Hayani
Muḓi, kana vhudzulo, ndi fhethu hune muthu a dzula hone lwa tshoṱhe. Hu nga vha mudi wa muthu muthihi kana vhathu vhanzhi vhane vha dzula henefho, khathihi na zwipuka zwo fhambanaho zwine zwa vha na khonani . Mahaya a ṋea zwikhala zwo tsireledzeaho, sa tsumbo kamara ya u edela, u lugiselela zwiḽiwa, u ḽa, na mutakalo wavhuḓi khathihi na u ṋea zwikhala zwa mushumo na u ḓimvumvusa u fana na u shuma kule, u guda, na u tamba.
Zwivhumbeo zwa muvhili zwa mahaya zwi nga vha zwi sa shanduki sa nnḓu kana fulethe, zwi tshimbilaho sa tshikepe tsha nnḓu, kharavani kana yurt kana zwa digiṱali sa tshikhala tsha vhukuma. Sia ḽa ‘haya’ ḽi nga dzhielwa nṱha kha zwikalo zwoṱhe; u bva kha tshikalo tshiṱuku tshi sumbedzaho zwikhala zwa tsini zwa vhudzulo ha muthu nga eṱhe na fhethu ho ṱanganaho nae u ya kha tshikalo tshihulwane tsha fhethu ha dzingu u fana na ḓorobo, muḓana, ḓorobo, shango kana pulanete .