Η επικονίαση αποτελεί μια κρίσιμη οικοσυστημική υπηρεσία που στηρίζει την αγροτική παραγωγή και τη βιοποικιλότητα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι επικονιαστές —ιδίως οι μέλισσες— διαδραματίζουν κομβικό ρόλο στην εξασφάλιση της διατροφικής επάρκειας και στη στήριξη των αγροτικών οικονομιών. Παρότι συχνά υποτιμάται, η οικονομική αξία της επικονίασης είναι ιδιαίτερα σημαντική και αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο από τους θεσμούς.
Περισσότερα από το 80% των καλλιεργειών στην Ευρώπη εξαρτώνται σε κάποιο βαθμό από την επικονίαση από έντομα. Σε αυτές περιλαμβάνονται φρούτα, λαχανικά, ξηροί καρποί και ελαιούχοι σπόροι, προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η αξία των υπηρεσιών επικονίασης στην Ε.Ε. εκτιμάται σε πάνω από 14 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως — ποσό που περιλαμβάνει τόσο την αύξηση των αποδόσεων όσο και τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων.
Πέρα από την παραγωγή τροφίμων, η επικονίαση συμβάλλει στην ευρωστία των οικοσυστημάτων. Μέσω της αναπαραγωγής των φυτών, ενισχύει την ποιότητα του εδάφους, τη συγκράτηση νερού και την αποθήκευση άνθρακα. Αν και δύσκολα αποτιμώνται οικονομικά, αυτές οι λειτουργίες είναι ουσιαστικές για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Η μείωση των επικονιαστών στην Ευρώπη —λόγω απώλειας φυσικών ενδιαιτημάτων, εκτεταμένης χρήσης φυτοφαρμάκων, μονοκαλλιέργειας και επιπτώσεων της κλιματικής μεταβολής— συνιστά μια από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές προκλήσεις των τελευταίων δεκαετιών. Οι άγριες μέλισσες, οι πεταλούδες και άλλα έντομα-επικονιαστές έχουν υποστεί σημαντική πληθυσμιακή κάμψη, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τη γεωργική παραγωγή, ειδικά σε καλλιέργειες υψηλής εξάρτησης από την επικονίαση, όπως τα φρούτα και τα όσπρια.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναγνωρίσει τη σοβαρότητα του φαινομένου και έχει θέσει σε εφαρμογή ένα πλέγμα πολιτικών για την ανάσχεσή του. Ξεχωρίζει η Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα έως το 2030, η οποία προβλέπει την αποκατάσταση κατεστραμμένων οικοτόπων και την ενίσχυση της λειτουργικότητας των αγροτικών τοπίων. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τους Επικονιαστές θέτει σαφείς στόχους για τη μείωση της χρήσης επικίνδυνων χημικών, την αύξηση των ενδιαιτημάτων επικονιαστών εντός και εκτός γεωργικής γης, καθώς και την παρακολούθηση των πληθυσμών τους με επιστημονικά εργαλεία.
Η επένδυση στην προστασία των επικονιαστών αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη. Η δημιουργία ζωνών με άγρια χλωρίδα, η μείωση χημικών και η διατήρηση φυσικών φραγμών έχουν αποδεδειγμένα θετικό αντίκτυπο στην απόδοση των καλλιεργειών. Αυτές οι πρακτικές εντάσσονται πλέον στα νέα μέτρα της Κοιν
