Πρωινή καλησπερα

 Χτύπησε το τηλέφωνο και μου είπαν καλησπέρα. Η ώρα ήταν 10.38 π.μ.

Αυτή η "καλησπέρα" που έχει κανονικά αντικαταστήσει την "καλημέρα", έχει κάποια ψυχαναλυτική εξήγηση; Αυτή η βιασύνη για την εσπέρα, για το πέρας της ημέρας από το ζωηρό πρωί, μήπως δείχνει βαθύτερη κούραση των ελληνικά ομιλούντων απέναντι στο ίδιο το φως; Δεν ξέρω, αναρωτιέμαι. Τι μανία, τι πάθος, τι προσήλωση στην εσπέρα, στο "τέλος της μέρας", άλλη αγγλική έκφραση που μας κατσικώθηκε παθιασμένα επίσης, πρωί, μεσημέρι, βράδυ. Η μέρα είναι ακόμα νέα ωστόσο και πρέπει να τη ζήσουμε, για να το πω και με τρόπο αναγνωρίσιμο, the day is still young, αλλά όχι, κι αυτό για τη νύχτα το λένε. 

Αρα δεν έχουμε ελπίδες εμείς οι πιστοί της ημέρας. Θα μείνουμε στο σκότος των λέξεων. Δεν υπάρχουμε. Πάω να βαδίσω στον ήλιο.

Η λέξη που αναγνώρισα

Στη συγκέντρωση έξω από την πρεσβεία του Ιράν ένιωσα σα να ταξιδεύω στο χρόνο και στο χώρο, σα να ήμουν με τους Έλληνες εξόριστους στο Παρίσι επί χούντας και να διαδηλώνω με ψήγματα ελπίδας και πολλή απελπισία, έστω κι αν δεν το είχα ζήσει στ αλήθεια αυτό. Άλλοι με το γιο του Σαχη κι άλλοι με άγνωστους ηγέτες, όλοι με το ίδιο πάθος να φωνάζουν συνθήματα στη γλώσσα τους από τα οποία καταλαβαίναμε τη λέξη Τζουμχουριετ, Δημοκρατία. Και τη λέξη Ινσαλαχ, με τη βοήθεια του θεού, μακάρι, αμήν, διότι βέβαια το να θες να γλιτώσεις από το θεοκρατικό καθεστώς δεν σημαίνει ότι έχεις γίνει άθεος ή ότι άλλαξες τη γλώσσα σου για να ταιριάζει σε αθεοσυνη. 

Στο λεωφορείο του γυρισμού ήταν μέσα και κάμποσοι από αυτούς τους νέους, κι ήταν σα να συνεχιζόταν το ταξίδι στο χρόνο μαζί τους. Μόνο που η τυραννία της δικής τους χώρας είναι πολύ χειρότερη, μακροχρόνια και αιματηρή. Τι να πω; Κουράγιο, θα πέσει, τι θα κάνει; Ελπίδα και ινσαλαχ…

Καφάο

Δουλειά για δημάρχους. Αναρωτιέμαι αν αυτά τα ΚΑΦΑΟ χρησιμεύουν σε κάτι ακομα@περα από το να αχρηστεύουν πεζοδρόμια. Επίσης αναρωτιέμαι αν επίτηδες τα έχουν βάλει στα πιο στενά σημεία των πεζοδρομίων, από καθαρό σαδισμό. Γιατί όχι; Δεν βρίσκω αλλη λογικη εξήγηση. Θα συγκινούνταν οι δημότες αν ο δήμαρχος ξεκινούσε εκστρατεία απομάκρυνσης τους;

Καλή φώτιση

 Απόψε στη Δράκια θα χτυπά τις πόρτες των σπιτιών μια παρέα αντρών για να πει τα κάλαντα των Φώτων. Έχουν περάσει χρόνια που τ' άκουσα πρώτη φορά: χτύπησαν την πόρτα του εξοχικού μας, κι άνοιξα χωρίς να ξέρω, κι άρχισαν να τραγουδούν εκεί στην αυλή, δέκα τουλάχιστον άντρες. Πώς ανεβαίναν οι φωνές, τραχιές όμως καθαρές και σωστές στην κρύα νύχτα, κι οι πρωτευουσιάνοι να μην πιστεύουμε τα μάτια και τ' αυτιά μας που ζούσαμε τέτοιο δρώμενο. Τύχαινε για χρόνια μετά να πηγαίνουμε των Φώτων στο χωριό, και κάθε φορά είχαμε τη χαρά να τ' ακούμε, μέχρι που αρχίσαμε άλλα πηγαινέλα, με τη Βρετανία την πολυτράγουδη, που έγινε μετά Βρεξιτανία.  Κι έτσι δεν είμαι στο σπιτάκι μου απόψε, ν' ανοίξω στην κομπανία και ν' ακούσω την ωραία αντρική χορωδία, κι η ηχογράφηση δεν αποδίδει σωστά την ανάπτυξη των φωνών στον κρύο αέρα του βουνού. Αχ...

https://youtu.be/CswQszENhiI

Η κινητή εγκυκλοπαίδεια

Περιμένοντας να κολλήσει το γόνατο σκέφτομαι πολύ το θείο μου, τον μεγάλο αδερφό της μητέρας μου που σε όλη του τη ζωή έπρεπε να περπατάει όπως εγώ τώρα, με το ένα πόδι αλύγιστο. Πρώτη φορά καταλαβαίνω τις δυσκολίες που πέρασε, τον τρόπο που έζησε. Μου μιλούσε γι αυτόν, για τα παιδικά του χρόνια, η μαμά μου που τον λάτρευε, και μου φαινόταν απλώς λίγο παράξενος. Όλο διάβαζε, έλεγε η μαμά μου, δεν μπορούσε να παίξει με τα άλλα παιδιά. Έμαθε τόσα πράγματα που τον λέγαμε «κινητή εγκυκλοπαίδεια»!

Κινητή, ναι, με δυσκολία όμως, γιατί πρέπει όλες οι κινήσεις να γίνονται αλλιώς, πιο αργά, με άλλο ρυθμό, άλλες προτεραιότητες. Και οι άλλοι γύρω τρέχουν, βιάζονται, ειδικά στην Αθήνα νομίζω ότι πρέπει να είμαστε οι πιο βιαστικοί άνθρωποι στον κόσμο. Λογικό, γρήγορα να πάμε σπιτάκι μας, να φύγουμε από τον άσχημο και εχθρικό δημόσιο χώρο, οπότε αυτός που αναγκαστικά περπατά αργά, υποφέρει περισσότερο. 

Εδώ η μαμά μου με τον αδερφό της λίγα χρόνια πριν το γάμο της, σε βόλτα στο πάρκο, όπου θα είχαν βρει σίγουρα το μέσο όρο της ταχύτητας.

Γενική υπό διωγμόν

  Φέτος κατέγραψα κι εγώ τα βιβλία που διάβασα, επειδή κάθε Δεκέμβριο διαβάζω απολογισμούς και ζήλεψα. Σύνολο 72 βιβλία, από τα οποία δυσκολεύομαι να βρω ποιο μου άρεσε περισσότερο, και δεν σκοπεύω να πω ποια βαρέθηκα, γιατί είναι τα πιο τρέντι που βαρέθηκα και φοβάμαι ότι θα με θεωρήσουν πολύ ντεμοντέ. (να μια λέξη που χρησιμοποιούμε μόνο οι μπούμερ) Ξεχωρίζω αυτό που μου άρεσε και που χάρηκα το εξώφυλλο του με το όνομα της Φελίσας στη γενική, στα ωραία ελληνικά που μάθαμε εμείς οι μπούμερ στο σχολείο, και που υπερασπίστηκε εδώ ο Achilleas KyriakidisΤα θηλυκά ονόματα κλίνονται όταν μπορούν τόσο απλά να εξελληνιστούν, όπως όλα όσα τελειώνουν σε -α. Μέχρι και την Άννα έχω δει άκλιτη, σε παιδικό μάλιστα. 

Καλή χρονιά λοιπόν, με περισσότερη σωστή γραμματική, εύχομαι εγώ που δεν τη χώνευα στο σχολείο. Ξέρω, είναι εξίσου ουτοπικό με την ευχή για παγκόσμια ειρήνη, αλλά δεν παύουμε να ευχόμαστε.

Advent

Κάποτε σε ένα ευτυχισμένο ταξίδι στο Βέλγιο, είχαμε βρει ένα ξύλινο παιχνίδι, γερμανική σπεσιαλιτέ μάθαμε μετά. Φτιάχνουν τέτοια ανθρωπάκια ξύλινα τα Χριστούγεννα και αυτός ο πύργος σε σχήμα δέντρου είναι μια εκδοχή των αντικειμένων που βοηθούν να περάσουν οι μέρες και προπάντων οι νύχτες, περιμένοντας τα Χριστούγεννα. Είναι η περίοδος που λέγεται Advent, και γίνεται καλαντάρι, γίνεται σειρά από κεράκια, γίνεται κυρίως τραγούδι, όπως αυτό το μεσαιωνικό με τους λατινικούς στίχους που έχει επεξεργαστεί ο Kodaly και τραγουδάμε με τη Μικτή Χορωδία του Ωδείου Κόνταλυ κάθε χρόνο.

Γιατί τόση ανυπομονησία για τα Χριστούγεννα; Μα επειδή ακόμα οι μέρες μικραίνουν και οι νύχτες μεγαλώνουν, έτσι νιώθω εγώ και τη Μαύρη Παρασκευή και τις υπόλοιπες μαυρίλες, ο δε Χριστούλης πήρε τη θέση των θεών του φωτός, γεννιέται τη μεγαλύτερη νύχτα του χρόνου και φέρνει τ' απάνω κάτω: η μέρα αρχίζει μετά να μεγαλώνει

Επιγονατίδες

Να κάτι πολύ χρήσιμο για το περπάτημα στην Αθήνα, που απορώ πώς δεν το έχει ακόμα σκεφτεί κανένας σχεδιαστής μόδας. Επιγονατίδες που θα μπορούσαν να είναι από αφρολέξ σε διάφορα σχέδια, και να μας επιτρέπουν να πέφτουμε κομψά πάνω στα πεζοδρόμια, είτε σκοντάφτοντας είτε γλιστρώντας, είτε ξέρουμε μπαλέτο και σπαγγάτο είτε το μαθαίνουμε επί τόπου. Προσωπικά θα φορούσα ευχαρίστως και παντελόνι σε στυλ ανθρωπακιου Μισελεν, και γιατί όχι και μπλούζα; Με έχουν πείσει τα οδοστρώματα ότι έχω όχι μόνο μυτερά γόνατα αλλά και μυτερούς αγκώνες

Πήγα στην Πάρνηθα και ούτε που σκόνταψα, βρήκε το παπούτσι μου στη Βαλτετσιου ένα διαφανές καπάκι από τάπερ κι έγινε το γόνατο καινούργιο…

Πάρνηθα

Πάρνηθα, το δικό μας μαγικό βουνό. Το αληθινό βουνό της Αττικής. Το σοβαρό βουνό. Με τα χιόνια του, το κρύο του, τα έλατα του. Το αγαπημένο βουνό, που καίγεται και ξανακαίγεται, και ξαναματακαίγεται, κι έχει αλλάξει τόσο πολύ μέσα στα χρόνια. Το δάσος που λαχτάριζες ώσπου να το περάσεις, πώς το λέει εκείνο το ποίημα; Δεν υπάρχει πια το δάσος που λαχτάριζες ώσπου να το περάσεις διαβάτη αλλοτινέ. Το μονοπάτι που διασχίζαμε για το Μπάφι με τα παιδιά μικρά, βαθύσκιωτο, σκεπασμένο από έλατα, το βλέπεις τώρα από μακριά, γυμνό, εκτεθειμένο, μια λευκή γραμμή ανάμεσα σε χορτάρι που έχει σκεπάσει της μεγάλης πυρκαγιάς την ολόμαυρη ράχη, δεκαοχτώ χρόνια μετά. Δεν μεγαλώνουν τα έλατα. Δεν καταλάβαμε καν αν έχουν πιάσει, έστω κάποια. Στον τόπο της τελευταίας πυρκαγιάς ίσως τα πεύκα να τα καταφέρουν καλύτερα.

Και για δες τι γίνεται γύρω από το Μπάφι. Χιλιόμετρα τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα, το καταφύγιο έχει επεκταθεί, έγινε καφετέρια, κόσμος πάει κι έρχεται. Τρίβουμε τα μάτια μας, δεν έχουμε ξαναδεί εκεί επάνω τόσο στρίμωγμα. Ανακάλυψαν λοιπόν οι Αθηναίοι την Πάρνηθα, έστω και για μια βόλτα για καφέ στο υψόμετρο, να δουν από ψηλά την πόλη, να τους φυσηξει αέρας κρύος, να επιβεβαιώσουν ότι τα έλατα είναι αληθινά δέντρα κι όχι χριστουγεννιάτικη επινόηση. Ίσως αν τόσοι πολλοί άνθρωποι την έχουν βάλει στη ζωή τους, να έχει καλύτερη μοίρα στο μέλλον, καλύτερη φύλαξη, φροντίδα και πυρόσβεση δηλαδή. 

Λίγο μόνο περπάτημα σ’ ένα μικρό μονοπάτι και βλέπεις τον κόσμο αλλιώς. Mount therapy, ας πούμε.

 

Οπερα Μπούφα

 Πέτα- πέτα χρυσόφτερη σκέψη, να με πας στο μυαλό των σύγχρονων σκηνοθετών όπερας, άσε με να φανταστώ ένα διάλογο με το βοηθό τους, μπας και τους καταλάβω λίγο καλύτερα και δεν με ξαναπιάσουν τα γέλια σε τραγικές στιγμές του έργου. 

-Λοιπόν, η υπόθεση του έργου διαδραματίζεται στη Βενετία τον 19ο- ή 18ο αιώνα..

-Α, όχι, δεν θέλω τουριστικές καρτποστάλ με Βενετία. Θα βάλουμε μια σύγχρονη Βενετία με σκληρά χρώματα…

-Ναι, φυσικά, η Βενετία είναι υπερβολικά ωραία για να τη δείξουμε. Εννοείται. 

-Δυστυχώς στην όπερα είναι όλα δεδομένα, μουσική, λιμπρέτο. Λίγα πράγματα μπορεί να κάνει ο σκηνοθέτης. Με καταπιέζει αυτή η συνθήκη σαν ζουρλομανδύας. 

-Μιλώντας για ζουρλομανδύα, τι θα λέγατε για μερικούς νοσοκόμους και γιατρούς με τα σχετικά εργαλεία που εισβάλουν στη δράση. Το έχω δει σε πολλές όπερες τώρα τελευταία. 

-Ναι, οπωσδήποτε, εξάλλου έχουμε και τις σχετικές στολές, θα τους βγάλουμε αυτούς σε κάποια εισαγωγή, δεν μπορούμε να το παραλείψουμε, πρέπει να στείλουμε το μήνυμα... 

-Και στη μεγάλη εισαγωγή;

-Α ναι, η μεγάλη εισαγωγή της όπερας είναι η μόνη που μας αφήνει λίγη ελευθερία. Εκεί θα βάλουμε κάτι με σεξουαλικό υπονοούμενο σε συνδυασμό με οικογενειακό δράμα…

-Λοιπόν, η μητέρα είναι τυφλή και τριγυρίζει στις εκκλησίες με ένα ροζάριο…

-Ωραία, θα τη ντύσουμε με λαμέ ολόσωμο…

-Και η κόρη είναι τραγουδίστρια και τριγυρίζει διαρκώς εκεί που δεν τη σπέρνουν…

-Αυτή θα φοράει μαύρα και θα έχει και άσχημη κόμμωση, για να είναι όλα το αντίθετο από αυτό που περιμένει κανείς. Πρέπει να υπονομεύσουμε το κλασικό περιεχόμενο της όπερας. 

-Ναι, φυσικά, κι αυτοί οι μουσικοί είναι τόσο καλοί στην εποχή μας, οι τραγουδιστές τόσο καταπληκτικοί, είναι δύσκολο να τους υπονομεύεις. 

-Έχει γίνει πολύ σκληρή η δουλειά μας. Αλλά πρέπει να περάσουμε το μήνυμα! Εξάλλου γι αυτό είμαστε περιζήτητοι και ταξιδεύουμε στις πρωτεύουσες της μουσικής διδάσκοντας την τέχνη μας.

-Σωστά, απλώς καμιά φορά φοβάμαι μήπως κουράζουμε τους μουσικούς, τους σολίστ..

-Και τι είναι οι σολίστ; Απλοί εκτελεστές. Εγώ είμαι ο δημιουργός! Μωρέ θα τους βάλω να τρέχουν, να πέφτουν, να κυλιούνται, θα το υπονομεύσω το κλασικό μέχρις εξαντλήσεως. Πρέπει να περάσουμε το μήνυμα!

-Χωρίς να θέλω να φανώ αδιάκριτος, το  μήνυμα είναι κάτι διαφορετικό από την επιθυμία μας να υπονομεύσουμε το έργο; 

-Δεν ξέρεις ποιο είναι το μήνυμα; Απολύεσαι!

Ιθάκη και άλλες νήσοι

 Το βιβλίο του Τσίπρα δεν νομίζω να το διαβάσω, αλλά δεν παίρνω και όρκο, τόσα που διάβασα εδώ μέσα είναι σα να το ξέρω, τόσα που έζησα εδώ μέσα είναι σα να ξέρω και τι παραλείπει, δηλαδή τη στάση της αριστεράς γενικότερα. Και παλιότερα. 

Για μένα από τη στιγμή της κωλοτούμπας του Τσίπρα αρχίζει η θετική περίοδος. Αφού μας έβγαλε την ψυχή επί χρόνια, όχι μόνο μετά τα μνημόνια αλλά και πολύ νωρίτερα, με την πλήρη άρνηση να συμμετέχει σε κάθε προσπάθεια συνεργασίας με άγριο, άγαρμπο, άγονο και αδιέξοδο τρόπο, στο τέλος προσήλθε στο λεγόμενο σύστημα εξουσίας, έγινε κυβέρνηση, έδιωξε Βαρουφάκη- πήρε Τσακαλώτο, και μια χαρά τα πήγε, σεμνά και οργανωμένα. Έκανε και τη συμφωνία των Πρεσπών, πολύ σπουδαίο βήμα και τολμηρό για το πολιτικό μας τέλμα. Ομως αυτοκριτική δεν έκανε ακόμη για τη στάση της πριν κερδίσει την εξουσία, για όλα αυτά τα χρόνια που στα Πανεπιστήμια, στα σχολεία, στα συνδικάτα, αλλά και στους δρόμους, στα πρωτοσέλιδα, παντού όπου είχε δύναμη, διέλυε με το μηδενιστικό της λόγο κάθε αίσθηση κοινότητας, κάθε συλλογική αξία, πέρα από το να καταστρέφει βέβαια και υλική υποδομή δημόσια χωρίς καμία συνείδηση, σχολεία, πανεπιστήμια, μνημεία, κτίρια, μαγαζιά, τα πάντα. Ναι δεν ήταν τα κόμματα της αριστεράς που διέλυσαν την Αθήνα, αλλά θεωρούσαν πως οι καταστροφές ήταν δευτερεύον ζήτημα μπροστά στο κίνημα. 

Αυτή την αυτοκριτική ακόμα την περιμένουμε και μάλλον θα την περιμένουμε για πολύ καιρό ακόμα, όσοι έχουμε απομείνει να τη θεωρούμε σημαντική.