صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۸۸٬۴۹۲ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

مسجد جامع اصفهان که به مسجد جامع عتیق و مسجد جمعه اصفهان نیز مشهور است، یکی از بناهای تاریخی اصفهان در ایران است که قدمت آن به سدهٔ دوم هجری قمری بازمی‌گردد. این مسجد در اندازه‌ای کوچک و متناسب با جمعیت اصفهان در سال ۱۵۶ هجری قمری/۷۷۷ میلادی ساخته شد و باعث رشد شهرنشینی شد. در سال ۲۲۶ ه‍.ق/۸۴۶ م به فرمان معتصم خلیفه عباسی، مسجد پیشین تخریب و بنایی ستون‌دار به همراه سقفی چوبی جایگزین آن شد که کماکان قسمتی از ستون‌ها و دیوارهای آن باقی مانده است. مهم‌ترین تغییرات مسجد در دوران سلجوقی صورت گرفت؛ معماران این دوره از الگوی «مسجد عربی» فاصله گرفتند و با ساخت چهار ایوان در ضلع‌های شمالی، جنوبی، شرقی و غربی، سبکی جدید پدید آوردند که به «مسجد ایرانی» معروف شد. در ربیع‌الاول ۵۱۵ ه‍.ق این مسجد توسط اسماعیلیان به آتش کشیده شد و بعدها دوباره مورد بازسازی و ترمیم قرار گرفت. در سده‌های بعد و در دوره‌های ایلخانی، مظفری، تیموری، صفوی و قاجار نیز این مسجد تغییرات مهمی را از سر گذراند. مسجد جامع اصفهان ابتدا از خشت خام ساخته شده‌بود اما به خاطر پایداری آجر، سرعت ساخت بالا و برخی عوامل دیگر، در بازسازی آن از آجر استفاده کردند. طاق‌های چشمه‌ای، ایوانهای چهارگانه، سردرها، جرزهای آجری و تزئینات متفاوتی که متناسب با معماری هر دوره از تاریخ ایران و در سبک‌های خراسانی (یا عربی) و رازی در این مسجد به کار برده شده، اثری را پدیدآورد که الگویی برای مساجد ایران و حتی مناطق مسلمان‌نشین دیگر محسوب می‌شود. تیموریان و صفویه هم اثر خود را بر مسجد ساخته‌اند. خصوصاً صفه یا ایوان مظفری که به آن مدرسه مظفری هم گفته می‌شود، کتیبه‌هایی از دوران هفت‌ساله حکمرانی محمود و اشراف افغان دارد. آل اینجو و آل مظفر یادگارهای بزرگی بر مسجد باقی مانده است.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… با وجود آنکه باستان‌شناسان حرفه‌ای آثار او را جعلی می‌دانستند، کاشف نوجوان دست‌ساخته‌های گلوزل توانست شکایت افترای خود را علیه یک باستان‌شناس مشهور به پیروزی برساند؟ (در تصویر)
… خط راه‌آهن تهران–مشهد از میانهٔ محوطهٔ پیشاتاریخی تپه‌حصار دامغان می‌گذرد؟
… تئودور روزولت در ۴۲ سالگی به ریاست‌جمهوری ایالات متحده رسید و جوان‌ترین فردی است که تاکنون این سمت را بر عهده گرفته است؟
… در فراخوان‌ها و موعظه‌های مرتبط با جنگ‌های صلیبی، اغلب چنین تصریح می‌شد که زنان نباید به همراه نیروهای صلیبی عازم سرزمین مقدس شوند، چرا که آن‌ها «دهان‌های بیهوده» یا عاملی برای تشویق به گناه و مسائل جنسی به شمار می‌آمدند؟
… ۵۵٪ از اکسیژن تولید شده تجاری در دنیا برای ذوب سنگ آهن جهت تولید فولاد مصرف می‌شود؟
… کنت‌نشین ادسا تنها دولت صلیبی در اوترمر یا سرزمین‌های آن سوی دریاها بود که هیچ دسترسی‌ای به دریا نداشت و کاملاً در خشکی قرار گرفته بود؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۱۳ شهریور ۱۴۰۵ خورشیدی) ۱٬۰۸۸٬۴۹۲ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

هاکون هشتم

هارالد پنجم، پادشاه نروژ در ۸۹ سالگی درگذشت و هاکون هشتم (در تصویر)، جانشین او شد.
یایویی کوساما، هنرمند معاصر ژاپنی، در ۹۷ سالگی درگذشت.
راتکو ملادیچ، افسر نظامی صرب بوسنی و جنایتکار جنگی محکوم، در ۸۴ سالگی در زندان درگذشت.
در پی وقوع سیل ناگهانی در نواحی راسوا و نواکوت نپال و در امتداد مرز چین و نپال بیش از ۸۰۰ نفر کشته و هزاران نفر زخمی و مفقود شدند.

یادبودها

امروز: جمعه، ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ میلادی برابر ۱۳ شهریور ۱۴۰۵ هجری خورشیدی و ۲۱ ربیع‌الاول ۱۴۴۸ هجری قمری (UTC)

در پاکستان: انتخابات ریاست‌جمهوری (۲۰۱۸)، در ایران: روز تعاون، بزرگداشت ابوریحان بیرونی

رویدادها

۱۷۸۱ - با استقرار ۴۴ مهاجر اسپانیایی در مجاورت یک روستای سرخپوست‌نشین، لوس آنجلس که بعدها دومین شهر پرجمعیت ایالات متحده شد، عملاً پایه‌گذاری گردید.
۱۸۷۰ - ناپلئون سوم، که نخست به عنوان رئیس‌جمهور (۵۲–۱۸۵۰) و سپس امپراتور (۷۰–۱۸۵۲)، بر کشور فرانسه حکمرانی می‌کرد، از سلطنت خلع شد و جمهوری سوم فرانسه برقرار گردید.
۱۸۸۶ - آخرین جنگ بزرگ دولت آمریکا با بومیان این کشور با تسلیم قبیله آپاچی به رهبری جرونیمو پایان یافت.

زادروزها

۱۷۶۸ - زادروز فرانسوا-رنه دو شاتوبریان (در تصویر)، نویسنده، شاعر و سیاست‌مدار فرانسوی
۱۸۲۴ - زادروز آنتون بروکنر، آهنگساز و نوازندهٔ ارگ اتریشی
۱۸۹۶ - زادروز آنتونن آرتو، نویسنده، شاعر و مقاله‌نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه
۱۹۱۳ - زادروز کنزو تانگه، معمار ژاپنی
۱۹۴۹ - زادروز کارو لوکاس دانشمند ایرانی ارمنی‌تبار
۱۹۸۱ - زادروز بیانسه خواننده آمریکایی
۱۹۸۵ - زادروز رائول آلبیول بازیکن فوتبال اسپانیایی

درگذشت‌ها

۱۳۵۵ - درگذشت محسن هشترودی ریاضی‌دان، فیلسوف و شاعر ایرانی.
۱۰۶۳ - درگذشت طغرل بیک از پادشاهان دودمان سلجوقی در ری.
۱۱۳۱ - درگذشت خیام فیلسوف، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و رباعی سرای ایرانی در دورهٔ سلجوقی.
۱۷۹۸ - درگذشت لوییجی گالوانی، دانشمند، پزشک و فیزیک‌دان ایتالیایی قرن هجدهم.
۱۹۰۷ - درگذشت ادوارد گریگ آهنگ‌ساز و نوازندهٔ پیانو اهل نروژ
۱۹۶۳ - درگذشت روبر شومان نخست‌وزیر فرانسه بین ۱۹۴۷ تا ۱۹۴۸
۱۹۶۵ - درگذشت آلبرت شوایتزر پزشک، فیلسوف، عالم الهیات پروتستانیسم و موسیقی‌دان آلمانی، برندهٔ جایزه صلح نوبل سال ۱۹۵۲
۱۹۸۹ - درگذشت ژرژ سیمنون، نویسنده بلژیکی
۲۰۰۶ - درگذشت استیو ایروین فعال محیط زیست استرالیایی
۲۰۰۶ - درگذشت جیاچنتو فاکتی بازیکن فوتبال اهل ایتالیا

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای سپتامبر – یادبودهای بیشتر…