Of je nu opdracht- of werknemer, opdracht- of werkgever, stagiair of vrijwilliger bent, voor iedereen is een ander thema belangrijk. Welke thema’s zijn voor jou belangrijk en hoe zou je er naartoe willen werken?
Professionele ontwikkeling
Hoe draag je bij aan de ontwikkeling en groei van jezelf en van alle mensen met wie je werkt?
- Structurele feedback (intervisie, coaching, buddies, etc)
- Groei- en ontwikkelpaden voor medewerkers
- Andere ontwikkeling zoals netwerk uitbreiden, inspiratie, evenementen bijwonen
- Ruimte voor creativiteit en ideeën voor de organisatie
- Bij- of nascholing
Het is belangrijk om de professionele kennis en vaardigheden van jezelf te blijven ontwikkelen. Denk als werk- of opdrachtgever ook na over de professionele ontwikkeling van al je medewerkers, stagiairs en vrijwilligers. Gun jezelf en je werk- en opdrachtnemers de tijd en aandacht voor reflectie op eigen functioneren, ambities en scholing.
Duurzaamheid
Hoe zorgen we dat iedereen die binnen de sector werkt een duurzame loopbaan kan opbouwen en behouden?
• Inzetbaarheid van alle werkenden
• Duurzaam met kennis en ervaring omgaan
• Wet- en regelgeving rondom duurzaamheid
• Tijd en aandacht voor reflectie op eigen functioneren, ambities en scholing
• Duurzame planeet (Hoe beperken we de impact van ons werk op de planeet?)
Duurzaamheid wil zeggen dat creatieve professionals worden gestimuleerd en aangemoedigd om aan een duurzame loopbaan te bouwen. Zo wordt het hoge niveau en potentieel van de culturele en creatieve sector behouden. Dit betekent bijvoorbeeld toekomstgericht beleid, gericht op de groei en ontwikkeling van professionals om de potentie en motivatie van alle werkenden in de sector op lange termijn te waarborgen. Ook scholing, HR-beleid en afspraken over verzekering en pensionen vallen onder duurzaamheid. Een veilige en gezonde werkomgeving moet geboden worden. Ook wordt er verantwoordelijkheid genomen voor mogelijke milieueffecten van het eigen handelen en gezocht naar mogelijkheden om duurzaam en circulair te werken.
Gezond en veilig werken
Is de werkomgeving een plek waar iedereen veilig, gezond en duurzaam kan blijven werken?
• Omgaan met werkdruk en overuren.Aandacht voor voorkomen Burn-out klachten
• Vakantie en verlofdagen
• Respectvolle omgang tussen collega’s
• Verplichte verzekeringen voor werknemers, stagiairs en vrijwilligers
• Veilige werkomgeving (arborichtlijnen)
• Protocol voor ongewenste omgangsvormen en integriteitsschendingen
• Beschikbaarheid van een vertrouwenspersoon
Gezond en veilig werken betekent het creëren van een werkomgeving waarin medewerkers, stagiairs, vrijwilligers en zelfstandigen zich zowel fysiek als mentaal goed voelen en zich kunnen ontwikkelen. Het gaat om het voorkomen van overbelasting, stress en burn-out, het beperken van de kans op ongelukken en het tegengaan van ongewenst gedrag. Een gezonde en veilige werkcultuur draagt bij aan duurzaam werken en het welzijn van iedereen op de werkvloer.
Werkgevers zijn verplicht te zorgen voor een veilige werkplek volgens de Arbo-wetgeving en de Arbeidstijdenwet, met aandacht voor werkdruk, rusttijden, overwerk en respectvolle omgangsvormen. Daarnaast moeten werkgevers hun werknemers, stagiairs en vaak ook vrijwilligers verzekeren tegen risico’s zoals ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. Ook zorgen werkgevers voor passende verlofregelingen en pensioenopbouw waar van toepassing.
Voor zelfstandige opdrachtnemers geldt dat jij in principe zelf verantwoordelijk zijn voor hun verzekeringen, pensioen en een gezonde manier van werken. Opdrachtgevers kunnen hier wel aan bijdragen, bijvoorbeeld door een reëel honorarium of een opslag die ruimte biedt voor verzekeringen, scholing en duurzame inzetbaarheid.
Naast fysieke veiligheid hoort bij een gezonde werkomgeving ook duidelijke protocollen voor ongewenst gedrag en de beschikbaarheid van een vertrouwenspersoon. Opdrachtergevers en opdrachtnemers moeten risico’s op de werkvloer inventariseren, bespreken en waar nodig maatregelen nemen. Hulpmiddelen zoals zelfinspectietools kunnen hierbij helpen. Zo ontstaat een werkomgeving waarin iedereen gezond, veilig en met plezier kan blijven werken.
Toezicht en transparantie
Hoe wordt toezicht binnen jou organisatie gewaarborgd? Hoe geef je inzicht in je financiën en besluitvorming aan anderen? Is de financiële verantwoording voor iedereen transparant?
• Toepassen van deGovernanceCode Cultuur
• Goed en eerlijk bestuur
• Continuïteit, vertrouwen en legitimiteit van organisaties
• Financiële verantwoording is helder
• Financiën worden gedeeld met betrokkenen
Toezicht en transparantie zijn essentieel voor een eerlijke en betrouwbare culturele sector. Transparantie betekent openheid over beleid en bedrijfsvoering, met name over financiën, projectbudgetten, tarieven, beloningen en functie-inhoud. Door duidelijk te zijn over tarieven en de keuzes die daaraan ten grondslag liggen, wordt ongelijkheid op de arbeidsmarkt tegengegaan en wordt voorkomen dat kunst en cultuur structureel onder de marktprijs worden geproduceerd. Voor opdrachtnemers geldt dat zij hun eigen tarief bepalen, maar zichtbaarheid van werken onder gangbare richtlijnen beïnvloedt ook de bredere arbeidsmarkt en verwachtingen van opdrachtgevers en financiers.
Toezicht binnen organisaties wordt geborgd door goed bestuur en transparante besluitvorming, onder andere via de Governance Code Cultuur. Deze code biedt richtlijnen voor verantwoord bestuur en toezicht en draagt bij aan vertrouwen, legitimiteit en continuïteit van culturele organisaties. Naleving van de Governance Code is vaak een voorwaarde voor subsidie en organisaties leggen hierover publiekelijk verantwoording af, bijvoorbeeld in hun jaarverslag. Kennis van deze code is daarom belangrijk voor iedereen die werkzaam is in de sector.
Zichtbaarheid en erkenning
Betaal je altijd de rechthebbende wanneer je het werk van iemand anders gebruikt? Zorg je er zelf voor dat jouw werk beschermd is en dat je erkenning krijgt voor je werk?
• Betaling voor rechten
• Eerlijke erkenning voor werk/bijdragen
• Eigen auteursrechten bewaken
Als werkgever krijg je op verschillende manieren met auteursrecht te maken. Of iemand in dienst bij jouw organisatie maakt een origineel werk waarvan je als werkgever de rechten krijgt. Of jouw organisatie wil het werk van een ander gebruiken. Afhankelijk van je functie kan je als werknemer, als maker, uitvoerend kunstenaar of als gebruiker te maken krijgen met auteursrecht.
Voor beginnende kunstenaars en andere creatieven is het vaak erg belangrijk dat zij credits krijgen voor het werk dat zij hebben gemaakt. Door hun bijdrage expliciet te benoemen, zodat zij daar weer verder mee kunnen in hun carrière. Zeker wanneer meerdere creatieven aan 1 project werken, kan daar onduidelijkheid over ontstaan. Maak hier voorafgaand aan ieder project goede en transparante afspraken over.
Werken aan fair practice
Wordt er genoeg tijd en aandacht aan fair practice besteed binnen de organisatie? Vraag je als opdrachtnemer zelf wel eens om feedback of leg je evaluatie-momenten met je opdrachtnemer vast?
• Een jaarlijks gesprek over de fair practice (met alle mensen met wie je werkt)
• Lid worden van branchevereniging, kunstenbond, belangenvereniging of ander netwerkoverleg
• Delen van expertise met anderen
• Bijwonen van workshops en lezingen
Om de Fair Practice Code succesvol in praktijk te brengen is het van belang dat werkgevers en werknemers doorlopend uitwisselen wat goed werkgeverschap en goed werknemerschap voor hen betekent. Dat creëert wederzijds begrip voor de positie waar de ander zich in bevindt en helpt om de samenwerking te professionaliseren. Hoe bespreek je verbeterpunten op een manier die voor beide partijen prettig en constructief is? Feedback is een hulpmiddel om de ander te laten zien wat jij hebt waargenomen, wat het effect is en wat jij ermee wilt. Werk je samen met opdrachtnemers of -gevers? De afronding van een opdracht creëert een goed moment om de samenwerking te evalueren.
Diversiteit & inclusie
Hoe kun je je organisatie voor iedereen toegankelijk maken?
• Toepassen van Code Diversiteit & Inclusie
• Toegankelijkheid voor mensen met een beperking
• Proactief diversiteit in kandidaten zoeken, inclusieve sollicitatieprocedures
• Verwelkomende werkomgeving voor iedereen
• Respectvolle omgang tussen collega’s
• Mogelijkheid tot melden van ongewenst gedrag
• Vakantie en verlofdagen (bv ouderschapsverlof)
De sector wil en moet meer ruimte bieden aan iedereen en is gebaat bij een betere afspiegeling van de bevolkingssamenstelling. Het gaat hierbij niet alleen over culturele of etnische achtergrond, maar ook over gender, seksuele geaardheid, leeftijd, kennis en vaardigheden en sociaaleconomische achtergrond. De Code Diversiteit & Inclusie geldt als leidraad.
Eerlijke vergoeding
Krijg jij eerlijk betaald? Krijgen jouw opdracht- of werknemers een eerlijke vergoeding voor hun werk?
• Fair pay; cao’s en richtlijnen
• Fair share van alle middelen
• Groei en inflatie
• Naar ervaring en verantwoordelijkheid
• Solidariteit; naar marktwaarde betalen en offreren
• Eerlijke arbeidsrelaties met ZZP’ers, stagiairs en vrijwilligers
• Afspraken vastleggen
Over vergoedingen kunnen opdrachtgevers en -nemers afspraken maken met behulp van een collectieve arbeidsovereenkomst (cao). Soms is er (nog) geen cao beschikbaar en moet je zelf een salaris bepalen, mogelijk met behulp van een vergelijkbare cao. De Kunstenbond heeft veel cao’s op een rijtje gezet. De afspraken die je met elkaar maakt, leg je vast in een arbeidscontract. Als opdrachtgever kan je met je opdrachtnemers afspraken maken met behulp van een honorariumrichtlijn, als die voor de betreffende branche is opgesteld. Soms moet je in overleg een tarief bepalen, waarbij mogelijk het doorberekenen van een salaris uit een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) kan helpen. Een stagevergoeding is gebruikelijk maar niet wettelijk verplicht, tenzij hier iets over is opgenomen in de geldende cao. Ook met vrijwilligers dien je goede afspraken te maken. Leg de afspraken vervolgens vast in een vrijwilligerscontract.
