Ní ọdún 2019, ilé elérò kan báyìí ni mò ń gbé ni Ayẹ́yẹ́. Oríṣiríṣi ìran ni àwa sì ma ń rí wò ní ibẹ̀. Ṣé ti àwọn ará ilé wa ni ká wí ní? Àbí ti onírúurú àwọn dírámà tí ń ṣẹlẹ̀ ní ọjà tí a ó kọ́kọ́ kàn kí ẹ tó kan ilé wa.

Mo rántí ọjọ́ kan báyìí ti àwọn ọ̀dájú abiyamọ kan wá lu obìnrin kan ní jìbìtì mọ́ ìṣọ̀ rẹ̀. Wọ́n ti lọ tán kí ìyá yẹn tó mọ̀ pé ànábọ̀ ni wọ́n fi bá òhun rà ọjà. Nígbà tí mo bèrè lọ́wọ́ ìkan nínú àwọn èrò ìwòran tó wà ní iwájú ìyá olóunjẹ náà, ó ní,
“Ẹ̀yin ò sí ní ìlú yìí ni?”

“Ìlú yìí ni mo wà o”

“Tí wọ́n bá ná owó ànábọ̀ fún’yàn, tí èèyàn bá kó o mọ́ owó, gbogbo owó náà ló máa kó lọ” Bí èrò ti wí báyìí tán ló kúrò ní iwájú mi, tí èmi náà sì bá ẹsẹ̀ mi sọ̀rọ̀.

Mò ń ro kíni ti ọkùnrin yẹn túmọ̀ fúnmi sí iwá, sí ẹ̀yìn. Lọ́kàn mi, mo gbèrò pé “Bóyá obìnrin yẹn da owó nù ni, tí àwọn eléyìí tún n parọ́ mọ́ oníbàárà” Wọ́n ní wọ́n ní ni mo gbọ́, sùgbọ́n mo fi ojú mi kan obìnrin yẹn bí ó ti ń wá ẹkún mu, tí ó ń gbé ara dá ilẹ̀, tí ń ké ìbòsí tò.

Bí wọ́n ti ń mú u, ni ó ń já. Kòsí ẹni tí o ṣe àyà gbàngbà, pé òhun ṣe ògùn gbàngbà lọ́rùn, pé àwọn yóò bá a ṣe àwárí àwọn amòòkùnjalè náà. Ẹni ìjà ò dé bá ló ń pé ara rẹ̀ ní ọkùnrin. Oríṣiríṣi èrò ní gba ọkàn ẹni bí ogun bá dé.

Kòsí ọjọ́ tí èèyàn dé ilé wa, ni ilé bàbá alájáníbọ̀n tí ń rí etí bora. Bí ọmọdé ò pariwo, àgbà o ṣe ti wọn. Àwọn ọkọ àti ìyàwó kan n gbé inú ilé yẹn, tí àwọn méjèjì bá bẹ̀rẹ̀ jàgídíjàgan báyìí, agbára ìyá onílé pàápàá kìí ká wọn. Bí ọkọ̀ ti ń ju ẹrù ìyàwó láti òkè, ni ìyàwó náà yóò mọ gbe ṣépè, “Àlùsì ọkọ, bọ́lẹ̀kájà! bọ́’lẹ̀!”

Àwọn ará ilé ti mọ ni lógò wọn. Tẹ́lẹ̀ ni wọ́n ń yọjú sí wọn. Bí ìjà bá rẹ àwọn méjèjì, ohùn ẹ̀rín kèékèékèé ni yóó tún gba òde.

Inú ilé yẹn ni mo ti pàdé Monílọ́lá. Yàrá tiẹ̀ ló kọjú sí tèmi. Ní ìgbà tó kọ́kọ́ kó wọlé, kìí ta sí ẹnìkan, èmi náà kìí wo ojú olórò bóyá àyè wà níbẹ̀. Mo wà ní ìta lálẹ́ ọjọ́ kan báyìí, ni Moní ń ké fatafata bọ̀ wá pẹ̀lú ẹ̀rọ̀ ìbánisọrọ̀ létí. Pabambarì ibẹ̀ ni pé òhun àti ọ̀rẹ́kùnrin rẹ n bá ara wọn fa kọbiti ọ̀ràn. Bí ó bá sọ̀rọ̀ sókè díẹ̀, a tún bú bí àdó olóró bí ọ̀rọ̀ bá ti dé ibìkan. Èmi sá gẹ̀rẹ́ẹ̀sì ọwọ́ sí agbọ̀n, mò ń wòran.

Ẹnu iṣẹ́ ni mo wà ní Olúyọ̀lé ní ọ̀sán ọjọ́ ajé. Sàdédé ni ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀ mí dún. Àwọn ìwé tí mò ń tó kò jẹ́ kí n kọ ara sí ganranranganranran yẹn. Nǹkan tí ń dun ni ló ń pọ̀ lọ́rọ̀ ẹni. Àwọn oníbàárà wa láti Dùgbẹ̀ fẹ́ gba èsì ọ̀rọ̀ àjọsọ wa ní ọjọ́ náà. Ìdí rẹ̀ ni mo fi ń kárà mọ́ ásìkí ọrọ̀ ajé.

Bí mo ti ń kúrú tí mò ń ga, ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀ ti dún bí i ẹ̀mẹta. Nígbà tí ó de orí ẹlẹ́ẹ̀kẹrin, mo fi àwọn ìwé tí mo kó lọ́wọ́ bíi ẹrù tánkasù sílẹ̀ láti yà sí ẹni tí ń pè.

“Akú dédé ìwòyí Misita Akínsọlá. Ẹ ẹ̀ mọ̀ mí bẹ́ẹ̀ kò ṣe kókó” báyìí ni ohùn orí ago fi bẹ̀rẹ̀. Ojú ń kán mi, mo sì fẹ́ gbọ́ làbárè tó mú wá ní wéréwéré, mo ní, “Adúpẹ́ o. Ẹdákun báwo la ṣe le ran ara wa lọ́wọ́?”

Kí n tó parí ọ̀rọ̀ ni ó ti gbà á mọ́ mi lọ́wọ́, tí ó n kà bòròbòrò bí i túlétúlé. Bóyá túlétúlé náà ni, àsìkò yóò sọ. Obìnrin náà ni, “Mo wà ni ilé ìtúra Bí A Bá N Yọ́ Ìlẹ̀ Dà báyìí báyìí. Àbí ìyàwó yín kọ́ ni motor wọn ni plate number BE 532 KTU?”

Bí obìnrin yìí ti bá ọ̀rọ̀ dé ibí yìí, mo kọ́kọ́ gbe ago kúrò létí, mo wo ojú rẹ̀, mo tún gbé e sí etí padà. “Yes! Òun ni, kílóṣẹlẹ̀?” mo bèrè bí mo ti fi ìdí lé àga.

Obìnrin náà tẹ̀síwájú, “Ìyàwó yín ti wà ní abẹ́ àbò pẹ̀lú ọkọ mi láti bíi wákàtí mẹ́ta báyìí”

Abẹ́ àbò ní ilé ìtura? Ọ̀rọ̀ náà rú mi lójú. Bóyá gbogbo bákábáká tí mo ti ń bá kiri ló fàá. “Ṣé wòlíì ni ọkọ yín ni?” Mo tún ti ọ̀rọ̀ bọ obìnrin ti ara ń kan bí ẹni tí ilé ẹ̀ ń jó lára.

Ó pariwo mọ mi, “Ṣé ìyẹn ni mò ń báa yín sọ? Mo ní ọkọ mi n yan ìyàwó yín ní àlè. Mo ti kékéké mo ti yányányán o ti súmi. Ẹ wá mú ìyàwó yín kí èmi náà mú ọkọ mi, kí èmi àti yín da gbogbo ibí rú”

Nígbà tí obìnrin náà parí bótòbórò tiẹ̀ tán, èmi náà wá dìde lórí àga, mo mú ìjokòó sí tábìlì mi. Mo ní, “Ní àkọ̀kọ̀, èmi ò ní ìyàwó, n ò sì mọ obìnrin tí ẹ̀ ń sọ. Bí èmi náà ti ń fi ọgbọ́n gbọn àwọn ọ̀rọ̀ kan dànù, Olódùmarè yóò fún ẹ̀yìn náà ní òye láti yé àwon àbámọ̀ kan sí igbó.
Ní ọ̀rọ̀ kan o, Akínṣọlá tèmi kọ́ ni ẹ fẹ́ bá sọ̀rọ̀.”

Obìnrin náà dákẹ́ lọ si bí i odò tí kò rí ẹni bẹ̀ẹ́ wò. Èmi náà ò pa ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀ mọ́ ọ létí, mò ń retí kí ó wí ìkan. Ṣùgbọ́n lọ́lọ́ ni gbogbo ẹ̀ pa ni ọ̀dọ rẹ̀. Kò wí, èmi náà ò sọ. Mo rò pé nígbà tí ó sú orí ìlà ti àwa méjèèjì wà, ni ìlà já dànù.

Kí ló kán mi pẹ̀lú èyí tí wọ́n tún ń pèmí sí yìí? Èmi ni mo mọ ogun tí mò ń jà ní ilé. Àbí ẹ̀ ń rò ó bóyá ìyàwó mi ni àbí òun kọ́? Ìtàn yìí ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀ ni. Ẹ fi ìkàlẹ̀ sí i.

Awakọ̀ (The driver), a series in development chronicles the experience of Lákúnlé, a Micra driver in the city of Ìbàdàn, as he navigates town in pursuit of his daily bread.

Following his experience, he brings us closer to his and the realities of different people across the city, as actions and conversations explore topical issues in the society.

Recently, I linked up with Akintayo Orisoga (Lákúnlé) to shoot on low budget and put life in one of the episodes. Behind the camera, I worked with Sogo Oladele (Camera handler), Bemiwo E. Adisa & Adams Abdulbasit (Camera Assistants), Ayomide Asiru and Salaudeen Hammed ( Continuity).

Also, we are looking forward to individual and brand partnership to keep this project in motion.

Thank you for the support always.

“Ṣe o ti jí?” Bàbá bèrè bí o ti tẹ’jú mọ́ ìyá tó wa ọmọ náà mọ́ àyà. Bí ó ti ń gbé ọmọ náà sí orí ibùsùn, ìyá ni, “Koko lara ọtá le, kòsí nǹkan”.

Òní ni awo ó lọ, ọ̀la ni yíò lọ, ẹnìkan ò mọ̀, ìgbìyànjú ni ayé ń gbà.

Nígbà tí ọmọ wọn kọ́kọ́ fi kùtùkùtù òwúrò jáde láyé ní ọdún méjì s’ẹ́yìn, ó da omi ìrẹ̀wẹ̀sì sí wọn lọkàn. Wọ́n ṣe oríṣiríṣi àyẹ̀wò ní ọ̀kẹ́ àìmọye ìgbà, ṣáká ni àwọn oníṣègùn ní ara wọ́n dá. Bẹ́ẹ̀, ọmọ kọ̀, kò dúró ní ilé Aríkúyẹrí. Ìgbéyàwó ọdún máàrún, ọmọ tuntun tún rè é ní ọwọ́ wọn.

A gbọ́ pé wọn ní kí wọn fi ẹsẹ̀ sí iwájú, kí wọ́n fi ọ̀rọ̀ lọ àgbà ilé, kí wọ́n bi ilẹ̀ léèrè, kí wọ́n fi tó àwọn ọlọ́gbọ́n di orí ẹjá mu ilé ayé létí, kí wọ́n padà sí orírun wọn.

“Èmi ò le tojúbọlé please, I’m a devoted…” òhun ni orin ti àwọn ọlọ́mọ ń kọ. Ṣe bí alára ni ara ò ro òhun, èwo wá ni ti agbọ̀ràndùn tí ń jẹ aporo ẹnu?

“Ó tún ti dákẹ́ o! Ará ilé ará àdúgbò ẹ gbà mi o!” Wọ́n sáré jáde dìgbàdìgbà pẹ̀lú ọmọ lọ́wọ́. Ariwo yẹn ti kó èrò ìwòran dé, àwọn kan súnmọ́ ìyá tó fi ìdí jálẹ̀ bíi ọjà tó fi orí sánpọ́n. Ẹsẹ̀ kan náà, wọn n fi ọ̀rọ̀ bọ́ bàbá tó takété sí ẹ̀gbẹ́ kan bíi ilé ìjọ́sìn ọ̀nà oko. Ìlú kí wọ́n mú ọkàn ni àwọn olùbánikẹ́dùn ń lù ní ẹnu.

Bí èèyàn tilẹ̀ ya ọ̀dàjú láti inú oyún, tí kò ní ìtara kan báyìí lára, bó bá de ibi tí à ń wí ní Lágelú ní ọjọ́ yìí, yíò sun kísà ni ẹkún. Ẹlẹ́ran ti tú okùn, ọmọ ti ara rẹ̀ jí pépé lẹ́ẹ̀kan ti di ará ọ̀run. Ará ayé n ṣe ọ̀fọ̀, bóyá àjọyọ̀ ni ará ọ̀run ń ṣe nígbà tí wọ́n rí ẹni wọn, ẹnìkan ò le sọ. Ọ̀rùn dẹ̀ dẹ̀ fún ẹni tó jáde láyé, tó n bá ètò míràn lọ sí ayé míràn.

Ní àárín èrò tí mo wà, mò ń gbọ́ tí ìkan nínú àwọn ará àdúgbò ń wí kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́ pé, “Àwọn ní òní, àwọn ní ọ̀la bíi ẹkún apọkọjẹ. Àbí, Àbíkú ní ń yò wọ́n lẹ́nu ni?”

Tani yíò dáhùn ìbéèrè? Oníkálukú a bi tiẹ̀ lára ṣá.

Ẹ yámi ni ìyàwó yín
Orun ọjọ́ kan ní ó sùn lọ́dọ̀ mi
Ṣe mo le rí ìyàwó yín?
Ọ̀rọ̀ pàtàkì kán wà tí mo fẹ́ bá a sọ
Ní gbangba ní kọ̀rọ̀
À ní, ọ̀rọ̀ wà
Ẹ yámi ni ìyàwó yín
Kòsí ohun tuntun lábẹ́ ọ̀run
Ara yín n gbóná, òtútù n mú u yín
Mo fẹ́ yá ìyàwó yín ni
N ò gba aya yín
Ẹ yámi ni ìyàwó yín
Kìí jẹ́ ti bàbá t’ọmọ, kí ààlà mọ́ wà
Lẹ́ẹ̀kan sí i, mo fẹ́ ya ìyàwó yín,
Orun ọjọ kan ní ó sùn, kòsí ewu
Ọ̀rọ̀ ì bá à gbẹnu tan ní ọlá
Mo yá ìyàwó yín ni o, ṣé mo gbà á ni?

Ta ló kú?
Ọmọ ẹnìkan kọ́ o
Ẹ̀dùn ọkàn mi ló gun òkè nla kan
lọ tó jábọ́

Òhun nìkan ló jábọ́, gbogbo ara ní ń ro alára
Ẹjọ́ fi ẹlẹ́jọ́ sílẹ̀, ó gbá alápẹpẹ lójú

Ta ló kú?
Ọmọ ẹnìkan kọ́ o
Ìgbẹ́kẹ̀lé mi nínú ènìyàn ni
Bí wọ́n bá hàn ọ́ ní èèmọ̀ tán
Ọmọ aráyé á tún ni, kílódé tí ò
ń sunkún?
Àjàlá ta ń ná ọ̀? Ẹ̀yin náà kọ́hun?

Ta ló kú?
Ẹnìkan kọ́, ọ̀rọ̀ ayé ní n gbá omijé lójú gbogbo wa.

Àjò ò dùn títí, kí èrò oko mọ́ padà sí ilé. A dífá fún ọmọ Jìnádù tó lọ ìgboro èkó tó bọ̀. Àwọn tí wọ́n mọ̀ ọ́ ọmọkùnrin tí à ń ròyìn yìí, ní ẹ̀kọ́ ló gbé e láti Olóòsà oko ní Ìbàdàn lọ yunifásítì ní ọdún náà. Torí ọmọ ẹni la ṣe n ṣe iṣẹ́ ni bàbá Akínyẹlé fi se, òhun ló jẹ́ kí Jìnádù tá igbá ta agbọ̀n ní oko etílé tí ń dá ní àkókò náà kó le gbọ́ bùkátà ilé ẹ̀kọ́ gíga tí ọmọ rẹ̀ wọ̀. Ṣé àwọn tí wọ́n ká ìwé gba oyè ní agbègbè náà kò tó nkan ni àsìkò yìí. Èyí gan ló fá ìwúrí fún Jìnádù tó dá owó onírú pọ̀ mọ́ ti àta kí ọmọ rẹ̀, Akin le kẹ́kọ̀ọ́ gba oyè nínú ìmọ̀ òfin.

Nígbà tí Akín parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Ìbàdàn, ó fí orí lé ọ̀nà èkó láti wá kún ìrìn ẹsẹ̀ rẹ̀, láti gbìyànjú ajé, láti ṣe iṣẹ́ owó, kó le rí eré oko kó délé. Kí bàbá, ìyá àti ìbátan le é rí gẹ́gẹ́ bíi ògúnná gbòngbò igi nínú ọ̀gbà ìdílé wọn. Akinyẹ́lé jọ̀ ọ́ sí ọ̀tún, ó fì í sí òsì sùgbọ́n nǹkan ò fẹ́ jọ ara wọn. Èyí iṣẹ́, kò rí, àtijẹ àtimu di Ọlọ́hun o ò rí ọmọ rẹ, koko ni àsìkò yìí le fún Ọkùnrin tí à ń pè ní Akinyẹ́lé yìí. Gbogbo èyí kún ohun tó ran ìpinnu Akin lọ́wọ́ láti padà sí ilé. Ibadan ni ọ̀rẹ́ wa wà tí ó fi bẹ̀rẹ́ ọ̀rẹ́ ìkọ̀kọ̀ kan pẹ̀lú Àdùkẹ́, ọmọ ìyá olóbì ni Mọlárère.

Ọmọ ọdún méjìlélógún ni Àdúkẹ́, ó ga, gbogbo ara rẹ̀ si tàn yòò bíi òsùpà alẹ́. Tì’rìn tì’rìn mọ́ ẹ̀rín rẹ̀ tó rí rekete bí ẹ̀gbọ̀n òwú tó ní ohun tó ń dá èèyàn l’ọ́rùn. Bí Akín bá ti ri Àdùkẹ́ báyìí, ẹnu dídán yìí ni bíi ajàkàrà. Ọ̀tọ̀ ni ẹjọ́ bí òhun ti jẹ́ lọ́yà tí tẹ́rutọmọ ń wá’rí fún ní Èkó akéte. Ìyẹn tún wá kéré ní ẹ̀gbẹ́ àwọn ìlérí bí ohùn yóò ti sọ òkè di ilẹ̀ nígbà tí òhun bá fẹ́ Àdùkẹ́ tí àwọn sì jọ di èrò èkó. Ẹni tí wọ́n n tàn le mọ́ mọ̀ o, ṣùgbọ́n ẹni tí ń tàn èèyàn mọ̀.

“Ẹ wá lọ mọ ilé wa àti àwọn tó bí mi, ẹ wá san owó orí mi. Tí n bá dé èkó, èmi náà ó ka ìwé síi lọ́dọ̀ yín” Àdùkẹ́ na ọ̀rọ̀ sí Akínyẹlé báyìí ní ọjọ́ kan.

“Owo orí bíi ti báwo? You see, we are still living in the past over here!” Akin fún Àdùkẹ́ lésì bí ó ti n fi ọwọ́ pa sùkú ẹlẹ́wọ̀ọ́ orí ọmọge náà. Ó dàbí pé èèbó Akínyẹlé kò yé oge náà, ló bá ni kí ọ̀rẹ́ wá ó tú ohun tó wí sí wẹ́wẹ́. Akínyẹlé bá ní, “Tì èèyàn bá ń sán owó orí lórí ẹni tí à fẹ́ràn, bí i ẹni pé a rí wọn bíi ẹrú ni. Àdùkẹ́, ìwọ́ ní iyì lọ́wọ́ mi ju ki n ma fi owó tí kò jọjú lé ọ lórí lọ”

Àdùkẹ́ tún fèsì, ó ní, “Ìgbà wo ni ẹ ó wá rí àwọn òbí mi? Bí a ó tiẹ̀ gba owó orí àbí a ò ní gbà”

Akínyẹlé fi ọwọ́ méjèjì wa Àdùkẹ́ mọ́ àyá, “Láìpẹ́ yìí náà ni, kò ní pẹ́.”

Báyìí ni Akínyẹlé n fi òní dá òní fi ọ̀la dá ọ̀la fún Àdùkẹ́, tí ó ń yọ́ bọ́rọ́ mọ́ ọmọ náà lọ́wọ́. Àsẹ̀yìnwá àsẹ̀yìnbọ̀, erépá àwọn méjèjì bí ọmọ ire o. Sọbọlọ ni ikùn Àdùkẹ́ yọ tí àwọn òbí rẹ̀ sí sọ́ di ogun fún. Wọ́n ní ó ba àwọn l’ójú jẹ́, wọ́n ní o fí àbùkù rẹ́ àwọn. “Ìwọ! Ìwọ tó yẹ kí wọ́n fẹ́ ní iṣu lọ́kà! Sá n ‘sòó ní ilé oloribu tó ní oyún” Ìyá Àdùkẹ́ ké mọ ọmọ rẹ̀. Bàbá Àdùkẹ́ ní bí wọn ò bá rí ẹni tó ni oyún, ó ní kí àti ìyá àti ọmọ wá odó tí wọn yóò da ọ̀rúnlá sí, nítorí ilé òhun yóò gbóná mọ́ wọn ju ajere lọ.

Kí á mọ́ fi ẹjọ́ pò yín ní ìfun pọ̀, àwọn méjèèjì ò rí éégún tí ń jẹ́ Akínyẹlé nígbà tí wọ́n dé ilé tí o fí má n se àpèjúwe fún Àdùkẹ́ o. Akínyẹlé ọmọ Jìnádù jẹ ọbẹ̀ Àdùkẹ́ tán, ó wá dá àtubọ́tàn ọbẹ̀ dá Àdùkẹ́.

Ísíákà ti ọwọ́ bọ àpò rẹ̀, ó mú ṣìnáàbù jáde, o ń dà gọ̀rọ̀gọ̀ sí ọ̀nà ọ̀fun. “Sé ìwọ ò ní wá nkan jẹ ni? Àbí ó di ìgbà tí wọ́n bá wá gbé àròyé ká ọ mọ́ ibí”

“Iṣẹ́ wo ni éégún mi gbà tẹ́lẹ̀ tó ní òhun ò le jó?” Mo fún Ísíákà l’ésì bí mo ti ń to ìwé lọ. Ó yínmú sími ṣùgbọ́n n ò torí rẹ̀ dá ọwọ́ dúró. Bí mo ti gbé ìwé àlejò tí mò ń retí sí òdé, mo kọjú sí Ísíákà, mo ní, “Ọ̀rọ̀ ará ilé yín tí ò ń bá á lọ ní ìjẹta, mò ń gbádùn rẹ o”

Ísíákà rín ẹ̀rín músẹ́ bí i ẹni tó ní ètò ìjámbá kékeré kan ni ọkàn. “Má má dá alákọrí olórí dongba Mosún yẹn lóhùn. Ọ̀rẹ́ lásán ló mà fẹ́ ká má a ṣe”

Nígbà tí Ísíákà wí báyìí, èmi ò rí nkan tó le koko bí i ojú ẹja nínú ọ̀rọ̀ yìí tí ọ̀rẹ́ mi fi n bú alábàgbéé rẹ̀. Mo fi ọwọ́ mi mẹ́wẹ̀wá bọ inú ara wọn, mo fi ti àgbọ̀n pẹ̀lú ẹ̀yìn mi ni orí àga tí mo fẹ̀ sí bíi ọba ìdun. “Bọ̀dá Ísíákà, tí ẹ ò bá ṣe ọ̀rẹ́ lásán, kíni ẹ fẹ́ jọ ṣe? Àbí ìwọ náà kọ́ lo sọ pé Mosún ti ní ẹnìkan?”

“Ọ̀nà ẹnìkan tó ní jìn. Mosún n gbé ni Ìbàdàn, àwé náà ń gbé ni Ẹdó. Ẹ̀kọ̀kan ni wọ́n n rí ara”

Bí Ísíákà tún ti wí èyí, káyèfí ló ṣe mí, ní mo bá tún bèrè lọ̀wọ̀ rẹ̀ bóyá ìṣòro kan wà níbẹ̀, kó le làá n bẹ̀ ẹ́.

Ísíákà ni, “Eré kíni ajá n bá ẹkùn ṣe? Mo ni èmi àti Mosún le mọ́ ọ mú u fún ara wa ni bí ilé bá dá tó gba olè tó gba ọ̀lẹ”

Ẹnú kọ́ yàmí o ṣùgbọ́n, ọ̀rọ̀ Ísíákà yìí kò jọ ohun ti n ò gbọ́ rí, ó kàn se bákan lára mi ni, nítorí pé ó ń jáde lẹ́nu ọ̀rẹ́ mi.
“Ísíákà, tí Mosún bá ń fi ara gbá ọ, tí o tún fi ara gba onítirẹ̀, ṣé ó dáa báyìí?”

Ísíákà dìde lórí àga bí ó ti n sọ̀rọ̀, ó ní, “Kíni ojú ò rí rí? Ṣé wọ́n ti fẹ́ ara wọn sí ilé ni? Wò ó, tani o le sọ ohun tí ọ̀rẹ́kùnrin Mosún ma ń dánwò ní ibi tó wà?”

Kíá, mo kọ́’lé ẹ̀rín sí ẹ̀kẹ́, mò n bá ọ̀rọ̀ lọ. “Ohun tí àwọn méjèèjì rí kí wọ́n dánwò, kò kan ìwọ. Ṣé ìwọ le gbà kí wọ́n fi irú èyí lọ Fọlákẹ́?”

Bí mo ti dárúkọ ọ̀rẹ́bìnrín Ísíákà, orí rẹ̀ gbóná bí i ọkọ̀ tó ṣe àṣeyọwọ́ iṣẹ, alákọrí ni, “Rárá o. Ṣé ìpa tí a pa ọ̀gbẹ̀rì ṣé ó yẹ ọmọ awo? Èmi ò fí Fọlákẹ́ seré o”

Nígbà tí Ísíákà jókòó tán, mo fi ṣe yẹ̀yẹ́ dáadáa, mo fi ọ̀rọ̀ gun ni ara, “Ajá mọ ọmọ tiẹ̀ fún ní ọmú, ti òdù ọ̀yà ló ṣe àgbákò”

“Ó tó ọ ní ibẹ̀yẹn o” Ísíákà fi ìkanra dáhùn. A mú ẹnu kúrò lórí ọ̀rọ̀ náà, a wá n rétì àlejò tí a torí ìtàn rẹ̀ wá sí òde.

Nígbà tí Láàní padà wọlé, o sàlàyé nkan to ṣẹlẹ̀ bí Àyìndé àti ọmọ ti wọlé dé. “Mo se bàlàbàlà múra, mo sì se bálabàla sáré wọ yàrá ìgbàlejò kí Àyìndé tó wọlé” Láàní sàlàyé. Ó ní Èyíwùmí t’òun ti ìró ní àyà náà ti yọ lẹ́yìn òun ti àwọn sì dẹmọ bíi pé yàrá ìgbàlejò yẹn ni àwọn ti wà láti ilẹ̀. Láàní sọ pé nígbà tí ọkọ̀ wọlé dé, ó kí òun dáadáa nítorí ojú tó mọ ni kò le sọ pé òun ò mọni mọ. Ṣùgbọ́n o, ó ní ìfura hàn lójú Àyìndé bó tilẹ̀ jẹ́ pé kò janpata ẹnu lọ títí. Ó kọjú sí ìyàwó rẹ̀, Àyìndé ní,“O ò sọfún mi pé àlejò wà ní ilé lẹ́ẹ̀kan nàú?”

Láàní wo ojú Èyíwùmí, òun náà wo tiẹ̀, Èyíwùmí fún ọkọ lésì, “Ahh! Kò tí ì dé ibí nígbà ti a n sọ̀rọ̀ lórí ago yẹn.” Àyìndé ò j’iyàn, ó ní kí Èyíwùmí ṣe ìkẹ́ àlejò, o fẹ́ máa wọlé lọ pẹ̀lú ọmọ lọ́wọ́ ni Láàní dáhùn pé, “Èmi ti n lọ nìyẹn o, ẹ má ṣe ìyọnu”

Àyìndé ni, “Àbí èmi tí mo dé ni mò ń lé yín lọ? Ẹ feel at home o”

“Kò rí bẹ́ ò, mo kàn wá ṣe ǹkan ní àdúgbò yìí ni mo ní ki n má gba iwájú ilé ọba láì kíi.” Láànì fèsì bí o ti ń dìde láti lọ, Èyíwùmí n wò sùn bíi pé kò mọ ibi tí ọ̀rọ̀ n lọ. Àyìndé kí Láàní pé ó di ìgbà kan ná, Láànì náà ní, “Ẹṣé o, a sì kú u ìnáwó ọjọ́ ní Kúdẹtì” Báyìí ló se tí ó sì bá ẹ̀yẹ rẹ̀ kúrò nínú ilé lọ́kọláya náà.

Ní ìkóríta yìí, mo ju ìbéèrè sí Láànì, “Ọkùnrin tí kò se nkankan nígbà tí ó bá yín pẹ̀lú ìyàwó rẹ̀, kílódé tí ẹ rò ó pé ẹni tútù bí èyí le lọ́wọ́ nínú ìjínigbé yín?”

Láàní ní, “Ẹ̀yin ò mọ̀ pé ẹni tí èèyàn bá sẹ̀ tí kò fi bi ni, adákẹ́jà ni irú wọn. Bí wọn ò dá sẹ̀ríà fún èèyàn, òun tí yó bá wọn gbẹ̀san yó gbà á.”

Èmi náà fi òye gbé ọ̀rọ̀ náà, mo ní, “Sé òun tí ẹ̀ ń rò ni pé ẹlẹdàá Àyìndé ló rán ajínigbé sí i yín ní ọjọ́ yẹn?”

Ọ̀rọ̀ náà ká Láànì lára, ó n sọ̀rọ̀ bíi ẹni ti éégún n lé, “Tí ẹlẹdàá rẹ̀ bá rán ajínigbé sí mi, ó tó bẹ́ ẹ̀, ó jù bẹ́ ẹ̀ lọ”

Èsì ọkùnrin yìí n se mí ní kàyéfì, mo ní, “Sé lórí ìbálòpọ̀ tí ẹ ní pẹ̀lú ìyàwó rẹ̀ àbí ọ̀rọ̀ míràn wà níbẹ̀?

Láàní dákẹ́ lọ gbári. Nígbà tó se, ó fọhùn, “Ajíláàláọ̀ṣọ́! Ǹkan mi wà níbẹ̀ o.”

Mò n wo ní ìrètí pé yíò sọ oun tí n bẹ nínú orò ti obìnrin è é fi í wò ó.

Láànì tún n bá ọ̀rọ̀ lọ, “Ọmọ́ tí Àyìndé rò pé òun ni bàbá rẹ̀ yẹn, èmi ni mo bíi.”

Etí mi lu ago, àfi bíi pé n ò gbọ́ ọ̀rọ̀ Láànì náà dáadáa, mo ní, “Ẹ̀yin ni Èyíwùmí bí ọmọ fún?”

Láàní ò rí èsì fún mi o. Ó kàn n wò bíi olè inú ìrèké ni. Ojú ọ̀ ta kàkà ran èèmọ̀ ré o. Bẹ́ ẹ̀, ẹni tó gbé Èyíwùmí sílé sì fi ọ̀kan balẹ̀, kò mọ̀ pé ọ̀ràn godo gàìn ló n gbé ilé pẹ̀lú òun. Oníkálukú pẹ̀lú èyí tí n bá fínra nínú ìgbéyàwó, èyí tí a rí là ń wí.

“Ọ̀gbẹ́ni Láànì, báwo ló ṣe ṣẹlẹ̀?”

“Tó bá jẹ́ ti àwọn ajínigbé ni, mo kàn rìn bọ́sí ọwọ́ lásán ni. Bóyá èrè ẹ̀ṣẹ̀”

“À ní báwo ni ọmọ yẹn ṣe jẹ́ tiyín?”

Láàní ní, “Ọ̀sẹ̀ díẹ̀ lẹ́yìn ìgbéyàwó Èyíwùmí, ó púrọ fún ọkọ rẹ pé òun àti àwọn ọ̀rẹ́ òun ni òde ni Ọ̀yọ́, ó ní ọjọ́ méjì ni àwọn yó lò níbẹ̀.”

Bí Láànì ti n sọ̀rọ̀, mo lanu, n ò le pádé. Láàní n se àlàyé tiẹ̀ lọ ṣá. “Eré tí èmi àti Èyíwùmí se láàrin ọjọ́ méjì tó lò ní ọ̀dọ̀ mi ni Àbújá ló di ọmọ yẹn.”

“Ahhh! Ẹ ti ba ayé jẹ́ o!” Mo sọ̀rọ̀ pẹ̀lú ìtara sùgbọ́n Láànì ò dá àlàyé dúró.

“Nígbà ti Èyíwùmí fúnmi ní ìròyìn oyún náà, ó bẹ̀ mí, ó ní kí n sé ni mẹ́numọ́, ó ní kí n sé ní oun tí odó bá dé, kó má rí ìta mọ́. Ó ní ki n má wá òun mọ, kí kálukú se ọdẹ lọ́tọ̀”

“Ẹ̀yin náà sì gbà?”

Láàní ní, “Tí n bá bèrè ọmọ, sé mo rí ayé láti tọ́jú ẹ̀ ni? Èmi yọ̀nda ẹ̀ fún òun àti Àyìndé ni.”

“Nígbà wo ni ẹ fẹ́ gba ọmọ báyìí?”

“Ọjọ́ n bọ̀ ni Olúwa wi. Báyìí o, mo tún ti yẹ’ra fún Èyíwùmí, mi ò fẹ́ ìdààmú. Ọ̀gbẹ́nì Ajíláàláọ̀ṣọ́, ìtàn ajínigbé mi rè é, ẹ fi orúkọ bò mí ní àṣírí.”

Báyìí ni Láànì sọ tí ó sì fi bá tirẹ̀ lọ. Èyíwùmí àtí Àyìndé n bẹ ní Èjìòkú di àkókò yìí, tí àṣírí ọmọ alè ṣì n bò síbẹ̀. Kòsí ẹni tí ó ti ta Àyìndé l’ólobó ọ̀rọ̀ àṣírí náà. Ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá, wọ́n kú ewu ọmọ kejì nínú ilé náà. Bóyá ọmọ alè ni àbí ọmọ ọkọ, èmi ò mọ̀ ìyẹn o.

— Ayọ̀ Adams. (2020)

Nígbà tí Èyíwùmí parí gbogbo rọ̀bọ̀rebe lórí ago tó sì sálàyé pé ọkọ̀ òun n bọ́ ni ilé fúnmi. Àfira, mo ni ki n palẹ̀mọ́ ara kí n le jápa ni Èyíwùmí bá fà mí padà, tó ní, “Níbo lo wá n lọ? Ṣé a ti ṣetán nìyẹn.” Ìbéèrè yìí mú ẹnu yà mí, mo ní, “O fẹ́ kí ọkọ rẹ bámi ni ibí ni? O ti gbàgbé gbogbo bí o tí n fura sí ọ̀rẹ́ èmi àti ẹ lẹ́yìn ìgbà tí a pàdé níbi ìnáwó yẹn?”

Èyíwùmí pòsé, ó ní, “Àti kí tún ni? Se mi ò le ni ọ̀rẹ́ mọ́ ni? Wò ó! Sáré wá ṣe ìkan síi ki ọkọ mi tó dé ìtòsí.”

Ní ibi ti Láànì bá ọ̀rọ̀ dé yìí, ó ti bẹ̀rẹ̀ sí ká èmi gan lára, ti n bá rí Èyíwùmí ni àsìkò yẹn, n ò mọ oun tí mo le se. Ṣé bi èèyàn ò bá fẹ́ràn ẹni tí wọ́n jọ gbé ara wọn sí ilé, yíò tètè sọ pé ó ti sú òun, èwo ni ìwà mò ń lé eku sí ọ, ejò lò n lé sími? Nígbà tí mo tún wá tá wáí tí mo rántí oríṣiríṣi ọ̀ràn tí mo ti gbọ́ lórí tábìlì mi yìí, mo pa ọkàn pọ̀ ki n le gbádùn ọ̀rọ̀ Láànì.

“Sé ẹ gbà láti ṣe ìkan yẹn síi?”

Láànì fi ọwọ́ pa irungbọ̀n rẹ̀ wá’lẹ̀, ó ní, “Bí mo se já ọrẹ́ ìdí fún Èyíwùmí tan ni ẹ̀ẹ̀kan yẹn síi ni a gbọ́ ìró ọkọ̀ kan tó wọ inú ọgbà wá, nígbà tí Èyíwùmí yọ’jú, ó di ọkọ̀ Àyìndé.”

Ni àárín tí Láànì bá ọ̀rọ̀ dé yìí, n ò mọ ìgbà tí mo gbé ọwọ́ lé orí láti ba Láànì k’ẹ́dùn òjò ẹ̀sín tí yíò rọ̀ lé e lórí nígbà tí ojú òun àti Àyìndé bá rin jú.

Ṣé òjò ẹ̀sìn yíò pa Láàní àbí yíò rí ìbòji ti orí bọ̀ nínú ògúnnàgbòngbò ẹ̀sín yìí? Mo fẹ́ mọ bi Láànì àtí Èyíwùmí ṣe kó orí já. Láàní mu omi díẹ̀, o n bá ìtàn ìrìn àrè rẹ̀ lọ.

“Ọ̀gbẹ́ni Ajíláàláọ̀ṣọ́, ẹ bẹrù obìnrin o”

N ò sebí pé mo gbọ́ ìyẹn nítèmi, ǹkan tó ṣẹlẹ̀ nígbà tí Àyìndé wọ́lé dé tí àlè ìyàwó rẹ̀ tí n gun ọmọlọ́mọ bíi ẹṣin ọba sì n bẹ ni inú yàrá ló bámi. Bí mo ti tún ìkọ̀wé mi mú lórí tábìlì, mo tì í bọ ẹnu, mo ni, “Misita Láàní, Kíni ó ṣẹlẹ̀ nígbà tí Àyìndé ati ọmọ dé?”

Kàkà kí Láàní fi èsì tó yẹ sílẹ̀, ó díde,ó ní, “inú mi n dàrú, sé mo le lo ilé ìgbọ̀nsẹ̀ wéré?”

Báyìí ni Láànì fi mi sí orí ìjòkòó lọ. Ara o tamí nítorí ọ̀rọ̀ yìí, ọ̀rọ̀ rẹ, o ní ò ń lọ oko. Bó o bá lọ tó o dé, ọ̀rọ̀ rẹ n dúró dè ọ́.