صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۸۷٬۸۲۷ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

هراکلیتوس، هراکلیت یا هرقلیطوس از فیلسوفان ایونیایی دورهٔ پیشا سقراطی است، که بنا بر گفتهٔ کاترین آزبورن نویسنده و فیلسوف انگلیسی می‌توان او را تأثیرگذارترین فیلسوفِ این دوره نامید. وی شاهزادهٔ اِفِسوس بود و می‌بایست فرمان‌روای اِفِسوس می‌شد، اما از این سِمَت به نفعِ برادرش کناره گرفت. او از همشهریانش بیزاری می‌جست، و آنان را مورد تحقیر و توهین قرار می‌داد. وی حتی هومر و فیثاغورس که پیش از خودش می‌زیستند را نیز از نقد و تحقیر مستثنی نمی‌کرد و معتقد بود هومر را بایستی از میانِ صفحاتِ کتاب بیرون کشید و تازیانه زد. هراکلیتوس به همین دلیلِ بیزاری از مردم، محل اقامتش را ترک کرد و در کوه‌ها و دشت‌ها زندگی‌اش را ادامه داد. وی در این مدت، از گیاهانِ کوهی تغذیه می‌کرد که همین عمل، باعثِ ابتلایش به بیماری استسقا شد که از همان بیماری نیز درگذشت. هراکلیتوس پایداری و ثبات در عنصرهای جهان را رد می‌کرد و معتقد بود همه چیز در جهان در سیلان است؛ تا آنجا که وی گفته است: «هیچ‌کس نمی‌تواند در یک رودخانه دوبار گام بنهد». با وجود تغییر و سیلانی که از نظر هراکلیتوس در تمامیِ چیزهایِ جهان وجود دارد، وی لوگوس را تنها چیزِ ثابت و ایستای جهان می‌دانست. پژوهشگران لوگوسِ مورد اشارهٔ هراکلیتوس را «قانونِ حاکم بر جهان» می‌دانند. قانونی که تضاد، نمودِ اصلیِ آن است. ستیز و کشاکش میانِ اضداد، از نظر هراکلیتوس یگانه واقعیت و عدالتِ جهانی بود. به همین ترتیب، هراکلیتوس حتی جنگ را نیز عدالت و امری عمومی می‌دانست. وی را به دلیلِ نظری که در موردِ ستیز اضداد داشت، پایه‌گذار دیالکتیک می‌دانند. هراکلیتوس با دین‌های رایج در زمان خود میانه‌ای نداشت و به آن‌ها بی‌اعتقاد بود. گویا وی دینی مخصوص به خود داشته که گونه‌ای از همه‌خدایی بوده است.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… تئودور روزولت در ۴۲ سالگی به ریاست‌جمهوری ایالات متحده رسید و جوان‌ترین فردی است که تاکنون این سمت را بر عهده گرفته است؟ (در تصویر)
… با وجود آنکه باستان‌شناسان حرفه‌ای آثار او را جعلی می‌دانستند، کاشف نوجوان دست‌ساخته‌های گلوزل توانست شکایت افترای خود را علیه یک باستان‌شناس مشهور به پیروزی برساند؟
… خط راه‌آهن تهران–مشهد از میانهٔ محوطهٔ پیشاتاریخی تپه‌حصار دامغان می‌گذرد؟
… در فراخوان‌ها و موعظه‌های مرتبط با جنگ‌های صلیبی، اغلب چنین تصریح می‌شد که زنان نباید به همراه نیروهای صلیبی عازم سرزمین مقدس شوند، چرا که آن‌ها «دهان‌های بیهوده» یا عاملی برای تشویق به گناه و مسائل جنسی به شمار می‌آمدند؟
… ۵۵٪ از اکسیژن تولید شده تجاری در دنیا برای ذوب سنگ آهن جهت تولید فولاد مصرف می‌شود؟
… کنت‌نشین ادسا تنها دولت صلیبی در اوترمر یا سرزمین‌های آن سوی دریاها بود که هیچ دسترسی‌ای به دریا نداشت و کاملاً در خشکی قرار گرفته بود؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۹ شهریور ۱۴۰۵ خورشیدی) ۱٬۰۸۷٬۸۲۷ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

هارالد پنجم در مه ۲۰۲۶

هارالد پنجم، پادشاه نروژ (در تصویر)، در ۸۹ سالگی درگذشت و هاکون هشتم جانشین او شد.
یایویی کوساما، هنرمند معاصر ژاپنی، در ۹۷ سالگی درگذشت.
راتکو ملادیچ، افسر نظامی صرب بوسنی و جنایتکار جنگی محکوم، در ۸۴ سالگی در زندان درگذشت.
در پی وقوع سیل ناگهانی در نواحی راسوا و نواکوت نپال و در امتداد مرز چین و نپال بیش از ۸۰۰ نفر کشته و هزاران نفر زخمی و مفقود شدند.

یادبودها

امروز: دوشنبه، ۳۱ اوت ۲۰۲۶ میلادی برابر ۹ شهریور ۱۴۰۵ هجری خورشیدی و ۱۷ ربیع‌الاول ۱۴۴۸ هجری قمری (UTC)

در مالزی: روز استقلال (۱۹۵۷)، در ترینیداد و توباگو: روز استقلال (۱۹۶۲)، در قرقیزستان: روز استقلال (۱۹۹۱)، در ایران: روز قزوین، روز ملی یوزپلنگ

رویدادها

۱۳۵۷ - ناپدید شدن سید موسی صدر معروف به امام موسی صدر روحانی ایرانی شیعه، رهبر شیعیان لبنان و مؤسس و رئیس مجلس اعلای شیعیان لبنان در لیبی.
۱۸۷۶ - عبدالحمید دوم سلطان امپراتوری عثمانی شد و برادرش مراد پنجم عزل گردید.
۱۹۰۷ - با امضای قرارداد سن پترزبورگ بین روسیه و انگلستان، با واسطه‌گری فرانسه، ایران به سه منطقهٔ بی‌طرف، تحت نفوذ روسیه و انگلستان تقسیم شد.
۱۹۶۸ - زمین‌لرزهٔ شدیدی، مناطق دشت‌بیاض، کاخک و فردوس را لرزاند و حدود ۱۲٬۰۰۰ نفر کشته بر جای گذاشت.
۲۰۰۷ - روز ملی یوزپلنگ در ایران به مناسبت سالروز نجات ماریتا.

زادروزها

زادروز محمد بن عبداللّه بنیان‌گذار و پیامبر اسلام به روایت شیعیان
۱۷ قمری - زادروز جعفر صادق امام ششم شیعیان
۱۳۶۲ قمری - سید محمد صدر مرجع تقلید شیعه و رئیس حوزه علمیه نجف
۱۳۳۳ - زادروز محمد جهان‌آرا یکی از فرماندهان سپاه در مقاومت ۳۳ روزه خرمشهر
۱۲ - زادروز کالیگولا امپراتور رم از سال ۳۷ تا ۴۱
۱۶۱ - زادروز کومودوس امپراتور رم از سال ۱۸۰ تا ۱۹۲
۱۸۲۱ - زادروز هرمان فون هلمهولتز فیزیکدان آلمانی
۱۸۷۰ - زادروز ماریا مونته سوری پزشک و آموزگار ایتالیایی
۱۹۲۸ - زادروز جیمز کابرن بازیگر آمریکایی، برندهٔ جایزه اسکار
۱۹۴۹ - زادروز ریچارد گی‌یر بازیگر آمریکایی

درگذشت‌ها

۱۳۵۳ - درگذشت علامه حلی از علمای شیعه قرن هشتم قمری
۱۴۲۲ - درگذشت هنری پنجم پادشاه انگلستان
۱۸۶۷ - درگذشت شارل بودلر شاعر و نویسندهٔ فرانسوی
۱۹۲۰ - درگذشت ویلهلم وونت پزشک، روان‌شناس و فیزیولوژیست آلمانی
۱۹۶۳ - درگذشت ژرژ براک نقاش و مجسمه‌ساز فرانسوی
۱۹۷۳ - درگذشت جان فورد کارگردان آمریکایی، برندهٔ ۴ جایزه اسکار
۱۹۹۷ - درگذشت دایانا، پرنسس ولز، عضو خانواده سلطنتی بریتانیا

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای اوت – یادبودهای بیشتر…