Бүген 2026 елның 24 апрель көне (Җомга) – Вакыт 02:16 UTC (Битне яңартырга) – Күренеш: мобиль / санак

Бу көнне ... (24 апрель)

Халыкара лаборатор хайваннарны саклау, Халыкара яшьләр солидарлыгы, Австралия һәм Канадада — Капхён бәрелеше, Әрмәнстан һәм Франциядә — Әрмәннәр геноциды хәтере, Кытай Халык Җөмһүриятендә — Милли космонавтикасы, Нигерда — Тынычлык килешүе, Һиндстанда — Җирле үзидарә системасы, һ.б. истәлекле һәм бәйрәм көннәре

1800 — Конгресс китапханәсе нигезләнә.
1815 — инглиз язучысы Энтони Троллоп туа.
1833 — АКШта газлы су патентлана.
1846 — алман табибы, ботаник, этнограф, тарихчы, археолог һәм нумизмат Карл Фукс вафат.
1884 — Намибия алман колониясе буларак игълан ителә.
1915 — татар җырчысы Усман Әлмиев дөньяга килә.
1930 — татар артисты Фердинанд Фарсин туа.
1944 ― ССРБ хөкүмәте карары белән Казан университетында татар теле һәм әдәбияты кафедрасы ачыла.
1968 — Маврикий БМОга керә.
1990 — Хаббл телескопы эшли башлый.

Башка вакыйгалар • Үзгәртү • Проект • Яңартырга

Чирмеш теле яки Мари теле (чир. Марий йылме) — мари халкының туган теле, фин-угыр телләренең фин-пермь телләре төркеменә керә. Чирмеш телендә 2 төп сөйләм бар: Тау һәм Болын. Болын чирмеш теленең ике шивәсе бар: Көнчыгыш (урал) сөйләше һәм Төньяк-көнбатыш сөйләше.

Чирмеш (мари) телләрендә исемнәр сан, килеш, зат һәм тартым буенча төрләнә.
Күплек сан категориясе башлыча “-влак” кушымчасы белән билгеләнә, “-шамыч” кушымчасы сирәгрәк кулланыла: пӧрт-влак, пӧрт-шамыч — өйләр; ача-влак — әтиләр; пасу-влак, пасу-шамыч — кырлар. Күмәк күплек сан кушымчасы “мыт” кеше исемнәренә, фамилияләргә һәм туганлык-кардәшлек атамаларына ялгана: Сапаевмыт — Сапаевлар; Эчанмыт — Эчаннар; ачамыт — әтиләр. Ә “ла” кушымчасы кайбер очракларда һәм башлыча күплек санның урын һәм юнәлтү килешләрендә генә актив кулланыла: яллаште — авылларда; яллашке — авылларга.

Татар телен белгән кеше чирмеш теле синтаксисын җиңел үзләштерә. Чирмеш һәм татар телләре җөмләләренең гомуми төзелеше бик охшаш. Ике телдә дә фикер йөртү рәвеше бер үк табигый мантыйк калыбына салынган. Гади җөмләләрдә дә, катлаулыракларында да хәбәрнең иң мөһим өлеше җөмлә азагында урнаштырыла: Тудо книгам лудеш. — Ул китап укый. Ме чодыраш каена. — Без урманга барабыз. Тыйын йоратыме туныктышет кӧ? — Синең яраткан укытучың кем?
↪ Дәвамы

Архив • Кандидатлар • Төзәтү

Сез беләсезме?

Авыл хуҗалыгында якынча 1 миллиард кеше мәшгуль дип санала.
Удмурт шагыйре Кузебай Гердның музее Вавож районында урнашкан.
XX гасыр азагында дөньядагы иң эре куянчылык хуҗалыгы Татарстанда урнашкан булган.
Татар ышануларына күрә Аждаһа мең ел яшәгәннән соң Юха-кызга әйләнгән.
Идел-Уралда иң беренче нефть промыселы булып Ишембайныкы санала.
Себер федераль округының мәйданы бөтен Россия мәйданының 30 %ын биләп тора.
Австралиягә рәсми рәвештә аяк баскан беренче татар — Маһирә Хәйретдинова (рәсемдә).
Татарлардан беренче фәлсәфә фәннәре докторы авыл мәктәбе мөдире булган.
1989 елда татар әлифбасына Ў хәрефен өстәү планлаштырылган иде.

Архив • Яңа чыгарылыш әзерләү • Төзәтү

Яхшы мәкалә

СИ — халыкара берәмлекләр системасы, метрик системасының хәзерге варианты. СИ көнкүрештә дә, фән һәм техника өлкәсендә дә дөньяда иң киң кулланыла торган система булып тора. Моңа да карамастан, электродинамика буенча күпчелек фәнни эшләрдә СИ кимчелекләре аркасында Гаусс берәмлекләр системасы кулланыла.

Архив • Кандидатлар • Төзәтү

Сайланган исемлек һәм портал

Соңгы сайланган портал:		Динозаврлар
Соңгы сайланган исемлек:		Иң зур империяләр

Архив • Кандидатлар

Сайланган мультимедиа

Таныш булыйк

Википедия — Бөтендөнья пәрәвезе киңлекләрендә Вики механизмы ярдәмендә универсаль энциклопедия үстерү проекты.

Дөньяның 300 телендә бүлекләре булган Википедиянең максаты — теләсә нинди кеше үзгәртүләр кертеп яхшырта алган, ирекле килеш кулланыла алырлык объектив һәм тикшеренә алырлык эчтәлек тәкъдим итү. Тел-ара координацияләү эшендә лингва-франка буларак инглиз теле кулланыла.

Проект табигате нигез принциплар белән билгеләнә. Эчтәлеге Creative Commons CC BY-SA хокуки лицензиясе буенча булдырыла һәм кулланыла.

Җаваплылыктан баш тарту

Википедия үз эчтәлегенең "дөрес булуы турында гарантия бирми"
Википедиянең Интернетта яшәвенә ярдәм итүче

Викимедиа фонды, проект чикләрендә тупланган мәгълүматлар арасында хаталарның булуы өчен җаваплы түгел. Шәхси кертемнәре өчен җаваплылык катнашучыларда кала.

Катнашу

Катнашырга: Нигез тәртипләр һәм башка кагыйдә-киңәшләр белән танышып алыгыз, һәм вики-этикетны хөрмәт итегез; теркәлү киңәш ителә, әмма мәҗбүри түгел.
Ярдәм кирәк: Ярдәм битләрне карап чыгыгыз, анда хәл ителмәгән сорауларны исә булышу үзәгебездә сорагыз; теркәлгән катнашучылар ярдәм күрсәтергә әзерлеген белдергәннәре арасыннан актив волонтёрларга мөрәҗәгать итеп, остаз булулары турында сорый алалар.
Көчләрегезне тикшерергә: Өйрәнү урынында үзгәртүләр кертеп карагыз яки мәкаләләрне язу / төзәтү киңәшләре белән танышыгыз.

Җәмгыять

Җәмгыятебез мәкаләләргә үз өлешен тематик проектлар кысаларында һәм бит эчтәлеге турында аралашу урыннары ярдәмендә уртак хезмәттәшлеген башкарган катнашучылардан оеша.
Уртак идеалыбыз — "һәрбер кеше бар булган гыйлемгә ирекле килеш ирешә алган бер дөньяны барлыкка китерү".

Википедиянең татар телле бүлеге җәмгыяте 60 090 теркәлгән катнашучыдан тора, алардан 108 соңгы ай дәвамында кимендә бер үзгәртү кертте. Проектыбызның тотрыклы үсүе өчен 8 катнашучыбыз хезмәт функцияләрен башкаруга сайланган.

Проектыбыз кече, автохтон, Россия һәм Төрки халыклар телләрендәге Википедияләр төркемнәренә керә һәм дөньяның төрле илләрдәге күптеллелекнең әһәмиятен аңлаганнарның ярдәмен күреп яши.

Вики-кырларыбыз

Хәзерге вакыйгалар
Көн тәртибендәге мәсьәләләр
Соңгы яңалыклар
Статистика
Вазыйфалар
Стратегия
Эшчәнлек планы
Алдынгыларыбыз
Тиешле мәкаләләр исемлекләре:
- 1 000 • 10 000 • 50 000
- Татар теле: мәкалә - портал - татВП проекты (ВМРУ проекты) - тематик агач
- Татарнамә: мәкалә - портал - проект (бүлекләре) - тематик агач - күптелле исемлек
- Татарстан: мәкалә - портал - проект - тематик агач - күптелле исемлек
Ай хезмәттәшлеге темасы
Сайланган эчтәлек
Соңгы үзгәртүләр
Яңа битләр

Тугандаш проектлар

Википедия проектының үсешен кайгыручы коммерциячел булмаган Викимедиа Фонды шулай ук башка ирекле эчтәлекле күптелле wiki-проектларның тормышын тәэмин итә:

Викиверситет — белем бирү аланы