ဆီးခ်ိဳႏွင့္ဆက္စပ္ေရာဂါမ်ား

ျမန္မာလူမ်ိဳး လူနာမ်ားအတြက္ ျမန္မာႏုိင္ငံဆရာ၀န္အသင္း က ညႊန္ၾကားထားေသာ အစားအေသာက္ စာရင္းဇယားမ်ား ကၽြန္ေတာ့္ထံတြင္ မရွိပါ။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားအတြက္ ညႊန္ၾကားထားေသာ အစားအေသာက္ စာရင္းဇယားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားမွာ လစ္လပ္လ်က္ ရွိပါသည္။

သုိ႔ရာတြင္ လူနာအမ်ားစုအတြက္ အေကာင္းဆုံး အစားအစာမွာ သူတုိ႔ေန႔စဥ္စားေသာက္ေနေသာ အစားအစာမ်ားကုိ မြမ္းမံထားျခင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဆရာ၀န္မ်ားႏွင့္ အစားအေသာက္ပညာရွင္မ်ား(Dietitians) သည္ လူနာတစ္ဦးခ်င္းစီ ႏွင့္ ေရာဂါအေျခအေန အဆင့္အတန္း ေပၚမူတည္၍ အစားအေသာက္ကုိ ညႊန္ၾကားရပါသည္။ အမ်ားအားျဖင့္ သုေတသီမ်ားသည္ လူနာမ်ား၏ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ကုိ ထိန္းသိမ္းေရးကုိ ဦးစားေပးျပီး ရုိးရာအစဥ္အလာ အစားအေသာက္မ်ား၊ ေငြေၾကးအေျခအေနႏွင့္ ကုိက္ညီမည့္ အစားအေသာက္မ်ားကုိ အေလးဂရုျပဳ၍ ညႊန္ၾကားၾကသည္။

အစားအေသာက္ တမ်ိဳးခ်င္းတြင္ ပါ၀င္ေသာ အာဟာရမ်ားပါ၀င္သမွ်ကုိ တုိင္းတာ၍ ဆီးခ်ိဳကုထုံးအတြက္ အသုံးျပဳရန္မွာမူ သုေတသနအင္အားျဖင့္ အမီလုိက္ႏုိင္ရန္ ခဲယဥ္းေနသည္။

ေယဘုယ်အားျဖင့္ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားကုိ သတိထားရန္ သေဘာတူညီၾကပါသည္။

(၁)ကယ္လုိရီ ကန္႔သတ္ ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း (အစားအေသာက္တစ္ခုခ်င္းစီမွ ရေသာ ကယ္လုိရီပမာဏကုိ တြက္ခ်က္၍ သင့္ေလ်ာ္ေသာ ပမာဏကုိသာ စားေသာက္ေစျခင္း၊ တနည္းအားျဖင့္ စားေသာက္သည့္ ပမာဏကုိ ကန္႔သတ္ျခင္း) သည္ ပထမ အေရးအၾကီးသည္။

(၂)ယင္းေနာက္ လူတစ္ဦးခ်င္းေပၚ မူတည္၍ အစားအေသာက္ညႊန္ၾကားခ်က္ေပးျခင္းသည္ ေၾကာင္းက်ိဳးဆီေလ်ာ္သည္။ ေရွာင္ၾကဥ္ရမည့္ အစားအေသာက္မ်ားကုိ ေလ့လာရန္ ဤေနရာကုိ ႏွိပ္ပါ။

(၃)ျပည့္၀ဆီ (Saturated fats: ေယဘုယ်အားျဖင့္ ျပည့္၀ဆီဆုိသည္မွာ ပုလင္းထဲတြင္ ဒီတုိင္းထားလွ်င္ ခဲသြားေသာ ဆီမ်ား၊ ဥပမာ ၀က္ဆီ ၊အမဲဆီ၊ စားအုံးဆီ) မ်ားကုိ ကန္႔သတ္ျခင္း (အဆီအားလုံးရဲ႔ ၁၀ ရာခုိင္ႏႈန္းထက္နည္းေအာင္ စားျခင္း) ႏွင့္ သၾကားစားသုံးျခင္းကုိ ကန္႔သတ္ျခင္းကလည္း ေၾကာင္းက်ိဳးဆီေလ်ာ္သည္။ ပဲဆီ၊ ႏွမ္းဆီ တုိ႔ကဲ့သုိ႔ မျပည့္၀ဆီ (unsaturated fats) တုိ႔ကုိ သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္ေသာ ပမာဏ (ေန႔စဥ္အာဟာရ၏ ၃၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေအာက္) စားသုံး၍ ရပါသည္။

ယင္းအတြက္ ကစီဓာတ္ (တနည္း) ကာဘုိဟုိက္ဒရိတ္ဓာတ္မ်ား စားသုံးျခင္းအတြက္ Glycemic Index ဟု ေခၚေသာ ဇယားကုိ အခ်ိဳ႔လူနာမ်ားက အသုံးျပဳၾကပါသည္။ ယင္းဇယားကုိ ဤေနရာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ သုိ႔ရာတြင္ ယင္း ဇယားသည္ အစားအေသာက္ ပုံစံတစ္ခုလုံးအတြက္ အေျခခံအက်ဆုံး အခ်က္အလက္ မဟုတ္ေၾကာင္းႏွင့္ သူခ်ည္းသက္သက္ႏွင့္ ဆီးခ်ိဳကုထုံး၏ အစားအေသာက္ အေျခခံပုံစံအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္၍ မျဖစ္ႏုိင္ေၾကာင္းကုိ ေလးနက္စြာ သတိမူရမည္။ ယင္းဇယားသည္ အစားအေသာက္ ေရြးခ်ယ္မႈ၏ တစ္စိတ္တစ္ေဒသသာလွ်င္ ျဖစ္ေၾကာင္း သတိေပးလုိသည္။ ယင္းဇယားအေပၚမူတည္၍ လုံး၀ေရွာင္ၾကဥ္ရမည့္ အစားအေသာက္မ်ားကုိ ထုတ္ႏုတ္ယူကာ ဤေနရာတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ျပီး ျဖစ္ပါသည္။

(၄)ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားသည္ အသားစားနည္းသည့္ လူမ်ိဳးမ်ား ျဖစ္သည့္အေလ်ာက္ ေန႔စဥ္စားသုံးေနက်အတုိင္း စားသုံးျခင္းသည္ သင့္ေလ်ာ္ပါသည္။

ေျမထဲပင္လယ္အစားအေသာက္ ပုံစံ (Mediterranean-style diet) ကုိ ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား ၂ အတြက္ အသုံးျပဳရာ အျခား အစားအေသာက္မ်ားထက္ ပုိမုိေကာင္းမြန္ေသာ ရလဒ္မ်ားကုိ ေတြ႔ရွိရေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။

မည္သုိ႔ပင္ျဖစ္ေစ ဆရာ၀န္ ညႊန္ၾကားသည့္အတုိင္း လူတစ္ဦးခ်င္းေပၚမူတည္၍ သတ္မွတ္ေပးေသာ အစားအေသာက္ ကုိသာ လုိက္နာေဆာင္ရြက္ျခင္းသည္ ျပည့္စုံတိက်သည့္ ပုံစံျဖစ္ေၾကာင္း ေလးနက္စြာ သတိေပးပါသည္။ ဆရာ၀န္က Glycemic Index အပါအ၀င္ အျခား အခ်က္အလက္မ်ား (အစားအေသာက္ပမာဏ၊ အာဟာရပမာဏ၊ ေငြေၾကးႏွင့္ လူမႈေရး စိတ္ပညာရႈေထာင့္) ကုိ ညွိႏႈိင္း၍ သင့္ေလ်ာ္ေသာ အစားအေသာက္ပုံစံကုိ ညႊန္ၾကားမည္ ျဖစ္သည္။

ေယဘုယ်အားျဖင့္ (၁)ၾကက္သား၊အသား၊ငါး (၃၀၀ ဂရမ္ခန္႔) (၂)ၾကက္ဥ (မ၀ေသာ ပုံမွန္လူမ်ား တစ္ပတ္လွ်င္ ၄ လုံးမွ ၅ လုံးစားႏုိင္သည္။ (၀ေသာသူမ်ား တစ္ပတ္လွ်င္ တစ္လုံးမွ် စားႏုိင္သည္။) (၃)ႏုိ႔ႏွင့္ဒိန္ခ်ဥ္(မ၀သူမ်ား ၀.၅ လီတာ)(၀သူမ်ား လည္း ၀.၅ လီတာ) (၄)အသီးအရြက္မ်ား (မ၀သူမ်ား ၈၀၀ ဂရမ္)(၀သူမ်ား ၇၀၀ ဂရမ္) (၅)အသီးအႏွံမ်ား(၅၀၀ ဂရမ္ )(၀သူမ်ား ၃၀၀ ဂရမ္)
(၆)ေပါင္မုန္႔ညိဳ(၁၀၀-၁၅၀ဂရမ္)(၀သူမ်ား ၅၀-၇၅ ဂရမ္) (၇)ထမင္း (ဆန္) သင့္ေလ်ာ္ေသာပမာဏ စသည္ျဖင့္ တြက္ခ်က္ ညႊန္ၾကားေလ့ရွိပါသည္။
ွ

—————————————————————————————————
St.-Petersburg Medical Academy of Postgraduate Education က ညႊန္ၾကားထားေသာ Diet 9 ဇယားတြင္မူ ၀ေသာ လူနာမ်ားႏွင့္ မ၀ ေသာလူနာမ်ားအတြက္ အစုႏွစ္စု ခြဲျခားကာ ေဖာ္ျပထားသည္။ Diet 9 မွာ အင္ဆူလင္ ထုိးေဆး အသုံးမျပဳေသာ လူနာမ်ားအတြက္ ျဖစ္သည္။ အင္ဆူလင္ ကုထုံးယူရသူမ်ားအတြက္ Diet 9 a ဇယားကုိ အသုံးျပဳသည္။ ယင္းတြင္ အာလူးကုိ ၂၀၀ ဂရမ္ႏွင့္ ေပါင္မုန္႔ညိဳ ၂၀၀ ဂရမ္ ဆန္(ေျပာင္း) ၆၀ ဂရမ္ကုိ Diet 9 မွာ ထပ္ေပါင္းထည့္သြင္းရမည္ဟူ၍ ေဖာ္ျပထားသည္။

ယင္းဇယားသည္ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားအတြက္ မဟုတ္ပါ။ ယင္းဇယားကုိ ဘာသာျပန္၍ ေဖာ္ျပရလွ်င္
(၁)ၾကက္သား၊အသား၊ငါး (မ၀သူမ်ား ၃၀၀ ဂရမ္စားႏုိင္သည္။) (၀ ေသာသူမ်ား ၂၅၀ ဂရမ္စားႏုိင္သည္။)
(၂)ၾကက္ဥ (မ၀ေသာ ပုံမွန္လူမ်ား တစ္ပတ္လွ်င္ ၄ လုံးမွ ၅ လုံးစားႏုိင္သည္။ (၀ေသာသူမ်ား တစ္ပတ္လွ်င္ တစ္လုံးမွ် စားႏုိင္သည္။)
(၃)ႏုိ႔ႏွင့္ဒိန္ခ်ဥ္(မ၀သူမ်ား ၀.၅ လီတာ)(၀သူမ်ား လည္း ၀.၅ လီတာ)
(၄)အသီးအရြက္မ်ား (မ၀သူမ်ား ၈၀၀ ဂရမ္)(၀သူမ်ား ၇၀၀ ဂရမ္)
(၅)အသီးအႏွံမ်ား(၅၀၀ ဂရမ္ )(၀သူမ်ား ၃၀၀ ဂရမ္)
(၆)ေပါင္မုန္႔ညိဳ(၁၀၀-၁၅၀ဂရမ္)(၀သူမ်ား ၅၀-၇၅ ဂရမ္)

ေအာက္တြင္ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ား စားေလ့မရွိေသာ အစားအေသာက္မ်ားကုိ ေဖာ္ျပရန္ က်န္ရွိေသးသည္။

(၇)cottage cheese (300 g for non-obese) (200g for obese)
(၈)cheese,sheep cheese(40gram for non-obese)(15gram for obese)
(၉) oil (0.5gram)
(၁၀)berry(cranberries,cowberries)(100 gram)
(၁၁)မႈိ အမ်ိဳးမ်ိဳး

အခ်ဳပ္မွာ

ဆီးခ်ိဳအစားအေသာက္သည္ ေရာဂါအဆင့္အတန္းႏွင့္ ကုထုံးအေျခအေန၊ ေငြေၾကးႏွင့္ လူမႈပတ္၀န္းက်င္၊ စိတ္အေျခအေန စသည့္အခ်က္အလက္ေပါင္းမ်ားစြာႏွင့္ သက္ဆုိင္ေနသျဖင့့္ လူတစ္ဦးခ်င္းစီေပၚ မူတည္ျပီး သက္ဆုိင္ရာဆရာ၀န္၏ ညႊန္ၾကားခ်က္အတုိင္း လုိက္နာဖုိ႔က အေရးအၾကီးဆုံး ျဖစ္ေၾကာင္း တင္ျပလုိက္ရပါသည္။

Dr.Lwanwai

ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ကုထုံးဟု ဆုိရေသာ္လည္း ဆရာ၀န္ သူနာျပဳမ်ား၏ အားထုတ္ရမႈထက္ ေ၀ဒနာရွင္ လူနာ၏ အားထုတ္ရမႈက သာ၍ မ်ားေပ၏။ ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာကုထုံး ခံယူေနသူဟူသည္ကား အဘယ္သုိ႔ေသာ လူမ်ိဳးနည္း။ ဆီးခ်ိဳကုထုံးခံယူေနသူ ဟူသည္မွာ ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာ ဆရာ၀န္၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ မိသားစုဆရာ၀န္၊ သုိ႔မဟုတ္ အျခားဆရာ၀န္တစ္ဦးဦး၏ ဆီးခ်ိဳႏွင့္သက္ဆုိင္ေသာ ေဆးဘက္ဆုိင္ရာ အၾကံေပးမႈကုိ ခံယူေနေသာ ပုဂၢိဳလ္ကုိ ေခၚဆုိရမည္ ျဖစ္သည္။လူနာ၏ ပညာအရည္အခ်င္းႏွင့္ မိမိေရာဂါအေပၚ သိနားလည္ ဗဟုသုတ ျပည့္၀မႈ၊ ပူးေပါင္းပါ၀င္မႈ တုိ႔သည္ ေရာဂါကုိ ထိန္းသိမ္းရန္အတြက္ အသက္တမွ် အေရးၾကီးေပသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆုိေသာ လူနာ၏ ပူးေပါင္းပါ၀င္မႈႏွင့္ သိနားလည္မႈသည္သာ ေသြးအတြင္း သၾကားဓာတ္ပမာဏကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္ရန္ အထိေရာက္ဆုံးေသာ ကုထုံးလက္နက္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္တည္း။

ေသြးအတြင္း သၾကားဓာတ္ပမာဏကုိ သက္မွတ္ထားေသာ အကန္႔အသတ္အတြင္း ထိန္းသိမ္းႏုိင္ျခင္းသည္ မည္သုိ႔ေသာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ ရွိသနည္းဟု ေမးဖြယ္ရွိသည္။ မွန္ပါသည္။ ေသြးအတြင္း သၾကားဓာတ္ပမာဏကုိသာ ေကာင္းမြန္စြာ ထိန္းသိမ္းႏုိင္ပါက ဆီးခ်ိဳ၏ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ေကာင္းေသာ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ားျဖစ္သည့္ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ ႏွလုံးေရာဂါ၊ ေလျဖတ္ေရာဂါ၊ မ်က္စိကန္းျခင္းေ၀ဒနာ၊ အာရုံေၾကာေရာဂါမ်ားကုိ သိသိသာသာ ဟန္႔တားႏုိင္ျပီး ျဖစ္လာလွ်င္လည္း သိသာထင္ရွားစြာ သက္သာေစေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

အျခားတစ္ဖက္တြင္မူ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၏ ေနာက္လုိက္မ်ားျဖစ္ေသာ လူသတ္ေက်ာက္ကပ္၊ လူသတ္ႏွလုံး၊ လူသတ္အာရုံေၾကာ ေရာဂါေ၀ဒနာမ်ားကုိ တိတ္တခုိးပံ့ပုိးေပးေနသည့္ လူသတ္ေထာက္ပံ့ေရး လက္နက္မ်ားရွိ၏။ ယင္းတုိ႔ကား ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း၊ ေသြးအတြင္း ကုိလက္စထေရာပမာဏ (Cholesterol level) မ်ားျခင္း၊ အ၀လြန္ျခင္း၊ ေသြးတုိးေရာဂါရွိျခင္း (Hypertension) (၁၄၀/၉၀ ထက္မ်ားသည္) ႏွင့္ ပုံမွန္ေလ့က်င့္ခန္းမ်ား ျပဳလုပ္ေလ့မရွိျခင္း တုိ႔တည္း။

ေသြးတုိးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဟားဗတ္ေဆးေက်ာင္း(Harvard Medical School) ႏွင့္ ဟားဗတ္ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးတကၠသုိလ္ (Harvard School of Public Health) မွ သုေတသီအခ်ိဳ႔က ဆုိထားသည့္ (ယုံၾကည္ဖြယ္ရွိသည့္) ေလ့လာခ်က္တစ္ခုအရ ေသြးတုိးေရာဂါရွိေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ သက္တူရြယ္တူ လူမ်ိဳးတူ ေဆးလိပ္ေသာက္ မေသာက္တူ၊ ကုိယ္အေလးခ်ိန္တူ၊ မ်ဳိးဗီဇတူ စသည္အကုန္တူေသာ ေသြးတုိးေရာဂါမရွိေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားထက္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါျဖစ္ရန္ သုံးဆမွ် ပုိမုိမ်ားျပားသည္ကုိ ေတြ႔ရသည္ ဟုဆုိသည္။

အျခားေသာ သက္ေသသာဓကတစ္ရပ္အရမူ ေလ့လာခ်က္တစ္ခုတြင္ ဆီးခ်ိဳ-၂ ရွိေသာ္လည္း ေလ့က်င့္ခန္း မွန္မွန္လုပ္၊ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ခ်၊ သင့္ေလ်ာ္ေသာ အစားအေသာက္မ်ား မွီ၀ဲသုံးေဆာင္ေသာ လူနာမ်ားသည္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါကုိ (သုိ႔မဟုတ္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚေနေသာ ေနာက္ဆက္တြဲ ေက်ာက္ကပ္စသည့္ ေရာဂါတုိ႔ကုိ) လုံး၀ေပ်ာက္ကင္းေစတတ္သည္ဟု ေတြ႔ရသည္။

ေသခ်ာသည့္ အခ်က္မွာ ဆုိခဲ့ေသာ ေလ့က်င့္ခန္း၊ အစားအေသာက္ စသည့္ က်န္းမာလုိသူတစ္ဦး ေဆာင္ရြက္သင့္ ေဆာင္ရြက္ထုိက္သည့္ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္မ်ားသည္ ဆီးခ်ိဳ-၂ ျဖစ္ႏုိင္ေသာ အလားအလာရွိ ပုဂၢိဳလ္မ်ားႏွင့္ အၾကိဳဆီးခ်ိဳအဆင့္ ေရာဂါ ျဖစ္ေနေသာ လူနာမ်ားကုိ ခႏၶာကုိယ္၏ အင္ဆူလင္အာနိသင္အေပၚ တု႔ံျပန္မႈ ျပန္လည္ေကာင္းမြန္လာေအာင္ လြန္စြာအကူအညီေပးသည္ဟု ဆုိႏုိင္ျခင္း ျဖစ္သည္။

ဤေနရာတြင္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါသည္ ကုသ၍ ေပ်ာက္ကင္းႏုိင္ျခင္းမရွိဟူေသာ အခ်က္ကုိသာ ျမဲျမံစြာ ဆုပ္ကုိင္ထားေစလုိပါသည္။ အနည္းငယ္ေသာ လူနာမ်ား ဆီးခ်ိဳ-၂ မွလုံး၀ေပ်ာက္ကင္းသြားသည္ကမူ အမွန္ျဖစ္သည္။ ဆီးခ်ိဳ-၁ တြင္မူ ေရာဂါစျဖစ္ခါစ ၅ ႏွစ္အတြင္းတြင္ Honey-moon phase ဟု ေခၚရေသာ ကာလတစ္ရပ္ရွိသည္။ ထုိကာလတြင္ အင္ဆူလင္ ထုိးေဆးမ်ား ေလွ်ာ့ခ်ျပီး ေပးရသည္အထိ အေျခအေနတုိးတက္လာသည္ကုိ ေတြ႔ရသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ အခ်ိဳ႔ေသာ ဆီးခ်ိဳ-၁ ေရာဂါရွင္အခ်ိဳ႔က လုံး၀ေပ်ာက္ကင္းသြားျပီဟု အထင္ရွိတတ္သည္။ သုိ႔ေသာ ဤကာလသည္ ၁ ႏွစ္၂ႏွစ္မွ်ထက္ ပုိ၍ မၾကာျမင့္ေခ်။ မၾကာမီပင္ အင္ဆူလင္ထုိးေဆးမ်ား ျပန္လည္ အသုံးျပဳလာရမည္ပင္ ျဖစ္သည္။

အခ်ိဳ႔ကမူ ေလ့က်င့္ခန္းျပဳျခင္း၊ အစားအေသာက္ ဆင္ျခင္ျခင္းအားျဖင့္ အင္ဆူလင္ ထုိးေဆးအမ်ားအျပားကုိ သုံးစြဲေနရာမွ အင္ဆူလင္ထုိးေဆး အနည္းငယ္သာ အသုံးျပဳရန္ လုိလာသည္ကုိ ေတြ႔ရသည္။ အေၾကာင္းမွာ ေလ့က်င့္ခန္း ျပဳလုပ္ျခင္းသည္ အင္ဆူလင္အာနိသင္ အေပၚ ခႏၶာကုိယ္၏ တုံ႔ျပန္ျခင္း ေကာင္းမြန္ တုိးတက္ေစေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ထက္ေသခ်ာေသာ စကားကုိ ဆုိရလွ်င္ မိမိျပဳလုပ္ေသာ ေလ့က်င့္ခန္းသည္ အဆုိပါ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ားကုိ မိမိအားမေပးသည့္ တုိင္ေအာင္ က်န္းမာေသာ ဘ၀ကုိ ရဖုိ႔ အျခားအက်ိဳးေက်းဇူးအေျမာက္အျမား ေပးႏုိင္သည္ကုိမူ ျငင္းပယ္၍ မျဖစ္ႏုိင္ေပ။

ဆီးခ်ိဳကုိ ကုသရသည္ကမူ အသက္အရြယ္ေျပာင္းလဲလာသည္ႏွင့္ အညီေျပာင္းလဲ၍လာရသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆုိေသာ အသက္ၾကီးလာသည္ႏွင့္အမွ် အင္ဆူလင္ကုိ ထုတ္လုပ္ေနသည့္ ဘီတာဆဲလ္မ်ား ပ်က္ဆီးလာျပီး အင္ဆူလင္ ထုတ္လုပ္သည့္ ပမာဏကလည္း ေလ်ာ့နည္းလာတတ္ေသာ ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ျပင္ အင္ဆူလင္၏အာနိသင္ကုိ ခႏၶာကုိယ္၏ တုံ႔ျပန္မႈကလည္း က်ဆင္းလာျပန္သည္။ အလားတူပင္ အသက္ၾကီးသူမ်ားတြင္ ၾကြက္သားမ်ားက ေလ်ာ့နည္းလာျပီး အဆီမ်ားကစုပုံလာျပန္သည္။

ထုိထုိေသာ အခ်က္မ်ားေၾကာင့္ အသက္ၾကီးသူမ်ားသည္ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား-၂ ျဖစ္ရန္ ငယ္ရြယ္သူမ်ားထက္ အခြင့္အေရးပုိမုိရရွိၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ အသက္အရြယ္ၾကီးသူမ်ားကုိ ကုသရသည့္ ကုထုံး ပန္းတုိင္သည္ လူတစ္ဦးခ်င္းေပၚမူတည္၍ မလြဲမေသြ ကြဲျပားရသည္။ ေသြးအတြင္း သၾကားဓာတ္ပမာဏကုိ ငယ္ရြယ္သူမ်ားကုိ ထိန္းထားသလုိ အလြန္အမင္း တင္းၾကပ္စြာ ထိန္းရန္မျဖစ္ႏုိင္ေတာ့ဘဲ အျခားအျခားေသာ က်န္းမာေရးအေျခအေနမ်ား၊ အသက္ကာလ ဥတုအာဟာရ အပုိင္းအျခား၊ ကုထုံးကုိ မည္မွ်နားလည္ လက္ခံႏုိင္မလဲဟူေသာ စိတၱဳပၸါဒ္ႏွင့္ ဗဟုသုတအပုိင္းအျခား စသည္ျဖင့္ မ်ားစြာ ကြဲျပားသြားေလသည္။

ဆီးခ်ိဳကုထုံးႏွင့္ ပတ္သက္၍ တုိင္းရင္းေဆးပညာ ကုထုံးမ်ားကုိ ခံယူေနသူအား ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာကုထုံးမ်ား ခံယူေနသူဟု ေျပာဆုိႏုိင္ပါသလား။

သီအုိရီအရမူ အစားအေသာက္၊ ေလ့က်င့္ခန္း၊ တရား၀င္သတ္မွတ္ထားေသာ သာဓကရွိ ေဆး၀ါးမ်ားႏွင့္ သက္ေသအရင္းခံ ေဆးကုထုံးမ်ား (Evidence-based Medicine) ကုိ အပရိကထားေသာ မည္သည့္ကုထုံးကုိမွ ဆီးခ်ိဳကုထုံး အျဖစ္ ယုံၾကည္သတ္မွတ္ရန္ ယုတၱိမရွိပါ။ အကယ္၍ ကမာၻအရပ္ရပ္က စံအျဖစ္သတ္မွတ္ထားေသာ အေကာင္းဆုံး ကုထုံးမ်ားႏွင့္ ျမန္မာ့တုိင္းရင္းေဆးတုိ႔ တြဲဖက္ကုသသည္ ဆုိလွ်င္မူ စမ္းသပ္ဆဲကာလအေနျဖင့္ လက္ခံႏုိင္ဖြယ္ရွိေသးသည္။

သုိ႔ရာတြင္ ၀မ္းနည္းစရာေကာင္းသည္မွာ ျမန္မာ့တုိင္းရင္းေဆးႏွင့္ ပိစပ္ရြက္မ်ားသည္ ဆီးခ်ိဳအတြက္ တစ္စုံတစ္ရာ အသုံး၀င္ေၾကာင္း ထိေရာက္ေသာ ရုိက္ခ်က္တစ္ခ်က္တစ္ေလမွ် ရုိက္မျပႏုိင္ေသးပါ။ တရုတ္တုိင္းရင္းေဆးပညာရွင္မ်ားကမူ ကမာၻကုိ ဆီးခ်ိဳႏွင့္ ပတ္သက္၍ တစ္စုံတစ္ရာ ရုိက္ျပႏုိင္ရန္ ၾကိဳးစားေသာ္လည္း လတ္တေလာ ကာလတြင္မူ ဆီးခ်ိဳေရာဂါကုိ ကလိထုိးရုံမွ် တတ္ႏုိင္ပါေသးသည္။ ေနာင္ေတာ့ မေျပာတတ္။

Dr.Lwanwai

ဆီးခ်ိဳေရာဂါသည္ နာတာရွည္ေရာဂါျဖစ္ျပီး ကုသရန္ ခက္ခဲသည္။ ေဆးပညာဘက္မွ အာရုံစုိက္ရန္ လုိအပ္သည္မွာ ဆီးခ်ိဳေရာဂါထက္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါမွေပးမည့္ ေရတုိျပႆနာမ်ားႏွင့္ ေရရွည္ျပႆနာမ်ား သာလွ်င္ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဤျပႆနာမ်ားကုိ မူတည္၍သာ စဥ္းစားလွ်င္ ေဆးပညာရွင္မ်ားသည္ လူနာကုိ ေရာဂါႏွင့္ပတ္သက္ေသာ လုံေလာက္သည့္ ဗဟုသုတႏွင့္ ပညာေပးျခင္း( ဥပမာ ဆီးခ်ိဳေရာဂါရွိသည့္ ကေလးသူငယ္မ်ားအတြက္ ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာ မူလတန္းေက်ာင္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ေပးျခင္း) အစားအေသာက္ပံ့ပုိးမႈေပးျခင္း၊ ထိေရာက္ေသာ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ား ျပဳလုပ္ေစျခင္း၊ လူနာက မိမိ၏ ေသြးအတြင္းသၾကားဓာတ္ပမာဏကုိ မိမိဘာသာ စစ္ေဆးႏုိင္ေအာင္ အကူအညီေပးျခင္း (ဥပမာ ဂလူကုိမီတာမ်ား ေထာက္ပံ့ေပးျခင္း) တုိ႔ကုိ မလြဲမေသ ျဖစ္ေျမာက္ေအာင္ ကူညီရမည္ ျဖစ္သည္။ေရရွည္တြင္ ေရာဂါ၏ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆုိးက်ိဳးမ်ား ျဖစ္ေပၚမလာေအာင္ ထိန္းသိမ္းဖုိ႔ရာမွာ ဂရုတစုိက္ ၾကပ္မတ္ကုသေနမွသာ ျဖစ္ႏုိင္သည္။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါကုိ ၾကပ္မတ္ကုသမႈမရွိပါက သိပ္မရွည္ၾကာေသာ ကာလအတြင္း မ်က္လုံး၊ အသည္း၊ ေက်ာက္ကပ္၊ အာရုံေၾကာအဖြဲ႔အစည္း၊ ႏွလုံးႏွင့္ ေသြးေၾကာအဖြဲ႔အစည္း စသည့္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကုိ ဆုိးရြားစြာ ထိခုိက္ေစျခင္းမ်ား ျဖစ္လာသည္။ေရာဂါကုိ ၾကပ္မတ္ကုသႏုိင္ရန္မွာ သီ၀ရီအရမူ လုံး၀ ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ မွန္ကန္ေသာ အစားအေသာက္၊ ေလ်ာ္ကန္ေသာ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ားႏွင့္ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ့ျခင္းက အစိတ္အပုိင္း တစ္ရပ္၊ ဆီးခ်ိဳက်ေဆးမ်ားေပးျခင္း ႏွင့္ အင္ဆူလင္ေပးျခင္းက အျခားအစိတ္အပုိင္း တစ္ရပ္အားျဖင့္ ေက်နပ္ေလာက္ေအာင္ ေအာင္ျမင္မႈမ်ား ရႏုိင္သည္ဟု တြက္ခ်က္ေျပာဆုိႏုိင္သည္။

ထုိ႔ထက္မက လုိအင္ျပေနေသးသည္မွာကား ေသြးေပါင္ခ်ိန္ႏွင့္ ေသြးအတြင္း ကုိလက္စထေရာပမာဏ (Cholesterol Levels) မ်ားကုိလည္း ၾကပ္မတ္ထိန္းသိမ္းျခင္း ျဖစ္ေလ၏။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါသည္ကုိ ေဆးလိပ္ေလွ်ာ့ေသာက္ေစျခင္း (လုံး၀ျဖတ္တာကေကာင္းသည္)၊ ဆီးခ်ိဳေျခအိတ္မ်ားကုိ ၀တ္ဆင္ေစျခင္း၊ ဆီးခ်ိဳရွဴးဖိနပ္မ်ားကုိ ၀တ္ဆင္ေစျခင္း၊ လုိအပ္ပါက ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကုိ ထိန္းသိမ္းေသာ ေဆး၀ါးမ်ား ေသာက္သုံးေစျခင္း စသည္တုိ႔ကလည္း လူတစ္ခ်င္းေပၚမူတည္၍ လုိအပ္ေကာင္း လုိအပ္ႏုိင္ေပသည္။

ဆီးခ်ိဳ-၁ ကုိ ကုသရာတြင္ PCR နည္းပညာအရ ထုတ္လုပ္ေသာ အင္ဆူလင္ Analog မ်ား ျဖစ္ၾကသည့္၊ အာနိသင္တုိေသာ အင္ဆူလင္မ်ား ( Humalog,Novolog or Apidra) ႏွင့္ အာနိသင္ရွည္ေသာ အင္ဆူလင္မ်ား (Lantus or Levemir) တုိ႔ကုိ ေပါင္းစပ္ျပီး အသုံးျပဳေလ့ရွိသည္။ ဆီးခ်ိဳ-၁ ျဖစ္ေသာ ကေလးမ်ားတြင္ အင္ဆူလင္ အန္နာေလာ့ဂ္ Analog မ်ားကုိ အသုံးျပဳသည္မွာ မ်ားပါသည္။

ဆီးခ်ိဳ-၁ ကို ကုသေသာ အျခားနည္းလမ္းတစ္ခုမွာ အင္ဆူလင္ကုိ အခ်ိန္မွန္ ထုတ္လုပ္ေပးႏုိင္ေသာ Insulin Pump ကိရိယာကုိ အသုံးျပဳျခင္း ျဖစ္သည္။ ယင္းကိရိယာအကူအညီျဖင့္ ေသြးအတြင္းသၾကား ဓာတ္ပမာဏကုိ မိမိဖာသာမိမိ တုိင္းတာျပီး (၁) ယင္းသၾကားဓာတ္ကုိ ေထမိကာမိေအာင္ ေလွ်ာ့ခ်ေပးရမည့္ အင္ဆူင္ ပမာဏႏွင့္ ၊ (၂) မိမိစားေသာက္မည့္ အစားအစာကုိ ေျခဖ်က္ဖုိ႔ လုိအပ္မည့္ အင္ဆူလင္ပမာဏ ႏွစ္ရပ္ေပါင္းကုိ တြက္ခ်က္ကာ မိမိကုိယ္ကုိယ္ အင္ဆူလင္ အတုိးအေလွ်ာ့လုပ္၍ အလြယ္တကူ ထုိးႏုိင္သည္။ (Insulin pump ထုတ္လုပ္ေနေသာ ကုမၸဏီနာမည္အခ်ိဳ႔ မွာ- Deltec Cozmo, Animas, Medtromic, Minimed, Insulet Omnipod, or ACCU-CHEK စသည္တုိ႔ ျဖစ္သည္။)

ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား -၁ ကုိ ကုသရာတြင္ အင္ဆူလင္ ေပးျခင္းသည္သာ အဓိက ျဖစ္သျဖင့္ အင္ဆူလင္ ႏွင့္ သက္ဆုိင္ေသာ ေဆာင္းပါးကုိ သီးသန္႔ေရးရန္ သင့္ေပသည္။ အၾကမ္းဖ်င္းမွ် ေဖာ္ျပရလွ်င္မူ ဆီးခ်ိဳ -၁ သည္ ကေလးသူငယ္မ်ားတြင္ အဓိက ျဖစ္ေလ့ရွိသျဖင့္ ကေလးမ်ားအား အင္ဆူလင္ကုိ မိမိဘာသာ ထုိးတတ္ေအာင္၊ အင္ဆူလင္ပမာဏ အတုိးအေလွ်ာ့ကုိ မိမိဖာသာ တြက္ခ်က္တတ္ေအာင္ အစုိးရေက်ာင္းမ်ားႏွင့္ ေဆးရုံမ်ားက  ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာ သင္တန္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ရမည္ ျဖစ္သည္။

ေဆးရုံသုိ႔မဟုတ္ ျပင္ပလူနာ႒ာနမွ ဆရာ၀န္က ေပးလုိက္ေသာ အင္ဆူလင္ အမ်ိဳးအစား ႏွစ္မ်ိဳး ( Humalog ကဲ့သုိ႔ အာနိသင္အတုိ ႏွင့္ Levemir ကဲ့သုိ႔အာနိသင္ အရွည္ ) တုိ႔ကုိ အင္ဆူလင္ ထုိးရသည့္ ကိရိယာ အမ်ိဳးမ်ိဳး (ေဆးထုိးအပ္ႏွင့္ syringe မွသည္ Insulin pump) တုိ႔ကုိ အသုံးျပဳ၍ မိမိ၏ ဗုိက္သုိ႔မဟုတ္ ပခုံးမ်ားတြင္ တစ္ေန႔တာ သတ္မွတ္ထားသည့္ အခ်ိန္ပုိင္းမ်ားအလုိက္ ထုိးရသည္။ တစ္ေန႔ကုိ တစ္ၾကိမ္ႏွင့္၊ ႏွစ္ၾကိမ္မွသည္ ငါးၾကိမ္ေျခာက္ၾကိမ္အထိ လုိအပ္ခ်က္မ်ားနွင့္ အညီ ထုိးရသည္။

ျဗိတိန္ႏုိင္ငံကဲ့သုိ႔ General Practitioner စနစ္ကုိ အသုံးျပဳ၍ ႏုိင္ငံေတာ္က က်န္းမာေရးကိစၥ အ၀၀ကုိ ေစာင့္ေရွာက္ေနေသာ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ ကုထုံးအမ်ားစုကုိ ေဆးရုံအျပင္ဘက္တြင္ ( ကလင္းနစ္မ်ားႏွင့္ ျပင္ပလူနာ႒ာန) မ်ားတြင္ ျပဳေလ့ရွိသည္။ ဆီးခ်ိဳအထူးကုဆရာ၀န္ႏွင့္ ေဆးရုံတြင္ ၾကပ္မတ္ကုသမႈမွာ ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ား ျဖစ္မွသာ ျဖစ္သည္။

ဥပမာ သၾကားဓာတ္ပမာဏကုိ ထိန္းသိမ္း၍ မရျခင္း စသည္မ်ိဳး ျဖစ္သည္။ ပုံမွန္တြင္မူ မိသားစုဆရာ၀န္မ်ား (GP ၊ Family doctors၊ Medical Officers) မ်ားကုိ အဓိကထား၍ ဆီးခ်ိဳႏွင့္ အျခားသက္ဆုိင္ရာ အထူးကုဆရာ၀န္မ်ား သည္ လူနာကုိ ပူးေပါင္းတုိင္ပင္၍ အသင္းအဖြဲ႔လုိက္ ကုသၾကရသည္။  မ်က္လုံးအထူးကုမ်ား(optometrists) ၊ ဦးေနွာက္ႏွင့္အာရုံေၾကာ အထူးကုမ်ား (Neurologists) အစားအေသာက္ပညာရွင္မ်ား (dietitians) ၊ ကုိယ္ကာယေလ့က်င့္ခန္းဆုိင္ရာ ဆရာ၀န္မ်ား(physiotherapists)၊ ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာ အထူးသူနာျပဳမ်ား၊ ႏွလုံးေရာဂါဆုိင္ရာ အထူးကုဆရာ၀န္မ်ား (Cardiologists)၊ ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာပညာေပးသူမ်ား၊ ႏွင့္ အျခားေသာ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ား အားလုံး စုေ၀းတုိင္ပင္၍ အခ်ိတ္အဆက္မိမိ ကုသေပးရသည္။

မဖြ႔ံျဖိဳးေသးေသာႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံကဲ့သုိ႔ မိမိ၏ က်န္းမာေရးတာ၀န္ မိမိဖာသာ ယူရေသာ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္မူ ဆီးခ်ိဳေရာဂါသည္ ေငြထြက္ႏႈန္းအလြန္ျမင့္သည့္ ေရာဂါျဖစ္ေလသည္။ ေဆး၀ါးမ်ားႏွင့္ လုိအပ္ေသာ ပစၥည္းမ်ားရျပီးသည့္ တုိင္ေအာင္ လူနာမ်ားသည္ အတုိင္ပင္ခံ သမားေတာ္အဆင့္ ဆရာ၀န္ၾကီးမ်ားႏွင့္ မၾကာခဏ ေတြ႔ဆုံတုိင္ပင္ရန္ အၾကံျပဳျခင္း ခံရသည္။ (အနည္းဆုံး သုံးလမွ ေျခာက္လတစ္ခါ ေတြ႔ဆုံရန္ ျဖစ္သည္။) ဤကဲ့သုိ႔ မၾကာခဏေတြ႔ဆုံရျခင္းကုိ ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ရန္ႏွင့္ အျခားစနစ္မ်ား အစားထုိးအသုံးျပဳရန္ သုေတသနမ်ား  ျပဳလုပ္လ်က္ ရွိသည္။

သက္ဆုိင္ရာ ကၽြမ္းက်င္သူ ဆရာ၀န္မ်ားႏွင့္ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းမ်ား ပူးေပါင္း၍ အသင္းလုိက္ကုသေသာ စနစ္ကုိ အသုံးျပဳမွသာ ဆီးခ်ိဳေရာဂါကုိ ႏုိင္နင္းစြာ ကုိင္တြယ္ႏုိင္ေပမည္။ ေသြးအတြင္းသၾကားဓာတ္ပမာဏ တစ္ခုတည္းကုိ ေစာင့္ၾကည့္ထိန္းသိမ္းေနရုံမွ်ျဖင့္ ကုထုံးၾကီးတစ္ခုလုံး ေအာင္ျမင္ ျပည့္စုံသည္ဟု မည္သည့္နည္းႏွင့္မွ် မဆုိသင့္ေပ။

ဆီးခ်ိဳေရာဂါသည္ တစ္ဦးသည္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ျဖစ္ေနသည္ႏွင့္ တစ္ျပိဳင္နက္တည္းတြင္ ေသြးတုိးေရာဂါသည္လည္းေကာင္း၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါသည္လည္းေကာင္း၊ အာရုံေၾကာေရာဂါသည္လည္းေကာင္း၊ မ်က္လုံးဆုိင္ရာ ေရာဂါသည္လည္းေကာင္း  တြဲဖက္ရွိေနႏုိင္သျဖင့္ အဆုိပါ ပညာရပ္မ်ားတြင္ ကၽြမ္းက်င္ေသာ ႏွလုံးအထူးကု ဆရာ၀န္၊ ေက်ာက္ကပ္အထူးကု၊ ဦးေႏွာက္ႏွင့္အာရုံေၾကာအထူးကု ဆရာ၀န္၊ မ်က္လုံးအထူးကု ဆရာ၀န္တုိ႔၏ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားကုိ မိသားစုဆရာ၀န္ သုိ႔မဟုတ္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါအထူးကု ဆရာ၀န္က ေတာင္းခံရန္ လုိအပ္လာေလျပီ။

ထုိ႔ျပင္ ျမန္မာ့ေရေျမႏွင့္ ကုိက္ညီျပီး ဆီးခ်ိဳေရာဂါ အဆင့္အတန္းအလုိက္ ေလ်ာ္ကန္စြာ စားေသာက္ရမည့္ အစားအေသာက္ စာရင္း (ဥပမာ အခ်ိဳ႔ဥေရာပ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အသုံးျပဳေနေသာ ကယ္လုိရီဇယားႏွင့္ Diet 8 Diet 9၊ Diet 15 စသည့္ နံပါတ္တပ္ျပီးသား အစားအေသာက္ဇယားမ်ား) ကုိ ျပဳစုေပးရန္ အစားအေသာက္ပညာရွင္ သုေတသီမ်ားႏွင့္ ဇီ၀ကမၼႏွင့္ ဇီ၀ဓာတုပညာရွင္မ်ား၏ ၾကိဳးပမ္းမႈမ်ား လုိအပ္လ်က္ရွိသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ အဓိက လုိအပ္ေနေသာ ဆီးခ်ဳိ ကုထုံးဆုိင္ရာ စီမံခန္႔ခြဲမႈမ်ားမွာ (၁) ဂလူကုိမီတာမ်ား ေစ်းေပါ သက္သာစြာရရွိေရး၊ (၂) ဓာတ္ခြဲခန္း စရိတ္စကမ်ား သက္သာေရး၊ (၃) အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ အထူးကုဆရာ၀န္မ်ား၏ အၾကံဥာဏ္မ်ားကုိ လြယ္ကူစြာ ရရွိေရးႏွင့္ အထူးကုဆရာ၀န္မ်ား ေပါမ်ားလာေရး၊ (၄)ေဆး၀ါးကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္း၍ သတ္မွတ္ထားေသာ အာနိသင္ ျပည့္မီ အရည္အေသြး ေကာင္းမြန္သည့္ တရား၀င္ေဆး၀ါးမ်ားကုိ ေစ်းေပါစြာ ရရွိေရး ႏွင့္ (၅)အထူးကုဆရာ၀န္မ်ား အခ်င္းခ်င္း ခ်ိတ္ဆက္ကုသေရး၊  (၆)မိသားစုဆရာ၀န္မ်ားႏွင့္ အလုပ္သင္ဆရာ၀န္မ်ားအတြက္ ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာ အေကာင္းဆုံး ကုထုံးလမ္းညႊန္မ်ား (Best Treatment Guideline ႏွင့္ Protocols မ်ား) ျပင္ဆင္ ခ်မွတ္ေရး စသည့္အခ်က္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။

Dr.Lwanwai

ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား-၁ သည္ ခႏၶာကုိယ္၏ ကာဘုိဟုိက္ဒရုိက္ မက္တာဘုိးလစ္ျဖစ္စဥ္ ( ျဖိဳခြဲျခင္း ၊ေပါင္းစပ္ျခင္း၊ ဓာတုပစၥည္း အမ်ိဳးမ်ိဳး အသြင္ေျပာင္းျခင္း၊ စြမ္းအင္အျဖစ္ ေျပာင္းျခင္း၊ စြန္႔ထုတ္ျခင္း စသည့္ ျဖစ္စဥ္) အတြက္ အဓိကျဖစ္ေသာ အင္ဆူလင္ ဟုိမုန္း လုံးလုံးလ်ားလ်ား မရွိေတာ့သျဖင့္ ေသြးအတြင္း သၾကားဓာတ္ပမာဏ တက္လာေသာ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား ျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိၾကျပီးျဖစ္သည္။ ထုိနည္းတူ အင္ဆူလင္ဟုိမုန္းကုိ အစာအိမ္၏ေအာက္ဘက္တြင္ ကပ္လ်က္တည္ရွိေသာ ပန္ကရိယ (pancreas) အတြင္းရွိ ဘီတာဆဲလ္မ်ားက ထုတ္လုပ္ေၾကာင္း သိရွိၾကျပီးျဖစ္သည္။ဆက္လက္၍ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား-၁ ကုိ ကာကြယ္၍ ရမရ တင္ျပရမည္။ ကေလးသူငယ္မ်ားတြင္ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား-၁ ျဖစ္ႏုိင္မျဖစ္ႏုိင္ကုိ မ်ိဳးရုိးဗီဇမ်ားကုိ Screening လုပ္၍ စစ္ေဆးျခင္းအားျဖင့္ ၾကိဳတင္ခန္႔မွန္းရန္ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ႏုိင္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆုိေသာ ယင္းဆီးခ်ိဳ-၁ သည္ HLA မ်ိဳးရုိးဗီဇ DR3 နဲ႔ DR4 ပုိင္ဆုိင္သည့္ ပုဂၢိဳလ္မ်ားတြင္ ေတြ႔ရေလ့ရွိေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ဆီးခ်ိဳ-၁ ျဖစ္ရျခင္း၏ အျခားအေၾကာင္းရင္း တစ္ရပ္အေနႏွင့္ ပုိး၀င္ဖ်ားနာျခင္း (infection)ကုိ သံသယ ျဖစ္ေသာ္လည္း လုံေလာက္ေသာ သက္ေသျပႏုိင္မႈ မရွိသျဖင့္ တုပ္ေကြးႏွင့္တကြ အျခားဖ်ားနာေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳးတို႔ကုိ ေရာဂါ၏အေၾကာင္းရင္းဟု မာမာထန္ထန္ စြပ္စြဲႏုိင္ျခင္းမရွိေသးေခ်။ အျခားေသာ ဆီးခ်ိဳ-၁ ကုိျဖစ္ေစသည့္အေၾကာင္းရင္းမွာ အင္ျမဴးစနစ္က မိမိ၏ ကုိယ္ပုိင္ဆဲလ္မ်ားကုိ ျပန္လည္တုိက္ခုိက္သည့္ ေအာ္တုိအင္ျမဴး (autoimmune) ျပႆနာ ျဖစ္သည္။ အင္ျမဴးစနစ္သည္ ေအာ္တုိအင္ျမဴး အေနႏွင့္ ပန္ကရိယ (pancreas) မွ ဘီတာဆဲလ္မ်ားကုိ တုိက္ခုိက္တတ္သျဖင့္ ယင္းသုိ႔တုိက္ခုိက္ျခင္းခံရလွ်င္ မူလက အင္ဆူလင္ကုိ ထုတ္ေနက်ျဖစ္ေသာ ဘီတာဆဲလ္မ်ားသည္ အင္ဆူလင္ကုိ မထုတ္ႏုိင္ဘဲ ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား-၁ ကုိ ျဖစ္ေစတတ္သည္။

ဤအင္ျမဴး သီ၀ရီ သေဘာတရားကို အေျခခံ၍ ဆီးခ်ိဳ-၁ကုိ ကာကြယ္ရန္ၾကိဳးစားၾကပုံမွာ ေရွးဦးစြာ ဘီတာဆဲလ္ ကုိ တုိက္ခုိက္မည့္ Antibody ပုိင္ဆုိင္ထားေသာ ကေလးမ်ားကုိ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ၾကျပီး ယင္းကေလးမ်ားကုိ ဆီးခ်ိဳမျဖစ္မီ ဗုိက္တာမင္ B3 ေပး၍ ကာကြယ္ရန္ ၾကိဳးစားၾကသည္။ ထုိက္သင့္သေလာက္ အလုပ္ျဖစ္သည္ကုိ ေတြ႔ရေသာ္လည္း ေက်နပ္ဖြယ္ မရွိေသးပါ။

ဆီးခ်ိဳအမ်ဳိးအစား-၂ မွာမူ ၀ေသာသူမ်ားတြင္ ျဖစ္ေလ့ရွိျပီး အင္ဆူလင္ ဟုိမုန္းကုိ ခႏၶာကုိယ္က Resistance ျဖစ္ျခင္း မတုိးေတာ့ျခင္း ေၾကာင့္ ေသြးအတြင္း သၾကားဓာတ္ပမာဏ ျမင့္တက္ရျခင္းျဖစ္သည္။ ဆီးခ်ိဳ-၂ ၏ ျဖစ္ႏုိင္ေခ် ကုိမူ အစားအေသာက္ အေနအထုိင္မ်ားအား က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေအာင္ ေျပာင္းလဲျခင္းျဖင့္ ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္သည္။ အေမရိကန္ဆီးခ်ိဳအသင္း (American Diabetes Association) ကမူ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ကာကြယ္လိုသူမ်ားအား (၁)က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေသာ ကုိယ္အေလးခ်ိန္တြင္ ထားရွိရန္ (၂)တစ္ပတ္လွ်င္ ေလ့က်င့္ခန္း ၂နာရီခြဲခန္႔ လုပ္ရန္၊(၃) အဆီေလွ်ာ့စားျပီး (၄)အမွ်င္ဓာတ္ပါေသာ အစားအေသာက္ မ်ားမ်ားစားရန္ ညႊန္ၾကားသည္။ ဤေနရာ၌ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေသာ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ဆုိသည္မွာ BMI 25 ထက္မေက်ာ္ေအာင္ ထားရန္ ဆုိလုိသည္။ BMI ၏ အရွည္စာလုံးမွာ Body Mass Index ဟူ၍ ျဖစ္ျပီး တြက္ပုံတြက္နည္းမွာ လြယ္ကူသည္။ BMI=Weight in kg/ (Height in meter)² ( ခႏၶာကုိယ္အေလးခ်ိန္ကုိ ကီလုိဂရမ္ေျပာင္း၍ ရလာဒ္ကုိ မီတာႏွင့္ေဖာ္ျပေသာ အရပ္အျမင့္၏ ႏွစ္ထပ္ကိန္း ျဖင့္ စားျခင္း ျဖစ္သည္။ ဥပမာ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ ၅၀ ကီလုိဂရမ္ႏွင့္ အရပ္အျမင့္ ၁.၆၅ မီတာ ျမင့္ေသာ ေမာင္ျဖဴ၏ BMI သည္ 18 kg/m² ျဖစ္ျပီး ဤကုိယ္အေလးခ်ိန္ (၅၀ ကီလုိဂရမ္) ကုိ ၁.၆၅ မီတာ ျမင့္ေသာလူတစ္ေယာက္အတြက္ သင့္ေလ်ာ္သည့္ အေလးခ်ိန္ဟု ဆုိႏုိင္သည္။ အကယ္၍ ေမာင္ျဖဴသာ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ ၇၅ ကီလုိဂရမ္ ရွိပါက BMI 27.5 kg/m² ျဖစ္ျပီး (break point ျဖစ္ေသာ BMI 25 kg/m² ထက္ ေက်ာ္လြန္၍ သြားသျဖင့္) က်န္းမာေရးအတြက္ သင့္ေလ်ာ္သည့္ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ဟု မဆုိႏုိင္ေတာ့ေခ်။

Glycemic Index နည္းေသာ အစားအေသာက္မ်ား စားရန္ အၾကံျပဳၾက ညႊန္းဆုိၾကေသာ္လည္း ဆီးခ်ိဳေရာဂါကုိ တိတိပပ ကာကြယ္ႏုိင္ေၾကာင္း ခုိင္လုံေသာ သက္ေသ မရရွိေသးေပ။ အခ်ဳိ႔ေသာ ေလ့လာခ်က္မ်ားအရ အေရွ႔ေတာင္အာရွက ႏုိင္ငံမ်ားသည္ Glycemic Index မ်ားေသာ အစားအေသာက္မ်ား ( ဥပမာ ဆန္၊ အာလူး) ကုိ အားျပဳျပီးစားေသာ္လည္း အ၀လြန္ျခင္း၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါျဖစ္ျခင္းမ်ားႏွင့္  ဆက္စပ္မႈကုိ ေျပာပေလာက္ေအာင္ မေတြ႔ရဟု ဆုိသည္။ ငယ္စဥ္က မိခင္ႏုိ႔တုိက္ေကၽြးျခင္း ခံလာရသူမ်ား သည္ ဆီးခ်ိဳ-၂ကုိ ထုိက္သင့္သေလာက္ ကာကြယ္ျပီးျဖစ္အေၾကာင္း အေထာက္အထားမ်ား ေတြ႔ရသည္။

အခ်ဳပ္ဆုိရလွ်င္ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား-၁ ကုိ ကာကြယ္ရန္မလြယ္ကူ။ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား-၂ ကုိ ကာကြယ္ရန္မူ အေမရိကန္ဆီးခ်ိဳအသင္း၏ အၾကံျပဳခ်က္အတုိင္း (လူအမ်ားအျပား သိရွိျပီးျဖစ္ေသာ) ကုိယ္အေလးခ်ိန္ကုိ ထိန္းရန္၊ ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ရန္၊ (တစ္ေန႔ နာရီ၀က္ခန္႔ လမ္းျမန္ျမန္ေလွ်ာက္ျခင္းျဖင့္ လုံေလာက္ပါသည္)၊ အဆီေလွ်ာ့စား၍ အမွ်င္ဓာတ္မ်ားမ်ားစားၾကရန္ အၾကံျပဳလုိသည္။

Dr.Lwanwai