İçeriğe atla

Lozan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Başlığın diğer anlamları için Lozan Antlaşması sayfasına bakınız.
Lozan
Belediye
Lausanne
Cenevre Gölü'nden Lozan
Lozan bayrağı
Bayrak
Lozan arması
Arma
İsviçre üzerinde Lozan
Lozan
Lozan
Lozan'nin İsviçre'deki konumu.
Ülkeİsviçre İsviçre
KantonVaud
İlçeLozan
İdare
 • Belediye BaşkanıGrégoire Junod (SP)
Yüzölçümü
 • Toplam41.37 km²
Rakım526 m
En yüksek nokta935 m (3.067 ft)
En alçak nokta372 m (1.220 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam139.111
 • Yoğunluk3,400/km²
Zaman dilimiUTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU)UTC+02.00 (OAYS)
Posta kodu
1000-1018
Resmî site
www.lausanne.ch

Lozan (Lausanne), İsviçre'nin Fransızca konuşulan Vaud kantonunun başkenti ve en büyük şehridir. Olimpiyat başkenti olan Lozan, Cenevre Gölü kıyısında, Jura Dağları ile Alpler arasında yaklaşık yarı yolda yer alan ve gölün karşısında Fransız kasabası Évian-les-Bains'e bakan tepelik bir şehirdir. Lozan, en yakın büyük şehir olan Cenevre'nin 51,7 kilometre (32 mil) kuzeydoğusunda (kuş uçuşu) yer almaktadır. İsviçre Federal Yüksek Mahkemesi Lozan'da toplanır, ancak ülke için fiili başkent değildir.

Lozan belediyesinin nüfusu yaklaşık 150.000'dir ve bu da onu Basel, Cenevre ve Zürih'ten sonra İsviçre'nin dördüncü büyük şehri yapmaktadır; tüm yerleşim alanı ise yaklaşık 420.000 nüfusa sahiptir (Ocak 2019 itibarıyla). Lozan-Cenevre metropol alanı (Vevey-Montreux, Yverdon-les-Bains, Valais ve yabancı bölgeler dahil), genellikle Arc lémanique olarak adlandırılır ve 2017 yılında 1,3 milyondan fazla nüfusa sahipti ve İsviçre'nin en hızlı büyüyen bölgesidir.

Başlangıçta göl kıyısında bir Kelt ve Roma yerleşimi olan Lozan, 12. yüzyılda inşa edilen Notre Dame Katedrali'nin eteklerinde bir kasaba haline geldi.

Ancak 20. yüzyılda Lozan, Uluslararası Olimpiyat Komitesi'ne (şehri 1994'ten beri "Olimpiyat Başkenti" olarak tanıyor), Spor Tahkim Mahkemesi'ne ve yaklaşık 55 uluslararası spor derneğine ev sahipliği yaparak uluslararası sporun merkezi haline geldi. Ünlü bir şarap yetiştirme bölgesinde yer almaktadır. 28 istasyonlu metro sistemiyle Lozan, hızlı transit sistemine sahip dünyanın en küçük şehridir. Lozan, 2020 Kış Gençlik Olimpiyatları'na ev sahipliği yaptı.

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]

Daha önceleri Keltlerin yerleşim alanı olan, bugün ise Vidy ve Ouchy semtlerinin bulunduğu göl kenarındaki bölgeye Romalılar tarafından bir askeri kamp kurulmuş ve buraya Lousanna adı verilmiştir. Bu bölgenin yukarısında 'Lausodunon' ya da 'Lousodunon' adıyla bilinen bir kale bulunmaktaydı. İmparatorluğun yıkılmasından sonra güvenliğin azalması, Lozan'ı tepelik olduğu için savunması daha kolay olan şimdiki merkezine taşınmaya zorladı. Zamanla bir şehir haline dönüşen Lozan, Savoya Dükalığı ve Lozan piskoposu tarafından idare edilmekteydi. Şehir, 1536'den 1798'a kadar Bern hakimiyeti altında kalmıştır. Bu dönemde, katedraldeki asma halılar gibi birçok değerli eşya ve hazine kalıcı olarak uzaklaştırılmıştır. Napolyon savaşları esnasında şehrin statüsü değişir. 1803'te yeni kurulan Vaud kantonunun başkenti olur ve bu kanton İsviçre Federasyonu'na katılır. 1950'lerden 1970'lere kadar çok sayıda İtalyan şehre göç eder, çoğunlukla Renens mahallesine yerleşirler ve yerel yemek tarzlarının değişmesine sebep olurlar.

Lozan çok sakin bir şehirdir, 1960'ların sonu 1970'lerin başında bazı protestolarda gençler polisle çatışırlar; bu da 'Lausanne bouge' (Lozan kımıldıyor) mottosunu doğurur. Bundan sonraki en önemli protesto yüksek sinema ücretlerine karşı yapılmıştır ve ondan sonra şehirde bir daha olay olmaz, şehir gürültüsüz ve sakin olan kendi haline döner.

Uluslararası Olimpiyat Komitesi 1992'de kış olimpiyatlarının Lozan'da yapılmasının kabulü için halk oylaması düzenlediğinde, Lozanlılar beklenmedik bir karar verip reddeder. Şehrin önde gelenleri sonucun 'evet' olacağına o kadar emindirler ki, önceden hazırladıkları şampanya törenini iptal etmek zorunda kalırlar.

Coğrafya

[değiştir | kaynağı değiştir]

Lozan bölgesinin en önemli coğrafi özelliği Cenevre Gölü'dür (Fransızca Lac Léman). Lozan İsviçre platosunun güney yokuşunda inşaat edilmiştir, Ouchy'deki göl kenarı ile Epalinges ve Le Mont-sur-Lausannea bitişik kuzey kenarı arasında 500 metrelik bir yükseklik farkı vardır. Lozan çarpıcı bir göl manzarasına sahiptir.

Genel güney yokuş düzenlemesi ile beraber, şehrin merkezine eski bir ırmak Flon'un yatağı bulunur, ırmağın üstü 19. yüzyılda kapatılmıştır. Eski ırmak şehrin ortasında geçen bir uçurum oluşturur, şimdiki Rue Centrale sokağını takip eder ve üzerinden birbirine yakın semtleri bağlamak için birçok köprü geçer.

Ziyaretçilerin şehrin hangi seviyesinde olduklarını ve nereye gitmek istediklerini anlamak için yükseklik farkını göze almaları gerekir, aksi takdirde kendilerini gitmek istedikleri sokağın 10 metre altında veya üstünde bulabilirler. Flon aynı zamanda uçurumun içinde bulunan Metro istasyonun ismidir.

Lozan'ın yanında Lavaux (doğu taraf) ve la Côte (batı taraf) adındaki şarap üretim bölgeleri bulunur .

Demografi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediye sınırları içinde devamlı ikamet edenlerden oluşan Lozan nüfusu (31 Aralık 2018 nüfus tahmini itibarıyla) 139,111 kişi olup nüfus yoğunluğu 3,400 kişi/km2dur. Böylece belediye sınırları içinde Lozan nüfus itibarıyla İsviçre'nin dördüncü büyük şehri olmaktadır. Varoşları ile birlikte Lozan (grand Lausanne) nüfusu 336,400 kişiye ulaşır.[1] Lozan-Cenevre büyük metropoliten bölgesinin nüfusu ise 1.2 milyon kişiyi aşkındır.

Belediye sınırları içinde Lozan şehrinin nüfus sayımı verilerine göre tarihsel nüfus gelişmesi şu grafik ve tabloda özetlenmiştir:

Image

Belediye sınırları içindeki Lozan şehri nüfusunun değişik konuşma dilleri; bağlı oldukları din ile mezhep ve İsviçreli olup olmadıkları itibarıyla sınıflandırılmasının tarihsel gelişmesi şu "Tarihî Nüfus Verileri" tablosunda incelenebilir:

Ulaşım

[değiştir | kaynağı değiştir]
Image
Lozan'ın yeni m² metrosunu 1/10 ölçüdeki maketi, Paris hat 14 ile aynıdır.

Toplu taşıma

[değiştir | kaynağı değiştir]

Toplu Taşıma Lozan'da otobüs ve metro'yu kapsar (bunları işleten şirket [2]), ulusal ve bölgesel tren hatları (CFF,[3] tarafında işletilir). Şehir içindeki toplu taşıma araçların çoğu trolleybüsdür.

Lozan 2008'de m² hattın açılışı ile İsviçre'nin lastikli metrosu olan ilk şehri olacaktır. Taşıt Paris Metro Line 14'nin bir kısa versiyonu olacaktır.

Karayolları

[değiştir | kaynağı değiştir]

Lozan doğusunda A1 otoyoluna (Cenevre - Zürih ekseni) ve kuzey ve doğusunda A9 (İtalya'ya gider)a bağlıdır, iki otoyol şehrin kuzeybatısında çatallaşır.

Eğitim

[değiştir | kaynağı değiştir]

Lozan, bilhassa turizm ve mühendislik alanlarında dünya çapında önder olan öğretim müesseselerine sahiptir,

Kültür

[değiştir | kaynağı değiştir]
Image
Notre-Dame de Lausanne Katedrali
Image
Cenevre Gölüne bakan Proménade d'Ouchy, Lozan

Orchestre de Chambre de Lausanne ve Ensemble Vocal de Lausanne farklı çeşitli müzik faaliyetleri gösterirler. Ensemble Vocal'ın yönetmenliğini uzun zamandır Michel Corboz yapar.

Her yaz, "Şehir festivali" ya da "Festival de la Cite" Haziran'ın başında düzenlenir. Film festivalleri de vardır, Bach festivali "Le Festival et Concours Bach de Lausanne" hep "La Nuit de Musées" (Müzeler gecesinden) sonra sonbaharda yer alır.

Lozan'da Béjart Ballesini ağırlar, biraz da alternatif kültür de bulunur.

Müzeler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Lozan'da çok müze vardır:


Resimler

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Şehir
    Şehir
  • Şehir
    Şehir
  • Cenevre Gölü
    Cenevre Gölü
  • Lavaux'daki üzüm bağları
    Lavaux'daki üzüm bağları
  • Şehrin eski kısmı
    Şehrin eski kısmı
  • Palais de Beaulieu
    Palais de Beaulieu
  • Tren istasyonu
    Tren istasyonu
  • Bel-Air kulesi
    Bel-Air kulesi
  • Lozan Üniversitesi müze ve kütüphanesi
    Lozan Üniversitesi müze ve kütüphanesi
  • Lozan'da katedral]]
    Lozan'da katedral]]
Image
Image
Geceleyin Lozan Panoraması. Sauvabelin Park'ından
Image
Image
Lozan havadan

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ Swiss Federal Statistical Office : Population Size and Population Composition : Agglomerations : Permanent Resident Population ın Urban and Rural Areas
  2. ^ http://www.t-l.ch/ 19 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  3. ^ http://www.leb.ch/24 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.), gemiler ise (http://www.cgn.ch/4 Mart 2000 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
Image
Wikimedia Commons'ta Lozan ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Lozan&oldid=36897665" sayfasından alınmıştır