OpenVMS

OpenVMS (originariament ciamà VMS, për Virtual Memory System) a l'é un sistema operativ multiutent e multiprocess creà da Digital Equipment Corporation (DEC) ant j'agn '70 për ij server VAX, Alpha, e Itanium. Conossù për soa fidabilità, sicurëssa, e capassità ëd gestì aplicassion crìtiche, OpenVMS a l'é dovrà ant j'ambient empresariaj, governativ, e sientìfich. Dal 2020, a l'é mantnù e dësvlupà da VMS Software Inc. (VSI), con ël sopòrt për piataforme moderne com x86-64.

Stòria

1977: DEC a lansa VAX/VMS për l'architetura VAX, pensà për ël càlcol sientìfich e transassion comerciaj.
1991: Ël sistema a ven portà a j'Alpha e a cangia nòm an OpenVMS për soporté standard duvert.
2001: Portage për Itanium sota Hewlett-Packard (HP), ch'a l'ha catà DEC dël 1998.
2014: VMS Software Inc. a cata ij drit ëd OpenVMS e a ancamin-a ël portage për x86-64.
2020: Lansa ëd OpenVMS 9.2 për Itanium e anonsi dël sopòrt futur për x86-64.

Strutura e Component

Clustering: Possibilità ëd coleghé vàire server për na disponibilità àuta.
Memòria virtual: Gestì vàire aplicassion an paralel sensa anterferense.
Sistema d'archivi Files-11: Organisassion sicura e geràrchica dij dat.
Sicurëssa: Protession d'acess a livej multipl e audit dle atività.
DCL (Digital Command Language): Lenga ëd script për l'automassion.

Version

1. VAX/VMS (1977-1992): Version originaj për VAX. 2. OpenVMS Alpha (1991-2010): Sopòrt a l'architetura DEC Alpha. 3. OpenVMS Itanium (2001-ancheuj): Version atual mantnù da VSI. 4. OpenVMS x86-64 (an dësvlup): Futura version për hardware modern.

Usagi Pràtich

Sistema bancari: Gestion ëd transassion an temp real.
Salute: Archivi médich e sistema ëd laboratòri.
Telecomunicassion: Control ëd rej e servissi crìtich.
Govern: Sistema militar e d'infrastruture nassionaj.

Avantagi e Svantagi

Avantagi:
- Disponibilità àuta: Clustering e riparassion automàtica.
- Stabilità: Session ëd servissi sensa interussion për agn.
- Compatibilità: Aplicassion dël 1970 a peulo ancora giré.
Svantagi:
- Hardware limità: Difìcil trové server Itanium neuv.
- Còst àut: License e manteniment costos.

Evolussion Tecnològica

Ani 2000: Integrassion con ret TCP/IP e protocòj modern.
Ani 2010: Svilup d'utiss për l'interoperabilità con Linux e Windows.
Al di d'ancheuj:
- Portage x86-64: Për soporté hardware ëd comun.
- Cloud: Sperimentassion con virtualisassion e container.

Vardé ëdcò

Arferiment

Miller, R. (1997). *OpenVMS Operating System Concepts*. Digital Press.
Hoffman, T. (2014). *OpenVMS: The Next Generation*. TechNewsWorld.

Ligam estern