નીરવ રવે

True Colors: The Real Shade

Hari, you are utterly dark, I am so fair and bright;

Like a crow flying off with curd-rice—that will be our story’s plight.

Even such a great magician is clumsy when it comes to hue;

To reveal the real colour, let the Yamuna speak what’s true.

— Yamini Vyas

The devotional (gopi) sentiment of the song is clear. Krishna’s true colour is known to the cows, to the kadamba tree, and to the river Yamuna. Black and white are the oldest of colours. As an idiom, “black and white” means something stated clearly. I had given the instruction in black and white—yet it was misinterpreted.

“True colours” means one’s real nature. A person’s temperament, beliefs, emotions, or intentions are not always evident at first. They become clear through experience. Once understood, that understanding is their true colour. Holi may be today, but people smear colours on their faces every day. So colourful—and yet not easily recognizable. The full idiom is “showing true colours.” In Gujarati, “to show colour” can mean to perform brilliantly. But to show one’s true colour means what?

The primary colours are red, yellow, and blue. By mixing them in varying proportions, countless shades are created—and then we forget what the original colour was. According to the Gujarati Lexicon, “true” means real, actual, correct, genuine, faithful, trustworthy, properly placed or fitted, rightly shaped. The Arabic word asl means original, real, authentic. And “colours,” of course, we know. As per the Sarth dictionary, “color” has now become a naturalized Gujarati word. As an idiom, “true colours” is neutral—it can indicate something good or bad. A person may turn out to be better than they appear. Isn’t that so?

News reports said that in the French Alps, a woman fell while skiing and hit her head. At that moment, retired England football superstar David Beckham was skiing nearby. He rushed to help, removed her skis, and ensured she wasn’t seriously injured. The headline read: “David Beckham Shows His True Colours After Rushing to Help Injured Skier.” Yet the idiom is more often used negatively. For example: My boss is generally good—but when I needed leave to care for my sick wife, he showed his true colours. He flatly refused my leave and then went on vacation himself. His hidden nature was exposed. Politicians, of course, are frequent subjects of this idiom. A leader may make grand promises before elections but, once elected, speak only of personal gain—corruption rising and citizens suffering. He showed his true colours.

The idiom originated in seventeenth-century naval warfare and piracy. A ship’s “colours” referred to its national flag. Sometimes, to pass safely through hostile waters, a ship would hoist the flag of a friendly or neutral country to conceal its true identity. However, maritime custom required that before engaging in battle, the false flag be lowered and the real one raised—showing true colours, you see! The phrase became common in sailors’ speech, though it was used in English earlier as well. Around 1600, William Shakespeare wrote in Henry IV Part 1: “Tonight he will show himself in his true colours.”

The expression gained positive popularity in 1986 when pop singer Cyndi Lauper released her title track True Colors. The LGBTQ+ community embraced it, as it encouraged people to freely express their authentic selves in a positive sense.

One day in the jungle, a beauty contest for birds was held. Peacocks, cockatoos, lovebirds, flamingos, macaws—many vibrant birds filled the arena. What chance did a poor crow have? But the crow was determined to win. It stuck fallen colourful feathers from other birds onto itself and strutted down the ramp. Midway through, the feathers began to fall off—and its true colour was revealed. The crow’s reality spread across the jungle. It didn’t win the prize of the thick soft Puri. That is why I say: don’t put on a false show. Our true nature does not remain hidden for long. Instead of feeling embarrassed later, it’s better to appear as we truly are. Isn’t it?

When people feel that we are no longer of use to them, they show their true colours. Our condition becomes pitiable. We realize that the warmth and welcome are gone. No one even inquires about us. But do not be saddened. Let them do their work; we shall do ours. Forgive them. Forgive—and… remember! Forgive, but don’t forget.

Word End:

“Sooner or later, people will show their true colours. We must not remain colour-blind.” — Anonymous

ઑસમસૉસ: સર્વશ્રેષ્ઠ, સર્વોત્તમ, અફલાતૂન…

નેત્ર વિણ નિરખવો, રૂપ વિણ પરખવો,

વણ જિહ્વાએ રસ સરસ પીવો! – નરસિંહ મહેતા

આદિ કવિ નરસિંહ મહેતા આ પ્રભાતિયામાં પ્રસ્થાપિત કરે છે કે.. શ્યામનાં ચરણમાં ઇચ્છું છું મરણ રે, અહીંયા કો નથી કૃષ્ણ તોલે!… ઇટ્સ ઓબ્વિયસ કે મારા કૃષ્ણની તોલે કોઈ નથી. ટૂંકમાં કૃષ્ણ સર્વમાં શ્રેષ્ઠ છે, કૃષ્ણ સર્વમાં ઉત્તમ છે. પણ ઉત્તમ એટલે?

ઇંગ્લિશ મીડિયમમાં ભણેલાં જુવાનિયાઓ આજકાલ ‘ઑસમ’ શબ્દ વારંવાર વદે છે. કાંઈક સારું લાગે, કશુંક મસ્ત હોય, આમ બસ મઝા પડી જાય કે પછી જલસો થઇ જાય તો એવી સ્થિતિ ઑસમ કહેવાય. અથવા તો એમ કે કોઈ વ્યક્તિ ખૂબ રૂપાળી હોય કે દિલથી ભારે મળતાવડી હોય તો એને નવાજવા માટે પણ ‘ઑસમ’ શબ્દ ઇસ્તેમાલ થાય છે. આપણે ગુજરાતીમાં વાત કરતી વેળાએ ઇંગ્લિશ શબ્દો ‘એક્સ્ટ્રા-ઓર્ડીનરી’(Extraordinary) કે પછી ‘એક્સેલન્ટ’(Excellent)નો પ્રયોગ પણ કરીએ છીએ. ઑસમ શબ્દ એનો જ સમાનાર્થી શબ્દ છે. જેને જોતાં કે અનુભવતા સાનંદાશ્ચર્ય ઑ.. ઑ થઇ જાય એ ઑસમ! ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર જો કે આ શબ્દનો અર્થ થાય છે: ‘ધાક ઉપજાવનારું, ભયાનક, દારુણ, ભીષણ.’ આ અર્થ ખોટો તો નથી પણ.. હવે એ જૂનો થઇ ગયો છે. અમને લાગે છે કે ગુજરાતી લેક્સિકોનનો આંશિક જીર્ણોદ્ધાર કરવાની હવે તાતી જરૂરિયાત છે. ‘ઑસમ’નો નવો અર્થ પણ શામેલ કરે તો ગુજરાતી લેક્સિકોન અમને નવાં અર્થમાં ઑસમ લાગશે, નહીં તો જૂના અર્થમાં ઑસમ લાગશે!

અમે આજે આ વાત એટલે કરી કે દુનિયા ક્યાંય આગળ નીકળી ગઈ છે. હવે તો ઑસમ શબ્દ પણ આગળ વધીને ‘ઑસમસૉસ’ થઇ ગયો છે. સમાચાર છે કે ઓક્સફોર્ડ ડિક્સનરીએ ગયા અઠવાડિયે જે નવાં શબ્દો અધિકૃત રીતે ઉમેર્યા, એ પૈકી એક શબ્દ છે: ‘ઑસમસૉસ’(Awesomesauce). ઑસમ તો ઑસમ છે પણ સૉસ? ફરીથી ગુજરાતી લેક્સિકોન રીફર કરો તો એનો અર્થ થાય છે ચટણી, રાયતું, ઇ. ડાબા હાથનું ખાણું, ઝાટકો લાવનાર વસ્તુ, સ્વાદ માટે ખોરાકની વાની પર છાંટવાનો ખાસ બનાવેલો મસાલાદાર રસ, ઝાટકો, ઉદ્ધતાઈ, –ની સાથે ઉદ્ધત વર્તન કરવું, ઉચ્છૃંખલપણું કે વાયડાઈ. આ ય જૂનો અર્થ છે. નવો અર્થ કાંઈ જુદો જ થાય છે. સૉસ એટલે એવી વ્યક્તિ જે સ્ટાઈલીશ હોય, આત્મવિશ્વાસથી ભરપૂર હોય. એ વ્યક્તિ કે જેની પોતાની એક સુવાસ હોય, એને કહેવાય સૉસ. લો બોલો! મૂળ લેટિન શબ્દ ‘સાલ્સા’ એટલે સોલ્ટેડ (મીઠાંયુક્ત). હવે વાનગી સાથે ચટણી હોય તો સ્વાદ અફલાતૂન થઇ જાય. સૉસ ઘટ્ટ કે અર્ધ-પ્રવાહી હોય છે. એ સ્વાદિષ્ટ તો હોય જ. એમાં ભેજ પણ હોય. સૉસ હોય તો વાનગી સરળતાથી ગળે ઉતરી જાય. સૉસ જીભને ઉપર રસાસ્વાદ પણ કરાવતો જાય. આજનો શબ્દ ઑસમસૉસનો અર્થ પણ એ જ છે. એવી વ્યક્તિ કે જે અત્યંત સરસ હોય, એકદમ રસિક હોય, મજેદાર રીતે ઉત્તમ હોય, એને કહેવાય ઑસમસૉસ. જેમ કે આમ તો તમે કાયમ જ સારા દેખાઓ છો પણ આજે તમારો કોન્ફિડન્સ ઑસમસૉસ છે. કોઈ સમય સંજોગ પણ ઉત્તમ હોય તો એને પણ ઑસમસૉસ કહી શકાય. જેમ કે આજનો દિવસ અત્યાર સુધી તો ઑસમસૉસ જ રહ્યો છે, (આગળ રામ જાણે!). કશુંક જોઇ કે જાણીને ખુશ અને તાજુબ થઇ જાઓ તો ઑસમસૉસ શબ્દનો ઉપયોગ કરી શકાય. જેમ કે તમને પ્રમોશન મળ્યું? ઑસમસૉસ! આમ તો ઑસમ જેવું જ પણ એનાથી એક ડગલું આગળ. ઑસમનું ઉત્કટતાસૂચક અને અર્થસભર રૂપાંતરકારી સ્વરૂપ એટલે ઑસમસૉસ. કોઈ પોતીકું હોય, દિલથી આપણી નજીક હોય તો આપણે એને ‘ખાસ’ કહીએ પણ એમાં ય ખાસ હોય તો આપણે કહીએ ‘ખાસંખાસ’. બસ,એનાં જેવું જ, ‘ઑસમ’ અને એનાથી આગળ ‘ઑસમસૉસ’. (આપડું સંશોધન!)

બોલચાલની ભાષામાં આ શબ્દપ્રયોગ સને ૨૦૧૦થી ચાલુ છે. એક નકારાત્મક શબ્દ ‘વીકસૉસ’ (Weaksauce) તો બોલચાલમાં પહેલેથી જ હતો. વીક એટલે નબળું. વીકસૉસ એટલે ઘણું નબળું. ધાર્યું હોય એનાથી ઘણો નબળો સંગીત કાર્યક્રમ હોય કે પછી ટીવી ઉપર કોઈ નબળી ન્યૂઝ સ્ટોરી હોય તો તેને વીકસૉસ કહેવાય. ઑસમસૉસ એ વીકસૉસનો વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ તરીકે બોલચાલની ભાષામાં પ્રચલિત થયો અને એટલે ઓક્સફોર્ડ ડિક્સનરીએ એને ગયા અઠવાડિયે આમેજ કર્યો છે. આમ પણ બોલચાલ તો આજકાલ ઓનલાઇન જ થાય છે. લોકો હવે વાત+ચીત નહીં પણ ટેક્સ્ટ+ચેટ કરે છે. અને એટલે… શું ચાલે છે? અથવા તો શું પ્રચલિત છે?-એ ઓનલાઇન ડેટાબેઇઝ ઉપરથી શોધી કાઢવું અઘરું નથી. ભાષા તો સતત વહેતો પ્રવાહ છે. એમાં શબ્દોનાં સરવાળાને (અને બાદબાકીને પણ) સતત અવકાશ છે.

જો કે ઈન્ટરનેટ પર પ્રચલિત થતા શબ્દોની જિંદગી ટૂંકી હોય છે. વાણી વ્યવહારમાંથી ક્યારે ગાયબ થઇ જાય કે’વાય નહીં. આ શબ્દ જો કે ટકી એટલે રહ્યો કારણ કે ‘જસ્ટ ફૂડ્સ’ અને ‘વેન્ડીઝ’ જેવી ફાસ્ટ ફૂડની કંપનીઓએ પોતાની કોમર્શિયલ જાહેરખબરોમાં એનો ઉપયોગ કર્યો છે. ફાસ્ટ ફૂડની સાથે સૉસ તો હોય જ. અને ફૂડ અમારું ઑસમસૉસ! ડિક્સનરીમાં હવે ભલે ઉમેરાયો પણ એનાં વધારે પડતા ઉપયોગનાં કારણે ઑસમસૉસ શબ્દ ક્યારેક અપરિપક્વ કે છીછરો લાગે છે. એના કરતા તો ઓરિજિનલ ઑસમ શબ્દ જ શું ખોટો? હેં ને?

શબ્દ શેષ:

“જિંદગી જો બટાકાની કાતરી હોય તો તમે એની ઉપર છાંટવા માટે ભાતીગળ ઑસમસૉસનાં હકદાર છો!” –અજ્ઞાત

The touch of heated breath upon the shell of the ear,

and on the lips, the tickling of the tongue;

soaked in rasa in the darkness of an ignited night,

the wandering movement of fingers across the skin—

can the intellect grasp the meaning of this secret murmur?

—Ramdhari Singh ‘Dinkar’

The softness and excitement of love near the ear, the tickling of lips and tongue, the movement of intimate, tender fingers across the skin in the darkness of night—can the intellect understand the meaning of this mysterious stirring? No, no indeed! This passage is from the khanda-kavya Urvashi, describing the erotic union of Urvashi, the celestial nymph of heaven, and Pururava, the king of the mortal world. Where there is love, sexual union is natural. Those who preach Sufi-like moralities offer a lame “sour grapes” defense. They say that sex without love is dull and meaningless. But love without sex? That is just the same, brother! Talk of Platonic relationships is nonsense.

There was news that a city’s mayor went to a hotel with his married employee. Then again, and again—ten times, not just once. And… nothing stays hidden forever. The matter spread. The mayor had to resign. Elections were held again. Fresh news now says that the same mayor has won the election once more. This shows that people are not interested in the mayor’s sexual escapades, but in his work. What was noteworthy in the reports about the amorous affair of the mayor of Maebashi city in Japan was that Akira Ogawa, aged 42, is a woman mayor.

Oscar Wilde once said that everything in the world is about sex—except sex. Sex is not about sex; sex is about power. It’s all about power!

We do not easily accept extramarital relationships of women in the same way we accept those of men. But that distinction is fading now. In Japan, going to a “love hotel” is quite normal. Lovers go there, shut the door, and do whatever they wish. The news is also that the Oxford English Dictionary has recently included eleven Japanese words, and today’s word, “love hotel,” is among them. Yes, “love hotel” is a Japanese word—and we are bound here to speak only of the word.

According to the Gujarati Lexicon, “love” means warmth of feeling, affection, fondness, tenderness, passion, inclination, attachment, sexual desire, hobby, beloved woman, dear one, lover, a person worthy of love, sexual arousal. And “hotel” means a large building with lodging facilities for travelers, a European-style inn, lodging house, rest house, or sarai. The root word is “host,” meaning one who receives guests. From this root come “hospital” for the sick, “hostel” for students, and “hotel” for guests.

In Japan, cities grew crowded and homes grew smaller. There began to be an acute shortage of private spaces for love. Even as far back as the seventeenth century, arrangements existed for discreet lovemaking by husbands and wives living in joint families in Japan. But after the Second World War, in the 1960s, a …

• An IAS officer who resigned in protest recently called UP a Banana Republic.He is wrong. We are not. My republic day special published in Gujarat Samachar today.ના, આપણો દેશ બનાના રીપબ્લિક નથી, મિ. ગોપીનાથન… (એક મેંગો-મેનનું આર્વાચીન ચિંતન!)આજે ૨૬મી જાન્યુઆરી એટલે કે રીપબ્લિક ડે છે. પ્રજાની સત્તા છે, સાહેબ. આજે પ્રજાસત્તાક દિવસ આપણે એથી તો ઉજવીએ છીએ…યૂ સી! દેશ આઝાદ તો થયો જ હતો પણ પછી રાજ કોનું? સર્વે લોકોનું… ‘રીપબ્લિક’નું મૂળ લેટિન શબ્દ ‘રેસ પબ્લિકા’ છે. અર્થ થાય છે લોકોની બાબતો, લોકોને લગત. અહીં કોઈ એકનું રાજ નથી. અહીં બે’ક લોકોનું રાજ પણ નથી. અહીં ચૂંનદા લોકોનું રાજ પણ નથી. અહીં રાજાનું રાજ નથી, અહીં રાજ આમ જનતાનું છે. આપણે ત્યાં આપણે ચૂંટેલા, આપણાં પૈકીનાં લોકોનું રાજ છે.આજની પરિસ્થિતિ કેવી છે? ઘણું બધું નવું આવી ચૂક્યું છે. સરકાર નિર્ણાયક છે અથવા એમ કહીએ કે નિર્ણાયક સરકાર છે. વિકાસ ચોગરદમ છે. સફર હવે સરળ બની છે. ફ્લાઇઓવર્સ અને ફ્લાઈટ્સ વધતા જાય છે. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચર વધ્યું છે. આપણાં સૈન્યનાં કરારા જવાબ પછી પાડોશી પાકિસ્તાનની વાંકી પૂંછડીનો વળ સીધો થતો જણાય છે. દેશમાં બળાત્કારની ઘટનાઓ અટકી નથી. દેશની દીકરીઓ નિર્ભય નથી, એ અનંત ચિંતાનો વિષય હતો અને છે. સામાન્ય માણસ માટે ભાવવધારો થાય છે. બીમારી પણ આવતી રહે છે. તબીબી સેવાઓ હવે ધંધામાં તબદીલ થઇ ગઈ છે. ધંધામાં અલબત્ત મંદી છે અને મંદીની બૂમરાણ પણ છે. રાજકારણમાં મંદી નથી. દેશમાં અલબત્ત જાહેર વિરોધનો માહોલ છે. પણ વિરોધ પક્ષમાં કોઈ અસ્થમા દેખાતો નથી. દમ! દમ બડો દમદાર શબ્દ છે. ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર દમ એટલે ઈંદ્રિયોના દમનની ક્રિયા, સંયમ, ઈંદ્રિયનિગ્રહ પણ… ‘દમ દેવો’ એટલે ધમકાવવું અને ‘દમ ઘૂંટાવો’ એટલે શ્વાસ રુંધાવો. સરકારનાં વિરોધીઓ કહે છે અમારો દમ ઘૂંટાય છે. સરકારી નીતિરીતિથી નારાજ થઈને નારાજીનામું આપી ચૂકેલાં આઈએએસ ઓફિસર કન્નન ગોપીનાથન માને છે કે એમનો અવાજ છીનવી લેવાયો છે. તેઓ કહે છે કે સરકાર પાગલ કૂતરાં જેવી છે, જે દોડતી કારની પાછળ દોડે છે. એટલે એમ કે સરકાર દોડતાં કૂતરાંનું જમઘટ છે અને તમે દોડતી કાર છો. ઈઝ ઈટ?!! ગયા અઠવાડિયે એમને યુપીનાં પ્રયાગરાજ એરપોર્ટ પર અટક કરીને રીટર્ન ફ્લાઈટમાં દિલ્હી પાછાં મોકલી દેવાયા ત્યારે એમણે ટ્વીટ કર્યું કે ‘ઇન્ડીપેન્ડન્ટ બનાના રીપબ્લિક ઓફ ઉત્તર પ્રદેશ મને વિમાનમાં બેસાડીને, દરેક વખતે મફતમાં દિલ્હી પાછો મોકલી આપે છે.’ પણ સાહેબ, અમે તો સ્પષ્ટ માનીએ છીએ કે આપણાં કોઈ રાજ્ય કે આપણાં દેશને આવી ઉપમા આપવી ઠીક નથી. આપણો દેશ જે હોય તે, પણ બનાના રીપબ્લિક નથી. હજી સુધી તો નથી જ. પણ આ બનાના રીપબ્લિક એટલે?બનાના રીપબ્લિક એ રાજકીય રીતે ડગમગ હોય એવાં નાના દેશને કહે છે. એકાદી કુદરતી સંપત્તિ વિપુલ માત્રામાં હોય, જેનું બેફામ હનન કે ખનન થતું રહે. શાસન વ્યવસ્થા જેવું કાંઈ હોય જ નહીં. દેશ સાંગોપાંગ ભ્રષ્ટ, લોકો સર્વત: ત્રસ્ત, સરકાર સરમુખત્યાર અને કોર્પોરેટ બખિત્યાર…. (બખ્ત એટલે નસીબ. જેને ખોબે ખોબે બખાં થાય એ બખિત્યાર.). લોકોનું સાગમટે શોષણ થાય અને લોકોનો અવાજ તો જાણે કે છે જ નહીં. ઉંદરડી મૂતરે અને જે અવાજ થાય એટલો ય નહીં. પણ સાહેબ… ભારત દેશનાં નાગરિક કન્નન ગોપીનાથન છૂટથી સરકારની ટીકાને ટ્વીટી શકે છે એટલે એટલું તો ચોક્કસ કે આપણો દેશ રીપબ્લિક ઓફ ઇન્ડિયા (ભારત ગણરાજ્ય) છે; અને બનાના રીપબ્લિક (કેળાં ગણરાજ્ય) નથી જ નથી. અહીં બોલવાની આઝાદી છે. દરેક આઝાદીની માફક બોલવાની આઝાદીમાં પણ ‘શરતો લાગુ’ હોય છે. ‘બોલવું’ એટલે લોકોને ભરમાવવા, એવું નથી. હિંસા સર્જે એવી બોલીને અટકાવવી પડે. અને ભારત દેશમાં ભ્રષ્ટાચાર નથી જ, એવું નથી. પણ ભ્રષ્ટ આચારનો ડર હજી બકરાર છે. સામાન્ય માણસોનું શોષણ પણ થતું હોય છે પણ એ સર્વત્ર નથી. કોઈ દેશ બનાના રીપબ્લિક હોય તો એ દેશમાં સૈન્ય ભાડૂતી હોય છે, જે વિદેશી કોર્પોરેટનાં ઇશારે ચાલે છે. પોતાનાં નાગરીકો પૈકી જે શોષણનો વિરોધ કરે, એમની કત્લેઆમ થઇ જાય. ના સાહેબ, અહીં એવું નથી. આપણાં ઇન્ડિયા રીપબ્લિકનું સૈન્ય જાબાંજ છે. એ કોઈ કોર્પોરેટનાં ઇશારે નાચતું હોય એવો તો વિચાર પણ ન આવે. તમે ભારતને ‘બનાના રીપબ્લિક’ કહી કેવી રીતે શકો, મિ. ગોપીનાથન?આપણાં રીપબ્લિક ડેનાં દિવસે આજે નોબેલ પારિતોષિક વિજેતા કવિ પાબ્લો નેરુદાની સ્પેનિશ કવિતા ‘યુનાઈટેડ ફ્રુટ કંપની’ પ્રસ્તુત છે કે જેમાં તેઓ ‘બનાના રીપબ્લિક’ની વાત કરે છે. એ યોગાનુયોગ છે કે આ કવિતા પણ ૧૯૫૦માં લખાઈ હતી, જે વર્ષે આપણાં રીપબ્લિક ઇન્ડિયાનો પણ જન્મ થયો હતો. કવિતામાં યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકાની એક કોર્પોરેટ ફ્રુટ કંપની હોન્ડુરાસ જેવાં લેટિન અમેરિકન દેશોમાંથી સસ્તે ભાવે કેળાં ખરીદે છે, એની વાત છે. જે તે દેશનાં સરમુખત્યાર નેતાઓ ઓચાઈ જાય ત્યાં સુધી એમને પૈસા ખવડાવાય છે. આ ફ્રુટ કંપની ભાડૂતી સૈનિકો ય રાખે છે. વિરોધીઓને મારી નાંખવા, એ એમને માટે રમત વાત છે. કવિતાની શરૂઆત થાય છે કે બ્યુગલ વાગ્યું અને ભગવાને ફોર્ડ મોટર્સ, કોકાકોલા, એનાકોન્ડા વગેરે મલ્ટી-નેશનલ કંપનીઓ પૃથ્વી ઉપર મોકલી. અમેરિકા ખંડનાં નકશાને એક નારી ગણો તો એનાં શરીરનો મધ્ય ભાગ શોષણ કરવા માટે યુનાઈટેડ ફ્રુટ કંપનીનાં ભાગે આવ્યો. જ્યાં ગુલામી અને બળાત્કારની ઘટનાઓ બેરોકટોક થતી રહી. બનાના રીપબ્લિક તરીકે ઓળખાતો લેટિન અમેરિકા દેશોનો સમૂહ એ હતો, જ્યાં કોફી અને ફળો, ખાસ કરીને કેળાંનો મબલખ પાક થતો હતો. આ દેશોનાં સરમુખત્યાર શાસકોને કવિતામાં એવી માખીઓ તરીકે વર્ણવ્યા છે, જે આ સ્વાદિષ્ટ રસદાર ફળોમાંથી રસ ચૂસતા રહ્યા. માખીઓ તો સડેલા ફળો પર પણ બણબણે અને માણસોની લાશ પર પણ ચોંટી રહે. આ ફ્રુટ કંપની પાસે સીઝરનો તાજ હતો, એવો ઉલ્લેખ પણ કવિતામાં છે. સદીઓ પહેલાં રોમ રીપબ્લિક દેશ હતો પણ પછી એનો એકહથ્થુ કબજો જમાવીને જુલિયસ સીઝર સમ્રાટ બન્યો હતો, એવો અહીં સંકેત છે. સ્થાનિક લોકોનું અનહદ શોષણ, બળાત્કાર, ખૂનામરકી અને વિદેશી કંપનીઓનો બેફામ નફો એટલે બનાના રીપબ્લિક. ના સાહેબ, મારો દેશ એવો નથી. મારો દેશ બનાના રીપબ્લિક નથી. આ સામાન્ય માણસોનો દેશ છે. આ આમ જનતાનો દેશ છે. આ મેંગો રીપબ્લિક છે. જયહિંદ.