Color Graphics Adapter
CGA (ang. Color Graphics Adapter; także Color/Graphics Monitor Adapter) – jeden ze standardów kart graficznych dla komputerów z rodziny IBM PC[1][2], wprowadzony obok MDA wraz z pierwszym komputerem rodziny IBM PC w 1981 roku[2][3][4].
Oryginalna karta IBM CGA została zbudowana na kontrolerze Motorola 6845[1][2] i zawiera 16 kB pamięci obrazu[3] (display buffer) mapowanej w przestrzeni adresowej od B8000
Karta udostępnia wyjście bezpośrednie (direct drive) w standardzie TTL (złącze 9-pin D-Sub: sygnały R, G, B, bit intensywności oraz synchronizacje pozioma i pionowa) oraz wyjście kompozytowe (gniazdo typu phono/RCA; sygnał wideo o amplitudzie ok. 1,5 Vpp)[6.2]. Przewidziano także złącze dla zewnętrznego modulatora RF (do podłączenia telewizora) oraz interfejs pióra świetlnego[6.2].
W trybie alfanumerycznym karta pracuje w rozdzielczościach 40×25 (dla telewizorów i monitorów o niższej rozdzielczości) oraz 80×25 (dla monitorów o wyższej rozdzielczości); znaki są definiowane w polu 8×8 punktów i przechowywane w generatorze znaków w pamięci ROM (8 kB), a wybór jednego z fontów realizowany jest sprzętowo zworką (jumper)[6.1]. W trybie barwnym dostępnych jest 16 kolorów pierwszego planu i 8 kolorów tła na znak oraz miganie na poziomie pojedynczego znaku[6.1]. Każda pozycja znaku na ekranie zajmuje dwa bajty (kod znaku i bajt atrybutu), co umożliwia przechowywanie do 8 stron ekranu w trybie 40×25 oraz do 4 stron w trybie 80×25 w pamięci adaptera[6.1][5].
Źródła polskojęzyczne z lat 80. i 90. opisywały CGA jako jeden z podstawowych standardów kart graficznych w komputerach zgodnych z IBM-PC[3][7].
Tryby graficzne
[edytuj | edytuj kod]
Może pracować w dwóch podstawowych trybach:[3]
- Znakowym (alfanumerycznym, A/N) w rozdzielczościach:
- Graficznym (APA), obejmującym m.in.:
- 160×100, do 16 kolorów (tryb niskiej rozdzielczości; wymaga 8000 bajtów pamięci i nie jest wspierany przez ROM/BIOS – wymaga specjalnego programowania i jest zestawiany na bazie trybu A/N 40×25)[6.3],
- 320×200, 4 kolory jednocześnie (wymaga 16000 bajtów pamięci; 4 piksele na bajt, wybór zestawu barw jest kontrolowany rejestrami wyboru koloru)[6.3][6.4][9],
- 640×200, czarno-biały (wymaga 16000 bajtów pamięci)[6.3][7][8].
W trybie A/N znaki są pobierane z generatora znaków w ROM i mają pole 8×8 punktów; w trybie graficznym (APA) obraz jest pobierany bezpośrednio z pamięci obrazu mapowanej w przestrzeni adresowej od B80003D83D93DA3D43D5
Karty CGA zostały zastąpione kartami EGA (IBM EGA: 2 sierpnia 1984), przy czym aplikacje korzystające z interfejsu BIOS były co do zasady zgodne z EGA[10].
- Porównanie trybów graficznych CGA
-
320 × 200 w palecie 4 kolorów 0 -
320 × 200 w palecie 4 kolorów 0 niska intensywność -
320 × 200 w palecie 4 kolorów 1 -
320 × 200 w palecie 4 kolorów 1 niska intensywność -
320 × 200 w palecie 4 kolorów 3 -
320 × 200 w palecie 4 kolorów 3 niska intensywność -
640 × 200 w palecie 2 kolorów -
160 × 100 w palecie 16 kolorów -
Kolory kompozytowe (640 × 200) -
Kolory kompozytowe (320 × 200) -
Kolory kompozytowe (320 × 200)
Palety kolorów
[edytuj | edytuj kod]| Wszystkie 16 kolorów możliwe do wyświetlenia w trybie znakowym | |
|---|---|
| 0 – czarny #000000 |
8 – (ciemny) szary #555555 |
| 1 – niebieski #0000AA |
9 – jasny niebieski #5555FF |
| 2 – zielony #00AA00 |
10 – jasny zielony #55FF55 |
| 3 – niebiesko-zielony #00AAAA |
11 – jasny niebiesko-zielony #55FFFF |
| 4 – czerwony #AA0000 |
12 – jasny czerwony #FF5555 |
| 5 – fioletowy #AA00AA |
13 – różowy #FF55FF |
| 6 – brąz (pomarańcz) #AA5500 |
14 – żółty #FFFF55 |
| 7 – biały (jasny szary) #AAAAAA |
15 – jasny biały #FFFFFF |
| 4-kolorowa paleta trybu graficznego #1 | ||
|---|---|---|
| podstawowy | 5 – fioletowy | |
| 3 – niebiesko-zielony | 7 – biały (jasny szary) | |
| 4 kolorowa paleta trybu graficznego #2 | ||
| podstawowy | 4 – czerwony | |
| 2 – zielony | 6 – brąz (pomarańcz) | |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b IBM Color/Graphics Monitor Adapter [online] [dostęp 2024-02-08] (ang.).
- ↑ a b c International Business Machines Corporation 1981-08 ↓, s. 2-46.
- ↑ a b c d Zenon Rudak. Kolorowa karta graficzna (CGA). „Komputer”. 7/87 (16), s. 34-35, lipiec 1987. ISSN 0860-2514. [dostęp 2026-03-08].
- ↑ Paweł Pilarczyk. Od MDA do trójwymiaru. „Enter”. 2/2001, s. 34-35, luty 2001. [dostęp 2026-04-03].
- ↑ a b c International Business Machines Corporation 1981-08 ↓, s. 2-60 – 2-61.
- ↑ International Business Machines Corporation, IBM Personal Computer: Technical Reference (publication 6025008), International Business Machines Corporation, sierpień 1981 [dostęp 2026-03-02] (ang.).
- ↑ a b Paweł Borkowski. Gra w karty (graficzne). „Bajtek”, s. 24–25, 1992-01. Spółdzielnia „Bajtek”. ISSN 0860-1674. [dostęp 2025-11-14]. (pol.).
- ↑ a b c Podręcznik: Karty graficzne | eSezam [online], esezam.okno.pw.edu.pl [dostęp 2024-02-08].
- ↑ Historia [online], gpu-prezentacja.prv.pl [dostęp 2024-02-08].
- ↑ International Business Machines Corporation, Technical Reference: Options and Adapters, Volume 2, International Business Machines Corporation, kwiecień 1984, 10 (IBM Enhanced Graphics Adapter, August 2, 1984); 75 [dostęp 2026-03-02] (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- International Business Machines Corporation: IBM Personal Computer: Technical Reference (publication 6025008). International Business Machines Corporation, 1981-08. [dostęp 2026-03-08]. (ang.).
