
της Νατάσας Στασινού
Εκατομμύρια τηλεθεατές ετοιμάζονται να παρακολουθήσουν το αγαπημένο τους «Bonanza». Ξαφνικά, η ροή του προγράμματος διακόπτεται.
Στην οθόνη εμφανίζεται ο Ρίτσαρντ Νίξον. Με σταθερή φωνή, μιλά για «μια νέα ευημερία χωρίς πόλεμο».
Είναι το βράδυ της Κυριακής, 15 Αυγούστου 1971. Σε λίγα λεπτά ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα ανακοινώσει την πιο ριζοσπαστική οικονομική απόφαση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Έχει επιλέξει εκείνη την ημέρα και ώρα, ώστε οι αγορές να είναι κλειστές.
Γιατί οι αγορές, όχι μόνο των ΗΠΑ, αλλά του κόσμου ολόκληρου δεν θα είναι ποτέ ξανά οι ίδιες.
Το σύστημα που έμοιαζε άτρωτο
Από το 1944, η παγκόσμια οικονομία λειτουργεί με βάση το σύστημα του Bretton Woods. Όλα τα νομίσματα είναι σταθερά συνδεδεμένα με το δολάριο και το δολάριο με τον χρυσό, στα 35 δολάρια η ουγγιά.
Η ισοτιμία αυτή φέρνει σταθερότητα, ενισχύει το εμπόριο και υποστηρίζει την ανοικοδόμηση της Ευρώπης και της Ιαπωνίας.
Για 25 χρόνια, το δολάριο είναι «όσο καλό όσο ο χρυσός». Κανείς δεν αμφισβητεί την αμερικανική κυριαρχία.
Η κρίση ωριμάζει
Στη δεκαετία του ’60, οι ισορροπίες αρχίζουν να κλονίζονται. Οι ΗΠΑ ξοδεύουν τεράστια ποσά για τον πόλεμο στο Βιετνάμ, για ξένη βοήθεια και για επενδύσεις στο εξωτερικό. Κυκλοφορούν πλέον τέσσερις φορές περισσότερα δολάρια απ’ ό,τι χρυσός στα αμερικανικά θησαυροφυλάκια.
Οι αγορές καταλαβαίνουν ότι η ισοτιμία είναι τεχνητή. Στο παρασκήνιο, κεντρικές τράπεζες και επενδυτές αρχίζουν να ανταλλάσσουν δολάρια με χρυσό. Το ενδεχόμενο μιας υποτίμησης πλανάται σαν σκιά.
Το μυστικό Σαββατοκύριακο στο Camp David
Στις 13 Αυγούστου 1971, ο Νίξον αποσύρεται στο προεδρικό θέρετρο Camp David. Μαζί του, μια μικρή ομάδα οικονομικών συμβούλων: ο υπουργός Οικονομικών Τζον Κόναλι, ο Πολ Βόλκερ, ο Τζορτζ Σουλτς και λίγοι ακόμη.
Απόντες οι άνθρωποι της εξωτερικής πολιτικής — ούτε ο Χένρι Κίσινγκερ, ούτε ο υπουργός Εξωτερικών Γουίλιαμ Ρότζερς.
Η αποστολή τους είναι σαφής: να σώσουν το δολάριο, να προστατεύσουν την αμερικανική οικονομία και να το κάνουν αιφνιδιαστικά, πριν οι αγορές προλάβουν να αντιδράσουν.
Foto: https://history.state.gov/milestones/1969-1976/nixon-shock















