Pumunta sa nilalaman

Marte

baguhin ang mga link
Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Para sa ibang gamit, tingnan ang Marte (paglilinaw).
Marte
Orange-brown globe with white snow caps
Ang Marte, humigit-kumulang sa tunay na kulay nito,[a], na kinunan ng Hope orbiter. Makikita ang Tharsis Montes sa gitna, sa Olympus Mons kaliwa at Valles Marineris sa kanan.
Pagpapangalan
Pang-uri
Simbolo♂
Katangian ng ligiran[1]
Epoch J2000
Aphelion249261000 km
(1.66621 AU)[2]
Perihelion206650000 km
(1.3814 AU)[2]
227939366 km
(1.52368055 AU)[3]
Tindi ng layo0.0934[2]
686.980 d
(1.88085 yr; 668.5991 sols)[2]
779.94 d
(2.1354 yr)[3]
24.07 km/s[2]
19.412°[2]
Pagkatagilid
49.57854°[2]
21 June 2022[5]
286.5°[3]
Satelayt2 (Phobos at Deimos)
Pisikal na katangian
3389.5±0.2 km[b][6]
Radius sa ekwador
3396.2±0.1 km[b][6]
(0.533 Earths)
Radius sa polo
3376.2±0.1 km[b][6]
(0.531 Earths)
Pagkapatag0.00589±0.00015[5][6]
1.4437×108 km2[7]
(0.284 Earths)
Bolyum1.63118×1011 km3[8]
(0.151 Earths)
Masa6.4171×1023 kg[9]
(0.107 Earths)
Karaniwang densidad
3.9335 g/cm3[8]
3.72076 m/s2 (0.3794 g0)[10]
0.3644±0.0005[9]
5.027 km/s
(18100 km/h)[11]
1.02749125 d[12]
24h 39m 36s
1.025957 d
24h 37m 22.7s[8]
Bilis ng pag-ikot sa ekwador
241 m/s
(870 km/h)[2]
25.19° to its orbital plane[2]
Kanang asensiyon sa hilagang polo
317.269°[13]
Deklinasyon sa hilagang polo
54.432°[13]
Albedo
Temperatura209 K (−64 °C) (blackbody temperature)[15]
Temp. sa
ibabaw		 min mean max
  −110 °C[16] −60 °C[17] 35 °C[16]
Antas ng natatanggap na dosis sa ibabaw8.8 μGy/h[18]
Antas ng katumbas na dosis sa ibabaw27 μSv/h[18]
−2.94 to +1.86[19]
−1.5[20]
3.5–25.1 arcseconds[2]
Atmospera[2][21]
Presyur sa ibabaw
0.636 (0.4–0.87) kPa
0.00628 atm
Komposisyon batay sa bolyum

    Ang Marte (sagisag: ♂) ay ang ikaapat na planeta mula sa Araw sa ating sangkaarawan. Ipinangalan ito sa Romanong diyos ng digmaan (Ares sa Mitolohiyang Griyego). Kilala din ang Marte bilang "Ang Pulang Planeta" hinggil sa mamulang anyo nito kapag nakikita mula sa Lupà sa gabi. May dalawang buwan ang Marte, ang Phobos at Deimos, na maliliit at kakaiba ang hugis at maaaring nakuhang mga malatala (asteroid) tulad ng 5261 Eureka. Makikita ang Marte mula sa Lupà sa pamamagitan ng hubad na mata (naked eye) na may kaliwanagan ng −2.94 hanggang +1.86 magnitud, nilalagpasan lamang ng Venus, Buwan, at Araw.


    Tumutukoy ang unlaping areo- sa Marte katulad sa pagtukoy ng heo- sa Lupà—halimbawa, ang areolohiya laban sa heolohiya . Ginagamit din ang areolohiya (areology) bilang pangtukoy sa pag-aaral sa Marte sa isang kabuuan sa halip sa mga prosesong pandutaan ng planeta. (Sa salitang Griyego, Arēs ay Marte.) ♂ ang dalubtalaing sagisag ng Marte, isang bilog na may palasong tumutungo sa hilaga-silangan. Kinakatawan ng simbolong ito ang kalasag at sibat ng diyos na Marte, at sa aghambuhay, ginagamit ito bilang tanda para sa kasariang lalaki.

    Tumutukoy sa Intsik, Hapon, Koreano, at Byetnames na mga kultura ang planeta bilang 火星, or bituwing apoy, isang pagpapangalan na nakabatay sa lumang mitolohikal na Intsik ng sirkulo ng Limang Elemento.

    Misyon sa Marte

    [baguhin | baguhin ang wikitext]

    Ang SpaceX Mars Program na pinagmulan ni multibilyonaryong Elon Musk at ng SpaceX ay pangmatagalang programa upang mapadali ang tuluyang kolonisasyon ng Marte.

    1. ↑ The light filters are 635 nm, 546 nm, and 437 nm, roughly corresponding to red, green and blue respectively
    2. 1 2 3 Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang best-fit ellipsoid); $2

    Mga sanggunian

    [baguhin | baguhin ang wikitext]
    1. ↑ Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang VSOP87); $2
    2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang NasaFactSheet); $2
    3. 1 2 3 Allen, Clabon Walter; Cox, Arthur N. (2000). Allen's Astrophysical Quantities. Springer Science & Business Media. p. 294. ISBN 978-0-387-95189-8. Inarkibo mula sa orihinal noong 1 March 2024. Nakuha noong 18 May 2022.
    4. ↑ Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang Souami_Souchay_2012); $2
    5. 1 2 "HORIZONS Batch call for 2022 perihelion" (Perihelion occurs when rdot flips from negative to positive). Solar System Dynamics Group, Jet Propulsion Laboratory. Inarkibo mula sa orihinal noong 8 September 2021. Nakuha noong 7 September 2021.
    6. 1 2 3 4 Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang Seidelmann2007); $2
    7. ↑ Grego, Peter (6 June 2012). Mars and How to Observe It. Springer Science+Business Media. p. 3. ISBN 978-1-4614-2302-7 – sa pamamagitan ni/ng Internet Archive.
    8. 1 2 3 Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang lodders1998); $2
    9. 1 2 Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang konopliv2011); $2
    10. ↑ Hirt, C.; Claessens, S. J.; Kuhn, M.; Featherstone, W. E. (July 2012). "Kilometer-resolution gravity field of Mars: MGM2011" (PDF). Planetary and Space Science. 67 (1): 147–154. Bibcode:2012P&SS...67..147H. doi:10.1016/j.pss.2012.02.006. hdl:20.500.11937/32270. ISSN 0032-0633. Inarkibo mula sa orihinal noong 1 March 2024. Nakuha noong 25 August 2019.
    11. ↑ Jackson, Alan P.; Gabriel, Travis S. J.; Asphaug, Erik I. (1 March 2018). "Constraints on the pre-impact orbits of Solar system giant impactors". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 474 (3): 2924–2936. arXiv:1711.05285. doi:10.1093/mnras/stx2901. ISSN 0035-8711. Inarkibo mula sa orihinal noong 23 April 2022. Nakuha noong 23 April 2022.
    12. ↑ Allison, Michael; Schmunk, Robert. "Mars24 Sunclock — Time on Mars". NASA GISS. Inarkibo mula sa orihinal noong 24 January 2017. Nakuha noong 19 August 2021.
    13. 1 2 Archinal, B. A.; Acton, C. H.; A'Hearn, M. F.; Conrad, A.; Consolmagno, G. J.; Duxbury, T.; Hestroffer, D.; Hilton, J. L.; Kirk, R. L.; Klioner, S. A.; McCarthy, D.; Meech, K.; Oberst, J.; Ping, J.; Seidelmann, P. K. (2018). "Report of the IAU Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements: 2015". Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy. 130 (3): 22. Bibcode:2018CeMDA.130...22A. doi:10.1007/s10569-017-9805-5. ISSN 0923-2958.
    14. ↑ Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang MallamaMars); $2
    15. ↑ "Atmospheres and Planetary Temperatures". American Chemical Society. 18 July 2013. Inarkibo mula sa orihinal noong 27 January 2023. Nakuha noong 3 January 2023.
    16. 1 2 "Mars Exploration Rover Mission: Spotlight". Marsrover.nasa.gov. 12 June 2007. Inarkibo mula sa orihinal noong 2 November 2013. Nakuha noong 14 August 2012. Image Naglalaman ang artikulong ito ng teksto mula sa isang lathalaing na nasa pampublikong dominyo.
    17. ↑ Sharp, Tim; Gordon, Jonathan; Tillman, Nola (31 January 2022). "What is the Temperature of Mars?". Space.com. Inarkibo mula sa orihinal noong 22 April 2020. Nakuha noong 14 March 2022.
    18. 1 2 Hassler DM, Zeitlin C, Wimmer-Schweingruber RF, Ehresmann B, Rafkin S, Eigenbrode JL, Brinza DE, Weigle G, Böttcher S, Böhm E, Burmeister S (24 January 2014). "Mars' Surface Radiation Environment Measured with the Mars Science Laboratory's Curiosity Rover". Science. 343 (6169) 1244797. Tables 1 and 2. Bibcode:2014Sci...343D.386H. doi:10.1126/science.1244797. hdl:1874/309142. PMID 24324275. S2CID 33661472.
    19. ↑ Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang Mallama_and_Hilton); $2
    20. ↑ "Encyclopedia - the brightest bodies". IMCCE. Inarkibo mula sa orihinal noong 24 July 2023. Nakuha noong 29 May 2023.
    21. ↑ Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang barlow08); $2

    Astronomiya Ang lathalaing ito na tungkol sa Astronomiya ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.

    Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Marte&oldid=2191322"