صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۷۲٬۱۴۹ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

کعبهٔ زرتشت یک بنای سنگی چهارگوش و پله‌داری در محوطهٔ نقش رستم در کنار روستای زنگی‌آباد شهرستان مرودشت استان فارس در ایران است. محوطهٔ نقش رستم علاوه بر بنای مذکور، یادمان‌هایی از ایلامیان، هخامنشیان و ساسانیان را نیز در خود جای داده است.

فاصلهٔ کعبهٔ زرتشت تا کوه، ۴۶ متر است و دقیقاً روبه‌روی آرامگاه داریوش دوم قرار دارد و شکلش مکعب مستطیل است و تنها یک در ورودی دارد. جنس مصالح این بنا از سنگ آهک سفید است و بلندی آن حدود ۱۲ متر، که با احتساب پله‌های سه‌گانه به ۱۴٫۱۲ متر می‌رسد و ضلع هر قاعدهٔ آن، حدود ۷٫۳۰ متر درازا دارد. در ورودی آن به وسیلهٔ پلکانی سی پله‌ای از جنس سنگ به درون اتاقک آن راه می‌یابد. این بنا در دورهٔ هخامنشی ساخته شده و از نام بنا در آن دوران اطلاعی در دست نیست، اما در دورهٔ ساسانی آن را بُن خانک می‌نامیدند؛ نام محلی این بنا نیز، کُرنای‌خانه یا نقاره‌خانه بوده و اصطلاح کعبهٔ زرتشت در دوران اخیر و از حدود قرن چهاردهم میلادی به این بنا اطلاق شده است. بر بدنهٔ شمالی، جنوبی و خاوری این برج، سه کتیبه به سه زبان پهلوی ساسانی، پهلوی اشکانی و یونانی در دورهٔ ساسانیان نوشته شده است که یکی به شاپور اول ساسانی و دیگری به موبد کرتیر تعلق دارند و چنان‌که والتر هنینگ گفته است، «این کتیبه‌ها مهم‌ترین سند تاریخی از دورهٔ ساسانی می‌باشند.»

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… فرانسوی‌ها به نشانه سه مُغی که بر اساس باور مسیحیان پس از زایش عیسی به زیارت او رفتند، در کریسمس برای جشنِ خاج‌شویان، کیک شاهان می‌پزند؟ (در تصویر)
… خشایارشا به معنای شاهی به نام «خشایار» نیست بلکه نام خشایارشا از دو بخش «خشای» به معنای فرمانروا و «آرشا» به‌معنای دلیرمرد تشکیل شده‌است؟
… نخستین پیشنهاد قرارداد لیونل مسی با باشگاه بارسلونا، وقتی تنها شانزده سال داشت، بر روی دستمال کاغذی امضا شد؟
… سیمین دانشور معتقد بود تصویری که همسرش، جلال آل احمد در سنگی بر گوری از او نشان داده، «کاریکاتوری خاله‌زنک» بوده‌است؟
… بر خلاف جنگ جهانی اول که تنها ۵ درصد از مجموع تلفات را غیرنظامیان تشکیل می‌داند، در جنگ جهانی دوم حدود ۶۶ درصد از مجموع تلفات مربوط به غیر نظامیان می‌شد؟
… نخستین تحلیل روانکاوانه از برادران کارامازوف، شاهکار داستایفسکی، را زیگموند فروید ارائه کرده‌است؟
… متروی لندن، قدیمی‌ترین متروی جهان است که بهره‌برداری از آن در سال ۱۸۶۳ آغاز شد؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۹ فروردین ۱۴۰۵ خورشیدی) ۱٬۰۷۲٬۱۴۹ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

گرد فالتینگز

در ریاضیات، گرد فالتینگز (در تصویر) به خاطر کار در هندسه حسابی، برنده جایزه آبل شد.
در قزاقستان، رأی‌دهندگان در یک همه‌پرسی به قانون اساسی جدید رأی مثبت دادند.
سمیلیان رادیچ کلارک برنده شیلیایی جایزه معماری پریتزکر شد.
سید مجتبی خامنه‌ای در پی کشته شدن پدرش سید علی خامنه‌ای، به‌عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران انتخاب شد.
اسرائیل و ایالات متحده آمریکا حملاتی را علیه ایران آغاز کردند و سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، و دیگر مقامات ارشد را کشتند.

یادبودها

امروز: یکشنبه، ۲۹ مارس ۲۰۲۶ میلادی برابر ۹ فروردین ۱۴۰۵ هجری خورشیدی و ۹ شوّال ۱۴۴۷ هجری قمری (UTC)

رویدادها

۱۸۷۱ (میلادی) - تالار سلطنتی آلبرت در آلبرتوپولیس رسماً توسط ملکه ویکتوریای بریتانیا گشایش یافت.
۱۹۷۴ (میلادی) - فضاپیمای بی‌سرنشین ناسا، مارینر ۱۰ به نزدیکی سیاره تیر (عطارد) فرستاده شد.

زادروزها

۱۷۹۰ - زادروز جان تایلر دهمین رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا
۱۸۹۹ - زادروز لاورنتی بریا سیاستمدار و صاحب مقامات بلندپایه امنیتی و نظامی در اتحاد جماهیر شوروی
۱۹۲۹ - زادروز لنارت مری سیاست‌مدار، نویسنده، مترجم و دومین رئیس‌جمهور کشور استونی
۱۹۴۳ - زادروز جان میجر نخست‌وزیر بریتانیا، رهبر حزب محافظه‌کار از ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۷ وزیر امور خارجه، وزیر خزانه‌داری بریتانیا در کابینه مارگارت تاچر و نماینده پارلمان از ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۰
۱۹۴۳ - زادروز ونگلیس (در تصویر) آهنگساز و نوازندهٔ سبک الکترونیک، امبینت، نیو اِیج، پراگرسیو، جَز و پاپ راک
۱۹۶۸ - زادروز لوسی لاولس بازیگر نیوزیلندی

درگذشت‌ها

۱۷۷۲ - درگذشت امانوئل سویدن برگ عالم و عارف سوئدی
۱۸۴۸ - درگذشت جان جیکب استر نخستین میلیونر تاریخ ایالات متحده آمریکا
۱۸۹۱ - درگذشت ژرژ سورا نقاش فرانسوی، بنیان‌گذار نودریافتگری
۱۹۱۲ - درگذشت رابرت فالکون اسکات فرماندهٔ دو هیئت در سفر اکتشافی به قطب جنوب
۱۹۸۲ - درگذشت کارل ارف آهنگساز آلمانی، خالق کارمینا بورانا، مبتکر شیوه خاصی برای آموزش موسیقی به کودکان
۲۰۰۳ - درگذشت تاداو هورای بازیکن فوتبال، عضو تیم ملی فوتبال ژاپن

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای مارس – یادبودهای بیشتر…