Θέατρο

Το Cleansed είναι το τρίτο έργο της Sarah Kane. Όταν παραστάθηκε στο Λονδίνο για πρώτη φορά το 1998 έτυχε πολύ μικρής αποδοχής. Λέγεται ότι η χωρητικότητα στο θέατρο (Royal Court Theatre Downstairs)  ήταν γύρω στο 14%. Οι κριτικές της εποχής είναι αντιφατικές με κάποιες να αναφέρουν λίγο κόσμο αλλά με θετική διάθεση κι άλλες να κάνουν λόγο για αρνητικές αντιδράσεις και γιουχαίσματα κυρίως στις σκηνές της ακραίας βίας.  H ίδια η συγγραφέας που σ’ αυτό το πρώτο ανέβασμα κράτησε προς το τέλος των παραστάσεων τον ρόλο της Grace σαν μια αντικατάσταση τελευταίας στιγμής, δήλωσε αισιόδοξη για την πορεία και την ποιότητα του έργου λέγοντας πως όλα τα καλά έργα αναγνωρίζονται όταν επαναληφθούν. Η πορεία του Cleansed δικαίωσε την κρίση της αν και η ίδια πέθανε τον επόμενο χρόνο και δεν ευτήχησε να δει τη διεθνή του απήχηση.

Το Cleansed θεωρήθηκε αρχικά ότι ήταν το δεύτερο μέρος μιας τριλογίας με θέμα τον πόλεμο με το Blasted να είναι το πρώτο μέρος ( είχε παρασταθεί από το θέατρο Πορεία το 2014). Η ίδια η συγγραφέας είχε πει ότι ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στα δυο έργα είναι περισσότερο θεματικός παρά αφηγηματικός αφού στο Blasted όλοι οι ήρωες πεθαίνουν στο τέλος. Βέβαια, ενώ είχε αποδεχτεί τον πόλεμο ως κοινό πυρήνα και στα 3 με καθένα απ’ αυτά να αποτελεί μια ξεχωριστή αντιμετώπιση του θέματος, είχε δηλώσει αργότερα ότι «δεν πρόκειται για πόλεμο αλλά για πίστη, ελπίδα και αγάπη μέσα σε πολεμικό πλαίσιο». Το Blasted μιλάει για την ελπίδα, το Cleansed για την αγάπη. Το τρίτο μέρος τελικά δεν ολοκληρώθηκε ποτέ όχι μόνο λόγω του αιφνίδιου θανάτου της αλλά και γιατί  η ίδια εγκατέλειψε την ιδέα βρίσκοντας ότι το προσχέδιο της με τίτλο Viva Death έμοιαζε με τα προηγούμενα και δεν ήθελε να επαναλαμβάνεται.

Το Cleansed είναι ένα δύσκολο έργο. Τολμηρό, καταγγελτικό, βίαιο με ήρωες του περιθωρίου.

Δομικά είναι χωρισμένο σε 20 μικρές σκηνές που αν κι έχουν μια αυτοτέλεια αποτελούν κομμάτια της ίδιας ιστορίας. Ο θεατής πιθανόν να δυσκολευτεί να καταλάβει ότι το  έργο  είναι στην πραγματικότητα ένα μανιφέστο υπέρ του ανθρώπου. Ο θεατής αναγκάζεται να είναι σε διαρκή εγρήγορση με όλες τις αισθήσεις έτοιμες, να μην μπορεί να αποστρέψει το βλέμμα. Η Kane ακουμπά τον μεγεθυντικό φακό πάνω σ’ αυτή την εξαθλίωση ψάχνοντας τα τελευταία ίχνη ανθρωπιάς που μπορουν να επιβιώσουν μέσα απ’ τον εξευτελισμό όμοια με τις παπαρούνες που φύτρωσαν στην καμμένη γη που άφησε πίσω του ο μεγάλος πόλεμος. Είναι η αγάπη που γεννά ζωή ή η ζωή που παρατείνεται λίγο ακόμα γιατί τροφοδοτείται απ΄την αγάπη. Τα πλάσματα του κόσμου της Kane είναι βασανισμένα, πληγωμένα, ατιμασμένα αλλά η καρδιά τους ακόμα χτυπά.

Το Cleansed είναι διαχρονικό καθώς μιλάει για πόλεμο χωρίς να τον αναφέρει. Με τον πόλεμο και τη βία που τα τελευταία χρόνια απλώνεται γύρω μας μοιάζει να μας αφορά περισσότερο από ποτέ.

Το είχα δει για πρώτη φορά το 2001 στο θέατρο Ροές στο Γκάζι που τότε ήταν υπό διαμόρφωση… Μεταφρασμένο ποιητικά ως «Καθαροί πια από την Τζένη Μαστοράκη και σκηνοθετημένο απ’ τον Λευτέρη Βογιατζή. Δεν θυμάμαι λεπτομέρειες αλλά όπως συνέβαινε με τις παραστάσεις του Βογιατζή έχω στη μνήμη μου το θεατρικό σύμπαν που είχε φτιάξει. Η μουσική του Κωνσταντίνου Βήτα καθηλωτική κι η κινησιολογία του Παπαιωάνου θαρρείς κι ήθελε να δώσει μια αέρινη διάσταση σ’ αυτά τα άμοιρα πλάσματα.

Ο Δημήτρης Καραντζάς, εικοσιπέντε χρόνια αργότερα, στήνει μια πολύ καλοφτιαγμένη παράσταση με τρόπο τέτοιο που να μας αφορά. Εκεί που νιώθεις την ανάγκη να εναντιωθείς για τη βία που παρακολουθείς, νιώθεις ταυτόχρονα μια περίεργη εξοικείωση, πιθανόν γιατί αυτοί οι ήρωες του σύμπαντος της Kane είναι τα ανθρώπινα ερείπια που συναντούμε στους δρόμους των πόλεων και μας πληγώνουν τα μάτια και την ψυχή. Κι ενώ θες να πάρεις το βλέμμα σου από πάνω τους, τους κοιτάς όλο και πιο έντονα. Πολύ καλό τέμπο παράστασης και εξαιρετική διανομή. Το Καθαροί με την έννοια του Εξαγνισμένοι γιατί περί αυτού τελικά πρόκειται. Μέσα από την  εξαθλίωση, τη βία, την παρακμή, οι ήρωες της Sarah Kane εξαγνίζονται. Θαρρείς κι η άσκηση βίας δεν μπορεί να τους αγγίξει. Οι ψυχές τους παραμένουν αγνές σ’ένα σώμα που υποφέρει.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Μετάφραση: Αντώνης Γαλέος

Σκηνοθεσία: Δημήτρης Καραντζάς

Σκηνικό: Εύα Μανιδάκη

Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη

Κίνηση: Τάσος Καραχάλιος

Μουσική: Γιώργος Ραμαντάνης

Φωτισμοί: Ελίζα Αλεξανδροπούλου

Βοηθός σκηνοθέτη: Δημήτρης Χαραλαμπόπουλος 

Φωτογραφίες & Trailer: Γκέλυ Καλαμπάκα

ΔΙΑΝΟΜΗ

Τίνκερ: Χρήστος Λούλης

Γκρέις: Μαίρη Μηνά

Γκράχαμ: Δημήτρης Καπουράνης

Γυναίκα: Νατάσα Εξηνταβελώνη

Ροντ: Γιώργος Ζυγούρης

Καρλ: Νικολάκης Ζεγκίνογλου

Ρόμπιν: Θανάσης Ραφτόπουλος

Επικοινωνία & Δημόσιες Σχέσεις: Όλγα Παυλάτου

Social Media: Renegade Media

Παραγωγή: Θεατρικές Επιχειρήσεις Τάγαρη

Ο «Ιβάνοφ» είναι το πρώτο τετράπρακτο θεατρικό έργο που έγραψε ο Τσέχωφ. Παρουσιάστηκε το 1887 στο θέατρο Κορς στη Μόσχα.  Είχε προηγηθεί ο «Πλατόνοφ» μια δεκαετία πριν όταν ο συγγραφέας ήταν ακόμα πολύ νέος αλλά δεν εκδόθηκε, ούτε παραστάθηκε όσο ζούσε εκείνος.  Ο Τσέχωφ που ολοκλήρωσε τον «Ιβάνοφ» μέσα σε 10 μέρες ανέφερε σε μια επιστολή προς τον αδερφό του: θέλησα να είμαι πρωτότυπος. Δεν αποτύπωσα έναν κακό ούτε έναν άγγελο… δεν καταδίκασα τον χαρακτήρα ούτε τον αθώωσα.

Ο Νικολάι Αλεξέγιεβιτς Ιβάνοφ, αποτυχημένος γαιοκτήμονας, βουτηγμένος στα χρέη και με τη γυναίκα του ετοιμοθάνατη, βρίσκεται παραδομένος μέσα σε μια ομήγυρη ανθρώπων που κάτι περιμένουν απ’ αυτόν. Αυτή η μικρή ομάδα σαν απεικόνιση μιας ευρύτερης κοινωνίας της ρωσικής επαρχίας που παρήκμαζε χωρίς ν’ αντιδρά είναι αγαπημένο μοτίβο του συγγραφέα κι επανέρχεται σε όλα τα μεγάλα έργα του που θ’ ακολουθήσουν. Ειδικότερα για τον Ιβάνοφ, φαίνεται η προσπάθεια του συγγραφέα να καταπιαστεί μ’ έναν χαρακτήρα που με σημερινούς όρους έχει υπαρξιακή κρίση. Ο Richard Gilman στο «Chekhov’s plays – an opening into eternity» (Yale University Press, 1995) γράφει για την επιθυμία του Τσέχωφ ν’ αντιμετωπίσει το ερώτημα του περιττού ανθρώπου (ορολογία παρμένη απ΄τη νουβέλα του Τουργκιένεφ «Το ημερολόγιο ενός περιττού ανθρώπου»), ενός οντολογικού τύπου που απασχόλησε τους πνευματικούς κια πολιτικούς κύκλους της Ρωσίας στα τέλη του 19^ου αιώνα.

Ο Ιβάνοφ περιφέρεται σαν άψυχη μαριονέτα μέσα σε μια δίνη μισαλλοδοξίας, απληστίας, συμφέροντος, δολοπλοκίας. Δείχνει απρόθυμος να προσπαθήσει για ο,τιδήποτε, αφήνεται βορρά στη συκοφαντία και την πρόσθεση εξαπάτησης αλλά ολοκληρώνει τον κύκλο του με δική του πρωτοβουλία έστω κι αν ακόμα κι αυτή η ύστατη κίνηση θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως απόδραση από φανερή απροθυμία ν’ αντιμετωπίσει την κατάσταση του.

Το ανέβασμα του Χουβαρδά είναι απολαυστικό και δεξιοτεχνικό. Κοντά σε ότι πίστευε ο Ρώσος δραματουργός για τα έργα του ότι είναι τραγικωμωδίες και πρέπει να παίζονται μ’ ελαφρότητα κι όχι να παρασταίνονται βαριά και δραματικά (σαν τα μεταγενέστερα ανεβάσματα του Στανισλάφσκι), ο Χουβαρδάς στήνει έναν κόσμο βαθιά γελοίο στην τραγικότητα του. Η κωμωδία για τον Τσέχωφ βρίσκεται στην καθημερινότητα, στις μικρές, γελοίες ιστορίες της ζωής, στην αδυναμία των ανθρώπων ν’ αλλάξουν.

Η παράσταση του Ιβάνοφ είναι σαν τσίρκο κι έχει απ’ όλα, θλιμμένους κλόουν, ακροβάτες που περπατούν στο τεντωμένο σχοινί της ίδιας τους της ύπαρξης, παγιδευμένα αγρίμμια που αναγκάζονται να κάνουν κόλπα, κομπέρ που συνομιλούν με το κοινό και πολλή μουσική. Ο Blaine Reininger των Tuxedo Moon ερμηνεύει ζωντανά τη μουσική και τα τραγούδια που περιβάλλουν αυτόν τον αλλόκοτο κόσμο με θλίψη και νοσταλγία.

Εξαιρετικό όλο το καστ των ηθοποιών. Ο Ξάφης σε μια από τις καλύτερες στιγμές του με μια υπαρξιακή βαρύτητα στον ρόλο του Ιβάνοφ. Η Μαρία Σκουλά εξαιρετική Ζινάϊντα Λεμπέντεφα. Πρέπει να τη δει κανείς πως παίζει όταν η δράση είναι αλλού και κανείς δεν την κοιτά. Το πως τρώει τη μαρμελάδα απ’ το βάζο είναι από τα πιο ποιητικά πράγματα που έχω δει στο θέατρο. Ο Χατζόπουλος ως Λεμπεντέφ, ο Νταλιάνης, η Αλεξάνδρα Καζάζου, η Σάσα της Πηνελόπης Τσιλίκα, όλοι τους διαλεγμένοι σοφά σε μια διανομή που ευτύχησε να δώσει αυτό το αποτέλεσμα. Δεν μπορώ να μην κάνω ειδική μνεία στον τόσο ταλαντούχο Χάρη Φραγκούλη που ερμηνεύει τον ιδιαίτερο ρόλο του με τεχνικές θεάτρου που έρχονται από βαθιά. Ο Φραγκούλης ανοίγει το δεύτερο μέρος της παράστασης ως κομπέρ της επιθεώρησης και την κλείνει ως Πιερότος της κομέντια ντελ άρτε, ένας λίγο θλιμμένος κλόουν που βασανίζεται από τον έρωτα του για την Κολομπίνα αλλά αυτή του ραγίζει την καρδιά.

Τα κοστούμια της Ιωάννας Τσάμη και το σκηνικό της Εύας Μανιδάκη προσθέτουν το ειδικό βάρος τους σ’ αυτή την απολαυστική παράσταση που ενώ σε κάνει να γελάς σου ραγίζει ταυτόχρονα την καρδιά.

ΙΒΑΝΟΦ! – Δημοτικό θέατρο Πειραιά

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Μετάφραση: Λεωνίδας Καρατζάς

Διασκευή-Σκηνοθεσία: Γιάννης Χουβαρδάς

Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη

Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη

Μουσική: Blaine Reininger

Κίνηση: Μαρκέλλα Μανωλιάδη

Φωτισμοί: ΕλίζαΑλεξανδροπούλου

Φωτογραφίες: Karol Jarek

Σχεδιασμός Video – Trailer: Παντελής Μάκκας

Στίχοι τραγουδιών: Γιάννης Χουβαρδάς, Blaine L. Reininger

Α’ Βοηθός σκηνοθέτη: Δέσποινα Λάρδη

Β’ Βοηθός σκηνοθέτη: Δανάη Παπακωνσταντίνου

Βοηθός σκηνογράφου: Αγγελική Πολίτη

Βοηθός ενδυματολόγου: Δήμητρα Σταυρίδου

Βοηθός σχεδιάστριας φωτισμών: Παυλίνα Παπαδάκη

Γραφιστικά: Αντώνης Γλυκός

Επικοινωνία παράστασης: Ευαγγελία Σκρομπόλα

Διεύθυνση Επικοινωνίας Παράστασης & Social Media: Constantly Productions

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ:

Αργύρης Ξάφης

Γιάννης Νταλιάνης

Μαρία Σκουλά

Νίκος Χατζόπουλος

Θανάσης Δόβρης

Αλεξάνδρα Καζάζου

Κατερίνα Λυπηρίδου

Πηνελόπη Τσιλίκα

Χάρης Φραγκούλης

Νικόλας Χανακούλας

Ευάγγελος Βογιατζής

Ο Blaine Reininger των Tuxedomoon ερμηνεύει ζωντανά τη μουσική και τα τραγούδια της παράστασης.

O Οιδίπους τύραννος έχει χαρακτηριστεί από τους μελετητές ως η αρτιότερη αρχαία τραγωδία. Συμπυκνώνει όλα όσα έγραψε ο Αριστοτέλης. Ίσως μάλιστα ο σπουδαίος φιλόσοφος να είχε υπόψη του ακριβώς τον Οιδίποδα όταν συνέθετε τον ορισμό της τραγωδίας στο «Περί Ποιητικής».

«Έστιν ουν τραγωδία μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας, μέγεθος εχούσης, ηδυσμένω λόγω χωρίς εκάστου των ειδών εν τοις μορίοις, δρώντων και ου δι’ επαγγελίας, δι’ ελέου και φόβου περαίνουσα την των τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν».

Η υπόθεση είναι λίγο πολύ γνωστή. Ο πανίσχυρος Βασιλιάς αναζητά λύση για να σώσει την πόλη του από τις συμφορές που τη μαστίζουν και μέσα σε μια μέρα γκρεμίζεται από τον θρόνο του βλέποντας να καταρρέουν γύρω του όλα τα πιστεύω του αλλά και θεμελιώδη  ζητήματα της ίδιας της ζωής του, όπως η πραγματικοί του γονείς, η σύναψη γάμου με τη μητέρα του και η απόκτηση παιδιών με τα οποία στην παραγματικότητα είναι αδερφός.

Οι αρχαίες τραγωδίες είναι συμβάσεις. Δέχεσαι τα γεγονότα έτσι όπως παρουσιάζονται γνωρίζοντας ότι η υπόθεση υφαίνεται με τέτοιο τρόπο που εξυπηρετεί τη λύση της τραγωδίας και την ύβρη διαδέχεται η κάθαρση. Γι’ αυτό και δεν απασχολούσαν τον θεατή της αρχαιότητας θέματα ψυχολογίας των ηρώων.  Αυτά εμφανίστηκαν στο παγκόσμιο θέατρο πολύ αργότερα κι αποτέλεσαν και το σπέρμα της κακομεταχείρισης πολλές φορές των αρχαίων τραγωδιών από τους σκηνοθέτες που πάτησαν πάνω σ’ αυτά τα κείμενα για να πουν κάτι άλλο.

Αυτό ουσιαστικά αποτελεί και τη μοναδική μου αντίρρηση σε κάθε απόπειρα σύγχρονου ανεβάσματος. Είναι βέβαια πολύ διαφορετικό το να παραποιήσεις για να εξυπηρετήσεις κάτι διαφορετικό απ’ αυτό που διδάσκει το αρχαίο κείμενο απ’ το να κακοποιήσεις. Αν είχαν πρόθεση να πουν κάτι άλλο οι αρχαίοι συγγραφείς θα το έλεγαν. Αυτά τα κείμενα είναι αυστηρά οριοθετημένα έτσι ώστε να λένε την ιστορία που θα οδηγήσει σε κάθαρση και να διδάξουν τον θεατή. Αυτό ουσιαστικά το κομμάτι της διδαχής που είχε μέσα του πάντα ένα στοιχείο παιδαγωγικό και θρησκευτικό είναι και το δυσκολότερο να κατανοηθεί απ’ τον σύγχρονο άνθρωπο.  Υπάρχει μια σαφής δομή κι ένα πλαίσιο που οφείλουμε να μην αγνοούμε αν θέλουμε να συνεχίσουμε να τα ανεβάζουμε. Όλα τα υπόλοιπα, σύγχρονα κοστούμια, χορικά μέρη, μοντέρνα σκηνογραφία δεν είναι τόσο σημαντικά. Μπορεί ο σκηνοθέτης να «παίξει» μαζί τους αρκεί να εξυπηρετούν τον μύθο. Αλλά εδώ είναι το πρόβλημα. Πώς να εξυπηρετηθει ο μύθος στη σύγχρονη εποχή και πώς ν’ αγγίξει τον σημερινό θεατή αν δεν πειράξεις το κείμενο κι αν δεν θες να κάνεις μουσειακού τύπου αναβίωση;

Ο Robert Icke κάνει κάτι πολύ έξυπνο. Δανείζεται όλη την υπόθεση αλλά την τοποθετεί στο σήμερα και σ’ ένα άλλο περιβάλλον. Η αυλαία ανοίγει στις τελευταίες ώρες της προεκλογικής εκστρατείας του πολιτικού Οιδίποδα. Όλα τα προγνωστικά είναι υπέρ του. Ένα χρονόμετρο τοποθετημένο σοφά σε εμφανές σημείο στη σκηνή μετράει ανάποδα τον χρόνο μέχρι το αποτέλεσμα. Είναι ο ίδιος ο χρόνος της παράστασης. Υπάρχει κάτι άχρονο και άχωρο. Είμαστε σαφώς στο σήμερα αλλά δεν ξέρουμε σε ποια χρονιά και όσο για τον τόπο δεν υπάρχουν σαφείς αναφορές. Από τα λεγόμενα καταλαβαίνουμε ότι ο πολιτικός αυτός άνδρας αν εκλεγεί στο ύπατο αξίωμα θα χαίρει υψηλής εκτίμησης αφού θα εδραιώσει την παντοδυναμία του. Θα μπορούσε πχ να είναι ηγέτης υπερδύναμης. Όλα τα υπόλοιπα πρόσωπα είναι γνωστά, η Ιοκάστη, τα παιδιά του αλλά χωρίς την Ισμήνη, ο σύμβουλος του Κρέοντας, ο Τειρεσίας που εδώ ανήκει σε κάποια αίρεση, ο έμπιστος τους που παραπέμπει στον δούλο που λυπήθηκε τον Οιδίποδα όταν ήταν βρέφος καταδικασμένο σε θάνατο και του έσωσε τη ζωή. Παράλληλα, έχουμε την προσθήκη της Μερόπης της θετής μητέρας του Οιδίποδα που στην αρχαία τραγωδία δεν υφίσταται ως ρόλος αλλά εδώ ενσαρκώνεται θαυμάσια απ’ τη σπουδαία Ράνια Οικονομίδου. Επίσης, την προσθήκη 2-3 επεισοδίων στο οικογενειακό τραπέζι, όπως τον τσακωμό ανάμεσα στον Ετεοκλή και τον Πολυνείκη αλλά και τη σκηνή ανάμεσα στον Κρέοντα και την Αντιγόνη που προοικονομούν ουσιαστικά δυο άλλες τραγωδίες του Θηβαϊκού κύκλου («Επτά επί Θήβας», «Αντιγόνη»).

Η υπόθεση ξεδιαλύνεται πάνω κάτω με τον ίδιο τρόπο που συμβαίνει και στο αρχαίο κείμενο. Ο ήρωας θα φτάσει στην οδυνηρή αλήθεια που θα τον συγκλονίσει λίγο πριν ή ταυτόχρονα με το εκλογικό αποτέλεσμα.  Βέβαια, για να αιτιολογηθούν πράγματα που στο σύγχρονο θεατή θα λειτουργούσαν ως ερωτήματα πρέπει ν’ απαντηθεί η ηλικία της Ιοκάστης και το θέμα της υπογονιμότητας της Μερόπης. Η συγγραφική και σκηνική διαχείριση τους αφορά στην ικανοποίηση των ερωτημάτων του σημερινού θεατή που δεν επικοινωνεί με τη σύμβαση του θεϊκού σχεδίου αφού μάλιστα αυτό το τελευταίο δεν είναι και στις προθέσεις του σκηνοθέτη.

Τέλος, δεν μπορεί να μην σκεφτεί κανείς ότι ο Icke ακουμπάει μ’ αυτό το εγχείρημα και στη σχολή εκείνη που άνοιξε κινηματογραφικά το 1998 με το “Festen”’(Οικογειακή γιορτή) του Vinterberg. Σε ένα οικογενειακό τραπέζι βγαίνουν στη φόρα μυστικά που θα κλονίσουν γερά τα θεμέλια μιας φαινομενικά ευτυχισμένης ως εκείνη τη στιγμή οικογένειας.

Η διανομή ευτύχησε να έχει σπουδαίους ηθοποιούς όπως την  Καριοφυλλιά Καραμπέτη που έδωσε μια εξαιρετική Ιοκάστη με τόση λεπτομέρεια στην αποτύπωση του ψυχικού της κόσμου και τέλειο σπαραγμό στη σκηνή της αποκάλυψης και συντριβής. Νομίζω μάλιστα ότι ακόμα κι αν δεν ήταν στις φανερές προθέσεις του Icke κι έτσι προέκυψε απ’ την ελληνική μεταφορά και σκηνοθεσία, αυτή η Ιοκάστη φέρει τραγικότερο βάρος απ’ τον ίδιο τον Οιδίποδα. Ο Νίκος Κουρής ήταν καλός και συνεπής σ’ έναν ρόλο που φαίνεται πως του ταίριαξε υφολογικά αλλά δεν μπορώ να μην διακρίνω μια ίηση που περείχε της υποκριτικής του δεινότητας. Για τη Ράνια Οικονομίδου και την ήρεμη δύναμη της ήδη αναφέρθηκα. Ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος υπήρξε ένας καλός Κρέων μέσα στα πλαίσια του ρόλου, χωρίς εξάρσεις ή υφολογικά τερτίπια. Οι υπόλοιποι ρόλοι συμπλήρωσαν αξιοπρεπώς μια παράσταση τόσο καλά δουλεμένη που η διάρκεια των 2, 5 ωρών χωρίς διάλειμμα όχι μόνο δεν κούρασαν αλλά κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον.

ΟΙΔΙΠΟΔΑΣ- ROBERT ICKE

Κεντρική σκηνή, Στέγη Ιδρύματος Ωνάση

Νέα Μεταγραφή βασισμένη (πολύ ελεύθερα) στον Σοφοκλή.

Συντελεστές

Κείμενο & Σκηνοθεσία: Robert Icke

Σκηνικά: Hildegard Bechtler

Κοστούμια: Wojciech Dziedzic

Φωτισμοί: Natasha Chivers

Συνεργάτρια Φωτισμών: Charlotte Burton

Ήχος: Tom Gibbons

Συνεργάτης Ήχου:Erwin Sterk

Σχεδιασμός Βίντεο:Tal Yarden

Σκηνοθετική επιμέλεια ελληνικής παραγωγής: Lizzie Manwaring

Παραγωγή του αρχικού έργου: International Theater Amsterdam

Συντελεστές παραγωγής στην Ελλάδα

Μετάφραση στα ελληνικά: Νίκος Χατζόπουλος

Συνεργάτης Σκηνοθέτης: Πρόδρομος Τσινικόρης

Βοηθός Σκηνοθέτριας: Κορίνα Βασιλειάδου

Συνεργάτρια Σκηνογράφου: Μικαέλα Λιακάτα

Υπεύθυνη Σκηνικών Αντικειμένων: Αθηνά Μποτωνάκη

Βοηθός Σκηνικών: Μαρία Σταθοπούλου

Συνεργάτρια Ενδυματολόγος: Μαρία Καραπούλιου

Μακιγιάζ & Κομμώσεις: Δήμητρα Γιατράκου

Βοηθός Μακιγιάζ: Μένια Χαρίτου

Ενδύτρια: Μέλπω Κασαπίδου

Βοηθός Διεύθυνσης Σκηνής: Στέλλα Σταμούλου

Εκτέλεση Παραγωγής: Ζωή Μούσχη & Ρένα Ανδρεαδάκη

Ερμηνεύουν με αλφαβητική σειρά:

Λάζαρος Γεωργακόπουλος, Χαρά Γιώτα, Γιώργος Ζιάκας, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Νίκος Κουρής, Κώστας Νικούλι, Ράνια Οικονομίδου, Σωκράτης Πάτσικας, Τάκης Σακελλαρίου, Γιάννης Τσουμαράκης, Δανάη-Αρσενία Φιλίδου

Συμμετέχουν:Αδάμ Δούκας, Vladyslav Fedorenko

Ανάθεση & Παραγωγή για την Ελλάδα: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση.

O William Charles Macready υπήρξε εμβληματική μορφή του αγγλικού θεάτρου το μεγαλύτερο μέρος του 19^ου αιώνα. Γιος θεατρώνη και ηθοποιού, είχε όνειρο να σπουδάσει στην Οξφόρδη. Ωστόσο, οι οικονομικές δυσχέρειες της οικογένειας τον ανάγκασαν ν’ ακολουθήσει την οικογενειακή παράδοση σαν διευθυντής θεάτρου αρχικά και πολύ σύντομα κι ως ηθοποιός.  Πήρε το βάπτισμα της σκηνής το 1810 όταν σε ηλικία 17 χρονών διέπρεψε ως Ρωμαίος στo Birmingham κι αυτό στάθηκε η απαρχή μιας τεράστιας καριέρας.

Οι εμφανίσεις του απ’ το 1816 και μετά στο Covent Garden σε κλασικούς ρόλους των Racine, Shakespeare, Byron τον καταξίωσαν στους θεατρικούς κύκλους. Σταθμοί στην καριέρα του υπήρξαν ο Ριχάρδος ο Γ, ο Ερρίκος ο Ε’ αλλά κι ο Οθέλλος ή ο Κυμβελίνος που υποδύθηκε στην περιοδεία του στην Αμερική το 1843-44.

Ο Macready δεν υπήρξε μόνο καλός ηθοποιός αλλά εργάστηκε σκληρά στο να συμβάλει στην πρόωθηση του σύγχρονου αγγλικού δράματος. Όταν έγινε διευθυντής στο Covent Garden το 1837, σύστησε στο κοινό έργα όπως το «Strafford» του Robert Browning ή  το «Richelieu» του Bulwer-Lytton.

Ο Mark Stratford ξεκίνησε τη μελέτη πάνω στη ζωή και το έργο του Macready γύρω στο 2016 βασιζόμενος κυρίως στα ημερολόγια του μεγάλου ηθοποιού. Η παράσταση στη σημερινή της μορφή ολοκληρώθηκε τρία χρόνια αργότερα. Πρόκειται για ένα μονόλογο δομημένο σε 7 μέρη, πρόλογο, 5 πράξεις κι επίλογο όπου ουσιαστικά ο ίδιος ο Stratford εμφανίζεται στη σκηνή σαν αφηγητής και Macready εναλλάσοντας τους 2 ρόλους με πολύ οργανικό τρόπο. Μαθαίνουμε έτσι τα βιογραφικά στοιχεία του Macready ενώ παράλληλα ζωντανεύουν στα μάτια μας μικρές σκηνές από τους μεγάλους του ρόλους και το θέατρο στη Βικτωριανή εποχή. Από την παράσταση δεν απουσιάζει η αναφορά στη φιλία ανάμεσα στον Macready και τον Dickens με ιδιαίτερη μνεία στον τρόπο με τον οποίο οι 2 άντρες δέθηκαν και στήριξαν ο ένας τον άλλο αναγνωρίζοντας αμοιβαία την αξία τους. Μάλιστα ο Dickens είχε αφιερώσει στον Macready το «Nicholas Nickleby»

Το Questors ( ένα μικρό περιφερειακό θέατρο off West End ή όπως λένε εδώ Fringe) και μάλιστα το studio είναι πολύ ατμοσφαιρικός χώρος για μια τέτοια παράσταση, ένα μονόλογο ουσιαστικά όπου ο θεατές περιβάλλουν ουσιαστικά τον ηθοποιό δημιουργώντας του ασφάλεια να ενδυθεί τον ρόλο του.

O Mark Stratford έκανε το έργο προσωπική του υπόθεση. Είχε την ιδέα, έκανε την έρευνα, επιμελήθηκε τη συγγραφή και έπαιξε τον ρόλο του Macready. Στα 80 λεπτά που κράτησε η παράσταση συχνά αναρωτιόμουνα – και μάλλον δεν ήμουν η μόνη- αν μήπως κι ο ίδιος ο Macready δεν καθόταν κάπου εκεί ανάμεσα μας.

Macready!

Dickens’ Theatrical Friend

Written, performed, staged & designed by Mark Stratford

Περισσότερα εδώ https://www.stratfordproductions.co.uk/

Ο Κάρλο Γκότσι είναι ελάχιστα γνωστός στο ευρύ κοινό σε αντίθεση με τον αντίπαλο του Κάρλο Γκολντόνι.
Μια απ’ τις διαφορές τους ήταν η επιμονή του Γκότσι για τη χρήση της τοσκανικής διαλέκτου έναντι της ενετικής ωστόσο η βασική τους διαφωνία ήταν πιο θεμελιώδης και είχε να κάνει με την comedia del arte. Ο Γκότσι πρέσβευε την ελευθερία των ηθοποιών ν’ αυτοσχεδιάζουν ενώ ο Γκολντόνι αναζητούσε περισσότερη συγκρότηση κατά τα πρότυπα του Μολιέρου τον οποίο και θαύμαζε.
Τελικά  επικράτησε ο Γκολντόνι αφού τα έργα του Γκότσι είναι ελάχιστα γνωστά  κι όσα έφτασαν ως τις μέρες μας το οφείλουν κυρίως στις λυρικές δραματοποιήσεις τους. Μια τέτοια περίπτωση είναι η «Τουραντό» του Πουτσίνι.

Όσοι έχουν διαβάσει παραμύθια στα παιδιά τους ή θυμούνται τα δικά τους θ’ αναγνωρίσουν το μοτίβο της πριγκίπισσας που παντρεύεται αυτόν που θα περάσει κάποιες δοκιμασίες.
Γραμμένη το 1762 ως ένα  θεατρικό υβρίδιο ανάμεσα στο παραμυθόδραμα (fiabe teatrale) και την comedia del arte, η ιστορία αντλεί από έναν κινέζικο μύθο. Η πριγκίπισσα Τουραντό, κόρη του Κινέζου αυτοκράτορα Αλτούμ, είναι η ίδια που προκειμένου ν’ αποφύγει τον γάμο θέτει πάντα τρεις γρίφους στον εκάστοτε υποψήφιο και τον αποκεφαλίζει αν εκείνος αποτύχει. Όταν εμφανίζεται μπροστά της ο Καλάφ, θαμπώνεται από την ομορφιά της, αψηφά το αποτρόπαιο θέαμα των  κομμένων κεφαλιών των επίδοξων μνηστήρων  και λύνει τους τρεις γρίφους. Εκείνη θυμώνει κι αρνείται να τον παντρευτεί αλλά τότε της βάζει κι εκείνος έναν γρίφο με τον όρο να την αποδεσμεύσει αν τον λύσει.

Η ιστορία είναι απλοϊκή κι εμπλουτίζεται με δυο ακόμα μικρότερες, αυτή του Βαράχ που μάλιστα δεν αποκλείεται ν’ αποτελεί δάνειο από τον Σαιξπηρικό «Βασιλιά Ληρ» και της Αντέλμα, της φαινομενικά έμπιστης ακολούθου της Τουραντό που αποδυκνείεται όμως ότι συνομωτεί εναντίον της.  Ωστόσο ο Γκότσι δεν προτίθεται να δώσει καμία βαθύτερη δραματική διάσταση  όπως με τον Έντγκαρ στον Ληρ αφού υπηρετεί άλλο είδος κι έτσι απλώς εικάζουμε ότι χρησιμοποιεί εδώ επιμέρους δρώμεα για να ξεκουράσει (sic) τον θεατή απ’ την κυρίως πλοκή και να προσφέρει πιο πλούσιο θέαμα κατά τα ήθη της εποχής άλλωστε. Ο Βαράχ  που κυκλοφορεί ανάμεσα τους κι ο πατέρας τους που τον αναζητεί καθώς κι η Αντέλμα αποφορτίζουν αρχικά απ’ το κυρίως θέμα αλλά παραμένουν σ’ αυτό το επίπεδο κι απλώς απορροφώνται από τη βασική ιστορία.

Η επιλογή της  «Τουραντό» γίνεται 25 χρόνια μετά το «Αγάπης αγώνας άγονος» μέσα από το οποίο ο Στάθης Λιβαθινός μας είχε συστήσει την ομάδα της Πειραματικής σκηνής του Εθνικού θεάτρου.

Το αρχικό κείμενο είναι γραμένο σε πεζό, ωστόσο εδώ ο έμμετρος λόγος του Στρατή Πασχάλη βοήθησε στο να κρατηθεί μια λυρική φόρμα που ξεκινάει αργά σαν diminuendo για να φτάσει στην κορύφωση (crescendo).

Η Τουραντό είναι μια πριγκίπισσα που έρχεται από άλλο αιώνα αλλά διεκδικεί το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης κι επιλογής. Στην εποχή μας με ανοιχτά ακόμα τα ζητήματα της γυναικείας χειραφέτησης και των ανθρώπινων δικαιωμάτων η ιστορία φαντάζει επίκαιρη. Μέσα απ’ αυτό το πρίσμα προσέγγισε το έργο ο σκηνοθέτης κι η έμπειρη ματιά του κατάφερε ν’ αποδώσει τόσο την παραμυθένια αλληγορία της Τουραντό  όσο και να  προσδώσει κάποιες δραματικές αποχρώσεις που κάνουν τον θεατή να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα. Ταυτόχρονα, σεβόμενος τις αρχές του Γκότσι για την απόδοση της comedia del arte, αφήνει ένα μικρό πεδίο χαριτωμένων αυτοσχεδιασμών. Φαίνεται τελικά ότι ο Λιβαθινός θέλησε να παντρέψει το κείμενο του Γκότσι και την καταγωγή του από την comedia del arte με την όπερα του Πουτσίνι αλλά να φέρει στην ένωση τους σημερινά ζητήματα.

Η παλιά ομάδα της Πειραματικής αν και με σημαντικές απώλειες συντελεστών (πχ. Ήμελλος) μαζί με προσθήκες νέου δυναμικού έχει την εμπειρία να αποδώσει τον ανάλαφρο χαρακτήρα ενός έργου που περισσότερο διασκεδάζει αλλά ποντάρει και σ’ ένα δεύτερο επίπεδο. Αξιοπρόσεκτη η σκηνογραφία της Μανωλοπούλου σ’ έναν μικρό και δύσκολο θεατρικό χώρο αλλά και η μουσική του Κωτσόγιαννη που η ζωντανή του μάλιστα παρουσία στη σκηνή δίνει ακριβώς τον τόνο της καταγωγής του έργου ως είδος και της ιστορίας ως κινέζικο παραμύθι.

ΤΟΥΡΑΝΤΟ
η γυναίκα που μισούσε τους άντρες

ΤΟΥ ΚΑΡΛΟ ΓΚΟΤΣΙ

ΘΕΑΤΡΟ ΟΔΟΥ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

Σκηνοθεσία ΣΤΑΘΗΣ ΛΙΒΑΘΙΝΟΣ

Απόδοση – Διασκευή: Στρατής Πασχάλης

Σκηνοθεσία – Δραματουργική επεξεργασία: Στάθης Λιβαθινός
Σκηνικά – Κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου
Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου
Μουσική: Μιχάλης Κωτσόγιαννης
Βοηθός Σκηνοθέτη:Ηλέκτρα Μαγγίνα
Βοηθός Σκηνογράφου / Ενδυματολόγου: Έμιλυ Κουκουτσάκη
Trailer παράστασης: Χρήστος Δήμας
Φωτογραφίες παράστασης: Ελίνα Γιουνανλή
Σχεδιασμός κομμώσεων – περούκες: Κωνσταντίνος Κολιούσης
Σχεδιασμός μακιγιάζ: Olga Faleichyk
Διεύθυνση παραγωγής: Μαρία Αλβανού
Συμπαραγωγή:Πράξη & Λυκόφως

Παίζουν (αλφαβητικά): Βασίλης Ανδρέου, Βαλέρια Δημητριάδου, Βασίλης Ζαφειρόπουλος, Νίκος Καρδώνης, Ειρήνη Λαφαζάνη, Φοίβος Μαρκιανός, Πολυξένη Παπακωνσταντίνου, Μαρία Σαββίδου, Άρης Τρουπάκης

Μουσικός επί σκηνής Μιχάλης Κωτσόγιαννης