Wikipedia:Houptsyte

Schwyzerdütsch

Badisch

Elsassisch

Schwäbisch

Vorarlbergisch

Buschur un wìllkumma uf dr àlemànnischa Wikipedia!
D frei Enzyklopedi, wo àlla känna mìtmàche.

Àrtikel fìnde

Àrtikel noh Kàtegorie:
Àlle Kàtegorie • Brüüchtum • Ernährung • Geogràfi • Gschicht • Gsellschàft • Kunscht • Literàtür • Müsik • Nàtur • Person • Politik • Religion • Sport • Sproch • Technik • Verkehr • Wìrtschàft • Wìsseschàft Themeportal: Regionàle Àrtikel Àlemànne Àlemànnisch Bade Bàde-Wirttebärg Basel Elsàss Friburg Liachtastei Schwiiz Schwoba Vorarlberg
Geogràfi Gschìcht Gsellschàft Kunscht Lìteràtür Müsik Nàtür Politik Religion Sport Sproch Technik Wìsseschàft Sunschtigs: Àrtikelindex vu A bis Z • Bsunders güeta Àrtìkel • Lasige Àrtikel • Àrtìkel noh Dialekt • Audioufnàhme vu Àrtikel • Ufnàhme vu Dialektwerter • A Fàbel ìn verschìdne Dialekt ìwersetza • Àlemànnische Ortsnamme • Àlemànnische Diernamme • Àlemànnische Pflànzenamme

D Àlemànnischa Wikipedia

D àlemànnischa Wikipedia ìsch a Enzyklopedi ìn da Dialekta vum àlemànnischa Sprochrüüm, àlso vu dr ditscha Schwiz, vum Elsàss, vu Lìechtestei, vu Owerbàda, vum Schwowalànd un vu Vorarlberg.

D Enzyklopedi wàchst durch d frèiwìlliga Hìlf vu àlla, wo ebbis ìn ìhrem Dialekt wann bitràga. Àlla Itràga känna vu alla Bsuacher gschrìwa un gändert wara. Àlla sìn harzlig iglàda mìtz'màcha. Brìnga Èier Wìssa ii un halfa a so mìt, s Àlemànnischa z pflega, ufz'warta un z'erhàlta. D erschta Schrìtt sìn gànz eifàch!

Wer mìr vu dr Àlemànnischa Wikipedia sìn un wàs mìr wann, fìndsch ìn unserm Profil.

D Ìnhàlt vu dr Wikipedia därf frèi kopiart un verbreitet wara.

Bis jetz gìt's bi dr àlemànnischa Wikipedia 31.609 Àrtìkel.

Àrtìkel vu dr Wucha: Rhyynisch Wöörterbuech

S Rhyynisch Wöörterbuech («Rheinisches Wörterbuch») isch äis von rund dryyssg soginante «groosslandschaftliche Wöörterbüecher», wos im tüütsche Spraachruum git und wo all obertüütsche, mitteltüütschen und nidertüütsche Tialäkt läxikograafisch erfassed. S Rhyynisch Wöörterbuech dokumäntiert de tialäktaal Woortschatz im Rhyyland und im Ruum Mosel und Saar. Usechoo isch es vo 1923 bis 1971.

S Rhyynisch Wöörterbuech isch na im alte Tüütsche Ryych uufgläiset woorde, und doo sind d Gränze na ganz andersch gsyy. Es hät di doozmaalig prüüssisch Rhyyprovinz abteckt (aber ooni d Exklaave Wetzlar, für die isch nämli s Hesse-Nassauisch Wöörterbuech zueständig gsyy), dezue ane na s Siegerland (wo äigetli scho zu Weschtfaale ghöört) und di doozmaalig oldeburgisch Exklaave Birkenfeld (am Fluss Nahe).

Wä me vo de hüttige staatliche Struktuuren uusgaat, gseets echli andersch uus: S Rhyynisch Wöörterbuech teckt die Mundaarten ab, wo im weschtlichen und im süüdliche Nordrhyy-Weschtfaale (Regierigsbizirk Düsseldorf und Köln, dezue na s Siegerland), im nördlichen und weschtliche Rhyyland-Pfalz (früenerigi Regierigsbizirk Koblenz und Trier), im gröössere Täil vom Saarland und i de Tüütschspraachige Gmäinschaft vo Belgie gredt wëërded. (…dr gànz Àrtìkel lasa)

Friahjera Àrtìkel vu dr Wucha:

Hàsch gwìsst ...

... dàss d Elsasser Wiistroß zu da ältscha Touristastroßa ìm Frànkrìch gheert?
... dass em Leerer Eduard Schönenberger näbet de Schuel d Pflääg und d Förderig vo de Mundaart, «öiserer äigetlicher Mueterspraach», ganz wichtig gsy isch?
... dass de Rekord bi de Freqänze und em Güeterverchehr uf de Wetzike-Meile-Bahn im Jahr 1920 mit 532'345 Reisende und 11'014 Tone Güeter gsii isch?
... dass d Buure im Appäzellerland und dä umliggende Bergkanton ihri Hünd immer no unter äm Gsichtspunkt vo dä Bruchstüchtigkeit und weniger noch rassäbedingter Schönheit züchtäd?
... dàss m’r s’ Sàkràmant vu dr Krànkasaalwung vor dr Liürgiireform vum Zwaita Vàtikàànischa Konziil numma in articulo mortis hàt därfa schpanda?
... dass dr Pius Jauch scho Liader uf Italienisch, Deitsch und Schwäbisch gschrieba hòt?

Àlemànnischa Nochrìchte:

7. Merz 2026:
Linda Fäh erfindet sich neu (Blick)
5. Merz 2026:
Maria Lauber: Muetersprach, du luubi Sprach (W) (SRF)
26. Februar 2026:
Zeedellesung 2026 (SRF)

Meh Nochrìchte uf Dialäkt-Neuigkeite

10. März

1588: Dr Basler Humanischt Theodor Zwinger dr Elter stirbt.
1814: D Franzose unter em Napoleon Bonaparte wäre in dr Schlacht bi Laon vu dr im Sechste Koalitionschrieg verbindete Preuße un Russe gschlaa.
1831: In dr erschte kantonalen Volksabstimmig in dr Gschicht vum Kanton Züri in dr Zyt vu dr Regeneration wird di nei liberal Verfassig aagnuu, wu am Uschterdag yygforderet woren isch.
1989: D Schwyzer Popsängeri Stefanie Heinzmann (Bild) chunnt uf d Wält.
2009: Z Sipplenge wird dr Fund vun ere us Lindebascht gflochtene Sandale us dr Zyt um 2900 v. Chr. dr Effetligkait bekannt gee. Archäologe hän des guet erhalte Stuck e baar Wuche dervor in dr Bfohlböubucht im Bodesee entdeckt.