู่บทสนทนาที่ไม่สร้างสรรค์ หรือไม่ก็ทำให้ไม่ได้รับความเห็นที่แตกต่างจากคนที่ไม่เข้าร่วมเพราะมาจากกลุ่มก้อนที่มีความเห็นคล้ายๆ กัน
• ความสมดุลของการกำกับดูแลในโลกออนไลน์ ก็เป็นเรื่องท้าทายสำหรับองค์กรที่จัดให้มีการมีส่วนร่วม เพราะการไม่ควบคุมอะไรและอนุญาตให้มีส่วนร่วมแบบไม่ระบุตัวจนได้ อาจทำให้การมีส่วนร่วมเพิ่มขึ้น (ไม่มีอุปสรรคในการเข้าถึง) แต่ขณะเดียวกันก็อาจนำไปสู่พฤติกรรมที่อันตรายและสร้างความเกลียดชัง และหากจะกำกับดูแล ก็มีโจทย์ว่าจะจัดการข้อมูลปริมาณมากอย่างไร และจะทำให้อย่างไรให้มั่นใจว่าไม่มีอคติหรือความไม่โปร่งใสในกระบวนการนั้น

Technology Enablers: แนวทางแก้ปัญหาเรื่อง ‘เทคโนโลยี’ ในขั้นตอน Expand

• ออกแบบด้วยแนวคิด Inclusive Design เพื่อลดอุปสรรคในการเข้าถึง อาจใช้ตัวช่วยด้านเทคโนโลยีและงานออกแบบเพื่อเพิ่มการอำนวยความสะดวกของผู้เข้าร่วม เช่น มีการแปลให้หลายๆ ภาษา หรือสามารถเลือกแสดงข้อมูลได้หลายแบบให้เหมาะกับความต้องการแต่ละกลุ่ม
• เลือกทีมพัฒนาและคนทดสอบที่หลากหลายมาเข้าร่วม เพื่อให้มั่นใจว่าสิ่งที่ทำหรือวิธีที่ใช้ตอบสนองความต้องการที่หลากหลาย
• ส่งเสริมทักษะด้านดิจิทัลและการเข้าถึงเทคโนโลยี อันเป็นโครงสร้างพื้นฐานของสังคม ทุกองค์กรควรมีส่วนให้ความสำคัญกับการสร้างความเข้าใจในเรื่องเหล่านี้
• ใช้เทคโนโลยีช่วยวิเคราะห์และแสดงความคิดเห็นเบื้องต้น ทำให้เห็นมุมมองที่หลากหลาย และออกแบบโครงสร้างในการโต้เถียงกันเพื่อให้สร้างสรรค์ (ตัวอย่างที่ผู้เขียนชอบเป็นการส่วนตัว arguman)
• ติดตามและกำกับดูแลอย่างใกล้ชิด มีงานวิจัยรองรับแล้วว่าสุดท้ายเป็นสิ่งจำเป็นที่ผู้เข้าร่วมจะต้องเรียนรู้ร่วมกับผู้จัดกระบวนการ ว่าการรับผิดชอบต่อสิ่งที่ตัวเองแสดงความคิดเห็นนั้นเป็นสิ่งที่จำเป็น และเป็นการสร้างวัฒนธรรมร่วมกันในระยะยาว

อุปสรรคและแนวทางแก้ไขในส่วน Embed

People Barriers: อุปสรรคเรื่อง ‘คน’ ในขั้นตอน Embed

• ไม่ยอมให้อำนาจที่แท้จริงกับประชาชน โดยองค์กรรัฐหรือผู้กำหนดนโยบายมักให้มีส่วนร่วมแต่เรื่องเล็กๆ เพราะกลัวจะเสียอำนาจที่เชื่อว่าตัวเองมี ในการควบคุมบางอย่างไป และเชื่อว่าผู้เชี่ยวชาญย่อมรู้ดีกว่าคนทั่วไป
• มีการแบ่งฝักแบ่งฝ่ายในองค์กร ทำให้การมีส่วนร่วมดำเนินไปอย่างไม่ราบรื่น เพราะเมื่อต้องเกี่ยวข้องกับฝ่ายอื่นที่เห็นต่าง ก็จะทำให้กระบวนการหยุดชะงัก
• การใช้คนนอก (Outsource) ช่วยทำกระบวนการมีส่วนร่วมมากและบ่อยจนเกินไป ทำให้รู้สึกว่าองค์กรไม่ได้เป็นเจ้าของกิจกรรมนี้ และขาดความร่วมรับผิดชอบในกระบวนการ

People Enablers: แนวทางแก้ปัญหาเรื่อง ‘คน’ ในขั้นตอน Embed

• สร้างวัฒนธรรมแบบ Citizen-Centered ออกแบบกระบวนการและตัดสินใจเรื่องต่างๆ โดยยึดประชาชนเป็นหลัก
• สร้างความรู้ ความสัมพันธ์ และเครือข่ายในองค์กร เพื่อให้การมีส่วนร่วมเป็นเรื่องของทุกคน รวมถึงศึกษาเรียนรู้จากคนนอก เพื่อเปลี่ยนกำลังสำคัญมาเป็นคนในให้ได้
• สร้างเครือข่ายประชาชนที่ซัพพอร์ตการทำงานขององค์กร ยิ่งประชาชนเข้าร่วมตัดสินใจมากเท่าไหร่ ก็ส่งผลให้เกิดการลงมือทำและอิมแพคมากขึ้นเท่านั้น

Process Barriers: อุปสรรคเรื่อง ‘กระบวนการ’ ในขั้นตอน Embed

• โฟกัสแต่เรื่องระยะสั้น ไม่ได้มองว่าการมีส่วนร่วมเป็นวิธีการทำงานที่ต้องตั้งเป้าหมายในการปรับเปลี่ยนองค์กรระยะยาว บางส่วนอาจเป็นเพราะการยึดติดกับสมัยการเลือกตั้ง (Election Cycle) หรือยึดติดกับข่าว (News Cycle) มากจนเกินไป
• การบริหารงานแบบบนลงล่าง (Silo) ทำให้มีข้อจำกัดในการสร้างกระบวนการของการมีส่วนร่วม
• ไม่มีการซัพพอร์ตในองค์กร สร้างเหมือนเป็นงานที่ต้องทำแล้วจบไป (Box Ticking Culture) เลยไม่มีทรัพยากรและทุนมาลงอย่างเพียงพอ กลายเป็นภาระของคนที่พยายามจัดให้สิ่งนี้เกิดขึ้น

Process Enablers: แนวทางแก้ปัญหาเรื่อง ‘กระบวนการ’ ในขั้นตอน Embed

• ทรีทให้การมีส่วนร่วมเป็นหนึ่งในกระบวนการออกนโยบายขององค์กรไปเลย
• สร้างทีมที่คอยรับผิดชอบดูแล เพื่อสื่อสารและดำเนินการให้ชัดเจนและโปร่งใส รวมถึงทำให้ผลจากการมีส่วนร่วมนั้นกลายเป็นผลลัพธ์ในเชิงนโยบายโดยเร็วที่สุด
• ออกแบบกระบวนการ กฎกติกา และวิธีการทำงานร่วมกับสังคมใหม่ โดยยึดเอาการมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นหลักในการทำงาน

Technology Barriers: อุปสรรคเรื่อง ‘กระบวนการ’ ในขั้นตอน Embed

• การสร้างและดูแลรักษาเครื่องมือดิจิทัลที่ไร้ประสิทธิภาพ ขาดโครงสร้างพื้นฐานและทีมงานขององค์กรที่สามารถดูแลและพัฒนาต่อได้
• ไม่มีแนวคิดการลงทุนเพื่อพัฒนาแพลตฟอร์มระยะยาว ส่วนใหญ่เป็นการจัดจ้างระยะสั้นๆ และมักที่จะให้เงินโครงการเล็กๆ เพื่อสร้างของใหม่มากกว่ารักษาและพัฒนาของที่มีอยู่ ส่งผลให้สูญเสียข้อมูลที่เคยเป็นเจ้าของ รวมถึงต้องเริ่มกระบวนการที่เคยสร้างมาแล้วอย่างน่าเสียดาย
• ความเสี่ยงเรื่องความปลอดภัย หลายครั้ง ช่องทางการมีส่วนร่วมทำให้คนรู้สึกกังวลในความน่าเชื่อถือหรือความปลอดภัยในการนำข้อมูลของตนไปใช้ต่อ ก็จะทำให้คนหลีกเลี่ยงที่จะเข้ามามีส่วนร่วมในที่สุด

Technology Enablers: แนวทางแก้ปัญหาเรื่อง ‘กระบวนการ’ ในขั้นตอน Embed

• มองเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือในการเปลี่ยนแปลงองค์กร นอกเหนือไปจากแค่เพียงเพื่อสร้างการมีส่วนร่วม เช่น ไต้หวันที่ใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างรัฐบาลเปิด เปิดข้อมูลให้ประชาชนรู้และเพื่อความโปร่งใส ขณะเดียวกันก็ใช้เป็นช่องทางเชื่อมต่อระหว่างประชาชนกับรัฐบาล และสื่อสารระหว่างองค์กรภาครัฐด้วยกันเอง
• ระบุความรับผิดชอบ ให้สมาชิกองค์กรจัดการกับความคิดเห็น ตอบคำถาม และรับผิดชอบต่อเรื่องที่ปรากฏในกระบวนการมีส่วนร่วม
• สร้าง Civic Tech Community ให้เกิดขึ้น เพื่อช่วยพัฒนาเครื่องมือและเข้าถึงเครือข่ายได้มากขึ้น โดยองค์กรก็สนับสนุนทุนโครงสร้างพื้นฐานแบบไม่แทรกแซง ส่วน Civic Tech เองก็ต้องมีแนวคิดความเป็นผู้ประกอบการเพื่อให้องค์กรดูแลตัวเองต่อไปได้ด้วย (ต่างจากการจ้างองค์กรเอกชน เพราะไม่ต้องคิดระหว่างกำไรกับประโยชน์ส่วนรวม)

สุดท้ายแล้ว ก็ต้องขอย้ำอีกทีว่า การมีส่วนร่วมนั้น เป็นการออกแบบร่วมกัน (Co-Development) ระหว่างองค์กร/ผู้จัดกระบวนการและผู้เข้าร่วม รวมถึงว่า กระบวนการมีส่วนร่วม ไม่ว่าจะรูปแบบใด ไม่ได้มีจุดประสงค์เพื่อแทนที่หรือล้มล้างระบบตัวแทนที่มีอยู่ แต่ก็อาจเป็นแนวทางในการเปลี่ยนแปลงและออกแบบการทำงานร่วมกัน เพื่อผลประโยชน์สาธารณะ การแก้ปัญหาที่รวดเร็วและตรงตามความต้องการ รวมทั้งพาเราให้เข้าใกล้ประชาธิปไตยแบบไม่ปลอมได้มากขึ้น

อ่านรายงานของ Nesta ได้ที่ https://www.nesta.org.uk/report/democratic-innovation-and-digital-participation-report/

ลองดู Toolkit ได้ที่ https://www.nesta.org.uk/toolkit/advancing-democratic-innovations-toolkit/

และฟัง Webinar เรื่องนี้ได้ที่ https://youtu.be/zoYA_r_zq8c

สร้างการมีส่วนร่วมในสังคมอย่างไร ไม่ให้เป็นประชาธิปไตยแบบปลอมๆ was originally published in WeVisDemo on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

ปฎิเสธไม่ได้ว่า สำหรับประชาชนหลายคน คำสัญญาหรือนโยบายเหล่านั้น ก็มีผลต่อการตัดสินใจเลือกตั้งเหมือนกันนะ

แต่พอเลือกตั้งไปแล้ว เป็นกันไหม.. ที่ส่วนใหญ่รู้สึกเหมือนโดนเท 💔 ที่เคยมาหาบ่อยๆ ก็หายหน้า ที่หาเสียงกันไว้ก็ติดตามไม่ได้ ว่าลงมือทำอะไรกันไปบ้างเพื่อรักษาคำพูดที่เคยให้ เลวร้ายสุดๆ ถึงขั้นปฏิเสธว่าไม่เคยพูดเลยก็มี (ลบไม่ได้ช่วยให้ลืม~)

ในหลายๆ ประเทศที่ให้ความสำคัญกับ ความรับผิดชอบของนักการเมือง (Accountability) และ การมีส่วนร่วมของประชาชน (Civic Engagement) จึงมีเครื่องมืออย่าง Promise Tracker ที่พัฒนาโดยภาคประชาชน หรือในหลายประเทศก็มีภาครัฐเป็นเจ้าภาพ เพื่อเปิดข้อมูลและเปิดโอกาสให้ประชาชนทุกคน ได้รับรู้ ติดตาม และสามารถทวงถาม ‘คำสัญญาของนัก/พรรคการเมือง’ ที่ให้ไว้ได้สะดวกขึ้น เพื่อไม่ปล่อยให้คำสัญญา.. มีไว้ใช้แค่ตอนหาเสียงเพียงอย่างเดียว

ลองมาดูกันดีกว่าว่า มีเครื่องมือ Promise Tracker ที่พัฒนาขึ้นเพื่อตรวจการบ้าน และทวงถามคำสัญญาของนัก/พรรคการเมืองในประเทศไหนบ้าง

🇹🇭 Promise Tracker by WeVis

เท่าที่รู้มา ยังไม่เคยเห็นที่ที่รวบรวมคำสัญญาของนัก/พรรคการเมืองไทยเอาไว้เป็นชิ้นเป็นอัน และเพราะไม่อยากอกหักกับการเมืองและการเลือกตั้งไทยอีก องค์กรภาคประชาชนอย่าง WeVis เลยทดลองทำแพลตฟอร์มสำหรับติดตามคำสัญญาช่วงหาเสียง โดยเริ่มจากการรวบรวมนโยบาย/คำสัญญาทั้งหลายที่พรรคการเมืองต่างๆ ที่ได้(เคย)เข้าไปนั่งในสภาจากการเลือกตั้งปี 2562 มารวมไว้ และทีมงานก็พยายามสืบค้นจากฐานข้อมูลรัฐสภาและสื่อต่างๆ ว่าคำสัญญาเหล่านั้น ได้ถูกดำเนินการมากน้อยแค่ไหน และเปิดโอกาสให้แชร์ไปทวงถามคำสัญญาได้ ซึ่งประชาชนหรือพรรคการเมือง ก็สามารถรายงานข้อมูลเพิ่มเติมเข้ามาได้ทาง Feedback Form เพื่อช่วยให้แพลตฟอร์มนี้สมบูรณ์ขึ้น เผื่อไว้เป็นตัวช่วยสำหรับการเลือกตั้งที่กำลังจะกลับมาอีกครั้ง

Promise Tracker

🇺🇸 Biden Promise Tracker by Politifact

เหมือนจะเป็นธรรมเนียมของประธานาธิบดีสหรัฐอเมริการมาตั้งแต่สมัยบารัค โอบามา, โดนัลด์ ทรัปม์ มาถึง โจ ไบเดน ที่พอรับตำแหน่งปุ๊บ ทีมประธานาธิบดีเอง ก็จะขึ้นเว็บไซต์เพื่อสื่อสารกับประชาชนว่า 100 นโยบายแรกที่ให้ความสำคัญคืออะไร และอัพเดทว่าทำอะไรไปบ้างใน 100 วันแรกที่รับตำแหน่ง แต่องค์กรภาคประชาสังคมอย่าง Politifact เองก็ตามประกบเพื่อตรวจสอบเช่นกัน (ดูเว็บไซต์ของไบเดนที่ปิดไปแล้วย้อนหลังได้ที่ https://web.archive.org/web/20211220214048/https://trackbiden.com) โดยวิธีการก็คือเอานโยบายที่ประธานาธิบดีประกาศนั่นแหละ เป็นตัวตั้ง แล้วใช้ทีมข่าว Fact-checking เพื่อหาผลลัพธ์ที่จับต้องได้มารายงาน พร้อมระบุสถานะของคำสัญญา ว่าเป็นไปตามเกณฑ์ไหนที่ตั้งไว้

Biden Promise Tracker

🇨🇦 Polimeter by Vox Pop Lab

ในแคนาดา Center for Public Policy Analysis (CAPP) ก็ร่วมมือกับองค์กรภาคประชาสังคม Vox Pop Labs รวมเอานโยบาย/คำสัญญาของแต่ละพรรคการเมืองที่โปรโมตในช่วงเลือกตั้ง ทั้งบน Official Website และเอกสารต่างๆ ที่ส่งให้สื่อ แล้วเอามาแยกประเภทเพื่อติดตาม ที่น่าสนใจ Polimeter นี้ คือไม่ได้มีแค่การติดตามสัญญาระดับประเทศ แต่ยังมีการร่วมมือกับองค์กรท้องถิ่น เพื่อติดตามนโยบาย/คำสัญญาระดับท้องถิ่น อย่างใน Ontario, New Brunswick หรือ Quebec ด้วย

Polimeter

🇧🇷🇨🇱 Del Dicho al Hecho by Ciudadanía Inteligente

องค์กรภาคประชาสังคมในละตินอเมริกา ก็ทำแพลตฟอร์ม Del Dicho al Hecho ที่แปลเป็นภาษาอังกฤษว่า ‘From Saying to Doing’ ที่รวบรวมเอาคำแถลงนโยบายของประธานาธิบดี Sebastián Piñera (สมัยยังดำรงตำแหน่ง) มาตรวจการบ้านว่ามันมีการออกเป็นกฎหมาย/นโยบายที่บังคับใช้จริงแค่ไหน แถมลิงก์ต่อไปให้ดูร่างกฎหมาย/โปรเจกต์แบบเป็นรูปธรรม และตรวจแบบละเอียดแบบปีต่อปีกันเลยทีเดียว

Del Dicho Al Hecho

🇮🇷 Rouhani Meter by ASL19

กลุ่ม Civic Tech ในอิหร่าน ก็พัฒนาเครื่องมือมาเพื่อตรวจสอบและติดตามการทำงานของประธานาธิบดี Hassan Rouhani เช่นกัน เว็บดูง่ายๆ คลีนๆ แบ่งคำสัญญาเป็น 4 หมวด (Foreign Policy, Economy, Domestic Policy, และ Socio-cultural Matters) กับอีก 6 สถานะ (ชอบตรงที่มีหน้า Rouhani แสดงอารมณ์ตามสเตตัสด้วย) โดยแต่ละคำสัญญามีรายละเอียดสั้นๆ พร้อม Timeline ความคืบหน้าง่าย แถมให้คนโหวตอัพคำสัญญาที่สนใจให้ขึ้นมาหน้าแรกได้ด้วย

Rouhani Meter

🇬🇳 Lahidi by ABLOGUI

ฝั่ง West Africa ก็น่าสนใจไม่แพ้กัน อย่างของประเทศกินี (Guinea) ก็มีแพลตฟอร์มให้ประชาชนติดตามนโบยาย/คำสัญญาของคณะรัฐมนตรี (ฝ่ายบริหาร) ได้ ส่วนที่พิเศษขึ้นมาก็คือนอกจากแบ่งหัวข้อ (Topic) และสถานะ (Status) ได้คล้ายๆ กับแพลตฟอร์มอื่นแล้ว ยังมีการแบ่งประเภทของคนสัญญาเป็นมิติของนายกรัฐมนตรี และแบ่งเป็นรัฐมนตรีกระทรวงต่างๆ แล้วยังเลือกดูว่าคำสัญญานั้นเกี่ยวกับท้องที่ไหน (locality) ได้อีกด้วย

Accueil - LAHIDI

🇪🇸 OJITO (Observatorio Joven de Inclumplimiento Político)

สุดท้ายเป็นโปรเจกต์ของเยาวชนในประเทศสเปน ที่มีความในใจเฉพาะเรื่อง และต้องการติดตามการทำงานของรัฐบาล รวมถึงพรรคการเมืองต่างๆ ในรัฐสภา เพื่อให้รักษาสัญญา/นโยบายที่เคยให้ไว้ โดยงานนี้จะโฟกัสตามธีม 6 เรื่องหลักๆ คือ LGTBIQ+, ผู้อพยพ, การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ, ความยากจนในเด็ก, การว่างงานของวัยเริ่มทำงาน

OJITO

Promise Tracker เมื่อคำสัญญา.. ไม่ได้มีไว้ใช้แค่ตอนหาเสียง was originally published in WeVisDemo on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

สวัสดีครับ ลูกคิดครับ เป็น Developer อยู่ที่ PunchUp และเป็นหนึ่งในทีมดูแลหลักของโปรเจค WeVis ที่ทำเรื่องเกี่ยวกับการเมืองและ Civic Tech ของไทย

วันที่ 14 มีนาคม 2565 กกต. ได้ประกาศให้วันที่ 22 พฤษภาคม เป็นวันเลือกตั้งผู้ว่ากรุงเทพฯ และนั่นเองก็เป็นวันที่ผมได้รู้ว่า เรามีเวลาในการทำเว็บให้ข้อมูลเกี่ยวกับการเลือกตั้งและรายงานผลคะแนนในเวลา 2 เดือนกับ 1 สัปดาห์เท่านั้น

นั่นจึงเป็นจุดเริ่มต้นของการรวมทีม BKK Election 2022 เฉพาะกิจของพวกเรา ที่ประกอบด้วย Project manager 1 คน, Designer 3 คน, Developer 6 คน (ซึ่งเป็น part-time 2 คน intern 1 คน และอาสามาช่วยทำนอกเวลางานอีก 3 คน) ที่รับผิดชอบเรื่องเว็บไซต์ตรงๆ และยังได้ทีม The Standard และ Wisesight มาช่วยทำเรื่องข้อมูลเกี่ยวกับการเลือกตั้งอีกแรง

เป็นอะไรที่ท้าทายมากในระยะเวลาและกำลังคนที่เรามี และเงื่อนไขตรงนี้ก็มีผลอย่างมากในการเลือก Tech Stack ต่างๆ ของเรา เวิร์คบ้างไม่เวิร์คบ้าง ผมเลยอยากเขียนถอดบทเรียนเอาไว้ เพื่อเป็นกรณีศึกษาสำหรับงานต่อๆ ไปในอนาคต

สำหรับใครที่ยังไม่เคยเห็นงาน BKK Election 2022 ของพวกเรา สามารถเข้าไปชมได้ทางนี้ครับ

Bangkok Election 2022 : เกาะติด 'เลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. 2565

ตัวบทความค่อนข้างยาว โดยจะแบ่งเป็นส่วนๆ ตามนี้ครับ

• 🍱 I: Architecture and Tech Stack
• 👨‍👩‍👧‍👦 II: Too much work? Divide and conquer
• 🦥 III: Too much data? Optimize load time
• 🫣 IV: We write no test, and some dirty code too!
• 🚨 V: The Incidents: A single point of failure
• 🌈 VI: The Conclusion
• 🏃‍♂️ Extra: We have a bright future, but pushing civic-tech is like running a marathon

🍱 I: Architecture and Tech Stack

เราเลือกใช้ monorepo เพราะมันช่วยให้เราแบ่งเป็นโปรเจคย่อยๆ ที่แยกออกจากกันได้ชัดเจน แต่ละโปรเจคสามารถใช้คนละ framework ตามที่คนทำถนัด และส่วนที่จำเป็นต้องแชร์กันก็แยกออกมาเป็น package ได้ ซึ่งทั้งหมดจะอยู่ใน repository เดียวกัน

The Monorepo

เราใช้ Yarn Workspace และ Turborepo ในการช่วยจัดการ monorepo ซึ่งภายในจะประกอบด้วย

Apps

คือกลุ่มของ Static site application ที่จะถูกรวมเป็นเว็บเดียวกันในภายหลัง ได้แก่

1. Landing (SvelteKit) คือหน้าหลักและหน้าเกี่ยวกับโปรเจค
2. Candidate (NextJS) คือส่วนที่เกี่ยวกับข้อมูลของผู้สมัครผู้ว่ากทม. และ สก. ส่วนนี้เราได้ความช่วยเหลือด้าน content จากทีม The Standard ที่ช่วยทำข้อมูลและวีดีโอบทสัมภาษณ์แบบเท่ๆ เราใช้ NocoDB ซึ่งเป็น Spreadsheet ที่มาพร้อมกับ API ในตัว (เจ้าตัวบอกว่าเป็น Airtable open source alternative) ช่วยให้ทีม content สามารถเพิ่มข้อมูลลงในตารางได้ง่ายๆ และทางทีม dev ก็ดึงข้อมูลผ่าน API มาใช้ได้เลย
3. Social Trend (NuxtJS) คือส่วนที่นำข้อมูล engagement ในโลกออนไลน์มา visualize ให้เห็นความเปลี่ยนแปลงในแต่ละช่วงเวลา ส่วนนี้เราได้รับความช่วยเหลือจาก Wisesight ที่เตรียม API สำหรับข้อมูล engagement ไว้ให้เป็นอย่างดี
4. Map (React/Preact) คือส่วนแสดงผลการเลือกตั้งของในอดีต, โพล, คะแนน real-time และคะแนนอย่างเป็นทางการ ผ่าน visualization ในรูปแบบต่างๆ ในส่วนของผลเลือกตั้งแบบ real-time นั้น เราตั้ง fetch interval ไว้เพื่อดึงข้อมูล JSON ที่เราเตรียมไว้บน Election data server ในทุกๆ 15 วินาที (จะมีอธิบายต่อในส่วนถัดไป) Map เป็น app เดียวที่ไม่ได้ใช้ Static Site Generator (SSG) แต่เราเลือกใช้ Single Page App (SPA) ไปเลยเพราะว่าเป็นส่วนที่มีความ dynamic สูงมาก ขึ้นอยู่กับข้อมูลการเลือกตั้งที่จะโหลดขึ้นมาทางฝั่ง client

Packages

ส่วนที่ถูกแชร์กันระหว่าง app ได้แก่

1. WordPress API เป็น Typescript library ที่เขียนเพื่อใช้ fetch บทความจาก Wordpress REST API ของ The Standard และ WeVis
2. Tailwind เป็น Tailwind config ตาม design system
3. UI เป็น Web Component library เช่น navigation bar, footer และ sharer ผมเลือกใช้ Web Component ที่นำไปใช้กับ framework ใดๆ ก็ได้ ข้อเสียคือมันจะต้องถูก render ฝั่ง client side ทำให้เสีย performance และ SEO เล็กน้อย ผมเลือกใช้ SolidJS เขียน เพราะ support web component, ใช้ JSX ที่คุ้นเคย และ bundle size เล็กมากเมื่อเทียบกับตัวเลือกอื่น

สังเกตว่าผมใช้ Vite เป็น build tool ตัวหลัก เพราะมันเร็วและง่ายมาก

Moderator

ส่วนสำคัญที่ร้อยเรียง apps, packages และ static assets (เช่นพวกรูปภาพ) ให้เป็นเว็บเดียวกัน ซึ่ง moderator ทำงานใน 2 โหมด

1. Development mode เวลา dev รันในเครื่องตัวเอง Moderator คือ ExpressJS ที่ทำหน้าที่เป็น reverse proxy ส่ง request แต่ละ path ไปยัง dev server ของแต่ละ app เช่นถ้าเราเข้า / มันก็จะส่งเราไป Landing (SvelteKit) แต่ถ้าเราเข้า /candidate มันก็จะส่งเราไป Candidate (NextJS)
2. Build mode เวลาเราต้องการ build static site เพื่อขึ้น staging หรือ production Moderator คือ script ที่ copy build output จากแต่ละ app และ package ไปวางไว้ใน path ที่ถูกต้องเพื่อรวมกับเป็น static site เดียวกัน เช่นของจาก Landing จะถูกวางไว้ที่ /build/ และของจาก Candidate จะถูกวางไว้ที่ /build/candidate/ เพื่อเราจะสามารถนำโฟลเดอร์ build ไปวางไว้ที่ static site hosting ได้ทันที

และจิ๊กซอว์ส่วนสุดท้ายก็คือ Turborepo ครับผม Turborepo คือคน(?)ที่เข้าใจ dependency ของแต่ละ project และส่งคำสั่งลงไปยังโปรเจคนั้นๆ ตามลำดับที่เหมาะสม ด้วย config ที่ไม่ซับซ้อน เช่นถ้าสั่ง turbo run build ตัว Turborepo จะสั่งให้ build พวก packages ก่อน จากนั้นก็จะสั่ง build พวก apps และสุดท้ายสั่ง moderator ให้นำ build output ทั้งหมดมารวมกัน นอกจากนี้ caching มันยังเทพมาก ถ้าโปรเจคไหนที่ไม่จำเป็นต้อง build ใหม่ มันก็จะดึง cache มาใช้ ประหยัดเวลาและทรัพยากรไปได้เยอะ

สามารถเข้าไปส่อง monorepo ของเราได้ที่นี่ครับ

GitHub - wevisdemo/bkk-election-2022: Monorepo for Bangkok Election 2022 projects

Deployment

เรา deploy ของที่เกี่ยวกับโปรเจคไว้ทั้งหมด 3 ที่ครับ

1. Staging server ทุกครั้งที่มีการ push ขึ้นไปบน Github Repository เราตั้ง Github Actions ไว้ให้ build code และ deploy ลง Github Pages เป้าหมายของ staging environment คือการเป็นพื้นที่ในการให้คนในทีมได้เห็นความคืบหน้าของงาน ณ ขณะปัจจุบัน เพื่อช่วยกันตรวจสอบก่อนปล่อยงานออกสู่สาธารณะ
2. Production server คือ server ของฝั่ง WeVis ที่เป็น Monolith ข้างในประกอบด้วย WeVis Wordpress, NocoDB, Plausible (เราใช้แทน Google Analytics เพราะมัน GDRP/PDPA Compliance) และ Caddy ที่ทำหน้าที่เป็น reverse proxy และ static file server สำหรับโปรเจคต่างๆ ของ WeVis เราใช้ AWS Lightsail ซึ่งเป็นบริการ Virtual Private Server (VPS) ราคาไม่แพงของ Amazon ร่วมกับ Cloudflare
3. Election data server คือ Server ที่มี Election data update service (เขียนด้วย Node-cron และรันบน Docker) คอยดึงข้อมูลเลือกตั้งแบบ real-time จาก Election Result System ที่พัฒนาโดย Vive Digital และแปลงเป็น JSON ก่อน serve ผ่าน Caddy นอกจากนี้ เรายังมี JSON สำหรับ config preset ของคะแนนเลือกตั้งอีกทีเพื่อให้เพิ่มลด preset ได้ตามสถานการณ์โดยไม่ต้อง deploy เว็บใหม่ เช่นก่อนเลือกตั้งจะมีแค่ผลในอดีต แต่ในวันเลือกตั้งจะมีผลโพลและคะแนน real-time เข้ามาเพิ่ม ในส่วนนี้เรา ตั้ง caching ของ Caddy และ Cloudflare ให้ cache JSON ไว้ 15 วินาที เพื่อช่วยลด request ที่จะถูกยิงเข้า server เราตรงๆ ในขณะที่ข้อมูลก็ยังคงความ real-time ในระดับหนึ่ง ตรงนี้ต้องกราบขอบพระคุณทีมที่เคยทำ ELECT Live ที่เขียนบทความเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้

เนื่องจากทางกทม. ไม่มี Official API สำหรับการเปิดเผยข้อมูลคะแนนเลือกตั้งแบบ real-time สมาคมโทรทัศน์ระบบดิจิทัล (ประเทศไทย), สมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์, องค์กรวิชาชีพ, สถาบันวิชาการ, มหาวิทยาลัยต่างๆ ตลอดจนองค์กรภาครัฐและเอกชน จึงการร่วมกันจัดหาอาสาสมัครร่วมรายงานผลการนับคะแนนการเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. และ ส.ก. อย่างไม่เป็นทางการจากหน้าหน่วยเลือกตั้ง จำนวน 2,500 หน่วยเลือกตั้งใน 50 เขต หรือคิดเป็น 36.67% ของหน่วยเลือกตั้งที่มีอยู่ทั้งหมด 6,817

Fun Fact: Dev is not needed for everything

จริงๆ แล้วเรายังมี project ย่อยอีกอันนึงที่ทำในช่วงเดียวกันคือ WeVoteBKK: (ไม่ใช่) คน กทม. ขอเลือกด้วย ที่เป็นโพลให้คนต่างจังหวัดมาลองโหวตกันว่าอยากได้ผู้ว่าเป็นใคร แต่เนื่องจากเรามี dev ไม่พอแล้ว ทีม designer และ content เลยทำเองซะเลย โดยใช้ no-code platform อย่าง WebFlow ในการทำ ซึ่งมันก็ออกมาดูดีมาก แถมยังเป็นหนึ่งใน project ที่ popular ที่สุดด้วย สามารถเข้าไปดูผลลัพธ์ได้ที่ https://www.facebook.com/wevisdemo/posts/164669142691731

👨‍👩‍👧‍👦 II: Too much work? Divide and conquer

ยิ่งเป็นงานที่ใหญ่และมีเวลาจำกัด การแบ่งงานเป็นอีกประเด็นที่สำคัญมาก ในช่วงเวลา 2 เดือนและ 1 สัปดาห์ เราแบ่งงานออกเป็น 5 ช่วงหลักๆ

1. Setup ผม config monorepo, packages, moderator และ CI/CD ต่างๆ เพื่อเตรียมพร้อมให้เพื่อนๆ มาช่วยทำ app ต่างๆ ต่อไปได้ในระหว่างที่ทีม designer และ content เตรียม UI บน Figma และข้อมูลต่างๆ นานา
2. Pre-election release 1 Landing, Candidate และ Social Trend จะถูกปล่อยออกไปก่อน ในช่วงนี้เราแบ่งงานกันง่ายๆ 3 คน คนละแอพทำขนานกันอย่างอิสระ และเลือก framework ที่อยากใช้ได้ตามถนัด ผมทำ Landing ด้วย SvelteKit เพชรทำ Candidate ด้วย NextJS และพี่แมกซ์ทำ Social Trend ด้วย NuxtJS โดยเราใช้ Slack และ Staging environment เป็นช่องทางหลักในการสื่อสารกันในทีม
3. Pre-election release 2 เราต้องปล่อย Map ในเวอร์ชั่นที่เป็นผลเลือกตั้งของปี 2556 ในอดีต ในส่วนนี้เรา dev กัน 4 คน ผม ฟีน และพี่บาสช่วยกันทำ front-end ซึ่งเราเขียนด้วย React ที่ทุกคนสะดวก (ก่อน build ด้วย Vite และ replace ด้วย preact/compat เพื่อลด bundle size) ในขณะที่พี่มิกซ์จะช่วยเตรียม docker file สำหรับ Election data update service ที่เราจะ deploy ลง Election data server เนื่องจากเรามีหลายคนทำในส่วนของ front-end ของโปรเจคนี้ ผมเลยใช้ Github Issue ในการแบ่งงานเป็น component ย่อยๆ เพื่อที่แต่ละคนจะสามารถเข้ามา assign ตัวเองเข้าไปทำได้
4. Election day ตามแผนที่วางไว้ วันนี้เราไม่ได้มีโค้ดใหม่ที่ต้องเขียนมากนัก แต่เราต้องเตรียมแปลงข้อมูลผลโพล (ที่ไม่รู้จะมาเมื่อไหร่ในรูปแบบใด) รวมถึงคอย monitor ตอนรายงานผลคะแนนสด และแก้ไขเฉพาะหน้าต่างๆ ตามสถานการณ์
5. Post Election day ปิด Election data server แปลงผลคะแนน official และย้ายข้อมูลการเลือกตั้งและ preset ทั้งหมดไปไว้ใน repository เพราะเราไม่จำเป็นต้องอัพเดตข้อมูลอีกแล้ว (อย่างน้อยก็ในอนาคตอันใกล้)

สิ่งหนึ่งที่ผมได้เรียนรู้ในการ lead โปรเจคนี้คือการเชื่อมั่นคนในทีม ผมยอมรับเลยว่ามีโค้ดหลายส่วนที่ไม่เคยอ่าน ไม่รู้ว่าบางส่วนมันทำงานอย่างไร เพราะโปรเจคใหญ่มาก แต่ที่สำคัญคือเมื่อเราแบ่งงานกันอย่างเป็นระบบแล้ว ผมรู้ว่าถ้าเจอปัญหาแล้วผมจะต้องถามใคร และทุกคนก็พึ่งพาได้จริงๆ

🦥 III: Too much data? Optimize load time

เรามีข้อมูลเยอะมากจากหลายๆ source ในเวอร์ชั่นแรกๆ เว็บเราโหลดช้ามาก เราเลยค้นพบหลายๆ วิธีที่ช่วยให้เว็บโหลดเร็วขึ้น

ข้อมูลที่ไม่ต้องอัพเดตบ่อยก็ดึงมาใช้ตอน Build time

จากที่เกริ่นไปว่าส่วน Candidate เราดึงข้อมูลผู้สมัครมาจาก NocoDB ที่ทีม content เตรียมไว้ เราดึงมาตอน build time ด้วยความสามารถของ NextJS SSG เพื่อประโยชน์หลักๆ 2 ข้อ

1. เพิ่มความเร็วในการโหลด ด้วยการลด request ที่จะถูกยิงไปยัง NocoDB ตรงๆ
2. เพื่อ SEO ที่ดีขึ้นเพราะข้อมูลจะถูก pre-render ตั้งแต่ตอน build

ข้อเสียคือถ้าหากเกิดการอัพเดตข้อมูลใน NocoDB เราก็ต้องสั่ง build ใหม่ ซึ่งในเคสนี้เกิดขึ้นไม่บ่อยนัก จึงเป็นวิธีที่โอเค

ข้อมูลที่โหลดจากฝั่ง Client พยายาม Lazy-load ถ้าเป็นไปได้

ข้อมูลบางส่วนจำเป็นต้อง load จาก client-side เราก็พยายาม Lazy-load มันซะ เพื่อให้หน้าเว็บแสดงได้เร็วที่สุดก่อน แล้วส่วนที่มาทีหลังได้ก็ค่อยตามมา

Lazy API call

ในหน้าแรกมีส่วนที่เราต้องยิง Wordpress API เพื่อขอบทความ แต่เนื่องจากมันอยู่ด้านล่างเลยไม่มีความจำเป็นต้องโหลดตั้งแต่ต้น ตรงนี้เราใช้วิธีว่า ถ้า scroll มาถึงแล้ว (detect ด้วยเครื่องมือเช่น enter-view, scrollama หรือ Intersection Observer API) ค่อยยิง API

Lazy-load Embed YouTube video

การ embed YouTube video player ด้วย iframe พร้อมๆ กัน 20 กว่าวีดีโอในหน้าผู้สมัครผู้ว่ากทม.ทำให้เว็บโหลดช้ามากๆ เราเลยค้นพบวิธีโคตรจีเนียสที่ไม่รู้ใครเป็นคนคิด คือการแสดงรูป cover video พร้อมกับปุ่มกดที่ใช้ HTML + CSS เนียนๆ ขึ้นมาก่อน พอกดปุ่มปุ๊ปค่อยโหลด iframe ของวีดีโอนั้นขึ้นมา มี library ที่ช่วยทำตรงนี้เยอะมากเช่น lite-youtube ที่เป็น Web Component

Code splitting and Lazy-load React component in SPA

ส่วน Map ที่เป็น SPA ตอนแรกเราพบปัญหาว่า JavaScript bundle file ที่ถูก build ออกมาใหญ่มาก ทำให้เว็บโหลดนานมาก เราเลยใช้ React.lazy กับ dynamic import เพื่อแยก JavaScript เดิมออกเป็นออกเป็นไฟล์ย่อยๆ ที่แยกกันโหลด รวมถึงโหลดทีหลังเมื่อจำเป็นต้องใช้ (เช่นเวลากดเปลี่ยนประเภท Visualization)

Goodbye PNG, long live WebP

WebP เป็นมาตราฐานการบีบอัดรูปสำหรับเว็บแบบใหม่ที่ web browser ส่วนใหญ่ support กันแล้ว ซึ่งทำให้ขนาดภาพเล็กลงมากๆ โดยที่ไม่ได้สูญเสียคุณภาพภาพมากนัก นี่คือตัวอย่างขนาดของภาพพื้นหลังในหน้าแรกที่ถูกแปลงจาก PNG มาเป็น WebP ด้วยคุณภาพ 90%

🫣 IV: We write no test, and some dirty code too!

เรามองว่าการเขียน test และ clean code เป็นเรื่องที่ดีนะ แต่สุดท้ายมันก็เป็นเรื่องของ priority ว่าอะไรสำคัญที่สุดในเวลาที่จำกัด

สำหรับผม test ในโปรเจคนี้ไม่ได้สำคัญเป็นอันดับต้นๆ เพราะ

• ลักษณะงานที่ค่อนข้าง static อะไรพังส่วนใหญ่ก็รู้ได้เลยตั้งแต่ build time
• ไม่ได้รับ User input อะไรเลย ซึ่งส่วนใหญ่นี่แหละคือจุดที่มักทำเว็บพัง
• ความถูกต้องของข้อมูลหรือ visualization ก็ยังใช้คนเช็คง่ายกว่า test
• พอจบเลือกตั้ง มันก็จะกลายเป็น static website ธรรมดาที่ไม่โดนอัพเดต เลยไม่ต้องมีการ maintenance อะไรมากนัก

ส่วนที่น่าเขียน test ที่สุดก็คือ Election data update service ครับ แต่ด้วยข้อจำกัดของเวลา และความ simple ของ service เราเลยตัดสินใจที่จะข้ามการเขียน test ไป

เรื่อง clean code ก็เช่นกัน เราตั้งใจเขียนให้ clean แต่ต้น และก็พยายาม feedback กับคนในทีมเพื่อพัฒนาฝีมือซึ่งกันและกัน แน่นอนว่าเขียนๆ ไป มันก็มีก็มีหลายส่วนที่รู้ว่า refactor ได้ แต่เราก็ตัดสินใจทิ้งมันไว้เพื่อทำสิ่งที่สำคัญกว่าก่อน (ยอมรับว่าขัดใจความ perfectionist ในตัวเองพอสมควร) คนที่เข้ามาดูเค้าไม่รู้หรอกว่าโค้ดเราสวยหรือเปล่า และเมื่อมันเป็นโปรเจคระยะสั้น การมี tech debt เหล่านี้ก็ไม่ได้เจ็บนัก ถ้ามีวันไหนที่เราจะกลับมาใช้โค้ดพวกนี้อีกครั้ง ค่อย refactor ตอนนั้นก็ยังไม่สาย

🚨 V: The Incidents: A single point of failure

1 วันก่อนเลือกตั้ง

ทุกอย่างเป็นไปได้อย่างราบรื่นจนกระทั่งวันก่อนเลือกตั้ง เราลอง deploy ส่วน Election data update service ลงไปใน production server (ตอนนั้นเรายังไม่ได้แยก server ออกมา ก็คือ monolith สุดๆ) เราเปิด map ให้คนทั่วไปเข้าชม รวมถึงทาง The Standard ก็โปรโมตเว็บอย่างเต็มที่ เป็นวันที่คนเข้าเยอะที่สุดเท่าที่เปิดโปรเจคมา

อยู่ดีๆ server เราก็ล่มไปครับ CPU usage ของ AWS Lightsail เราพุ่งพรวดขึ้นมาจนใช้ โควต้า CPU burst capacity จนหมดและเครื่องก็ค้างไป นั่นคือ incident แรกที่เราเจอ

ผมสั่ง restart VPS แล้วก็กลับมาเป็นปกติ วันนั้นผม panic อยู่พอสมควร แต่ก็ต้องขอบคุณพี่มิกซ์ที่ช่วยกันหาสาเหตุและวางแผนรับมือสำหรับวันจริงในพรุ่งนี้

เราพบว่าระบบ logging เรากากเกินกว่าที่จะฟันธงได้ว่าสาเหตุเกิดจากอะไร เพราะคนใช้ที่มากขึ้นมีผลต่อ CPU ก็จริง แต่ก็ไม่ได้ทำให้พุ่งขึ้นมาโดดๆ จุดเดียวแบบนั้น เราเลือกผู้ต้องสงสัยเป็น Election data update service ที่รันไว้ เพราะเราเจอ error แปลกๆ บางอย่างจากการยิง request ไปที่ ERS server ในช่วงเวลาที่ CPU burst ขึ้นมาพอดี ซึ่งเราก็ไม่สามารถ re-produce error ที่ว่าได้อีกเลย ได้แต่สงสัย

เราตัดสินใจทำ 3 อย่าง

1. แยก Election data update service ออกมาอีก server ถ้าหากเกิด incident นั้นอีก อย่างน้อยเว็บหลักก็จะไม่ล่มตาม
2. ผมอัพเกรด spec ของ production server (vertical scaling) เพื่อเผื่อโหลดที่อาจจะเข้ามามากขึ้นในวันเลือกตั้งตอนรายงานข้อมูลแบบ real-time
3. ผมตั้ง Uptime Kuma ไว้ในเครื่องตัวเองเพื่อคอยเช็คในทุกๆ นาทีว่าเว็บเราล่มหรือยัง ถ้าล่มแล้วมันจะแจ้งเข้าไปใน Slack ของ WeVis

ในวันเลือกตั้ง

เป็นวันที่วุ่นวายตามที่เราได้คาดไว้ ทีมเรา standby ช่วยกันเตรียมรับมือปัญหาต่างๆ นานา ทั้งการแก้ไขข้อความต่างๆ ที่คลุมเคลือ ข้อมูลที่ผิดพลาด (ขอบคุณชาวทวิตเตี้ยนที่ช่วยกันบอกเราเข้ามา) การเพิ่มข้อมูลโพล และข้อมูลสดของ ส.ก.ที่เราไม่ได้เตรียมตัวเอาไว้ จึงเกิดการ deploy ใหม่หลายรอบ ในวันนั้น staging environment โดดเด่นมาก เพราะมันทำให้เราสามารถ test on staging ได้อย่างอุ่นใจทั้งในทีม WeVis และ The Standard แทนที่จะ test on production ที่มีคนนับแสนเข้าชมในวันนั้น 🥶

เว็บเราล่มอีกครั้งในช่วงรายงานผลคะแนนแบบ real-time ตอนค่ำๆ ซึ่ง active user สูงทำลายสถิติเดิม ที่ตลกที่สุดคือ เพื่อนผมทักแชทมารัวๆ ตอน server ดับ เร็วกว่า Uptime Kuma ที่ตั้งไว้เสียอีก

เรา restart เครื่องหนึ่งที หายเหมือนเดิมครับ (It’s a magic) พอ restart กลับมา CPU ก็ดรอปลงมาเล็กน้อย อย่างไรก็ตาม CPU ยังถูกใช้เยอะและกิน CPU burst quota เราไปเรื่อยๆ ผู้ต้องสงสัยรอบนี้ตกเป็น Plausible Analytics เราพบว่า process RabbitMQ ของ Plausible กิน CPU แทบจะครึ่งนึงของทั้งหมดซึ่งแปรผันตรงกับจำนวน active user ที่เข้ามา เราดูสถานการณ์และวางแผนว่าถ้าโควต้าเราเหลือน้อยจริงๆ เราจะยอมดับ Plausible และเสียข้อมูลจำนวนคนเข้าใช้ส่วนหนึ่ง อย่างน้อยก็ขอไม่ให้เว็บหลักล่ม สุดท้ายเป็นโชคอันดีที่คะแนนนับเกือบครบแล้วและคนก็ค่อยๆ ซาลงจน CPU อยู่ต่ำกว่า burst zone ในที่สุด (หรือเค้าหนีไปดูเจ้าอื่นหลังเว็บล่มกันนะ 🤔)

🌈 VI: The Conclusion

เวลาทำ retrospective เราจะพูดกันว่า “ขอให้ระลึกเสมอว่าสิ่งที่เกิดขึ้นนั้น ทุกคนได้ทำเต็มที่แล้วตามกำลังและเงื่อนไขที่มี เพราะฉะนั้นเราจะโฟกัสว่าในรอบหน้าจะทำให้ดีขึ้นได้อย่างไร” โปรเจคนี้ผมก็เชื่ออย่างนั้นเช่นกัน ถึงแม้เว็บเราจะล่มไปสองครั้ง แต่โดยรวมมันเป็นความภาคภูมิใจของทุกๆ คนในทีมนะ เราต่างรู้กันว่าทุกคนเต็มที่กับโปรเจคนี้ขนาดไหน (หาทำกันทั้งนั้น) และนี่ก็เป็นโปรเจคที่ใหญ่ที่สุดที่ผมเคย lead มาเลย

ผมรู้สึกว่าทีมเรามี data storytelling และ visualization เป็นจุดแข็งอยู่แล้ว นี่ก็ถึงเวลาที่เราต้องยกระดับฝั่ง technical และ IT infrastructure ขึ้นเช่นกัน นี่คือสิ่งที่เราตั้งใจจะทำหลังจากนี้ครับ

• ยกระดับ IT infrastructure หลังบ้าน ผมยังมองว่าการเปลี่ยนเป็น micro-services หรือ K8s ทั้งหมดมัน overkill เกินไป เพราะ monolith มันก็ตอบโจทย์งานเรามาตลอดจนกระทั่งงานเลือกตั้งครั้งนี้ ในเบื้องต้นผมคิดว่าเราต้องแยก internal tools (Plausible, NocoDB, etc.) และ client service (Wordpress และ WeVis static sites) ออกจากกัน หาก internal tools ล่ม คนใช้ก็ไม่ควรจะได้รับผลกระทบ และถ้าเจอเคสที่ต้องรับ load คนเยอะจริงๆ ก็สามารถแยก service ออกมาอีกตัวที่สามารถ scale ได้เฉพาะกิจไปเลย
• ทำเรื่อง monitoring และ logging อย่างเป็นระบบ เพื่อจะได้เข้าใจสาเหตุของ incident ที่เกิดขึ้น
• ผมต้องไม่เป็น single point of failure เสียเอง ต้องทำให้คนอื่นสามารถ deploy code ลง production ได้ และต้องแบ่งความรู้หลายๆ ส่วนออกมาให้เพื่อนร่วมทีม เผื่อเกิดเหตุอะไรฉุกเฉิน
• ทำ repository ให้มีมาตราฐานระหว่าง dev มากขึ้นด้วย lint-staged + eslint+prettier (ผมไม่เคยใช้กับ monorepo) และ Conventional commit message (อันนี้เพิ่งเจอทีหลัง แล้วพบว่ามันช่วยให้อ่าน commit message ง่ายขึ้นมาก ยิ่งสำหรับ monorepo ที่เราใส่ app/package เป็น scope ได้)
• พัฒนา flow ระหว่าง NocoDB และ build process ให้มีความ automate มากขึ้น และปัจจุบันก็ต้องสั่ง Turborepo ให้ bypass cache หลังจากอัพเดต NocoDB เพราะตอนนี้มันเป็น external dependency ที่ Turborepo ไม่อาจรู้ได้ว่ามีความเปลี่ยนแปลงหรือไม่

และถ้าหากใครมี feedback และข้อแนะนำใดๆ เพิ่มเติม พวกเรายินดีมากๆ เลยครับ

🏃‍♂️ Extra: We have a bright future, but pushing civic-tech is like running a marathon

เราทุกคนในทีมรู้สึกประทับใจกับสิ่งที่เกิดขึ้นในการเลือกตั้งครั้งนี้ เราเห็นภาคประชาชนที่ตื่นตัวกับการเลือกตั้ง เราเห็นสื่อและภาคธุรกิจหลายสำนักทำ visualization และ content เจ๋งๆ แถมยังรวมตัวกันลงขันทำระบบข้อมูลเลือกตั้งแบบ real-time

อย่างไรก็ตาม การตบมือข้างเดียวมันไม่ดังนักหรอก ยังไงภาครัฐก็ยังเป็นตัวละครที่สำคัญอีกตัวละครหนึ่ง เช่น API ข้อมูลเลือกตั้งแบบ real-time ก็ทำได้ง่ายและครบถ้วนที่สุดหากทำโดยภาครัฐ และการเปิดเผยข้อมูลผลเลือกตั้งด้วย PDF ที่เป็นเลขไทยก็ทำให้เราเอาไปใช้ต่อได้ยากมากๆ (ต้องขอบคุณ ทีม OpenDream ที่ช่วยถอดออกมาให้ใช้กันครับ🙏‍)

เพราะฉะนั้นเราก็ยังต้องผลักดันกันต่อไป ให้เกิดความร่วมมือจากทางภาครัฐ เช่น Open Data ที่เป็น Machine-readable format เพื่อสนับสนุนการสร้างการเมืองที่โปร่งใส่และมีส่วนร่วมกันในทุกภาคส่วน

ติดตามโปรเจคต่างๆ ของ WeVis ได้ที่ Website, Facebook, Twitter และ GitHub ของพวกเราครับ

Special Thanks

ถ้าไม่มีทีม สิ่งที่เราทำได้คงเป็นแค่เรื่องเล็กๆ เท่านั้น งานนี้จะเกิดขึ้นไม่ได้เลยหากไม่มี

• Project manager และ co-founder PunchUp อย่างพี่กิ๊ง
• เพื่อนชาว Dev พี่แม็กซ์ เพชร พี่มิกซ์ พี่บาส และฟีน
• Designer อย่างพี่จั๊ก พี่แต๊ง และเต้ (ที่นับเป็น dev ครึ่งคนเพราะบางครั้งก็ push commit แก้ UI ขึ้นมา)
• ทีม The Standard และ Wisesight ที่ช่วยให้เรามี content แบบปังๆ
• เพื่อนๆ ชาว PunchUp ทุกคนที่คอย support
• ผู้ชมทางบ้านผู้คอย report bug หรือเวลาเว็บล่ม
• Contributor ทางบ้านที่เปิด PR มา
• ทุกๆ คนที่ช่วยกันตรวจดราฟบทความนี้
• ประชาชนชาวไทยที่เปี่ยมไปด้วยอุดมการณ์และยังไม่หมดหวังกับประเทศนี้

กว่าจะมาเป็น BKK Election 2022 was originally published in WeVisDemo on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

“กรุงเทพฯ ชีวิตดีๆ ที่ลงตัว” เป็นชื่องานแถลงทิศทางการทำงาน กทม. ตั้งแต่สมัยผู้ว่าฯ อภิรักษ์ เมื่อปี 2549 และมีหลักฐานขยี้ใจเป็นป้ายสโลแกนขนาดใหญ่โชว์อยู่ใจกลางเมืองมาตลอด 15 ปี

ถึงวันนี้ ใครมีชีวิตดีๆ ที่ลงตัวบ้างไหม?

ในขณะที่การ #เลือกตั้งกทม กำลังจะมาถึง อยากขอหยิบเอาข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับปัญหา 5 ด้าน ที่ยังคงค้างคาใจชาว กทม. หลายสิบปี มาแบให้ว่าที่ผู้สมัคร #ผู้ว่ากทม และ #สมาชิกสภากทม ดูกันแบบเขตต่อเขต

พร้อมขอล่ะ.. ขอชีวิตที่ไม่ต้องดีเว่อร์ แต่ลงตัวอย่างทั่วถึงและเท่าเทียมสำหรับทุกชีวิตที่ใช้อยู่ในมหานครแห่งนี้สักที

ปล. รอติดตามแพลตฟอร์มแบบ Interactive ได้ทาง wevis.info เร็วๆ นี้แหละ 🤭

🌊 กรุงเทพฯ.. ชีวิตดีๆ ที่ครึ่งแข้ง 💦

สู้ๆ นะชาว ‘สาทร’ และ ‘ดินแดง’ 😢 กับการเป็นเขตที่น้ำท่วมสูงและท่วมบ่อยที่สุดใน กทม. เมื่อปี 2564 ที่ผ่านมา

ข้อมูลระดับน้ำท่วมในปี 64 (เท่าที่ได้มาจากสํานักการระบายน้ำ กรุงเทพมหานคร) ทำให้เราเห็นว่า

• จริงๆ แล้ว ปี 64 เป็นปีที่สถานการณ์น้ำท่วมดีขึ้นเมื่อเทียบกับช่วงก่อนปี 62
• ‘สาทร’ เป็นเขตที่มีบันทึกน้ำท่วม 18 ครั้ง ระดับน้ำท่วมสูงสุดที่ 31.5 ซม. ซึ่งถ้าลุยก็ประมาณเท่าหัวเข่า ขณะที่ ‘บางคอแหลม’ ตามมาที่ 22.50 ซม. หรือราวครึ่งแข้ง
• ‘ดินแดง’ เป็นเขตที่มีบันทึกน้ำท่วมบ่อยที่สุดคือ 23 ครั้ง โดยระดับน้ำท่วมสูงสุดที่ 16.63 ซม. ซึ่งถ้าลุยก็สละชีพรองเท้าแน่นอน
• หลายเขตที่ท่วมสูงและบ่อยในช่วงก่อนปี 62 อย่าง บางนา หลักสี่ ดุสิต หรือคลองเตย ดูเหมือนสถานการณ์จะดีขึ้นในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา แต่ว่า ราชเทวี (ท่วม 15 ครั้ง สูงสุด 16 ซม.) และ จตุจักร (ท่วม 11 ครั้ง สูงสุด 16.36 ซม.) แม้ไม่คว้าแชมป์ แต่ก็ดูสถานการณ์ไม่ได้ดีขึ้นเท่าไหร่

ที่ผ่านมา ปัญหาน้ำท่วมเป็นอะไรที่คน กทม. ไม่ว่าเขตไหนเจอก็ปวดใจทุกที ได้แต่หวังว่าเราจะหาทางให้การจัดการสิ่งเหล่านี้ดีขึ้นได้ หลังคณะทำงานชุดใหม่ได้รับการเลือกตั้งเข้ามา

💰 งบประมาณปี 64 ที่ใช้จัดการปัญหาน้ำท่วมคือ 877.3 ล้านบาท คิดเป็น 1.16% ของ งบ กทม. ทั้งหมด

Source : https://weather.bangkok.go.th
หมายเหตุ : ข้อมูลนี้มาจากรายงานสภาพน้ำท่วมขังบนถนนสายหลัก ที่อยู่ในความรับผิดชอบของสำนักการระบายน้ำเท่านั้น กรณีซอยย่อยต่างๆ ไม่ได้มีการจัดเก็บข้อมูล

🦦 กรุงเทพฯ.. ชีวิตดีๆ ที่นอกจอก็น้ำเน่า 🛶

โอ๋นะ.. ชาว ‘คลองเตย’ 😢 ที่เป็นเขตที่มีค่า BOD (Biological Oxygen Demand) หรือค่าความสกปรกในรูปสารอินทรีย์ที่ใช้วัดความเน่าเสียของน้ำในคลอง เฉลี่ยสูงที่สุดถึง 31.21 ม.ก./ลิตร ซึ่งเกินกว่าค่ามาตรฐานที่กรมควบคุมมลพิษกำหนดไปมาก

ซึ่งต้องบอกว่า จากข้อมูลค่าเฉลี่ยคุณภาพน้ำคลองในกทม. จริงๆ แล้วยังมีอีกหลายเขตที่มีค่า BOD อยู่ในระดับสูง อย่างเช่น บึงกุ่ม ดินแดง หรือบางรัก จนน่าเป็นห่วงคุณภาพชีวิตชาว กทม. ที่อาจได้รับอันตรายจากการเดินทาง ทำกิจกรรมริมคลอง หรือสัมผัสแหล่งน้ำได้

การกำหนดเป้าหมายคุณภาพน้ำและวิธีการบำบัดอย่างเป็นรูปธรรม จึงเป็นอีกภารกิจสำคัญสำหรับใครก็ตามที่คิดจะมาบริหารและบริการชาว กทม. ต่อไป

💰 งบประมาณปี 64 ที่ใช้กับการพัฒนาพื้นที่สีเขียว 1,124 ล้านบาท คิดเป็น 1.49% ของ งบกทม. ทั้งหมด

Source : https://webportal.bangkok.go.th/pipd/page/sub/21303/สถิติกรุงเทพมหานคร-2563

💨 กรุงเทพฯ.. ชีวิตดีๆ ที่ต้องซื้ออากาศหายใจ 👃🏻

ยิ้มอ่อนกับเขต ‘เขตจอมทอง’ ที่มีสติถิค่า PM2.5 สูงสุดในปี 2564 ในขณะที่ทุกเขตใน กทม. ต้องเผชิญกับอากาศทำร้ายปอด 3 เดือน/ปี (ธ.ค. — ก.พ.)

ในขณะที่ค่ามาตรฐาน PM2.5 ที่ 24 ชั่วโมง กำหนดไว้ว่าไม่ควรเกิน 50 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร แต่หลายเขตใน กทม. กลับต้องสูดหายใจเอาค่ามลพิษที่สูงกว่ามาตรฐาน 2 เท่าเข้าปอดในเดือนมกราคม 64 อย่างเช่น บางนา สาทร ประเวศ บางขุนเทียน หนองแขม หรือ บางบอน เป็นต้น

💰งบประมาณปี 64 ที่ใช้กับการแก้ปัญหา PM 2.5 อยู่ที่ 1,411 ล้านบาท คิดเป็น 1.87% ของ งบกทม. ทั้งหมด

Source : กองจัดการคุณภาพอากาศและเสียง สำนักสิ่งแวดล้อม

🌳 กรุงเทพฯ.. ชีวิตดีๆ ที่ไร้ใบ 🍂

ตบไหล่ปลอบใจชาว ‘บางกอกใหญ่’ 😢 กับการเป็นเขตที่มีพื้นที่สีเขียวต่อคนน้อยที่สุด

จากฐานข้อมูลของสำนักสิ่งแวดล้อมและสำนักยุทธศาสตร์และประเมินผล พบว่า

• เขต ‘บางกอกใหญ่’ มีพื้นที่สวนสาธารณะ (ในความรับผิดชอบของ สำนักงานสวนสาธารณะ และสำนักงานเขต) เฉลี่ยต่อคนน้อยที่สุด คือ 2.22 ตร.ม. /คน หรือเรียกได้ว่าเท่ากับยืนกางแขนก็แทบหมดสีเขียวแล้ว
• เขต ‘บางกอกน้อย’ ก็แทบไม่ได้น้อยหน้าไปกว่ากัน เพราะมีพื้นที่สีเขียวเฉลี่ย 2.8 ตร.ม /คน สะเทือนใจแทนชาวฝั่งธนเหลือเกิน
• ขยี้ซ้ำให้ปวดใจ เพราะเมื่อปี 2562 UDDC ได้เปิดเผยข้อมูลว่า ตัวเลขพื้นที่สีเขียวที่ กทม. ประเมินนั้น ไม่ใช่สวนสาธารณะที่สามารถเข้าใช้งานได้จริงทั้งหมด เพราะนิยาม ‘พื้นที่สีเขียว’ ที่กำหนดโดยสำนักสวนฯ และสิ่งแวดล้อมนับรวมสวนแทบ ‘ทุกประเภท’

อย่างไรก็ตาม เมื่อต้นปีที่ผ่านมา กทม. ร่วมกับหน่วยงานภาคีเครือข่าย ได้เปิดสวนสาธารณะอีก 9 แห่ง เพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้คนเมือง และหวังจะผลักดันให้มีพื้นที่สีเขียวเพิ่มขึ้นกระจายอยู่ในชุมชน ยังไงฝากผู้ว่าฯ คนต่อไป สานต่อความฝันให้ชาวบางกอกใหญ่-น้อย ได้มีพื้นที่สีเขียวใกล้บ้านหน่อยละกันนะ

💰 งบประมาณปี 64 ที่ใช้กับการพัฒนาพื้นที่สีเขียว 2,662 ล้านบาท คิดเป็น 3.53% ของ งบกทม. ทั้งหมด

Source : http://203.155.220.118/green-parks-admin/index.php, https://theurbanis.com/public-realm/14/11/2019/237

🔍 กรุงเทพฯ.. ชีวิตดีๆ ที่ 404 Not Found 😱

บนเว็บไซต์ Bangkok Budgeting เสียงของประชาชนผู้ใช้ชีวิตอยู่ใน กทม. 961 เสียง มาช่วยกันโหวตเมื่อปลายปี 2564 ว่าเรื่องอะไรใน กทม. ที่พวกเขาอยากให้พัฒนาเป็นอันดับแรกๆ ซึ่งหลายเรื่องที่เราจะพยายามหา ‘ข้อมูลเปิด’ แบบละเอียด มีคุณภาพ และนำมาใช้งานต่อได้ (โดยไม่ต้องทำจดหมายขอแล้วขออีก) มาแผ่ให้ดูกันแบบเขตต่อเขต ปีต่อปี ต่อไป

ดังนั้น สิ่งที่สุดท้ายและสิ่งแรกที่พวกเรา #WeVis อยากฝากไปถึง #ผู้ว่ากทม และ #สมาชิกสภากทม ชุดต่อไป คือการ ‘เปิดเผยข้อมูล’ เมืองทุกๆ อย่างที่เป็นประโยชน์กับประชาชน เพราะวันนี้.. แม้แต่ “งบประมาณเบิกจ่ายใช้จริงๆ” ของ กทม. ยังไม่มีการเปิดเผยให้ประชาชนได้รับรู้เลย!

🧑‍🎨 Visualized by Namsai Supavong

กรุงเทพฯ.. ชีวิตดีๆ ที่ลงตัว? was originally published in WeVisDemo on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

“1934 วัน หรือ 5 ปี 3 เดือน” นับตั้งแต่ หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ใช้อำนาจตามมาตรา 44 แต่งตั้ง พลตำรวจเอก อัศวิน ขวัญเมือง มาเป็น ผู้ว่ากทม โดยไม่สนใจเสียงของประชาชน

“3259 วัน หรือ 8 ปี 11 เดือน” นับตั้งแต่การเลือกตั้งผู้ว่า และ สภา กทม. ครั้งสุดท้ายที่คนกทม. ได้ออกไปใช้สิทธิเลือกผู้แทนของตัวเอง เมื่อ 3 มีนาคม 2556

5 ปีกว่าแล้วนะ ที่ กทม. อยู่ภายใต้การบริหารของผู้ว่าฯ และสมาชิกสภาฯ กทม. ที่ “ไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง” ยิ่งย้อนดูในประวัติศาสตร์แล้ว ไม่มี ผู้ว่ากทม. คนไหนเลยที่อยู่ทนทะลุวาระการดำรงตำแหน่งมาได้นานขนาดนี้ (ยิ่งไม่ได้มาจากการเลือกตั้งด้วย!) และผู้ว่าที่ “ไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง” ก็หมายถึงประชาชนกทม. ไม่ได้มีสิทธิ์กำหนดทิศทางการพัฒนาเมืองที่พวกเราอยู่ในแบบที่เราอยากให้เป็น

แม้เมื่อวันที่ 31 มกราคม 2565 พลเอก อนุพงษ์ เผ่าจินดา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ได้ชี้แจ้งต่อที่ประชุมวุฒิสภา คาดว่าจะมีการเลือกตั้งภายในเดือนพฤษภาคม โดยหากไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง ในช่วงใกล้สิ้นเดือนกุมภาพันธ์นี้ คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) และกระทรวงมหาดไทย จะหารือร่วมกัน เพื่อนำเรื่องการเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. เข้าสู่ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีในช่วงต้นเดือนมีนาคม เพื่อขออนุมัติวันเลือกตั้ง

และล่าสุด (1 กุมภาพันธ์ 2565) นายวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า ในที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้มีการพูดคุยกันเรื่องนี้แล้ว โดยจะเริ่มนับหนึ่งในเดือนมีนาคม

แต่อย่าลืมว่านี่ไม่ใช่ครั้งแรก ที่มีการตั้งและตอบคำถามว่า “คน กทม. จะได้เลือกตั้งเมื่อไหร่” และไม่ใช่ครั้งแรก ที่เราได้ยินคำว่า “ดำเนินการอยู่”

มาช่วยกันจับตา คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) กระทรวงมหาดไทย และคณะรัฐมนตรี กันให้ดีในช่วงหนึ่งเดือนหลังจากนี้ให้ดี เพื่อที่คน กทม. จะได้มี #ผู้ว่ากทม และ #สภากทม ที่มาจากการเลือกตั้ง ซะที!

ผู้ว่าฯ กทม. จากอดีต-ปัจจุบัน

กระแสเลือกตั้ง กทม. (หลังเลือกตั้ง 62)

Visualized by Namsai Supavong

อีกนานแค่ไหน กว่าคน กทม. จะได้ผู้ว่าฯ ที่มาจากการเลือกตั้ง? was originally published in WeVisDemo on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Hackathon ไม่ใช่คำใหม่อีกต่อไปแล้ว เพราะในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เราเห็นการใช้คำนี้ทั้งในแวดวงของเทคโนโลยี งานดีไซน์ โปรเจกต์เพื่อสังคม หรือแม้แต่หน่วยงานภาครัฐ

เชื่อว่าหลายๆ คน พอเห็น Hackathon ผุดขึ้นมากมายทุกปี คงอดที่จะตั้งคำถาม (เหมือนเรา) ไม่ได้ว่า การเอาหลายๆ คนมานั่งรวมกัน ใช้เวลาตั้งหลายชั่วโมง มันจะสามารถนำไปสู่ทางออกของปัญหา หรือทางเลือกใหม่ๆ ได้จริงแค่ไหน?

หนังสือ We The Possibility เขียนโดย Mitch Weiss พูดถึงกรณี Hacking Heroin ที่ Annie Rittgers นักศึกษาจาก Harvard และประชาชนชาว Ohio พยายามช่วยหาทางแก้ปัญหาเฮโรอีนในเมือง Cincinnati ที่มีมายาวนาน แต่ดูอไม่มีใครแก้ได้สักที ไม่ว่าจะมาตรการภาครัฐหรือการรณรงค์ภาคประชาชน

ในเมื่อวิธีเดิมๆ มันไม่เวิร์ก Rittgers เลยคิดว่าถึงเวลาแล้วที่ต้องมองหาไอเดียใหม่ๆ ผ่านการจัด Hackathon ซึ่งเธอรู้ดีว่ามันมีทั้งคนเห็นด้วยและไม่เห็นด้วย

สิ่งที่น่าสนใจและอยากหยิบมาเล่าให้ฟังสำหรับใครก็ตามที่คิดจะจัด Hackathon ในอนาคต คือข้อดี ข้อควรระวัง และ Checklist ที่ทีม Hacking Heroin แชร์ไว้ให้ฟัง

แน่นอน Hackathon มันมีข้อดี (ถ้าจัดได้มีประสิทธิภาพ)

1. จากการเก็บข้อมูลใน US พบว่า Hackathon สามารถเร่งอัตราการเกิดผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่ขององค์ได้ถึง 25–50% (เร็วเท่าตัว) ดังนั้น ในแง่นโยบาย ก็แปลว่าจะมีไอเดียใหม่ๆ ให้ทดลองใช้เร็วขึ้นได้เช่นกัน
2. ช่วยลดงบประมาณในการพัฒนาสิ่งต่างๆ ตัวอย่างเช่น Hackathon ของ US General Service Administration ในปี 2015 ลดการใช้งบในโครงการนั้นไปได้ถึง $500,000
3. เป็นโอกาสในการรวมคนที่อาจจะไม่มีโอกาสได้เจอกันให้มาเจอกันได้ สร้างการเชื่อมโยงเครือข่ายคนที่ทำงานหรือสนใจในเรื่องเดียวกัน เพื่อสร้างสรรค์อะไรใหม่ๆ และเกิดการทำงานร่วมกันในอนาคต
4. สร้างวัฒนธรรมและความรู้สึกในการมีส่วนร่วม เกิดการร่วมมือกันระหว่างคนในองค์กรเอง ระหว่างภาครัฐ-ประชาชน หรือระหว่างเครือข่ายการทำงาน

ส่วนข้อควรระวังที่มักเกิดขึ้นบ่อยๆ ในการจัด Hackathon ก็คือ

1. ส่วนใหญ่ไอเดียที่เกิดขึ้นใน Hackathon บางทีก็ไม่ได้เหมาะกับการใช้จริง หรือปรับใช้ได้เลยกับระบบที่มีอยู่ (Feasibility)
2. บ่อยครั้งที่ไอเดียเหล่านั้นไม่ถูกพัฒนาต่อ เกิดความไม่ยั่งยืน (Sustainability) เคยมีงานวิจัยการจัด Hackathon ใน New York City พบว่า มีเพียง 35% ของโปรเจกต์ทั้งหมดที่จัดขึ้นเท่านั้น ที่มีการดำเนินการต่อหลังงานจบ
3. คนเข้าร่วม Hackathon ไม่ได้เป็นตัวแทนของสังคมจริงๆ (เช่น เพศ เชื้อชาติ กลุ่มความเชื่อ ชนชั้นทางสังคม ฯลฯ) ทำให้ไอเดียหรือทางออกที่ออกมา หรือถูกเลือกใช้ ไม่ครอบคลุมการช่วยเหลือหรือสนับสนุนคนทุกกลุ่มในสังคม
4. บางที Hackathon ไม่ใช่คำตอบของทุกคำถาม เทคโนโลยีไม่ได้แก้ปัญหาได้ทุกอย่าง ดังนั้นต้องวางความคาดหวังให้ดี

เพื่อป้องกันข้อควรระวังเหล่านั้น ทีมที่จัด Hacking Heroin เลยทำ Checklist 6 ข้อ สำหรับการจัด Productive Hackathon

1. ปักหมุดเป้าหมายให้ชัด (Settling on challenges): หลายๆ ครั้ง เราอาจจะคิดว่า Hackathon คือการเบรนสตอร์มไอเดีย แต่เดี๋ยวก่อน! ถ้ากำหนดโจทย์กว้างจนเกินไป มันก็ยากสำหรับคนเข้าร่วมและจบงานก็อาจไม่ได้อะไร แต่ถ้าแคบเกินไป ก็อาจจะได้ทางออกที่เจาะจงเกินไป คล้ายๆ กันหมด หรือปรับใช้ไม่ได้จริงขนาดนั้น ในกรณีของ Hacking Heroin แทนที่จะหว่านปัญหาทั้งหมดลงไปในงาน พวกเขาเลือกปัญหาที่เร่งด่วนที่สุดมาให้ 8 ข้อที่เกิดขึ้น แล้วให้คิดทางแก้ให้ 8 ปัญหานี้แทน
2. เตรียมและช่วยให้เข้าถึงข้อมูล (Getting the right data): ถ้าโยนให้ไปแต่โจทย์ปัญา คนเข้าร่วมก็ต้องเริ่มต้นจากการงมทางออกในมหาสมุทร ดังนั้น การเตรียมแหล่งข้อมูลอะไรที่น่าจะเกี่ยวข้องไว้ให้เบื้องต้น ก็จะช่วยให้เขาลองเช็คได้ไว้สิ่งที่เขาคิดมันเวิร์คไหม แต่ก็ต้องระวังว่าไม่โยนให้มากจนเกินไป เพราะคนเข้าร่วมอาจจะใช้เวลานานเกินไปกับการศึกษาข้อมูลที่เตรียมไว้ให้ อย่างกรณี Hacking Heroin พวกเขาเลือกทำงานร่วมกับทีมที่ทำ Open City Data ของ Cincinnati ที่มี Heroin Dashboard และข้อมูลเมืองอื่นๆ อยู่แล้ว และคอยทำหน้าที่อธิบายพร้อมอำนวยความสะดวกให้ทีมผู้เข้าร่วมเข้าถึงข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว
3. รวบรวมผู้คนที่เกี่ยวข้องให้ครบ (Gathering the crowd): เลือกวิธีในการเข้าร่วม ซึ่งเป็นไปได้ทั้แบบออฟไลน์ (เจอตัว แล้วเอาให้จบ) หรือออนไลน์ ซึ่งเปิดกว้างกว่า แต่นอกจากผู้เข้าร่วมแล้ว อย่าลืมคนที่เกี่ยวข้องอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นคนวงใน (Insiders) ที่สามารถอธิบายปัญหานั้นๆ ได้ชัดเจน และมีความรู้ความเข้าใจ (Firsthand Knowledge) ที่จะตอบข้อสงสัยของผู้เข้าร่วมได้ รวมถึงคนวงนอก (Outsiders) ที่อาจจะต้องนำทางออกเหล่านี้ไปใช้ต่อ พวกเขาจะได้ช่วยแชร์บริบทอื่นๆ หรือมุมมองใหม่ๆ ที่เกี่ยวข้องให้ผู้เข้าร่วมได้
4. สร้างแรงจูงใจที่หลากหลาย (Rewarding attendees): จริงๆ แล้วผู้เข้าร่วมอาจจะมีจุดประสงค์หลากหลายและแตกต่างกัน (Intrinsic & Extrinsic Motivation) บางคนก็ฟินกับการช่วยเหลือคนอื่น บางคนคาดหวังการได้รู้จักคนและสร้างเครือข่ายเพิ่มเติมด้วย บางคนอยากเก็บงานที่ทำเป็นโปรไฟล์ หรือเงินรางวัลก็เป็นความคาดหวังของบางคน ดังนั้น การเตรียมของรางวัลหรือแรงจูงใจไว้ให้ตอบโจทย์หลากหลายความตั้งใจก็จะเป็นเรื่องดี
5. เลือกวิธีตัดสินอย่างฉลาด (Evaluating submissions): การกำหนดเกณฑ์และเลือกคณะกรรมการตัดสินนั้น จริงๆ แล้วมีผลอย่างมากต่อความสำเร็จของ Hackathon เพราะถ้าคิดไอเดียใหม่ๆ ไป แต่กฎเกณฑ์และกรรมการยังยึดติดหรือเชื่อในวิธีเดิมๆ ไอเดียเหล่านั้นก็จะไม่ถูกเลือก ลองมองหาคนที่เปิดรับทางเลือกใหม่ๆ สร้างสรรค์พอจะแนะนำได้ แต่ก็อยู่ในการทำงานจริงจนเห็นภาพชัดพอว่าสิ่งที่จะถูกนำไปใช้ต่ออย่างไรมาช่วยกันออกแบบกติกากัน
6. หาหนทางให้ไปต่อ (Sustaining solutions): อย่าลืมว่า.. ทุกคนมีงานหลักที่ต้องทำ และต้องแยกย้ายกันไปเติบโต ดังนั้น ทีมที่จัดงานต้องเตรียมแผนไว้ว่า จะมีวิธีในการซัพพอร์ตทีมที่ชนะไอเดียอย่างไร และถ้าทีมที่ชนะ ไม่มีเวลาหรือแรงพอจะทำต่อ จะให้ใครมาช่วยดูแลต่อ

ในกรณีของ Hacking Heroin มีผู้เข้าร่วม 9 ทีม (ประมาณ 30 คน) และมีคนทำงานจากหลากหลายองค์กรที่เกี่ยวข้องเข้ามาช่วย มีไอเดียเกิดขึ้นมากมายในงานนั้น บางอย่างเวิร์ค บางอย่างไม่เวิร์ค แต่สุดท้ายก็มีทีมที่พัฒนาจนกลายเป็นบริษัท สร้างแพลตฟอร์มที่ให้ข้อมูลและความช่วยเหลือแบบเรียลไทม์กับผู้ป่วยที่ต้องการการเยียวยาจากเฮโรอีน และทำให้ Cincinnati เป็นเมืองที่น่าอยู่มากขึ้นได้

สิ่งที่เราเรียนรู้ได้จาก Hacking Heroin ไม่ใช่แค่เพียงแนวคิดในการออกแบบ Hackathon ให้มีประสิทธิภาพเท่านั้น แต่เราจะเห็นว่าการแก้ปัญหาที่แก้มาเป็นหลายสิบปีแล้วแก้ไม่ตก ก็เพราะยึดติดกับวิธีคิดวิธีทำเดิมๆ

การทำงานร่วมกันระหว่างชุมชน ประชาชน ภาคเอกชน และภาครัฐ มันทำได้และควรทำ เพื่อเมืองที่ดีกว่า น่าอยู่กว่า ปลอดภัยกว่า

Productive Hackathon: แฮกอย่างไรให้ได้ไปต่อ was originally published in WeVisDemo on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

ตั้งแต่ปี 2015 เป็นต้นมา เทคโนโลยีภาคประชาชน (Civic Technology) ได้กลายมาเป็นหนึ่งในแหล่งพลังของประชาชนทั่วโลก ในการส่งเสียงและสร้างการมีส่วนร่วมในสังคมด้านต่างๆ ไปพร้อมกันกับการเรียกร้องความรับผิดชอบจากผู้มีอำนาจหรือองค์กรภาครัฐ จนอาจเรียกได้ว่า Civic Tech เป็นหนึ่งในความหวังของการสร้างประชาธิปไตยแห่งอนาคตของใครหลายๆ คน

ในสังคมไทยเอง ตั้งแต่ช่วง ‘เลือกตั้ง 62’ มาจนถึงยุคที่ประชาชนต้องพึ่งพากันเอง ไปพร้อมกับเรียกร้องความรับผิดชอบของผู้เกี่ยวข้อง ในการจัดการกับผลกระทบจากโรคระบาดโควิด-19 ไฟไหม้ชุมชน หรือน้ำท่วมพื้นที่ เราก็ได้เห็นการเริ่มต้นของ Civic Tech จากหลายๆ บุคคลหรือกลุ่มคนมากขึ้นเรื่อยๆ

แต่หลายครั้ง.. แค่เพียงความตั้งใจในการสร้างเทคโนโลยี เครื่องมือ หรือแพลตฟอร์มที่ดูคูล ดูล้ำ และใช้งานได้ดี ก็อาจไม่ได้หมายความว่าเทคโนโลยีเหล่านั้น จะสร้าง ‘อิมแพค’ หรือการเปลี่ยนแปลงต่อสังคมได้เสมอไป

ถ้าจะพัฒนา Civic Tech ที่สร้าง ‘อิมแพค’ ได้จริง (ยิ่งในระยะยาวด้วย) จะต้องทำอย่างไร? ..ยังคงเป็นคำถามที่ทั่วโลกกำลังถกเถียงและมองหาคำตอบกันอยู่

citizenlab.co ในฐานะผู้สร้างแพลตฟอร์ม Civic Tech ที่ทำงานกับรัฐบาลระดับชาติและท้องถิ่นมาหลายร้อยประเทศทั่วโลก ได้เขียนคู่มือ Measuring Impact in Civic Tech ขึ้นมาจากบทเรียนของทีม ซึ่งก็น่าจะพอใช้แนวทางที่ดี ในการชวนให้พวกเราคิดและตั้งคำถามกันก่อนลงมือสร้างอะไรขึ้นมาสักอย่าง ว่าการลงทุนลงแรงพัฒนา Civic Tech หรือ เทคโนโลยีภาคประชาชนแต่ละโปรเจกต์ขึ้นมา เราจะทำยังไงให้มันไปได้ไกลกว่าแค่การสร้างเครื่องมือที่โชว์+แชร์แล้วจบ แต่อาจไม่ได้สร้างการเปลี่ยนแปลงอะไรในระยะยาว

เพราะเราในฐานะคนทำงาน Civic Tech ต่างก็หวังว่าสิ่งที่พวกเราสร้างขึ้นมานั้น จะสามารถสร้างความโปร่งใส ผลักดันการตัดสินใจและดำเนินการต่างๆ ให้รวดเร็วได้มากขึ้น ทำให้ประชาชนทุกคนเข้าถึงและส่งเสียงได้อย่างเท่าเทียม รวมถึงเป็นอีกแรงที่ช่วยให้พวกเราได้เดินต่อไปข้างหน้า สู่ประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วมที่เราฝันและหวังกันได้อย่างแท้จริง

5 บทเรียนสำคัญจาก Measuring Impact in Civic Tech

1. Define Your Focus : กำหนดเป้าหมายให้ชัดเจน

คำถามว่า “ทำไปทำไม?” อาจจะเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการเริ่มต้นลงมือทำ ไม่ใช่ว่าขี้เกียจหรือไม่อยากทำนะ แต่สิ่งสำคัญคือต้องตระหนักว่า ด้วยความแตกต่างหลากหลายที่มีอยู่ในสังคม ทำให้ไม่มีอะไรที่เป็นสูตรสำเร็จ (One Size Fits All) สำหรับทุกกลุ่มคน พื้นที่ เวลา และวาระอีกต่อไป

การกำหนดเป้าหมายที่ต้องบรรลุให้ชัดเจน ไม่กว้างเกินไป ไม่มากเกินไป ยิ่งความคาดหวังนั้นชัดเจนเท่าไหร่ ยิ่งจะทำให้เทคโนโลยีหรือแพลตฟอร์มที่เราสร้างขึ้นมา เกิดประโยชน์สูงสุดได้แท้จริง

ตัวอย่างวิธีการกำหนดเป้าหมายของ citizenlab : Theory of Change โดยใช้วิธีการง่ายๆ คือให้คนในทีมมานั่งรวมกัน แล้วตอบคำถามที่ว่า “What does success look like?” จากนั้นก็นำสิ่งที่ทุกคนเห็นพ้องต้องกันมาจัดเรียงรูปแบบของการบรรลุเป้าหมายตามเวลา อ่านเพิ่มที่นี่

2. Be Transparent in Data Collection : จริงใจและโปร่งใสในการรวบรวมข้อมูล

ความคิดเห็นและตัวตนของประชาชนที่เข้ามามีส่วนร่วมในแพลตฟอร์ม เป็นกลไกสำคัญมากๆ ในการขับเคลื่อน Civic Tech แต่สิ่งที่สำคัญไม่น้อยกว่ากันคือความโปร่งใส การเคารพความเป็นส่วนตัว จริยธรรม และเจตนาของผู้พัฒนา ดังนั้น เมื่อต้องเก็บรวบรวมข้อมูลของคนอื่น ให้ถามตัวเองและบอกกับผู้ใช้งานอย่างเปิดเผยและจริงใจเสมอว่า “ฉันต้องการอะไร ไปเพื่ออะไร” และที่สำคัญคือ “ข้อมูลเหล่านั้นจะถูกเอาไปใช้ที่ไหน เมื่อไหร่บ้าง” จะไม่ถูกใช้ในทางที่ผิด และถูกส่งต่อให้ถึงมือคนที่เกี่ยวข้องเพื่อไม่ให้เป็นการให้ความเห็นเฉยๆ

ลองคิดภาพว่าคุณเป็นผู้ใช้งานเอง อะไรบ้างที่เราจะอยากรู้ อะไรที่เราจะกังวลใจ ก็ควรจะซื่อสัตย์กับผู้ใช้งานของเรา รวมถึงหลีกเลี่ยงการเก็บข้อมูลที่มีแนวโน้มจะผิดกฎหมายหรือนำมาซึ่งข้อโต้แย้งทางจริยธรรม

3. Don’t Assume High Numbers = High Impact : ตัวเลขสูง ไม่เท่ากับ อิมแพคสูง เสมอไป

แน่นอน.. ถ้าเราสร้างแพลตฟอร์มที่ต้องการการมีส่วนร่วม (Engagement) ทำไมเราจะไม่อยากให้คนเข้ามาดูมาใช้เยอะๆ เพราะตัวเลขอย่างยอดวิว (Views) ยอดคลิก (Clicks) หรือจำนวนคนเข้าเว็บ (Visitors) ก็ดูจะเป็นตัวแทนของการ ‘วัด’ อิมแพคได้ชัดเจนที่สุดแล้ว แต่เราควรเข้าใจว่าการวัดการมีส่วนร่วม (Engagement Rate) โดยเฉพาะใน Partipation Platform นั้นมีอะไรที่มากไปกว่าการวัดจำนวนคลิก ยอดวิว หรือจำนวนคน

ยกตัวอย่างเช่น ถ้าเรารู้ว่าเขาเป็นใคร (Who) เลือกที่จะมีส่วนร่วมอย่างไร (How) เข้ามาดูแล้วทำอะไรต่อ ส่งต่อหรือให้ความเห็นแบบไหนบ้าง น่าจะมีประโยชน์ในการเอาไปใช้งานมากกว่าแค่เพียงจำนวน

ดังนั้น การออกแบบการวัดผลจึงขึ้นอยู่กับเป้าหมายแรกที่ตั้งไว้ บางอย่างอาจะต้องใช้ทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพด้วยซ้ำ

4. Differentiate Between Visible & Invisible Impact : แยกความแตกต่างระหว่างผลกระทบที่มองเห็นได้และมองไม่เห็น

ผลลัพธ์ที่มองเห็นได้ชัดเจนก็คือตัวเลขที่บอกไป ทั้งจำนวนผู้เข้าชม การคลิก หรือการโหวต เป็นตัวบ่งชี้ที่ดีถึงความสำเร็จในระยะสั้นของโครงการ แต่อย่าลืมว่าตัวเลขเหล่านั้น อาจไม่ได้บอกถึงผลกระทบในระยะยาวมากนัก การเก็บรวบรวมข้อมูลเหล่านั้นเพื่อนำไปวิเคราะห์ต่อจึงน่าสนใจมากกว่า

แต่อย่าลืมว่ามันยังมีอิมแพคระยะยาวอยู่ นอกจากคนที่เข้าร่วมแล้ว อาจจะยังมีสิ่งที่เกิดขึ้นต่อเนื่องจากแพลตฟอร์มที่เราสร้างขึ้น ไม่ว่าจะเป็นบทสนทนาหรือการถกเถียงที่เกิดขึ้นในโลกออนไลน์และออฟไลน์ โปรเจกต์ต่อยอดต่างๆ ที่มีสิ่งที่เราสร้างขึ้นเป็นแรงบันดาลใจ คนที่กลับมามีส่วนร่วมกับเราใหม่ในโปรเจกต์หน้าๆ หรือแม้แต่ในเชิงของความรู้สึกหรือความเชื่อต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่งในสังคมที่เปลี่ยนไปจากสิ่งที่เราทำ

การวัดผลอิมแพคระยะยาวอาจจะทำได้ยากกว่า แต่หลายๆ อย่างก็อาจจะแปลงเป็นเมตริกซ์บางอย่าง เพื่อเก็บข้อมูลให้อยู่ในเชิงปริมาณควบคู่ไปกับเชิงคุณภาพได้ และอาจจะทำให้เราเห็นถึงการบรรลุเป้าหมายของเราได้ชัดเจนขึ้น รวมถึงพัฒนาวิธีการทำงาน การสร้างการมีส่วนร่วมในโปรเจกต์ต่อๆ ไปให้ดีขึ้นได้

5. Share stories : แบ่งปันเรื่องราว

Celebrate every win, no matter how small it is.

การตั้งเป้าความสำเร็จและคาดหวังอิมแพคที่ยิ่งใหญ่ เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับทุกๆ โปรเจกต์ของ Civic Tech แต่สิ่งหนึ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือ อย่าลืมชื่นชมความสำเร็จระหว่างทางกับทีม พร้อมกับแบ่งปันผลลัพธ์กับคนอื่นๆ ในสังคม แม้ว่ามันจะเป็นเพียงชัยชนะเล็กๆ น้อยๆ

การบอกเล่าเรื่องราวว่าสิ่งที่คุณสร้างขึ้นมาทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไร สามารถแสดงให้เห็นถึงอิมแพคที่ Civic Tech มีต่อสังคมได้และช่วยให้คอมมูนิตี้ของเราเติบโตอย่างต่อเนื่อง ทำให้ประชาชนรู้สึกตื่นเต้นและมีพลังกับการที่สิทธิและเสียงของเขาได้ถูกรับฟัง รัฐและผู้มีอำนาจก็จะเรียนรู้ที่จะเปิดโอกาสในการมีส่วนร่วมของสาธารณชน

พวกเรา WeVis ก็เป็นหนึ่งในกลุ่มคนที่เชื่อว่า เราสามารถเพิ่มอำนาจและการมีส่วนร่วมของประชาชนทุกคนได้ ผ่านเทคโนโลยีและการเปิดเผยข้อมูล และ Civic Tech จะเป็นหนึ่งในความหวัง.. ของการสร้างประชาธิปไตยแห่งอนาคตของประเทศไทย

WeVis is a civic technology aiming to empower people to reclaim an active role in political life through technology and open data. We curate, analyze and visualize any relevant data to make democracy more open and more transparent, encouraging people to express their opinions and make better decisions.

5 เรื่องที่ควรรู้.. ก่อนลงมือพัฒนา Civic Tech was originally published in WeVisDemo on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.