Björn Thegeby's translations

There is something about this poem that is intensely personal. Ostensibly set in the early centuries AD, the subject is too keenly described to be without a real-life model. We will never know who.

Από την σχολήν του περιωνύμου φιλοσόφου

Έμεινε μαθητής του Aμμωνίου Σακκά δυο χρόνια·
αλλά βαρέθηκε και την φιλοσοφία και τον Σακκά.

Κατόπι μπήκε στα πολιτικά.
Μα τα παραίτησεν. Ήταν ο Έπαρχος μωρός·
κ’ οι πέριξ του ξόανα επίσημα και σοβαροφανή·
τρισβάρβαρα τα ελληνικά των, οι άθλιοι.

Την περιέργειάν του είλκυσε
κομμάτ’ η Εκκλησία· να βαπτισθεί
και να περάσει Χριστιανός. Μα γρήγορα
την γνώμη του άλλαξε. Θα κάκιωνε ασφαλώς
με τους γονείς του, επιδεικτικά εθνικούς·
και θα του έπαυαν —πράγμα φρικτόν—
ευθύς τα λίαν γενναία δοσίματα.

Έπρεπεν όμως και να κάμει κάτι. Έγινε ο θαμών
των διεφθαρμένων οίκων της Aλεξανδρείας,
κάθε κρυφού καταγωγίου κραιπάλης.

Η τύχη του εφάν’ εις τούτο ευμενής·
τον έδωσε μορφήν εις άκρον ευειδή.
Και χαίρονταν την θείαν δωρεάν.

Τουλάχιστον για δέκα χρόνια ακόμη
η καλλονή του θα διαρκούσεν. Έπειτα —
ίσως εκ νέου στον Σακκά να πήγαινε.
Κι αν εν τω μεταξύ απέθνησκεν ο γέρος,
πήγαινε σ’ άλλου φιλοσόφου ή σοφιστού·
πάντοτε βρίσκεται κατάλληλος κανείς.

Ή τέλος, δυνατόν και στα πολιτικά
να επέστρεφεν —αξιεπαίνως ενθυμούμενος
τες οικογενειακές του παραδόσεις,
το χρέος προς την πατρίδα, κι άλλα ηχηρά παρόμοια.

From the School of the Renowned Philosopher

He remained a student of Ammonios Sakkas for two years;
but he got tired of both philosophy and Sakkas.

Then he went into politics.
Only to abandon it. The prefect was a fool;
and those around him pompuous and pretentious nonentities;
their Greek barbaric, the wretches.

His curiosity was
somewhat piqued by the Church; to be baptised
and pass as a Christian. But rapidly
he changed his mind. It would certainly hurt
him with his parents, ostentatious idolaters;
and they would immediately cut off—oh, horror—
the very considerable allowance.

But he had to do something. He became a regular
of the corrupt houses of Alexandria,
of every hidden source of debauchery.

His fortune favoured him in this;
it gave him a form of ultimate beauty.
And he appreciated the divine gift.

For at least for another ten years
his beauty would last. Afterwards –
maybe he would go to Sakka again.
And if in the meantime the old man died,
go to another philosopher or sophist;
there is always someone expedient.

Or finally, possibly to return
to politics —commendably remembering
his family traditions,
duty to the country, and other similar platitudes.

Kavafis at his most multilayered. The poem is set in 610, a few decades before Alexandria transforms forever. Ammonis is named after the god Egyptian Ammon, but it is clearly set in a Greek cultural setting, but the verses are requested of the Egyptian Rafael. Read and savour.

Για τον Aμμόνη, που πέθανε 29 ετών, στα 610

Pαφαήλ, ολίγους στίχους σε ζητούν
για επιτύμβιον του ποιητού Aμμόνη να συνθέσεις.
Κάτι πολύ καλαίσθητον και λείον. Συ θα μπορέσεις,
είσαι ο κατάλληλος, να γράψεις ως αρμόζει
για τον ποιητήν Aμμόνη, τον δικό μας.

Βέβαια θα πεις για τα ποιήματά του—
αλλά να πεις και για την εμορφιά του,
για την λεπτή εμορφιά του που αγαπήσαμε.

Πάντοτε ωραία και μουσικά τα ελληνικά σου είναι.
Όμως την μαστοριά σου όληνα τη θέμε τώρα.
Σε ξένη γλώσσα η λύπη μας κ’ η αγάπη μας περνούν.
Το αιγυπτιακό σου αίσθημα χύσε στην ξένη γλώσσα.

Pαφαήλ, οι στίχοι σου έτσι να γραφούν
που νάχουν, ξέρεις, από την ζωή μας μέσα των,
που κι ο ρυθμός κ’ η κάθε φράσις να δηλούν
που γι’ Aλεξανδρινό γράφει Aλεξανδρινός.

For Ammonis, who died aged 29, in 610

Rafael, some verses are asked of you
composed for the tomb of the poet Ammonis.
Something very tasteful and elegant. You will be able to,
you are the right one to write as befits
our own poet Ammonis.

Of course you will speak about his poems—
but also speak of his beauty,
of his delicate beauty that we loved.

Your Greek is always beautiful and musical.
But now we want all your craft.
In a foreign tongue our sorrow and our love let pass.
Pour your Egyptian sensibility into the foreign tongue.

Rafael, let your verses be written so
they have, you know, within them our life,
where both the rhythm and each phrase should declare
that an Alexandrine writes of an Alexandrine.

First an apology for lack of posts over the last year. Having successfuly destroyed both shoulders, typing became difficult for a while.

Poseidonia, modern/Roman Paestum, was a major Greek settlemen in Italy. As is seen in the lead quote, it had already started to merge with the Italic-Roman culture during Hellenistic times. Today it has some of the best-preserved Greek temples anywhere.

Ποσειδωνιάται

Ποσειδωνιάταις τοις εν τω Τυρρηνικώ κόλπω το μεν εξ αρχής
Έλλησιν ούσιν εκβαρβαρώσθαι Τυρρηνοίς ή Pωμαίοις γεγονόσι
και τήν τε φωνήν μεταβεβληκέναι, τά τε πολλά των επιτηδευμάτων,
άγειν δε μιάν τινα αυτούς των εορτών των Ελλήνων
έτι και νυν, εν η συνιόντες αναμιμνήσκονται των αρχαίων
ονομάτων τε και νομίμων, απολοφυράμενοι προς αλλήλους
και δακρύσαντες απέρχονται.

AΘΗΝAΙΟΣ

Την γλώσσα την ελληνική οι Ποσειδωνιάται
εξέχασαν τόσους αιώνας ανακατευμένοι
με Τυρρηνούς, και με Λατίνους, κ άλλους ξένους.
Το μόνο που τους έμενε προγονικό
ήταν μια ελληνική γιορτή, με τελετές ωραίες,
με λύρες και με αυλούς, με αγώνας και στεφάνους.
Κ’ είχαν συνήθειο προς το τέλος της γιορτής
τα παλαιά τους έθιμα να διηγούνται,
και τα ελληνικά ονόματα να ξαναλένε,
που μόλις πια τα καταλάμβαναν ολίγοι.
Και πάντα μελαγχολικά τελείων’ η γιορτή τους.
Γιατί θυμούνταν που κι αυτοί ήσαν Έλληνες —
Ιταλιώται έναν καιρό κι αυτοί·
και τώρα πώς εξέπεσαν, πώς έγιναν,
να ζουν και να ομιλούν βαρβαρικά
βγαλμένοι — ω συμφορά! — απ’ τον Ελληνισμό.

Poseidonians

We act like the people of Poseidonia, who dwell in the Tyrrhenian Gulf. It so happened that although they were originally Greeks, they were completely barbarised…They changed their speech and their other practices, but they still celebrate one festival that is Greek to this day, wherein they gather together and recall those ancient words and institutions, and after bewailing them and weeping over them in one another’s presence they depart home.

ATHENAEUS

Their Greek language the Poseidonians
forgot for many centuries mixed up
with Tyrrhenians, and with Latins, and other foreigners.
The only thing left to them of ancestry
was a Greek feast, with beautiful rituals,
with lyres and flutes, with games and wreaths.
And a habit towards the end of the celebration
for their old customs to be told,
and the Greek names to say again,
which were barely understood by a few.
And the end of celebration is always melancholy.
Because they remembered that they were also Greeks –
as well as Italian for a while;
and now, how they fell, how they became,
to live and speak barbarously
exiled – oh disaster! – from Hellenism.

Kavafis at his most sophisticated/ennuyé. (And of course the eagle came to save Gandalf…)

Η επέμβασις των θεών

Ηeartily know /…/ Τhe gods arrive.

EΜΕRSΟΝ

RÉΜΟΝΙΝ. — … Ιl disparaîtra au moment nécessaire;
les dieux interviendront.
Μme DΕ RUΜΙÈRΕS. — Comme dans les tragédies antiques?
(Acte ΙΙ, sc. i)

Μme DΕ RUΜΙÈRΕS. — Qu’y a-t-il?
RÉΜΟΝΙΝ. — Les Dieux sont arrivés. (Acte V, sc. x)

ALΕΧAΝDRΕ DUΜAS, FΙLS, L’Εtrangère

Θα γίνει τώρα τούτο, κ’ έπειτα εκείνο·
και πιο αργά, σε μια ή δυο χρονιές (ως κρίνω),
τέτοιες θα είν’ οι πράξεις, τέτοιοι θα ’ν’ οι τρόποι.
Δεν θα φροντίσουμε για μακρινό κατόπι.
Για το καλύτερον ημείς θα προσπαθούμε.
Και όσο προσπαθούμε, τόσο θα χαλνούμε,
θα μπλέκουμε τα πράγματα, ώς να βρεθούμε
στην άκρα σύγχυσι. Καί τότε θα σταθούμε.
Θα είν’ η ώρα οι θεοί να εργασθούνε.
Έρχονται πάντοτ’ οι θεοί. Θα κατεβούνε
από τες μηχανές των, και τους μεν θα σώσουν,
τους δε βίαια, ξαφνικά θα τους σηκώσουν
από την μέση· και σαν φέρουνε μια τάξι
θ’ αποσυρθούν. — Κ’ έπειτ’ αυτός τούτο θα πράξει,
τούτο εκείνος· και με τον καιρόν οι άλλοι
τα ιδικά των. Και θ’ αρχίσουμε και πάλι.

The Gods Arrive

Ηeartily know /…/ Τhe gods arrive.

EΜΕRSΟΝ

RÉΜΟΝΙΝ. — … Ιl disparaîtra au moment nécessaire;
les dieux interviendront.
Μme DΕ RUΜΙÈRΕS. — Comme dans les tragédies antiques?
(Acte ΙΙ, sc. i)

Μme DΕ RUΜΙÈRΕS. — Qu’y a-t-il?
RÉΜΟΝΙΝ. — Les Dieux sont arrivés. (Acte V, sc. x)

ALΕΧAΝDRΕ DUΜAS, FΙLS, L’Εtrangère

This now happens, and then that;
and later, in a year or two (I think),
the same deeds, the same ways.
We will not worry about the aftermath.
It’s for the best we will strive.
And as we strive, we make it worse,
we will mix up things until we find ourselves
in utter confusion. And then we will stop.
It will be time for the gods to work.
The gods always come. They will come down
from their machines, and they will save us,
violently, suddenly they will arise
from the throng; and as they put things in order
they retire. – And then that one will do that,
all that; and with time the others will do
theirs. And we will start again.

This is, unusually for Kavafis, a metric poem. Lines 1-3 rhyme, as do 3-6, 7/9 and 8/10. The stresses halt a little, so I decided to translate it freely.

Οι Tαραντίνοι διασκεδάσουν

Θέατρα πλήρη, πανταχόθεν μουσική·
εδώ κραιπάλη και ασέλγεια, κ’ εκεί
αθλητικοί αγώνες και σοφιστικοί.
Του Διονύσου τ’ άγαλμα κοσμεί αμάραντος
στέφανος. Μία κώχη γης δεν μένει άρραντος
σπονδών. Διασκεδάζουν οι αστοί του Τάραντος.

Aλλ’ απ’ αυτά απέρχοντ’ οι Συγκλητικοί
και σκυθρωποί πολλά οργίλα ομιλούν.
Κ’ εκάστη τόγα φεύγουσα βαρβαρική
φαίνεται νέφος καταιγίδα απειλούν.

Tarentines Having Fun

Theatres full, everywhere music;
here debauchery and indecency, there
athletic games and sophistry.
The statue of Dionysus is adorned with an amaranth crown.
No patch of earth is left unsoaked
by drink offerings. The citizens of Taranto are having fun.

But the Senatοrs are not among them
and gloomily speak of many orgies.
And from each toga, it seems, escapes
barbaric threatening thunderstorm clouds.