This is the post excerpt.
Hello, welcome to PADHYAM. Here you can enjoy all kind of poetry. Mostly in Gujarati language. (નમસ્તે. પદ્યમ માં આપનું હાર્દિક સવાગત છે. અહીં આપ વિવિધ પ્રકાર ની પદ્ય રચનાઓ નો આનંદ માણી શકશો. મુખ્યત્વે ગુજરાતી ભાષાની રચનાઓ.)
A List of Poetry Types(પદ્ય પ્રકારો ની સુચી)
ગઝલ – ‘રાખજે’
છંદ બંધારણ : ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગા
ગાલ તો તારા ગુલાબી રાખજે
મૌનમાં આંખો શરાબી રાખજે
આંગણામાં હોય તારે સાદગી
ઠાઠ દિલના તું નવાબી રાખજે
જિંદગી પૂછે સવાલો આકરાં
હોઠ તું હાજરજવાબી રાખજે
યુધ્ધનો હો કે રમતનો દાવ જો
ચાલ તારી તું રુવાબી રાખજે
ઘોર અન્યાયો જગતના હો ભલે
ભૂમિકા તુ્ં ઈન્કિલાબી રાખજે
~~~અનંત દવે
ગઝલ – ‘સવારે સવારે’
છંદ બંધારણ : લગાગા લગાગા લગાગા લગાગા
આ ખુલ્લી જો બારી સવારે સવારે
ફુલોની એક ક્યારી સવારે સવારે
તમારા હદયને એ કહેતી પવનની
સુગંધી સવારી સવારે સવારે
કળીઓની સંગે પતંગિયું રમે જો
નિરંતર છે પ્યારી સવારે સવારે
પધારે ઉષાની સવારી હશે જો
ગુલાબી પથારી સવારે સવારે
તજી દે ‘અનંત’ આજ તારી ઉપાધી
ભજી લે મુરારી સવારે સવારે
~~~અનંત દવે
ગઝલ – ‘તો હું શું કરું’
છંદ બંધારણ : ગાલગા ગાલગા ગાલગા ગાલગા
આ હ્દય તાર ખુંચે તો હું શું કરું ?
આયખું આમ ખૂટે તો હું શું કરું ?
જિંદગી હોય કે વાયદો ફર્ક શું?
આપણો સાથ છૂટે તો હું શું કરું ?
આયનો ઝિલતું રૂપનો છાંયડો
ઝાટકે કાચ ફૂટે તો હું શું કરું ?
આંખમાં લાગણીનું સરોવર રમે
આંસુની પાળ તૂટે તો હું શું કરું ?
હોય છે પિંજરું હંસલાનું આ તન
શ્વાસની રાસ ખૂટે તો હું શું કરું ?
~~~અનંત દવે
ગઝલ – ‘પ્રશ્ન – કુંડળી’
છંદ બંધારણ : ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગા
ગાલગાગા કે લગામાં શું લખું ?
હું ગઝલના કાફિયામાં શું લખું ?
સ્વપ્નમાં તું રોજ આવે આંગણે
શબનમી તે વારતામાં શું લખું ?
બંધ મુઠ્ઠી માં લખેલી શૂન્યતા
આ ફકીરી વારસામાં શું લખું ?
આગ ગોળા ફેંકતું આ આભ જો
પાન લીલાં શોધવા માં શું લખું ?
રામ રાવણ તુંજ છો રે ઓ “અનંત”
દ્વંદ્વનાં આ લખલખાંમાં શું લખું ?
~~~અનંત દવે
ગઝલ – ‘પ્રેમની વાતું’
વેદના જાગી જવાની બસ હવે,
આંખડી ભીની થવાની બસ હવે.
કાનજીને યાદ આવી રાધિકા,
વાંસળી વાગી જવાની બસ હવે.
ગાજશે જો વીજળી આકાશ માં,
વાદળી વરસી જવાની બસ હવે
પ્રેમની વાતું જો મહેકે આભમાં
ચાંદની ખીલી જવાની બસ હવે.
લાગણીનો મોહ મૂકી દે ‘અનંત’
અંતમાં ઝીલી જવાની બસ હવે.
~~~અનંત દવે
બાળગીત : ‘આપણે’ય વાવીએ અગાસી?’
બા! આપણે’ય વાવીએ અગાસી?
પાણીડાં છાંટીશું, આપણી અગાસી પણ ઊગી-ઊગીને થશે ખાસ્સી !
મુન્નો કહેતો’તો કે એની અગાસીએ ઉગે છે રોજ એક ચાંદો!
આપણે તો ઝાઝા ઉગાડીશું, ઉપરથી બધ્ધાનો મોટો હોય ફાંદો;
આકાશી દરિયામાં હું, તું ને બાપુ તો ફરવા જઇશું, થઈ ખલાસી!
પાડોશી કાકી તો એમની અગાસીએ બધ્ધાને પાડે છે ‘ના’,
હું તો, સૌ ભેરુંને પકડીને લાવવાનો, મારું આભલડું જોવા.
ખૂબ-ખૂબ સાચવશું, રોજ-રોજ ખીલવશું..જાણે કે હોય બારમાસી!
બા! આપણે’ય વાવીએ અગાસી?
~~~ધાર્મિક પરમાર
ગઝલ
તારા લગી હું આવવાનું ટાળું છું.
મારા જ દિલને ચાહું છું,પંપાળું છું.
ફોરમ દઈ હું ના શકું પણ આવજે,
બેસી તો જોજે, ફૂલ હું નખરાળું છું.
તું તો નથી, એ કૈં હજી પચતું નથી.
રવિવારને આજેય હું તો પાળું છું.
તારા વગર ભાડેથી ના કોઈને દઉં.
ગૂંથેલ તારી લાળનું હું જાળું છું.
ઉડે નહીં, તૂટે નહીં એ રીતથી.
ભેગા થયેલા સૌ સ્મરણને વાળું છું.
~~~ધાર્મિક પરમાર
ગઝલ – ‘પીપરમીટની માફક‘
સમય લલચાવ પીપરમીટની માફક.
જરા અજમાવ પીપરમીટની માફક.
ક્ષણો પાસે’ય પોતીકો છે ફ્લેવર બસ
જરા મમળાવ પીપરમીટની માફક.
પછી પીડા રમકડું થઈ જશે તારું,
ગળે ઉતરાવ પીપરમીટની માફક.
નહીં પલ્લે પડે જીવન તણા કક્કા
દઈ સમજાવ પીપરમીટની માફક.
તેં દોડાવ્યો ને હું દોડ્યો, હવે ઠેંગો?
ખરો હરખાવ પીપરમીટની માફક.
~~~ધાર્મિક પરમાર
ગઝલ – ‘વસંતો‘
મા શારદાની વીણા સર્જે નવી વસંતો.
એના સિવાય બીજી ના આગવી વસંતો.
ખીલે કદી વડીલો, તમ આંગણાના કૂંડે,
દાટી બધો’ય શક ને બસ ધારવી વસંતો.
બીજાની વેલ આવે, જો આંગણે તમારા
સ્વિકારવી; એ રીતે વિસ્તારવી વસંતો.
વેચાઈ જાશે આજે જો લારી પરના ફૂલો,
એ છોકરો ઉજવશે બહું ગાજવી વસંતો.
એવી ગયા એ ઉજવી, આજે’ય મ્હેંકે ભાષા
ગઝલે મરીઝ-આદિલ-ટંકારવી વસંતો.
~~~ધાર્મિક પરમાર
ગઝલ : દોસ્તી
સાવ સુક્કાં રણ મહીંના ફૂલ જેવી દોસ્તી.
માફી જ્યાં જલ્દી મળે એ ભૂલ જેવી દોસ્તી.
ફોનની બસ એક રીંગે હાજરી ધરવી પડે,
કોઇ ટ્યૂશન ક્લાસના એ રુલ જેવી દોસ્તી.
જો ચડ્યા છો તો પછી પડવાની ચિંતા છોડવી,
“હું છું” એ વિશ્વાસ દેતા સ્ટૂલ જેવી દોસ્તી.
બાંકડો, આ લાકડી, ઘરડા ઘણા મિત્રો અહીં,
તે છતાંયે યાદ આવે સ્કૂલ જેવી દોસ્તી.
છો તમે અહીંયા અને ત્યાંયે છો પાક્કું તમે,
જોડતી વચ્ચે પરસ્પર પુલ જેવી દોસ્તી!
~~~ધાર્મિક પરમાર
ગઝલ – ‘ચાલી નીકળવાનું હતું’
કોઈની પરવા વગર ચાલી નીકળવાનું હતું,
છોડી ઘેટાનું નગર ચાલી નીકળવાનું હતું.
આપણો રસ્તો જ સોનલ આપણી મંજિલ હતો,
આપણે બસ બેફિકર ચાલી નીકળવાનું હતું.
પહોચવાની જીદ લઈ બસ ત્યાંને ત્યાં બેસી રહ્યા,
ચાલવાની જીદ પર ચાલી નીકળવાનું હતું.
ત્યાંને ત્યાં કોરા થવું ગોપાલ બહું મોંઘુ પડ્યુ,
થઈને ત્યાંથી તરબતર ચાલી નીકળવાનું હતું.
~~~કોટક ધાર્મિક ‘ગોપાલ’
ગઝલ – ‘પત્ર છું હું’
જિંદગીભર અવગણેલો પત્ર છું હું
મેં મને જાતે લખેલો પત્ર છું હું.
રાત દિવસ બસ મને વાંચ્યા કરે છે
એમની દાઢે ચડેલો પત્ર છું હું.
જે ઘડી કેવળ હતી મારી પ્રતીક્ષા,
એ ઘડી ચુકી ગયેલો પત્ર છું હું.
જે રીતે વાંચ્યો તમે એ જોઈને તો,
લાગે છે કે ઘર ભૂલેલો પત્ર છું હું.
~~~કોટક ધાર્મિક ‘ગોપાલ’
ગઝલ
બે ડગલાં હું ચાલ્યો છું ને બે ડગલાં તું ચાલી છે,
શું કરવું છે??બોલ હજી તો આખો રસ્તો ખાલી છે.
હાલ મને કંઈ ખ્યાલ નથી એ બંધ તમારી બારીનો,
પણ મારી બારીને કાયમ ખોટ તમારી સાલી છે.
અલબેલી કો’ એક નદીએ આભ વરસતું જોઈને-
બીજીને કીધું “જો એને ધરતી કેવી વ્હાલી છે.??”
થોડો થોડો પ્યાર તમે જે કાયમ કાયમ આપો છો,
લાગે છે આ આંસુ એની વહેવારીક દલાલી છે.
દાદ જગતની ઠુકરાવીને આ મહેફિલમાં આવ્યો છું,
કારણ કે ગોપાલ અહીં તો વાતે વાતે તાલી છે.
~~~કોટક ધાર્મિક ‘ગોપાલ’
ગઝલ – ‘પ્રશ્નાર્થચિહ્ન’
જ્યાં સુધી ભૂલે નહીં જાતિ પછી પ્રશ્નાર્થચિહ્ન,
ત્યાં સુધી તારી ભીતર છે માનવી પ્રશ્નાર્થચિહ્ન.
“દેશનો વિકાસ થાશે”વાક્ય પાછળ દોસ્તો,
કમનસીબી દેશની કે ખુરશી પ્રશ્નાર્થચિહ્ન.
જ્યાં ફકત બે ટંકની પણ ભૂખનો ઉત્તર નથી,
રોજ લઈ આવે નવા ત્યાં જિંદગી પ્રશ્નાર્થચિહ્ન.
રામની જરૂરત નથી લવ-કુશ જન્માવો હવે,
જે જગત સામે ધરે સીતા વતી પ્રશ્નાર્થચિહ્ન.
નર્કથી પણ સાવ બદતર પૃથ્વી પર એ ઘર ગણો,
જે ઘરે મા-બાપ જીવે છે બની પ્રશ્નાર્થચિહ્ન.
કૃષ્ણ થઈ તું યુદ્ધમાં ઉતર્યો હતો ને એટલે,
રણભૂમિ છોડી શક્યો તો અવગણી પ્રશ્નાર્થચિહ્ન.
~~~કોટક ધાર્મિક ‘ગોપાલ’
ગઝલ
નામ રણનું ભલે નદી રાખો,
નહિ છીપાવે તરસ, લખી રાખો.
જાતને આયનો બનાવીને,
જાતની સામે બે ઘડી રાખો.
આંસુઓ શાયરીને આપી દ્યો,
આંખમાં ફક્ત શાયરી રાખો.
એની મરજી એ આવે ના આવે,
આપણે બોર તો વિણી રાખો.
~~~કોટક ધાર્મિક ‘ગોપાલ’
ગીત – ‘નદી કહે સમદર ને’
નદી કહે સમદરને,
મારે તમને પીવા છે,
આપણાં કાજે જંગલમાં,
આગિયા નામે દીવા છે.
આકાશી આ તારલિયાં,
ભેદ આપણાં ખોલે.
કોયલ એની વાણીને,
આપણી ચાહતથી તોલે.
સવા મણનાં પવનિયાં,
હળવે હળવે બોલે.
ચાહતનાં દરિયામાં દેખો,
ડૂબી ગયાં મરજીવા છે…
નદી કહે સમદરને…..
પરવત આવે જો વચાળે,
હડસેલી દઉં પગથી.
અજવાળું મારા રસ્તા,
નાની અમથી શગથી.
ખગ સરીખા ભેરુડાં,
નોખા આખા જગથી.
તમે જાણે અમરકંટક,
નામ મારું રીવા છે….
નદી કહે સમદરને…..
નદીનાં કિનારે જુઓ,
લીલું ઊગ્યું ઘાસ.
પ્રેમીઓ બેસે આવીને,
એમની બોલી ખાસ.
રોજ ઊઠીને સંધ્યા ટાણે,
પ્રેમ રચાવે રાસ….
એનું છું હું મસ્તક
ને એ મારી ગ્રીવા છે…..
નદી કહે સમદરને…..
~~~જીતેન્દ્ર ભાવસાર
ગઝલ
માંગણીની ખોટી મેં લ્હાણી કરી,
જગતે એની જાણે ઉજાણી કરી.
નીકળ્યો છું તરવા ભવસાગરને પણ,
નાવ મારી મેં જ તો કાણી કરી.
જેની પાછળ આખી દુનિયા ગાંડી છે,
એને મારા સ્વપ્નની રાણી કરી.
કામ મેં લોકોપયોગી હતું કર્યું,
પાણીમાં નાંખ્યુ હતું જાણી કરી.
ઝેર પીવાનો હતો મારો વખત,
ઝેર મેં આજે પીધું પાણી કરી.
~~~જીતેન્દ્ર ભાવસાર
ગઝલ
શબ્દો શીખી લીધા આખર,
ભૂરા અક્ષર ધોળા કાગળ.
વાત જમાનાની જો આવે,
તો સમજીને એને પારખ.
અંત નથી સારો જેનો તે,
તારુ મારુ કેવું નાટક.
માણસ જેવો માણસ ના હોય,
જાણે કોની કેવી દાનત.
જીવન તો છે જીવ્યા એવું,
રડતાં-હસતાં કીધું ફારસ.
~~~જીતેન્દ્ર ભાવસાર
ગઝલ – ‘મને આપો’
રાહતનાં બે શ્વાસ મને આપો,
શ્વાસોની દરકાર મને આપો.
વાર કરીને આજે જોવું છે,
હાથોમાં તલવાર મને આપો.
ભારતમાં સુખ શાંતિ જોઈએ,
બે દિવસનું રાજ મને આપો.
તન મન ધન આખા લઇ લો મારા,
મજબૂતીનાં હાથ મને આપો.
સાંજ તમારી, ગામ તમારુ છે,
નદી કિનારે બાગ મને આપો.
~~~જીતેન્દ્ર ભાવસાર
ગઝલ : બળવું જોઈએ
સાવ ખુલ્લા મનથી રડવું જોઈએ,
છેક હૈયાં લગ પલળવું જોઈએ.
રોજ દુનિયા કાજે આપીએ લડત,
આજ ખુદનાં માટે લડવું જોઈએ.
એક ‘દિ એનેય બતલાવી દઇશ,
તક સમું બસ કંઇક મળવું જોઇએ .
દ્વાર દુનિયાનાં ભલેને બંધ થાય,
દ્વાર મૃત્યુનું ઉઘડવું જોઈએ.
મોત પર મારા, બધાને હો મઝા,
દુશ્મનોએ થોડું રડવું જોઈએ.
પાણી કંઇ બંધાઇ રે’વાને નથી,
પાણી તો આંખમાં પડવું જોઇએ.
ફક્ત બાળો દેહને તો શું મળે?
કાંઇ દિલ જેવુંય બળવું જોઈએ.
~~~જીતેન્દ્ર ભાવસાર
ગઝલ
મન તો છે મન, એ કાયમનું આડું,
મનમાંથી યાદ, કોની કોની કાઢું?
તારી વાતોને હું કાયમ ચાહું,
તારી વાતોને હું તો યે ટાળું.
પડે વાત વાતમાં, વારે વારે વાંકુ,
એવા લોકોને શાને સંભાળુ?
ના કોઈ ઝંઝટમાં અડવું-પડવું,
જીવવું તો જીવવું જાણે પરબારુ.
આવન જાવન શ્વાસોની ચાલે છે,
જીવન જાણે ખેંચાતું જતું ગાડું.
~~~જીતેન્દ્ર ભાવસાર
ગઝલ – ‘ગળે ના ઉતાર તું’
છંદ બંધારણ : ગાગાલ ગાલગાલ લગાગા લગા લગા
આપેલ ઝેર આમ ગળે ના ઉતાર તું
મિથ્યા સમાન ગાળ ગળે ના ઉતાર તું
આંખે ચડ્યો સવાલ ગળે ના ઉતાર તું
વળતો મળ્યો જવાબ ગળે ના ઉતાર તું
જે શક્ય છે એ શક્ય રહેશે ધરા ઉપર
કોઈ અશક્ય કામ ગળે ના ઉતાર તું
એથી વિશેષ હોય કશું તો જણાવજો
કોઈની ખોટી વાત ગળે ના ઉતાર તું
પીધા પછી ચડે ય નહીં એ શું કામનો ?
આખ્ખો ભરેલ જામ ગળે ના ઉતાર તું
છે એમનો પ્રભાવ ઘણો શાયરી સમાન
ફોગટ છે હાવ-ભાવ ગળે ના ઉતાર તું
થોડું સ્વમાન રાખ અને તું વળી જા દોસ્ત
જુઠ્ઠો મળેલ પ્યાર ગળે ના ઉતાર તું
~~~દીપક કે. સોલંકી ‘રહીશ’
ગઝલ – ‘નથી કરી‘
છંદ બંધારણ : ગાગાલ ગાલગાલ લગાગા લગા લગા
હોદ્દો ભલે ના હોય શિકાયત નથી કરી;
કોઈ વડીલ સામે હકુમત નથી કરી.
આ સાધના છે કોઇ કરામત નથી કરી;
કેવી રીતે કહું ? આ ઇબાદત નથી કરી.
એતો કહે છે સાવ આ આદત ભૂલી શકાય;
મેં તો કરી છે , મારી તે આદત નથી કરી.
ઈશ્વર તને કદી મેં નથી આમ છેતર્યો;
મેં પ્રાર્થના કરી છે, શિકાયત નથી કરી.
દાવો મૂકી શકાય, વિચારો મૂકી શકાય;
પણ કોઈ સામે ક્યાંય અદાવત નથી કરી.
કોઈકનું દબાણ તો હોવું જ જોઇએ;
એણે તો સ્વપ્નમાં ય મહોબ્બત નથી કરી.
કેવો ખુદા મળ્યો છે મફતમાં મને ‘રહીશ’
જાણ્યા વિના કદીય બગાવત નથી કરી.
તાકત વિના કશું ય બની ના શકે ‘રહીશ’
પાયા વિનાની ક્યાંય ઇમારત નથી કરી.
~~~દીપક કે. સોલંકી ‘રહીશ’
ગઝલ – ‘પાછા વળી જજો’
છંદ બંધારણ : ગાગાલગા લગાગા ગાગાલગા લગા
દેખાય આવશે જળ ‘પાછા વળી જજો’ ;
જો છીછરું મળે તળ ‘પાછા વળી જજો’ .
આ આપણી પ્રથમ મુલાકાત છે અને –
‘જો ના ગમું’ તો આ પળ ‘પાછા વળી જજો’ .
ઈચ્છા અમે હવે રદબાતલ કરી છે સૌ ;
એના કર્યા છે કાગળ ‘પાછા વળી જજો’ .
આવ્યા છે એ વિવાદો લઇ કેટકેટલા ;
બસ આટલું જ સાંભળ ‘પાછા વળી જજો’ .
મારી તરફ વધો એ પહેલાં કહી દઉં ;
ઊંડી છે ખાઈ આગળ ‘પાછા વળી જજો’ .
સંબંધમાં તમોને જો ના ખુશી મળે ;
કરશો ન ક્યાંય વિહ્વળ ‘પાછા વળી જજો’ .
ઉદાસ આંખથી તમને જો કહે ‘રહીશ’
રસ્તો નથી હવે આગળ ‘પાછા વળી જજો’ .
~~~દીપક કે. સોલંકી ‘રહીશ’
ગઝલ – ‘આસાન હોતું નથી’
છંદ બંધારણ : ગાલગાગા ગાલગા ગા લગા
એટલું આસાન હોતું નથી
જીવવું આસાન હોતું નથી
એ બહુ આસાન હોતું નથી
હુંપણું આસાન હોતું નથી
કાચબાને પૂછી જુઓ તમે
દોડવું આસાન હોતું નથી
વ્હાલસોયા પંખી માટે કદી
પીંજરું આસાન હોતું નથી
એકધારા ચાલતા શ્વાસને
થંભવું આસાન હોતું નથી
દીકરીની જો થતી હો વિદાય
આંગણું આસાન હોતું નથી
ધારણાની બ્હાર જાવું પડે
ધારવું આસાન હોતું નથી
~~~સોલંકી દીપક કિશોરભાઈ ‘રહીશ’
ગઝલ – ઈશ્વર તને હું શું કહું?
આવી તકેદારી હતી, ઈશ્વર તને હું શું કહું?
પૂછી નથી તબિયત કદી, ઈશ્વર તને હું શું કહું!
આ છે અમારી સાદગી, ઈશ્વર તને હું શું કહું?
તારા સુધી પ્હોંચ્યા પછી, ઈશ્વર તને હું શુ કહું?
રસ્તે સુતેલા બાળકોને એક ટકનું દઇ દે બસ,
મારી અરજ છે આટલી, ઈશ્વર તને હું શું કહું?
સંસ્કારની વાતો ય કરવી ખોટી છે એની કને;
બોલ્યો નથી મોઢે હરિ, ઈશ્વર તને હું શું કહું?
સૌ મંદિરે દર્શન કરે છે ધ્યાનથી , હું તો પછી-
જોયા કરું તારી છબી, ઈશ્વર તને હું શું કહું?
કોઈ કહો કેવી રીતે ઈશ્વર લગી પ્હોંચી શકાય;
બહુ મેં બુમો પાડી પછી , ઈશ્વર તને હું શું કહું?
હું તો વિચારોમાં પડી જાઉં છું સૃષ્ટિ જોઇને;
તારી કળા છે આગવી, ઈશ્વર તને હું શું કહું?
તું તો છો સર્જનહાર દુનિયાનો અને તારી તરફ-
ચીંધી શકું ના આંગળી , ઈશ્વર તને હું શું કહું?
તું ચિત્ર માફક હોય છે, સુખ-દુઃખ શું સમજી શકે?
રડતો મળે છે આદમી, ઈશ્વર તને હું શું કહું?
અંતે નિવારણ એજ છે મારું મને નડશે ‘રહીશ’
‘મેં બહુ બધી ભૂલો કરી’,ઈશ્વર તને હું શું કહું?
કોઈ જનમ લે છે તો કોઈ મૃત્યુ પામે છે ‘રહીશ’
જીવન-મરણ છે હરઘડી, ઈશ્વર તને હું શું કહું?
~~~દીપક કે. સોલંકી ‘રહીશ’
ગઝલ – દોડ્યા કરો
બન્ને ખભા પર ઊંચકીને આશ; બસ દોડ્યા કરો,
ક્યારેય ના પૂરી થવાની કાશ; બસ દોડ્યા કરો.
નિઃશ્વાસની આ ચેહ પર જોહર કરીને જીવતાં,
વેંઢારવાને જીવતી એ લાશ; બસ દોડ્યા કરો.
નાથી બળદ; સંસારગાડે જોતરી વ્હેતા કર્યા,
હાંકી રહ્યાં છે મોડિયો ને રાશ; બસ દોડ્યા કરો.
રણમાં જઈ કૂદી પડ્યાં; અંદરથી જે દાઝી ગયાં,
દાઝ્યા પછી ફૂંકીને પીવા છાશ; બસ દોડ્યા કરો.
સંસારસાગરને વલોવી રત્ન ના પામો છતાં,
ત્યાં ઝીલવાને એકઠી ખારાશ; બસ દોડ્યા કરો.
~~~મુકેશ દવે
ગઝલ – માણસ છું
સાદ ન પાડો તો પણ સામેથી મળતો માણસ છું,
સબરસ જેવું જીવ્યું મારું; સૌમાં ભળતો માણસ છું.
આ હાથોને કોઠે પડ્યું; તંગીમાં કાયમ રહેવું,
સંકડામણ ક્યાંથી નડશે ? આશિષ રળતો માણસ છું.
કસકસમાં આપીને લિજ્જત; રાખ બનીને ખરતો,
ખાખી બીડી જેવો હું ઠરતો-બળતો માણસ છું.
કેમ કરીને સરવર જેવું નિશ્ચલ મારે રહેવું ?
નિર્મળ ઝરણાં જેવો મોજે ખળખળતો માણસ છું.
હૈયા પર પથ્થર મૂકીને મારાં આંસુ ખાળું,
કોઈના બે આંસુમાં હું ઓગળતો માણસ છું.
~~~મુકેશ દવે
ગઝલ – ‘વચાળે’
દારૂ – દારા – દામ વચાળે,
છું નિર્લેપ તમામ વચાળે.
અવઢવ કાયમ એની એ છે
હોઠ અને આ જામ વચાળે
એક પતંગિયું આવી બેઠું,
મારાં તારાં નામ વચાળે.
ભૂખ હજી પણ ત્યાંની ત્યાં છે,
હકડેઠઠ ગોદામ વચાળે.
જંપ નથી આ ચંચળ મનને,
કામ અને વિશ્રામ વચાળે.
જીવણ શોધે શ્વાસ પગેરું,
આરંભ ને અંજામ વચાળે.
“મૂકેશ” કેમ કરીને બચવું ?
આંખોના ઈલ્ઝામ વચાળે
~~~મુકેશ દવે
ગઝલ – જો લાગે
જો કણેકણમાં સદાયે રામ લાગે,
ઝૂંપડી પણ મોટું તીરથધામ લાગે.
એક મનસૂબો અમે રોપી જવાના,
આજ વાવેલું કદી તો કામ લાગે !
જે હથેળીમાં સતત ઘૂંટ્યા કરેલું,
કો’ સમે એ પણ તિરસ્કૃત નામ લાગે.
ચાહનારા આંખમાં તો સ્નેહ દેખે,
મયકશોને એ છલકતો જામ લાગે.
વાંસળી રાધાપણું ત્યારે જ રેલે,
ફૂંક એમાં પૂરનારો શ્યામ લાગે.
~~~મુકેશ દવે
ગઝલ – તક મળે
કોઈને પણ ના તોડવાની તક મળે,
સંબંધ એવો જોડવાની તક મળે.
રાખી ભલે તું ચાલતી નીચી નજર,
મારા તરફ એ મોડવાની તક મળે.
જેવી નજરથી તું મને તાક્યા કરે,
એ તીર સામા છોડવાની તક મળે.
તું સાદ દઈ બોલાવજે ને એ પછી,
બાંહો પસારી દોડવાની તક મળે.
સદ્ભાગ્ય મારું એ હશે કે તું મળે,
દુર્ભાગ્યને તો ફોડવાની તક મળે.
~~~મુકેશ દવે
ગઝલ – ‘પુરાવો છે’
ઘડીની જીંદગી છે,અંત હોવાનો પુરાવો છે!
દયા દિલમાં ઘણી છે,સંત હોવાનો પુરાવો છે!
એ પર્વતના શિખર પરથી પડીને પણ ફરી ચડશે;
હજી એનાં હૃદયમાં ખંત હોવાનો પુરાવો છે!
અન્યના દર્દને જાણી નયન ભીંજાય છે જગના;
હજી પણ માનવી જીવંત હોવાનો પુરાવો છે;
હજી હું માંડ ભૂલ્યો હોઉંને પાછી મળે રસ્તે;
બધી પીડા મૃત્યુપર્યંત હોવાનો પુરાવો છે!
નરી આંખે કદી ભગવાન દેખાશે નહીં ‘મુકુંદ’
તમે છો એ જ તંતોતંત હોવાનો પુરાવો છે!
~~~મુકેશ પરમાર’મુકુંદ’
ગઝલ
જગતની સૌ કથાનો એક કિસ્સો બહુ મજાનો છે.
નથી જોયો ખુદા ને એ છતાં એનો જ દિવાનો છે.
કરે છે કૈંક કાવતરા છતાં અકબંધ છે કિલ્લો.
ખરેખર દ્વાર પર બેઠેલ જણ ઊંચા ગજાનો છે!
પછી પાછા હિસાબો આપવા પડશે તમારે પણ
તમે લૂંટી રહ્યા છો જે, એ કુદરતનો ખજાનો છે.
તમે આશા બીજાની રાખશો તો હારશો સૌ જંગ.
તમારી ભીતરે છે એ જ ઉપયોગી થવાનો છે.
બધી ઈચ્છા વળીને એ જ રસ્તે જાય છે દોસ્તો,
આગે ખતરા અને શૈતાન જેવા જ્યાં નિશાનો છે.
મને તો એમ કે આખા નગરથી તું અનોખો છે.
નગરની નાતમાં કિરદાર તારો પણ જવાનો છે.
પછી દુનિયા તમારી નોંધ લેવા આવશે ‘મુકુંદ’
નશો થોડો કરી જુઓ,જમાનો બસ નશાનો છે.
~~~મુકેશ પરમાર’મુકુંદ’
ગઝલ – ‘પછી કવિતા લખી છે મેં‘
મુસીબતને કરી સીધી,પછી કવિતા લખી છે મેં.
પહેલાં નોકરી લીધી,પછી કવિતા લખી છે મેં.
જગત ખુદ જ્યાં સુધી પાણી લઈને પાસે આવ્યું નહિ,
તરસને ત્યાં સુધી પીધી,પછી કવિતા લખી છે મેં.
ગઝલ સાથે અમે પરિવારને પણ ન્યાય આપ્યો છે.
ખુશી ઘરમાં બધી દીધી,પછી કવિતા લખી છે મેં.
રખે ના માનશો કે એકલા દુઃખ દર્દ જોયાં છે.
પહેલાં સૌ મજા કીધી,પછી કવિતા લખી છે મેં.
હકીકતમાં હવે ચિંતા નથી કોઈ મને ‘મુકુંદ’
કરાવી છે બધી વિધિ,પછી કવિતા લખી છે મેં.
~~~મુકેશ પરમાર’મુકુંદ’
ગઝલ
કંટકો વચ્ચે સદાયે વાસ છે!
જિંદગીનો એકધારો ત્રાસ છે!
રોજ રોકું છું છતાં માને જ નહિ;
આંખ સાથે રોજનો કંકાસ છે!
ના મને તકલીફ કાંઈ પણ નથી;
બે’ક વર્ષોથી ખુણો ઉદાસ છે!
હાલ મારાં કૈંક એવાં છે હવે;
આંખની ચોતરફ બસ ઘાસ છે;
બીજું તો શું હોય મારાં હાથમાં;
આશ એકે નય,કરોડો ‘કાશ’ છે!
રોજ આવી આંખને ધોયાં કરે;
એક જણ દિલની વધારે પાસ છે!
એકબીજાની ફિકર છે એ છતાં;
કૈંક દશકાથી વિરોધાભાસ છે!
દુઃખ, પીડા,વેદના ને માયુસી;
સ્થિતિ મારી આ જ બારેમાસ છે!
વેદના મારી તને આવી કહું;
એટલી પણ ક્યાં મને નવરાશ છે;
એક બે ઘટના તજીને નીરખો;
સાવ ગોઝારો બધે ઇતિહાસ છે!
જોઇ લો આજે અહીં આવી ‘મુકુંદ’
શ્વાસ છે કે શ્વાસની લાશ છે!
~~~મુકેશ પરમાર’મુકુંદ’
ગઝલ
બધી બાજુ,બધી રીતે,બધાથી હું ઘવાયો છું!
છતાં પણ સાંભળી લો આપ સૌથી હું સવાયો છું!
ન છેતરનાર છે કોઈ મને,નાં છેતરાયો છું;
ઈચ્છાની આંગળી ઝાલી બધે હું ભોળવાયો છું!
ઘમંડી,લાલચી,સારો-નઠારો,સરળ ને સ્વાર્થી;
જરૂરીયાત પ્રમાણે જગતને ઓળખાયો છું!
બગાવત ના થઈ આ જિંદગીમાં કે વિચારોમાં;
જીમ્મેદારી બધી ઝાલી હું વર્ષોથી દટાયો છું!
અલગ તો ક્યાંય મળવાનો નથી “મુકુંદ” તમને પણ;
તમારામાં સદા માટે હું સ્વેચ્છાએ સમાયો છું!
~~~મુકેશ પરમાર”મુકુંદ”
ગઝલ – ‘ચુંદડીમાં‘
છે સવાલો? જવાબ ચુંદડીમાં,
આસુઓનો હિસાબ ચૂંદડીમાં.
સાદગી લાજવાબ ચૂંદડીમાં,
ડાઘ લાગે ખરાબ ચૂંદડીમાં.
છે છુપાયેલ નાદ ચૂંદડીમાં,
લાગણી આફતાબ ચૂંદડીમાં.
આશ ક્યાં છે રહી કશાની પણ?
સુખ તો બસ છે ખ્વાબ ચૂંદડીમાં.
સાવ છે જે અજાણ સંબંધો,
એ રસમનું ગુલાબ ચૂંદડીમાં.
બોલવાની મનાઈ છે ત્યારથી,
એક રાખ્યું નકાબ ચૂંદડીમાં.
વાંચશો તો મજા વિખાઈ જશે,
આ જીવનની કિતાબ ચૂંદડીમાં.
~~~અક્ષય ધામેચા
ગઝલ – ‘ખુમારી સભર‘
જીવન જીવવું તો ખુમારી સભર,
મરણ પામવું તો ખુમારી સભર.
પડાવી ના લેવું, કોઈ હક વગર,
કંઈ ચાહવું તો ખુમારી સભર.
એકે એક સત્રુઓ જુકાવે નજર,
કદી હારવું તો ખુમારી સભર.
શું કે પીઠ પાછળથી ઘાયલ કરો?
જ્યારે મારવું તો ખુમારી સભર.
ના લાચાર, ના તો દુઃખી રાખવું,
હૃદય રાખવું તો ખુમારી સભર.
બીજાનાં સહારે ઊડી ક્યાં જવું?
ગગન આંબવું તો ખુમારી સભર.
ના રસ્તા ના કાંટાની પરવાહ કશી,
કશે ચાલવું તો ખુમારી સભર.
પછી આંગળી કોઈ ચીંધે નહીં,
બધું ત્યાગવું તો ખુમારી સભર.
~~~અક્ષય ધામેચા
ગઝલ – ‘આપણે ઊભા‘
જરા પણ લાગણી સમજો, સરાસર આપણે ઊભા,
વિચારોનાં મનોમંથને, બરાબર આપણે ઊભા.
છે લાચારી કે ખમતીધર તમારાં આંગણે ઊભા,
છો સમજો આંસું એ તો રક્ત આવી પાંપણે ઊભા.
સમય હોતે અમારી પાસ, તો વાતો બધી હોતે,
તમે કારણ વિના ઊભા, અમે તો કારણે ઊભા.
વહે છે આંસું ઓ દળ દળ, ફરી બાળક ઝરે આખો,
હું ક્યાંથી લાવું તારી મા? બા ચિંતાતુર પારણે ઊભા!
તમારી ભક્તિને દિલથી સલામો પણ હજારો છે,
નથી એ આવવાનાં, તે છતાં વાટે બારણે ઊભા!
જુના ઘાવો થયાં તાજાં મુકી આ કાચ પર પગલાં,
અમારાં જે કરે કણ કણ અમે એવા કણે ઊભા.
થશે ક્યાંથી મિલન બોલો તમે પણ મોં જરા ખોલો,
તમે પેલા પણે ઊભા, અમે તો આ પણે ઊભા!
સફળતા ના મળે ક્યારેય પણ આવી સરળતાથી,
છે દરિયા સી તમન્ના અક્ષ, છો સૂકાં રણે ઊભા.
~~~અક્ષય ધામેચા (જામનગર)
ग़ज़ल – ‘निकली थी’
आंसुओ की बारिश निकलीं थी,
खुद ही की साजिश निकलीं थी।
यु जनाजा निकला था उनका,
कि कफ़न में ख्वाइश निकलीं थी।
उनकी रग रग से वाकेफ था मैं तो,
जाने क्या गुंजाइश निकलीं थी!
इक दफा भी मन की ना हो सकी,
बात बात में बंदिश निकलीं थी।
जिन के लिए जान गंवाई अक्ष,
उन के मन ही रंजिश निकलीं थी।
~~~अक्षय धामेचा (जामनगर)
ग़ज़ल – ‘तुम्हारा‘
उदासी से रिश्ता पुराना तुम्हारा,
यही तो है किस्सा हमारा तुम्हारा।
मिरे बाद बोलो हुआ क्या तुम्हारा?
तिरे बाद भी ख़्वाब आया तुम्हारा।
न बहला मिरा दिल करूँ तो करूँ क्या?
मुहल्ला गली घर दिखाया तुम्हारा।
लिखे खूब सारे ख़तों में फसाने,
कभी कोई परचा न पाया तुम्हारा।
रखा क्या है दुनिया में तेरे अलावा?
मिरी तो है दुनिया सहारा तुम्हारा।
मुझे क्यों न आया है जीना तिरे बिन,
हो कैसे रहा है गुज़ारा तुम्हारा?
कभी याद तेरी क्या सोने भी देगी?
कभी काम कोई बिगाड़ा तुम्हारा?
सुना है जो तुम ने तुम्हारा भरम है,
नहीं नाम मैंने पुकारा तुम्हारा।
रही आखिरी साँस मिलना है तुम से,
बस अब अक्ष को है तक़ाज़ा तुम्हारा
~~~अक्षय धामेचा
2021 ના વર્ષમાં શબ્દસ્થ થયેલા ગુજરાતના ખ્યાતનામ કવિઓને શ્રદ્ધાંજલિ
જાતથી ના વેંત પણ અધ્ધર થયો,
એ રીતે હું વેંતિયો સધ્ધર થયો.
પગ ગુમાવ્યા બાદ હું પગભર થયો,
ખોઈને માણસપણું ઈશ્વર થયો.
ઝંખના એવી અમરતાની હતી,
કે પળેપળ હું સતત નશ્વર થયો.
શૌર્ય મારું હું પચાવી ના શક્યો,
હાથમાં લૈ બૉમ્બ ને શાયર થયો.
સંસ્મરણ પૂર્વજનું તાજું રાખવા,
નર મહીંથી હું કદી વા-નર થયો.
~~~ કરસનદાસ લુહાર
શમણાનાં કાંટાળા થોર
લીલો પણ ખરબચડો શોર.
છેક હજી છે ટાઢો પ્હોર,
જોયું જાશે ભરબપ્પોર.
અંધકારના તસતસતા,
લીસ્સા, ભીનાં, તીણાં ન્હોર
બેવડ થઈ છે ઝાકળમાં
તડકા ધાર નવી નક્કોર.
ખાંખાંખોળા શોધાશોધ,
સો મણ તેલે તિમિર ઘોર.
‘મીર’ સાંજ આવી પહોંચી,
યાદોના દીવા સંકોર.
~~~ રશીદ મીર
તમારા શહેરની આબોહવામાં
સતત છું વ્યસ્ત આંસુ લૂછવામાં.
તમારી વ્યગ્રતા વધવાનું કારણ
તમે નિર્મમ છો સરહદ આંકવામાં.
સુસજ્જિત છો જ કાયમ આપ કિન્તુ
તમોને રસ ફકત છે તોડવામાં.
પ્રયત્નો લાખ એળે જઈ રહ્યા છે
તમારા મન સુધી પહોંચવામાં.
તમારી જાતમાં જાતે સમાઉં
પછી આગળ કશું શું બોલવાનાં ?
~~~ ગુણવંત ઉપાધ્યાય
આ ભુમિમાં જ દૈવત જેવું છે કશુંક
વાવો મહાભારત અને ગીતા નીકળે
છે આ કાલિદાસ ને ભોજના ખંડેરો
જરાક ખોતરો ત્યાં કવિતા નીકળે
હજુ ક્યાંક ધબકે છે લક્ષમણ રેખા
રાવણો જ્યાંથી બીતા બીતા નીકળે
કૃષ્ણના ટેરવાં જો આવીને ફંફોસે
તો વાંસળીના ટુકડાં સંજીતા નીકળે
ગૂરૂ દત્ત જેવાની જો ફૂંક જાય લાગી
તો ધુણા ગીરના હજુ ધખીતા નીકળે
શુ તાસીર છે આ ભુમી ની હજી રાજા
જનક જેવા હ્ળ હાકે તો સીતા નીકળે
~~~ કવિ દાદ
ઉદાસી, શોક, એકલતા અને અવસાદ વાંચું છું;
હું મારી ડાયરીનું પૃષ્ઠ જો એકાદ વાંચું છું.
— કરસનદાસ લુહાર
ઉપાડી સહજ એક ક્ષણની ઉદાસી
ખબર નહિ, હશે એક મણની ઉદાસી
નગરમાં બની એક જણની ઉદાસી
ફરે છે છડેચોક રણની ઉદાસી
ઉમેરે છે પીળાશ ચ્હેરામાં મારા
જરા ચીતરું જ્યાં પરણની ઉદાસી
છે જળનાં બધાં રૂપ : આનંદ, આનંદ
ફકત છે આ મૃગજળ હરણની ઉદાસી
છું તરસ્યો છતાં, જળ સુધી પ્હોંચવામાં
મને બહુ નડી છે ચરણની ઉદાસી
— હર્ષદ ચંદારાણા
કોણ પૂછે તો કહું કે આ ઉદાસી કેમ છે ?
ગામ, શેરી ને પછી ઘર કુશળ છે, ક્ષેમ છે.
— ચિનુ મોદી
લેવી હોય તો લઈ લો, અહીં હર કોઈની તલાશી,
હર કોઈ પાસે મળી આવશે એકાદ મનગમતી ઉદાસી !
— શિવાંગી ચૌધરી
ઉદાસી આ સૂરજની આંખે ચઢી છે,
તમારા વિના સાંજ ડૂસકે ચઢી છે.
મને ઉંબરે એકલો છોડી દઈને,
હવે ખુદ પ્રતિક્ષા ઝરૂખે ચઢી છે.
— ભગવતીકુમાર શર્મા
શબ્દની લીલી ઉદાસી ક્યાં જશે?
બારણું ખોલીને નાસી ક્યાં જશે?
મોરના પીંછાં ખરી ઊડી ગયાં
પણ ટહુકાના પ્રવાસી ક્યાં જશે?
— એસ. એસ. રાહી
Padhyam(પદ્યમ)(पद्यम) 