Arunas Zebriunas, Walnut bread (1977)

 Arunas Zebriunas, Walnut bread (1977)

 

  Αφού είδαμε το «Living heroes», τέσσερις «νουβέλες» από τις οποίες η μια είναι του Arunas Zebriunas, είπαμε να δούμε και το «Walnut bread».

  Τα romance μου αρέσουν, και αυτή ήταν μια ερωτική ιστορία, χαριτωμένη, πάνω στο μοτίβο του «Ρωμαίος και Ιουλιέτα».

  Ο πατέρας του νεαρού, μουσικός, πούλησε στο γείτονά του, πατέρα της κοπέλας, παπουτσή, μια γελάδα, η οποία μετά από λίγο ψόφησε. Ο παπουτσής έγινε τούρκος από το κακό του, λες και ο άλλος το έκανε εξεπίτηδες.

  Χαριτωμένο το romance, που όμως δεν είχε happy end, χωρίς να έχει το τραγικό τέλος του «Ρωμαίος και Ιουλιέτα». Συμφιλιώθηκε με τον πατέρα του νεαρού, όμως πήρε την οικογένειά του και έφυγε.

  Ο ταινία είχε πολύ καλές σκηνές, γι’ αυτό και το 8,2 της βαθμολογίας της.

Arunas Zebriunas, Balys Bratkauskas, Marijonas Gierdrys and Vytautas Zalakevicius, Living heroes (1960)

 Arunas Zebriunas, Balys Bratkauskas, Marijonas Gierdrys and Vytautas Zalakevicius, Living heroes (1960)

 

  Τέσσερις λιθουανοί σκηνοθέτες σκηνοθετούν τέσσερις μικρού μήκους ταινίες με ήρωες μικρά παιδιά. Η εκπληκτική βαθμολογία της, 8,2, με παρώθησε να τη δω.

 

1^η Marijonas Giedrys, We don’t need.

  -Θα σε πουλήσουν; ρωτάνε το μικρό αγόρι.

  Νόμιζα ότι αυτό γινόταν μόνο στην Κίνα.

  Στην πραγματικότητα έδιναν τα παιδιά τους σε κάποιον αγρότη από τον οποίο εισέπρατταν μια αμοιβή.

  Τα γύριζε, λέει, μετά από ένα χρόνο για να συνεχίσουν το σχολείο τους.

  Τον «αγόρασε».

  Όμως φτάνοντας σπίτι, ένα άλλο παιδί που είχε ο αγρότης και το οποίο το είχε σκάσει, είχε επιστρέψει.

  Δεν τον χρειάζεται πια.

  Να γυρίσει σπίτι του.

  -Να μείνω τουλάχιστον για τη νύχτα.

  -Είναι νωρίς ακόμη, προλαβαίνεις να γυρίσεις.

  Τι νωρίς, νύχτα.

  Του χώνει ένα νόμισμα στο χέρι, και δρόμο.

  Και το αγόρι παίρνει το δρόμο της επιστροφής μέσα στη νύχτα.

 

2^η, Balys Bratkauskas, Nightingale, αηδόνι

  Οι γερμανοί καίνε το χωριό.

  Προχωρούν.

  Σταματούν κάπου να φάνε.

  Ακούνε ένα αηδόνι.

  Προχωρούν.

  Τελικά το αηδόνι είναι ένα παιδί που παίζει κάτι σαν φυσαρμόνικα, κάνοντας το αηδόνι.

  -Πώς να πάμε στο…

  -Εγώ θα σας οδηγήσω.

  Και τους οδηγεί εκεί που βρίσκονται οι παρτιζάνοι, οι οποίοι τους αποδεκατίζουν.

 

3^ο Arunas Zebriunas, The last shot

  Ένας αντικομμουνιστής αντάρτης είχε σκοτώσει τον κομμουνιστή δάσκαλο του χωριού (μετά το 1945 οι βαλτικές χώρες έγιναν μέλος της ΕΣΣΔ). Βλέπουμε τον τάφο του, 1920-1947. Το perplexity μου μετάφρασε την ταφόπλακα από τα λιθουανικά: σκοτώθηκε από τη σφαίρα αντάρτη.

  Ένα κοριτσάκι είναι στην άκρη του ποταμού. Έρχεται ένας αντάρτης. Του δίνει το μισό ψωμί της. Όμως ο αντάρτης πετάει το αυγό ενός πελαργού. Τον εμποδίζει να πετάξει τα υπόλοιπα. -Δεν θα σου ξαναδώσω ψωμί, του λέει.

  Ο αντάρτης πηγαίνει σε μια σπηλιά. Σε λίγο έρχεται και το κοριτσάκι. Μαζεύει σφαίρες που είναι πεταμένες.

  Σε μεταγενέστερη σκηνή τον βλέπουμε μέσα στο νερό και το κοριτσάκι να του πετάει τις σφαίρες μια μια. Προσπαθεί να τις βρει.

  Ξαφνικά μια σφαίρα κτυπάει το κοριτσάκι, που πέφτει κάτω νεκρό.

  Από πού ήλθε; Άγνωστο.

  Ο ληστής φαίνεται να πνίγεται στο νερό.

  Ή μήπως από αυτόν τον ληστή, σε ένα αφηγηματικό κενό;

 

  4^ο, Vytautas Zalakevicius, Living heroes

  Η τέταρτη «νουβέλα» που δίνει και τον τίτλο της ταινίας συνδέεται με την προηγούμενη. Τα παιδιά τη βλέπουν στην τηλεόραση.

  Τα δυο παιδιά κάνουν θελήματα στο ταχυδρομείο. Πηγαίνουν τηλεγραφήματα. Ένα τηλεγράφημα είναι για έναν γλύπτη. Μπαίνουν στο ατελιέ του, βλέπουν ένα μισοτελειωμένο άγαλμα. Είναι το άγαλμα ενός «ζωντανού ήρωα».

  Και πάλι δεν κατάλαβα. Είναι μήπως το παιδί της δεύτερης νουβέλας, που τώρα δουλεύει σε ένα γερανό; Ή απλά είναι ένας «ήρωας εργάτης»;

  Τα παιδιά ανεβαίνουν στον γερανό, συζητούν μαζί του. Ονειρεύονται να γίνουν και αυτοί χειριστές γερανών.

  Μου άρεσε περισσότερο η δεύτερη νουβέλα.

Hong Sang-soo, On the beach at night alone (2017)

 Hong Sang-soo, On the beach at night alone (2017)

 

  Και με την ταινία «Μόνη στην παραλία τη νύχτα» τελειώνουμε με τον Hong Sang-soo· ή καλύτερα με την σύντροφό του, την Kim Min-hee, της οποίας είχαμε την περιέργεια να δούμε δυο παλιές ταινίες της, την «Right now, wrong then» (2015), που τότε τα έφτιαξε με τον σκηνοθέτη της τον Hong Sang-soo, και αυτήν εδώ, που τότε παραδέχτηκαν τη σχέση τους. Η αφορμή βέβαια στάθηκε η τελευταία της ταινία που προβάλλεται από προχθές στις ελληνικές αίθουσες, η «Τι σου είναι αυτή η φύση».

  Έγραψα σε προηγούμενη ανάρτησή μου ότι δεν σκοπεύω να τον δω πακέτο, αλλά δεν αποκλείεται να τον δω. Ας κάνω ένα διάλειμμα. Το ύφος του και η α-πλοκή των ταινιών του, οι ωραίοι όμως διάλογοι, τις κάνουν ενδιαφέρουσες αν και όχι κορυφαίες, και βλέπονται ξεκούραστα.

  Είπαμε, μεγάλης διάρκειας μεσαία πλάνα, ακίνητη συνήθως κάμερα, casual διάλογοι (ξανά αναφορά στην ποίηση, και μάλιστα απαγγελία ενός ποιήματος), ο Hong Sang-soo έχει μια ξεχωριστή ποιητική.

  Αναρωτιέμαι αν σ’ αυτή την ταινία του (αυτός γράφει τα σενάρια) εκδραματίζει δικά τους προβλήματα.

  Αυτή, ηθοποιός, εγκαταλείπει τη Σεούλ καθώς η σχέση της με έναν παντρεμένο σκηνοθέτη γίνεται γνωστή. Στη βιογραφία της Κιμ στη βικιπαίδεια διαβάζω ότι η εταιρεία-manager της δεν της ανανέωσε το συμβόλαιο για αυτό το λόγο, πλήρωσε πρόστιμα σε εταιρίες που διαφήμιζε τα προϊόντα της λόγω «ηθικής στάσης» μου διευκρινίζει το chatgpt, και ουσιαστικά εξορίστηκε από την κινηματογραφική βιομηχανία, και γυρίζει μόνο ταινίες του Hong Sang-soo. Να πούμε ότι ο σκηνοθέτης βρισκόταν σε διάσταση με τη γυναίκα του, η οποία εξακολουθεί να μην του δίνει διαζύγιο, και πέρυσι το ζευγάρι απέκτησαν ένα αγοράκι.

  Την βλέπουμε να κοιμάται στην παραλία. Εκεί ονειρεύεται ότι βρίσκεται σε μια παρέα με τον σκηνοθέτη, όπου τσακώνονται αλλά τα βρίσκουν πάλι.

  Όταν τη βλέπω στην παραλία να κοιμάται και κάποιος να την ξυπνάει, και να της προτείνει να τον ακολουθήσει σε μια παρέα όπου έχουν ανάψει φωτιά (είναι χειμώνας, αυτή είναι με το παλτό της), και αυτό το βλέπω για δεύτερη φορά μετά τη σκηνή με την παρέα στην οποία βρίσκεται και ο σκηνοθέτης, αρχίζω να υποπτεύομαι ότι αυτό ήταν όνειρο ή φαντασίωση. Μου το επιβεβαίωσε η βικιπαίδεια.

  Δεν αποκλείεται όντως η σχέση τους να είχε περάσει ένα σκαμπανέβασμα εκείνο τον καιρό και ο Hong το εκδραμάτισε.

  Εκπληκτική η ερμηνεία της, ειδικά σε αυτό το επεισόδιο. Δίκαια κέρδισε την Αργυρή Άρκτο στο φεστιβάλ Βερολίνου ως καλύτερη ηθοποιός.

  6,8 η βαθμολογία της. Βλέπω ότι κοντά στο 7 είναι η βαθμολογία των ταινιών του Hong, το οποίο σπάνια το περνούν.

  Χέστο, μια ψυχή που είναι να βγει ας βγει, θα τον δω πακέτο, να κάνω ένα διάλειμμα βλέποντας ταινίες που με κάνουν να χαλαρώνω. Ξέχασα να γράψω ότι στις ταινίες του μου αρέσει που βλέπω γελαστά πρόσωπα.

  Είδα 7 ταινίες του, μένουν 27. Πάρα πολλές, μάλλον δεν θα τον δω πακέτο.

  Και κάτι άλλο: μου έκαναν εντύπωση οι συχνές υποκλίσεις τους. Να είναι άραγε κατάλοιπο της γιαπωνέζικης κατάκτησης;

 

Hong Sang-soo, Right now, wrong then (2015)

 Hong Sang-soo, Right now, wrong then (2015)

 

  Το now είναι το δεύτερο μέρος της ταινίας, με την πρωταγωνίστρια της οποίας, την Kim Min-hee, τα έφτιαξε ο σκηνοθέτης.

  Το then είναι το πρώτο μέρος.

  Το δεύτερο μέρος είναι περίπου ένα remake του πρώτου, στο οποίο ακούμε συχνά τους ίδιους διαλόγους και βλέπουμε τα ίδια επεισόδια.

  Αυτός είναι σκηνοθέτης, και «την πέφτει» στην θαυμάστριά του.

  Την πρώτη φορά δεν τα κατάφερε, κάτι πήγε wrong, ενώ τη δεύτερη, όχι πώς τα κατάφερε, αλλά αποχαιρετίστηκαν πολύ φιλικά. Το ότι θα ξανασυναντηθούν είναι πολύ πιθανόν.

  Δεν ξέρω πόσο όταν right να ξεγυμνωθεί μπροστά σε δυο κοπέλες, οι οποίες απέστρεψαν τα βλέμματά τους με αποτροπιασμό. Η δικιά του όμως, που μεθυσμένη και μισοκοιμισμένη είχε ακουμπήσει το κεφάλι της στο γραφείο ενός δωματίου, σκάει στα γέλια όταν της αφηγείται την ιστορία. Πολύ θα ήθελε να τον είχε δει ξεβράκωτο.

  Τον ρωτάει αν είναι womanizer, αν την πέφτει σε όποια βρει.

  Ενδιαφέρουσα ερώτηση, και για τον ίδιο τον Hong San-soo.

  Πάντως είναι μαζί της εδώ και δέκα χρόνια, αφού πρωταγωνιστεί και στην τελευταία του ταινία, την «Τι σου λέει αυτή η φύση», η οποία προβάλλεται από χθες στους κινηματογράφους. Πέρυσι η Κιμ γέννησε το γιο τους.  

  Πάντως πολύ καλή ερμηνευτικά η Kim Min-hee, κέρδισε κάμποσα βραβεία καλύτερης ηθοποιού.

Hong Sang-soo, By the stream (2024)

 Hong Sang-soo, By the stream (2024)

 

  Τον βλέπω ευχάριστα, βλέπω κάθε ταινία του που πρόκειται να προβληθεί, αλλά δεν θα τον έβλεπα ποτέ πακέτο. Αποφάσισα να δω αυτή την ταινία του από μια κουτσομπολίστικη διάθεση: Ποια είναι αυτή η Kim Min-hee, κατά 22 χρόνια μικρότερή του, πρωταγωνίστρια της ταινίας του «Right now, wrong then», με την οποία τα έφτιαξε;

  Για να μην τον παρεξηγήσουμε, ήταν σε διάσταση με τη γυναίκα του, η οποία εξακολουθεί να μην του δίνει διαζύγιο.

  Θα τη δω και αυτή την ταινία, όπως και την «On the beach at night alone» (2017), στην οποία κέρδισε το βραβείο καλύτερης ηθοποιού στο φεστιβάλ Βερολίνου. Έχω και την περιέργεια να δω αν ήταν ο ίδιος Hong Sang-soo υφολογικά και τότε.

  Αυτή είναι καλλιτέχνις. Υφαίνει στον αργαλειό υφάσματα με διάφορα σχέδια (Βάζω το σχετικό frame εις μνήμην της μητέρας μου, που ήταν όχι μόνο ανυφαντού αλλά και περαματίστρα). Στο πανεπιστήμιο όπου εργάζεται είχε δημιουργηθεί μια θεατρική ομάδα για να ανεβάσει ένα μικρό σκετς σε ένα φεστιβάλ. Όμως ο φοιτητής που σκηνοθετούσε τις επτά φοιτήτριες, έβγαινε με τρεις από αυτές. Όταν αποκαλύφθηκε, αποπέμφθηκε. Αυτή τότε φωνάζει το θείο της, παλιό ηθοποιό και νυν βιβλιοπώλη, να αναλάβει αυτή την ομάδα.

  Αυτός γράφει ένα σκετς, λίγο βιαστικά, το παραδέχεται μετά, όταν η παράσταση δεν είχε επιτυχία, θέλοντας να απενοχοποιήσει τις φοιτήτριες.

  Και εδώ βλέπουμε την στημένη κάμερα να παρακολουθεί ακούραστη διάφορες συζητήσεις. Υπάρχουν μικροσασπένς, όπως το πώς θα πάει η παράσταση, μήπως έκανε σχέση ο θείος της με την καθηγήτρια; (τελικά είχε κάνει).

  Για το πόσο casual είναι οι περισσότερες συζητήσεις φαίνεται από τη σκηνή όπου ο θείος ζητάει από τις κοπέλες να του πει κάθε μια τι θα ήθελε να είναι.  

  6,8 η βαθμολογία της.

  Είναι η αμέσως προηγούμενη από την «Τι σου λέει αυτή η φύση», που προβάλλεται από χθες στους κινηματογράφους. Σ’ αυτήν βλέπουμε επίσης τον θείο (Kwon Hae-hyo, εξαιρετικός και στις δυο ταινίες) και την καθηγήτρια (Cho Yun-hee), μέντορα της ανιψιάς του.

  Παρά λίγο να το ξεχάσω, και σ’ αυτή την ταινία, όπως και στις προηγούμενές του που είδα και που προβλήθηκαν στις ελληνικές αίθουσες, γίνεται λόγος για την ποίηση.

  Επίσης:

  Βραβείο καλύτερης ερμηνείας στο φεστιβάλ Λοκάρνο και βραβείο καλύτερης ηθοποιού στο διεθνές φεστιβάλ Gijón για τη Kim Min-hee .

Joachim Trier, Συναισθηματική αξία (Sentimental value, 2025)

 Joachim Trier, Συναισθηματική αξία (Sentimental value, 2025)

 

  Την ταινία μου τη συνέστησε ο φίλος μου ο Κορακιανίτης. Το Μεγάλο Βραβείο και το 7,9 της βαθμολογίας της ήταν μια πρόσθετη εγγύηση για να τη δω.

  Το θέμα το έχουμε συναντήσει και σε άλλες ταινίες: Ο αποξενωμένος γονιός συμφιλιώνεται τελικά με το παιδί του.

  Ας ξεκινήσουμε χρονολογικά: η μητέρα του Γκούσταβ, που βασανίστηκε για αντιναζιστική προπαγάνδα και έκανε σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως δυο χρόνια, αυτοκτόνησε, πράγμα που άφησε ένα βαθύ τραύμα στο γιο της που είναι σκηνοθέτης.

  Ο Γκούσταβ, μετά το διαζύγιό του, φεύγει από τη Σουηδία. Ασυγχώρητος κατά τη γνώμη μου, δεν φρόντισε να διατηρήσει σχέση με τις δυο του κόρες, την Νόρα και την Αγνή. Αργότερα, σε μια προσπάθεια συμφιλίωσης θα χρησιμοποιήσει την Αγνή, μικρό κορίτσι ακόμη, σε μια ταινία του.

  Η Αγνή έχει οικογένεια και ένα μικρό γιο. Η Νόρα τα έχει με ένα συνάδελφό της ηθοποιό, παντρεμένο, αλλά όταν παίρνει διαζύγιο την εγκαταλείπει.

  Έχει τα ψυχολογικά προβλήματά της, και στην αρχή της ταινίας τη βλέπουμε να την καταλαμβάνει ο «φόβος της σκηνής», ο φόβος του να εμφανιστεί μπροστά στους θεατές στο θέατρο (είναι ηθοποιός).

  Μετά το θάνατο της μητέρας τους ο Γκούσταβ εμφανίζεται για να διεκδικήσει το σπίτι του που τους το είχε αφήσει. Ταυτόχρονα έχει γράψει το σενάριο για μια ταινία όπου εκδραματίζει τα προσωπικά του βιώματα με την αυτοκτονία της μητέρας του. Θέλει τη Νόρα στο ρόλο της γιαγιάς της, αλλά αυτή αρνείται. Και η αμερικανίδα ηθοποιός που θα δεχθεί αρχικά το ρόλο, αργότερα θα αρνηθεί. Δεν θα βγει καλό το έργο, δεν μπορεί να έχει καλή προφορά, και ο Γκούσταβ θέλει να γυριστεί η ταινία στα νορβηγικά.

  Η Αγνή διαβάζει το σενάριο, συγκινείται, και παροτρύνει τη Νόρα να το διαβάσει, η οποία είχε αρνηθεί όταν ο πατέρας της της πρότεινε το ρόλο. Συγκινείται, συνειδητοποιεί τα προβλήματα του πατέρα της, πράγμα που την οδηγεί να δεχθεί τελικά το ρόλο.

  Πολύ καλή σκηνοθεσία, πολύ καλές ερμηνείες, δίκαια τιμήθηκε με το Μεγάλο Βραβείο.

Εράσμου, Μωρίας εγκώμιον

 Εράσμου, Μωρίας εγκώμιον (μετ. Στρατής Τσίρκας), Ηριδανός 1970, σελ. 192

 

  Δεν είχα, και ούτε έχω, υπόψη μου, κανένα έργο του Έρασμου εκτός από αυτό. Στην εισαγωγή του μεταφραστή Στρατή Τσίρκα (υπέροχη η μετάφρασή του), διαβάζω ένα απόσπασμα από μια επιστολή του.

  «Γυρίζοντας από την Ιταλία, είχα κατέβει στο σπίτι του φίλου μου Μωρ· [Τόμας Μουρ, πριν χρόνια διάβασα την «Ουτοπία» του]. Ένας πόνος στα νεφρά με κρατούσε από μέρες κλεισμένο στην κάμαρη· κι η βιβλιοθήκη μου δεν είχε φτάσει ακόμα. Αλλά κι αν βρισκόταν εκεί, πάλι η αρρώστια δε θα μ’ άφηνε ν’ αφιερωθώ με πάθος σε πιο σοβαρές εργασίες. Μη έχοντας τι να κάνω, βάλθηκα να διασκεδάζω μ’ αυτό το Μωρίας Εγκώμιον, όχι με την πρόθεση να το δημοσιεύσω, αλλά για ν’ αλαφρώσω μ’ ένα τέτοιο περισπασμό τους πόνους της αρρώστιας».

  Ποιος ξέρει άλλο έργο του Erich Auerbach εκτός από τη «Μίμηση»;

  Και αυτός την έγραψε όντας σε κατάθλιψη, στην Κωνσταντινούπολη, χωρίς πρόσβαση σε βιβλία που θα ήθελε για μια σοβαρή μελέτη.

  Δεν τα πάω καλά με τα δοκίμια, και γενικά με τα φιλοσοφικά έργα, εδώ και χρόνια. Κάπου το έγραψα: Γιατί να διαβάζω για πράγματα για τα οποία συμφωνώ, και γιατί να διαβάζω για πράγματα για τα οποία διαφωνώ; Δεν είναι καλύτερα να περάσω την ώρα μου διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο;

  Παρόλα αυτά, διαβάζοντας το «Μωρίας εγκώμιο», είδα ότι μπορώ να αποκομίσω πράγματα.

  Τι πράγματα;

  Πληροφορίες, ενδιαφέρουσες πληροφορίες, τις οποίες θα παραθέσω πιο κάτω.

  Φυσικά ειρωνικά εννοεί ο Έρασμος το «εγκώμιο» της Μωρίας, η οποία εξηγεί τους λόγους για τους οποίους πρέπει να την εγκωμιάζουν. Και εξηγώντας αυτούς τους λόγους κάνει σαρκαστικά σχόλια για διάφορους, σοφούς, φιλόσοφους, καρδινάλιους, επίσκοπους, κ.ά. Φυσικά κρατάει πισινή, λέγοντας ότι δεν είναι όλοι τους έτσι.

  Δεν έχω να πω περισσότερα παρά να υπογραμμίσω τη φοβερή αρχαιογνωσία του Έρασμου, που αναφέρεται συνεχώς σε συγγραφείς και έργα, έλληνες και λατίνους, της κλασικής εποχής. Είναι ο άνθρωπος που έφερε το πνεύμα της Αναγέννησης στις βόρειες χώρες.

  Ξεφυλλίζω ψάχνοντας για τις υπογραμμίσεις μου.

  Α, ναι, ξέχασα, να το ξαναγράψω, το ένα βιβλίο με οδηγεί στο άλλο, η μια ταινία στην άλλη. Στο «Μωρίας εγκώμιο» με οδήγησε το «Περί βλακείας» του Μούζιλ, στο οποίο πάλι με οδήγησαν οι «Τρεις γυναίκες».

  «Όταν ο Πλάτων δείχνει πως διστάζει πού να ταξινομήσει τη γυναίκα, στα λογικά πλάσματα ή στα ζώα, δε ζητά, βέβαια, παρά να τονίσει τη φημισμένη τρέλα αυτού του φύλου».

  Αυτό το απόσπασμα το παραθέτω για να πικάρω τις γυναίκες που πιθανόν θα διαβάσουν την ανάρτησή μου. Φυσικά δεν το προσυπογράφω.

  «…φτάνει να σκεφτείς τι σαχλαμάρες λέει ο άντρας στη γυναίκα, και τι τρέλες κάνει για χατίρι της, όποτε βάλει στο νου του να την απολάψει».

  -Είσαι τόσο όμορφη, τόσο γλυκιά, τόσο χαριτωμένη, τόσο… τόσο…

  -Για να σου πω, γιατί μου τα λες όλα αυτά, για να με πηδήξεις;

  -Και έξυπνη.

  «…το γάμο, που δεν είναι παρά ισόβια δεσμά».

  Συχνά το λέω σαν κουίζ. -Ποιο είναι το αντίθετο του παντρεμένη; -Ανύπαντρη. -Αμ δε… -Θα μας σκάσεις, ποιο είναι; -Ελεύθερη.

  Το άκουσα τόσες φορές στις γυναικείες συντροφιές της μητέρας μου όταν ήμουν μικρός: «…όταν ήμουν ελεύθερη…».

  «Ή μπας και προτιμάτε τον Δημοσθένη στρατιώτη, που θυμήθηκε τη συμβουλή του Αρχίλοχου, πέταξε την ασπίδα του και το ’βαλε στα πόδια μόλις φάνηκε ο εχθρός; Δειλός στον πόλεμο, όσο δεινός ήταν στη ρητορική».

  Να κάτι που δεν ήξερα για τον Δημοσθένη, και φαντάζομαι ούτε και εσείς.

  «Έτσι και το καλοσκεφτείς, σου έρχεται, μα την αλήθεια, να πεις πως καλά κάναν οι κόρες στη Μίλητο, που αυτοκτονούσαν σαν αράδα, όσο λυπηρό κι αν είναι αυτό».

  Ευτυχώς που το βιβλίο είναι γεμάτο υποσημειώσεις. Διαβάζω στην υποσημείωση 57: «Ο Αύλος Γέλλιος (στις «Αττικές Νύχτες», ιε΄, 10, αναφέρει πώς, σύμφωνα με τον Πλούταρχο, μια επιδημία είχε ξεσπάει στη Μίλητο ανάμεσα στις απάντρευτες κοπέλες που αυτοκτονούσαν, σκοτώνοντας η μια την άλλη».

  Έψαξα το Diogenes, και μετά από πολύ κόπο βρήκα ένα απόσπασμα. Όμως πατώντας το context μου έβγαζε κενή σελίδα. Έδωσα το απόσπασμα που βρήκα στο perplexity, και μου έδωσε όλη την παράγραφο, και από πού είναι, καθώς και πρόσθετες πληροφορίες. Κάνω αντιγραφή και επικόλληση.

    «Το απόσπασμα προέρχεται από τα Στρατηγήματα του Πολυαίνου (8.63), όπου περιγράφεται ένα μανικό πάθος που κατέλαβε τις παρθένους στη Μίλητο.​

  Ἐν Μιλήτῳ τὰς παρθένους μανικὸν πάθος κατέσχεν· αἱ πλεῖσται γὰρ οὐδεμιᾶς οὔσης συμφορᾶς ἐξαίφνης αὑτὰς ἀπεβρόχιζον. Μιλησία γυνὴ συνεβούλευσε τὰς ἀπαγχομένας [γυμνὰς] διὰ τῆς ἀγορᾶς ἐκκομίζεσθαι. τοῦτο κυρωθὲν ἐπέσχε θανατώσας τὰς παρθένους· τὴν γὰρ μετὰ θάνατον αἰσχύνην καὶ τὴν διὰ τῆς ἀγορᾶς πομπὴν οὐ φέρουσαι τῶν βρόχων ἀπέσχοντο.​  

  Η ιστορία προέρχεται από τον Πολυαίνο (8.63), όπου οι παρθένες απεβρόχιζον αὑτὰς (αυτοκτονούσαν με βρόχο), και το μέτρο (δημόσια γυμνή έκθεση) τις εμπόδισε. Παράλληλες πηγές όπως ο Πλούταρχος (περὶ ψυχῆς) και ο Γέλλιος (15.10) επιβεβαιώνουν αυτοκτονίες, όχι φόνους μεταξύ τους».​

  Ανάλογη επιδημία αυτοκτονιών ξέρω μόνο νεαρών γερμανών, μετά την έκδοση του «Βέρθερου».

  Μήπως δεν θυμάμαι καλά; Να ρωτήσω πάλι το perplexity για επιβεβαίωση. Και μου απαντάει:

  «Το μυθιστόρημα, που περιγράφει τον ερωτευμένο Βέρθερο να αυτοκτονεί από απόγνωση, προκάλεσε μιμητισμό: νεαροί άνδρες στην Ευρώπη, ιδίως Γερμανοί, αυτοκτονούσαν με παρόμοιο τρόπο (πυροβολισμός), συχνά ντυμένοι σαν τον πρωταγωνιστή και με το βιβλίο δίπλα τους. Το φαινόμενο οδήγησε σε απαγορεύσεις του βιβλίου σε Ιταλία και Δανία, ενώ οι εφημερίδες της εποχής ανέφεραν πολλαπλά περιστατικά».

  Ο Έρασμος αναφέρεται επίσης στους μοναχούς που «διακόνευαν», «τρώγοντας» το ψωμί των ζητιάνων. Όταν ήμουν παιδί, δεν θυμάμαι τη λέξη «ζητιάνος» αλλά τη λέξη «διακονιάρης». Ήλθαν οι διακονιάρηδες, λέγανε. Που βέβαια δεν ήταν μοναχοί.

  «(οι ρήτορες) Αρχίζουν λοιπόν σε τόσο χαμηλό τόνο που κι οι ίδιοι δεν ακούνε τη φωνή τους… άξαφνα υψώνουν τρομερά τη φωνή…».

  Αυτό το είχα διαβάσει για τον Χίτλερ.

  Αυτά για τον Έρασμο. Θαύμασα την αρχαιογνωσία του και την καυστική σάτιρά του.