Acuèlh
Lutz sus...
Saturne es la seisena planeta dau Sistèma Solar en distància au Soleu situada entre Jupitèr e Uranus. Es la segonda per òrdre d’importància après Jupitèr. Aisadament visibla a uelh nus, foguèt probablament descubèrta durant la Preïstòria car èra ja coneguda durant l’Antiquitat. Son nom vèn dau dieu roman Saturne. Es un gigant gasós que fa partida dei planetas exterioras (tanben nomenadas jovianas per lor entretòc amb Jupiter). L’aspècte mai caracteristic de Saturne son seis anèus brilhants. Lo premier que leis observèt foguèt Galileo Galilei en 1610 mai la bassa inclinason deis anèus e la qualitat marrida de son telescòpi li faguèron pensar, au començament, que se tractava de grandei lunas. En 1659, Christiaan Huygens, amb de mejans d'observacion melhors, poguèt n’observar clarament. En 1859, James Clerk Maxwell demostrèt matematicament que leis anèus podián pas èsser un objècte unic mai que devián èsser l'agropacion de milions de particulas pichonas. Saturne a 62 satellits naturaus, entre lei quaus se remarca Titan, l’unic satellit dau Sistèma Solar amb una atmosfèra importanta.
O sabiatz?
- Un aristocrata d'Auvèrnhe, Gilbèrt dau Motier de La Faieta (imatge), foguèt un general dins las doas revolucions americana e francesa.
- Lo lògo de l’OGC Niça pòrta en occitan Despì 1904 solament despuèi 2013.
- L’Encyclopaedia occitanica es pas una enciclopèdia.
- Lo grop de death metal Gojira que s’aperava Godzilla a sa creacion a Ondres, en Gasconha.
- Argentina a quatre noms egalament oficials: Nacion argentina, Províncias unidas del Riu de la Plata, Republica argentina e Confederacion argentina.
- D'un biais indirèct, la vila de Marselha auriá donat son nom a l’ouzo.
- L’estau de la comuna d’Embèrt z-es redond.
Nòvas
- 19 de julhet de 2026: l’agenés Amalric Lapòrta se ganha la copa del mond de fotbòl amb la seleccion d’Espanha. (imatge)
- 13 de junh: l’aubanhenc Pacôme Dadiet se ganha lo campionat d’NBA amb los Knicks de Nòva Iòrc.
- 7 de junh: la marselhesa Lucie Granier e la peçaguesa Lylou Borg se guanhan la liga de las campionas d’andball damb lo Metz Handball entraïnat preu bordalés Emmanuel Mayonnade.
- 24 de mai: Romuald Wadagni ven president de Benin.
- 23 de mai: l’Union Bordèu Begla se guanha preu dusau còp la Copa d’Euròpa deus Campions de rugbi de XV.
- 22 de mai: lo Club de Rugbi de Montpelhièr Erau se ganha pel tresen còp la Challenge Cup europèa de rugbi de XV.
- 12 de mai: Rhun ap Iorwerth es elegit primièr ministre de Galas.
- 9 de mai: Péter Magyar es elegit primièr ministre d'Ongria.
- 8 de mai: Laura Fernández ven presidenta de Còsta Rica.
- 4 de mai: Gilles Giovannangeli ven president de l'executiu de Corsega.
- 13 d'abril: Beinir Johannesen es elegit primièr ministre de las Illas Feròe.
- 12 d'abril: Nîzar Amêdî ven president d'Irac.
- 10 d'abril: Min Aung Hlaing ven president de Birmania.
- 7 d'abril: Tô Lâm es elegit president de Vietnam.
- 4 d'abril: Albulena Haxhiu ven presidenta interimària de Cossòva.
- 1èr d'abril: Alice Mina e Vladimiro Selva venon capitanis regents de Sant Marin.
- 10 e 13 de març: l’esquiaire occitan Arthur Bauchet se ganha doas medalhas d’aur als Jòcs paralimpics d'ivèrn de Milan e Cortina.
- 23 de febrièr: morís a Manòsca l'escrivan e istorian occitan Glaudi Barsotti.
- 18 de febrièr: José María Balcázar es elegit president interimari de Peró.
- 7 de heurèr de 2026: a la fin deu mandat deu Conselh presidenciau de transicion a Haití, Alix Didier Fils-Aimé ven president interimari.
- 25 de genièr: morís a Sant Africa l'escrivana e cantaira occitana Maria Roanet.
- 3 de genièr: los Estats Units d'America atacan Veneçuèla e capturan lo president Maduro.
- 2 de genièr : Ciutat de La Patz ven la capitala de la Guinèa Eqüatoriala.
- 1 de genièr : Guy Parmelin ven tornar president de Soïssa; Bulgaria rejonh la zona de l’èuro.
| Meta-Wiki Coordinacion de totes los projèctes* |
Wikiccionari Diccionari universal |
Wikinews Actualitats liuras* | |||||
| Wikilibres Ensemble de tèxtes pedagogics |
Wikiquote Recuèlh de citacions* |
Wikisource Bibliotèca universala | |||||
| Wikiversitat Comunautat pedagogica dobèrta* |
Wikispecies Inventari del vivent* |
Wikimedia Commons Banca de donadas multimèdia* |
*Projècte sens version en occitan o parcialament traduit
