İçeriğe atla

1990

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Binyıllar: 2. binyıl
Yüzyıllar:
Onyıllar:
Yıllar:
Çeşitli takvimlerde 1990
Miladi 1990
MCMXC
Ab urbe condita 2743
Asur 6740
Bahâî 146 – 147
Bengal 1397
Berberi 2940
Birmanya 1352
Bizans 7498 – 7499
Budist 2534
Discordian 3156
Ermeni 1439
ԹՎ ՌՆԼԹ
Etiyopya 1982 – 1983
Fransız cumhuriyetçi 198 – 199
Hicrî 1410 – 1411
Hint
 - Kali Yuga 5091 – 5092
 - Shaka Samvat 1912 – 1913
 - Vikram Samvat 2046 – 2047
Holosen takvimi 11990
İbrani 5750 – 5751
İran 1368 – 1 BP – MÖ 1369 BP
Juche 79
Kıpti 1706 – 1707
Kore 4323
Tayland güneş 2533
Unix zaman 631152000 – 662687999

1990 (MCMXC), Miladi takvime göre, milattan sonraki 1990. ve pazartesi günü başlayan uluslararası bir yıldır. Aynı zamanda 2. binyılın 990., 20. yüzyılın 90. ve 1990'ların 1. yılıdır.

1990'ın önemli olayları arasında Almanya'nın Yeniden Birleşmesi ve Yemen'in birleşmesi, İnsan Genomu Projesi'nin resmi başlangıcı (2003'te tamamlandı), Hubble Uzay Teleskobu'nun fırlatılması, Namibya'nın Güney Afrika'dan ayrılması ve Baltık devletlerinin, Perestroyka'nın ortasında Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan etmesi yer alıyor.

Yugoslavya'da komünist rejim, artan iç gerilimler sırasında çöktü ve ülkeyi oluşturan cumhuriyetlerde yapılan çok partili seçimler, cumhuriyetlerin çoğunda ayrılıkçı hükûmetlerin seçilmesiyle sonuçlanarak Yugoslavya'nın dağılmasının başlangıcını başlattı.

1991 yılında Irak'ın Kuveyt'i ilhakiyla başlayan ve Körfez Savaşı'na yol açacak kriz de bu yıl içinde başladı. Bu ilhak, Basra Körfezi'nde Kuveyt'in egemenliği sorununu içeren bir krize ve Suudi Arabistan'ın Irak'ın Kuveyt yakınlarındaki petrol sahalarına yönelik saldırganlığına ilişkin korkularına neden oldu.

  • 3 Mart - Altı ülkeden gelen altı kaşiften oluşan Uluslararası Trans-Antarktika Bilimsel Seferi, Antarktika'nın ilk köpek kızağı geçişini tamamladı.
  • 6 Mart - Afganistan'da devlet başkanı Muhammed Necibullah'a karşı general Şahnavaz Tanay tarafından başarısız bir darbe girişiminde bulunuldu.
  • 10 Mart - Haiti'de gerçekleşen darbe ile devlet başkanı Prosper Avril görevinden uzaklaştırıldı.
  • 11 Mart - Şarkı Devrimi: Litvanya Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan etti. SSCB 15 Mart'ta bağımsızlık kararının geçersiz olduğunu duyurdu.
  • 11-13 Mart - ABD'nin orta eyaletlerinde meydana gelen tornadolar 500 milyon usd'den fazla maddi zarara neden oldu.
  • 13 Mart - Sovyetler Birliği Yüksek Sovyeti, ABD tarzı güçlü bir başkanlık sistemi oluşturmak için Sovyetler Birliği Anayasası'nda değişiklikleri onayladı. Mihail Gorbaçov, 15 Mart'ta Sovyetler Birliği'nin ilk başkanı olarak beş yıllık bir dönem için seçildi.
  • 15 Mart - Irak, İranlı gazeteci Farzad Bazoft'u casusluk suçundan idam etti. İngiliz hemşire Daphne Parish ise suç ortağı olarak 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
  • 15 Mart - Fernando Collor de Mello, Brezilya'da başkanlık görevini devraldı. Kendisi, 1961'de Jânio Quadros'un seçilişinden bu yana Brezilya'nın demokratik olarak seçilmiş ilk başkan oldu.
  • 18 Mart - Massachusetts, Boston'daki Isabella Stewart Gardner Müzesi'nden, polis memuru kılığına girmiş iki hırsız tarafından toplam değeri 100 ila 300 milyon usd arasında değişen on iki tablo ve bir Shang Hanedanı vazosu çalındı. Bu, ABD tarihindeki en büyük sanat hırsızlığı olarak tarihe geçti.
  • 18 Mart - Doğu Almanya tarihindeki ilk serbest seçimler düzenlendi.
  • 19-21 Mart - Romanya'nın Târgu Mureș kentinde Rumenler ile Macarlar arasında yaşanan çatışmalarda 5 kişi yaşamını kaybetti.[1][2]
  • 20 Mart - Filipinler eski devlet başkanı Ferdinand Marcos'un dul eşi Imelda Marcos, rüşvet, zimmete geçirme ve haraç kesme suçlarından yargılanmaya başlandı.[3]
  • 21 Mart - I. Dünya Savaşı'ndan beri Güney Afrika Cumhuriyeti'nin yönetiminde olan Namibya bağımsızığını ilan etti.
  • 25 Mart - New York şehrinde, "Happy Land" adlı yasadışı bir sosyal kulüpte kundaklama sonucu çıkan yangında 87 kişi hayatını kaybetti.
  • 25 Mart - Macaristan'da 1948'den beri ilk çok partili parlamento seçimleri gerçekleştirildi.
  • 30 Mart - 18 Mart'ta yapılan ilk serbest seçimlerin ardından Estonya SSC, Sovyet yönetiminin 1940'tan beri yasadışı olduğunu ilan ederek tam bağımsızlık için bir geçiş dönemi başlatıldığını duyurdu.
  • 31 Mart - Londra'daki Trafalgar Meydanı'nda gerçekleşen, Poll tax karşıtı gösterilerde 471 kişi yaralandı, 341 kişi tutuklandı.

Ay veya günü bilinmeyenler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ay veya günü bilinmeyenler

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Nicole Warne, Japon kökenli Avustralyalı moda tasarımcısı.
Image
Aleksandr Peçerskiy (1909-1990)

1990 Nobel ödülünü kazananlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
Image
Nobel ödülü madalyası.
  1. ^ Ildikó Lipcsey; Sabin Gherman; Adrian Severin (2006). Romania and Transylvania in the 20th Century. Corvinus Pub. s. 193. ISBN 978-1-882785-15-5. 
  2. ^ Anamaria Dutceac Segesten, Myth, Identity, and Conflict: A Comparative Analysis of Romanian and Serbian Textbooks Ekim 9, 2023[Tarih uyuşmuyor], tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Lexington Books, 2011, 9780739148679
  3. ^ Kurtz, Howard (3 Temmuz 1990). "U.S. JURY CLEARS MARCOS IN FRAUD CASE". Washington Post (İngilizce). ISSN 0190-8286. 9 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2021. 
  4. ^ Van Gogh's vanishing act: A high-cost, low-profile canvas 1 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., U.S. News Online
  5. ^ "Remembering the 1990 Luzon Earthquake". Rappler (İngilizce). 17 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2021. 
  6. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; supremecourt.gov.az isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  7. ^ ""Stumbling Out of the Fog:" Memories of the Worst Traffic Accident in Tennessee History". 11 Aralık 2015. 21 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2021. 
  8. ^ Lewin, Tamar (14 Aralık 1990). "Doctor Cleared of Murdering Woman With Suicide Machine". New York Times. 
  9. ^ "After 17 Years, Zambia Allows Opposition". New York Times. Associated Press. 18 Aralık 1990. Erişim tarihi: 30 Mayıs 2025.