Smoking
Een smoking is een twee- of driedelig kostuum dat door mannen wordt gedragen als avondkleding, dat wil zeggen bij (formele) feestelijke gelegenheden. Of iemand in smoking wordt verwacht staat altijd op de uitnodiging vermeld. Meestal staat er dan black tie (zwarte vlinderdas), cravate noir of avondkleding.[1] Een smoking dient niet voor half 6 's middags gedragen te worden.[2]
Het dragen van een smoking is alleen gebruikelijk tijdens formele bijeenkomsten. Als het niet expliciet op de uitnodiging staat of anderszins vanzelfsprekend is, zal men in een smoking uit de toon vallen (overdressed). Ook in zeer nette restaurants kan men, als het een hele feestelijke bijeenkomst betreft, in smoking verschijnen. Omdat de meeste mannen zelden een smoking dragen is het gebruikelijk deze te huren.
Samenstelling
[bewerken | brontekst bewerken]Het bestaat uit een zwarte broek met aan de zijkant bij voorkeur een "bonafide braid" (een satijnen of fluwelen zwarte band komt ook veel voor) en een zwart jasje met lapellen (revers: een sjaalkraag of een gepunte revers), een wit smokingoverhemd (en wel een dress shirt). Optioneel kan men, om de sluiting van de broek te bedekken een kommerband, cumberband of cummerbund dragen. Dit is een sjerp (afgeleid van het Britse militaire uniform in Brits-Indië) die geplooid om het middel wordt gedragen en van hetzelfde materiaal is gemaakt als het strikje en de lapellen. Om de hals hoort een zwarte vlinderdas gedragen te worden, bij voorkeur een zelf gestrikte van zijde. In het Engels spreekt men dan ook van black tie (pars pro toto). De schoenen onder een dinnerjacket of rok dienen geheel glad en van zwart lakleer te zijn. Instapper of veterschoenen mogen beide. In het borstzakje draagt men een witte gevouwen zakdoek. Deze lijkt op een pochet maar is dat niet. Op de mouwen draagt men manchetknopen.[1]
Als de gelegenheid net iets informelere is kan men ervoor kiezen om een vlinderdas in een speciale kleur of patroon te dragen. De zakdoek in het borstzakje dient dan van dezelfde kleur of patroon te zijn. In de studentenwereld is het gebruik van afwijkende kleuren of andere gekke accessoires zeer gebruikelijk om zo toch wat van de norm af te wijken. Uitzondering daarbij is dat de vlinderdas niet wit is want die hoort expliciet bij het rokkostuum. Onder het credo gezelligheid kent geen tijd was het vroeger ongepast om een polshorloge te dragen; wie per se de tijd wil weten draagt een zakhorloge.
Tropen
[bewerken | brontekst bewerken]In de tropen of in de zomer in Noord-Amerika wordt ook wel een tropensmoking gedragen. Deze bestaat uit dezelfde zwarte broek maar het jasje kan van linnen zijn en is soms wit of ivoorkleurig. De overige kledingstukken, hemd, strik, schoenen en sokken, zijn gelijk aan de formele smoking.
Etymologie
[bewerken | brontekst bewerken]De terminologie m.b.t. de smoking in verschillende talen is wat verwarrend. De term smoking is afgeleid van het Engelse smoking jacket. Maar een Engelse smoking jacket heeft een andere betekenis. Het is namelijk een speciaal jasje om te dragen tijdens het roken. Na het diner trokken de heren zich vaak terug om een sigaar te roken, waarbij het dinner jacket verruild werd voor het smoking jacket. Dit gebruik was om rooklucht uit de nette kleding te houden. Dit jasje werd hierna weer verwisseld voor het nette "dinner jacket".[3]De woorden zijn dus valse vrienden.
In Engeland spreekt men van een dinner jacket, daarmee wordt het hele kostuum (de smoking dus) bedoeld, zowel het jasje als de broek. Minder gebruikelijk is de term dinner suit. In de VS spreekt men van een "tuxedo". Een andere gebruikte term is "Black tie". Het kostuum wordt in het Engels dus geen smoking genoemd, maar wel in veel andere Europese talen.[1]
In de tropen wordt ook wel een wit smokingjasje gedragen. Dit heet in het Engels een white dinner jacket.
Vrouwensmoking
[bewerken | brontekst bewerken]Le Smoking, in 1966 ontworpen door couturier Yves Saint Laurent voor modehuis Dior, was het eerste broekpak dat voor vrouwen ontworpen werd. Om de mannelijke smoking geschikt te maken voor vrouwen gaf hij het jasje een taille, maakte de revers ronder en paste de broek aan zodat de benen langer leken. Het pak had een chique uitstraling en was bedoeld om te dragen als alternatief voor een avondjurk of ‘little black dress’ bij feestelijke gelegenheden. Het ontwerp gold als zeer controversieel omdat het voor vrouwen niet alleen ongebruikelijk was om broeken te dragen, maar in meerdere landen zelfs verboden was. Het ontwerp heeft een iconische status verworven.[4]
Rok (white tie)
[bewerken | brontekst bewerken]Bij nog formelere gelegenheden, met name bij gala's, draagt de man een rokkostuum. Hierbij wordt altijd een witte vlinderdas gedragen (white tie). Ook hier is het gebruikelijk om dit expliciet op de uitnodiging te vermelden.
- 1 2 3 De gentleman - Handboek van de klassieke herenmode - Bernhard Roetzel ISBN 3-8290-2031-7, blz 322 - 325
- ↑ Hoe hoort het eigenlijk?, Amy Groskamp-Ten Have, p182
- ↑ Smoking op Etymologiebank.nl
- ↑ (en) Icon-Icon, “Le Smoking”: the Story Behind a Constantly Reinvented Piece. ICON-ICON (2 januari 2014). Geraadpleegd op 15 mei 2021.
