Edukira joan

Atlanta

Aldatu loturak
Wikipedia, Entziklopedia askea
Atlanta
Atlanta
county seat (en) Itzuli
Image
Image Irudi gehiago
Image
Administrazioa
Estatu burujabeImage Ameriketako Estatu Batuak
EstatuaImage Georgia
County of GeorgiaFulton konderria
AlkateaAndre Dickens
Izen ofizialaAtlanta
Jatorrizko izenaAtlanta
Posta kodea30301, 30302, 30303 eta 30304
FIPS kodea13-04000
Geografia
Koordenatuak33°45′16″N 84°23′23″W / 33.7544°N 84.3897°W / 33.7544; -84.3897
Mapa
Image
Azalera347,996293 km²
Altitudea225 m
Demografia
Biztanleria498.715 (2020ko apirilaren 1a)
Dentsitatea1.433 bizt/km²
Etxebizitzak215.179
Informazio gehigarria
Sorrera1845eko abenduaren 29a
Telefono aurrizkia404, 678, 770
Hiri senidetuakTaipei, Nurenberg, Salzburgo, Yokneam Illit (en) Itzuli, Kumasi, Brusela, Montego Bay, Rio de Janeiro, Lagos, Tolosa Okzitania, Newcastle upon Tyne, Port-of-Spain, Tbilisi, Asmara, Atenas, Bukarest, Cotonou, Pekanbaru, Ra'anana (en) Itzuli, Fukuoka, Archaia Olympia, Salcedo (en) Itzuli, Brusela, Daegu eta Cirebon
Hizkuntza ofizialaingeles
discoveratlanta.com

Atlanta Ameriketako Estatu Batuetako Georgia estatuko hiriburua da. 2008an hiriak berak 537.958 biztanle zituen eta metropolitar barruti osoak 5.376.290.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  Image   Datu klimatikoak (Atlanta, 1981–2010)   Image  
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 26 27 32 34 36 41 41 40 39 35 29 26 41
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 12 14 18 23 27 31 32 31 28 23 18 12 22.4
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 1 3 7 11 16 20 22 21 18 12 7 3 11.8
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -22 -23 -12 -4 3 4 12 13 2 -2 -16 -18 -23
Pilatutako prezipitazioa (mm) 107 119 122 85 93 100 134 99 114 87 104 99 1262
Prezipitazio egunak (≥ 0.01 in) 10.9 9.8 9.7 8.6 9.3 9.9 11.7 9.7 7.5 6.9 8.8 10.5 113.3
Elur egunak (≥ 0.1 in) .7 .6 .2 0 0 0 0 0 0 0 0 .4 1.9
Eguzki orduak 164.3 172.3 220.1 261.0 288.3 285.0 272.8 257.3 228.0 283.7 186.0 164.3 2783.1
Iturria: [1]

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun Atlantak duen lekua txeroki eta creek amerindiar herrien lurraldea zen, etnia horiek egotzi zituzten arte. Atlanta altxatzen den lurraldea Georgiako estatuari utzi zioten creek tribuko indigena amerikarrek 1821ean. Atlanta 1836an sortu zen eta 1847an hiri kategoria jaso zuen.

Sezesioko Gerra Zibilean 15.000 biztanle izatera iritsi zen eta trenbide puntu logistiko garrantzitsu bihurtu zen. Atlanta tropa konfederatuen hornidura-gune nabarmena zen, eta, beraz, William Tecumseh Sherman jeneral unionistaren kanpainaren helburu bihurtu zen Chattanoogatik, mendebaldetik etorrita. 1864ko irailean hartu zuen hiria Shermanek, baina gero itsasorantz jarraitu zuen kanpaina eta enpeinu horretarako Atlantan indarrik ez uzteko, azaroaren 15ean Shermanen aginduetara ia hiri osoa kiskali zuten suteekin. Gone with the Wind eleberri eta film ezagunean agertzen da historiako pasarte hura.

Atlanta berehala suspertu zen Gerra Zibilaren ondoren, eta 1868an aukeratu zuten estatuko hiriburu. Erabaki hori 1877an egin zen bozketa herrikoiaren ondoren. 1900ean Georgiako estatuko hiririk handiena bihurtu zen.

Segregazioaren kontrako eta eskubide zibilen aldeko borroketan, 1962 eta 1969 bitartean, Atlantako eskoletan arraza-integrazioa modu baketsuan gauzatu zen beste toki batzuekin alderatuz. 1973an Atlanta izan zen alkate beltza hautatu zuen Estatu Batuetako hegoaldeko lehen hiri garrantzitsua.

Atlanta udalerriko biztanleriak behera egin du 1970eko hamarkadatik, baina metropoli-eremukoa modu esponentzialean hazi zen 1980 eta 1990 artean. 1994an Joko Olinpikoen egoitza bilakatu zen.

20. mende anmmaieran, beltzak nagusi ziren Atlantako banaketa demogragfikoan (%67 1990ean), baina 2010. urterako, %54era jaitsi ziren, eta izatez beltzen populazio jaitsi egin da 21. mendean, eta aldiz igo nabarmen zuriena, hispanikoena eta asiaerrena.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 498.715 biztanle zeuden. Batez besteko adina 33,1 urtekoa zen (Image Georgiako mapa), 33,0 urtekoa gizonezkoen artean eta 33,2 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 17,1 18 urtetik beherakoak ziren eta % 11,3 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 96,9 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 95,5 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea0100.000200.000300.000400.000500.000600.00018301860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 245.444 gizon, 253.271 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.81
 
85+
 
1.80
0.95
 
80-84
 
1.58
1.67
 
75-79
 
2.28
2.65
 
70-74
 
3.39
3.49
 
65-69
 
4.01
4.34
 
60-64
 
4.44
5.42
 
55-59
 
4.81
5.79
 
50-54
 
4.99
6.14
 
45-49
 
5.50
6.63
 
40-44
 
6.08
8.20
 
35-39
 
7.89
10.92
 
30-34
 
10.41
12.11
 
25-29
 
12.43
10.02
 
20-24
 
10.54
5.75
 
15-19
 
5.78
4.95
 
10-14
 
4.59
5.07
 
5-9
 
4.76
5.11
 
0-4
 
4.71
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, udalerrian 498.715 biztanle zeuden. Herritarren % 6,0 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 1]. Ez-hispanoen artean % 41,0 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 38,5[oh 2]; % 49,7 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 46,7; % 4,7 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,5; % 3,8 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 3,6; % 0,2 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; eta % 0,5 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,5.[oh 3][5]

Arraza/etniaImage Georgiako mapa
Etnizitatea
2000
95,5 %
2010
94,8 %
2020
94,0 %
6,0 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
33,2 %
61,4 %
2010
38,3 %
56,3 %
2020
41,0 %
49,7 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 46,8 estatu berean jaiotakoak, % 42,3 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 9,0 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 4] Atzerritarren artean, % 46,9 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 53,1 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 35,2, biztanleria osoaren % 3,2); ondoren Latinoamerikan (% 31,0, % 2,8), Europan (% 15,7, % 1,4), Afrikan (% 13,5, % 1,2), Ipar Amerikan (% 3,6, % 0,3) eta Ozeanian (% 1,0, % 0,1).[oh 5][6]

Jaioterria eta jatorriaImage Georgiako mapa
Jaioterria
46,8 %
42,3 %
9,0 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
46,9 %
53,1 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
35,2 %
31,0 %
15,7 %
13,5 %
Asia Latinoamerika Europa Afrika Ipar Amerika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerrian 258.245 etxebizitza zeuden, horietatik % 88,3 okupatuta eta % 11,7 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 40,9 jabeek okupatutakoak ziren eta % 59,1 errentan hartutakoak.[3] Udalerrian 228.070 etxegune zeuden guztira, horietatik % 42,0 familia-etxeguneak ziren eta % 58,0 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 56,7 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 43,3 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 77,3 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 22,7 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 35.516 pertsona (biztanleria osoaren % 7,1); horietatik 7.572 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 22.683 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

258.245etxebizitza
228.070okupatuak
35.516talde-bizilekuetan

EtxebizitzakImage Georgiako mapa

93.326
134.744
30.175
Jabetzan (93.326) Alokairuan (134.744) Hutsik (30.175)

Etxegune motak

54.359
32.333
102.127
30.045
Ezkondutako bikotea (54.359) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (9.206) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (32.333) Bakarrik bizi (102.127) Beste norbaitekin (30.045)

Talde-bizilekuetako biztanleria

7.572
22.683
5.261
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (7.572) Unibertsitateko egoitzak (22.683) Beste (5.261)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 93,4k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 59,2k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 26,0k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 85.652 $ zen (Image Georgiako mapa), eta familiena, 118.333 $. Per capita errenta 65.718 $ zen. Biztanleriaren % 16,9 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[10] Etxeguneen artean, % 7,7k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 19,1k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[11]

85.652 $etxegunearen errenta mediana
118.333 $familiaren errenta mediana
65.718 $biztanleko errenta
% 16,9pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 7,7
% 7,4
% 11,4
% 9,2
% 6,3
% 8,8
% 19,1
< 10.000 $ — % 7,7 (18.240) 10.000-14.999 $ — % 5,1 (12.114) 15.000-19.999 $ — % 3,6 (8.409) 20.000-24.999 $ — % 2,8 (6.577) 25.000-29.999 $ — % 2,6 (6.038) 30.000-34.999 $ — % 3,0 (7.022) 35.000-39.999 $ — % 2,9 (6.815) 40.000-44.999 $ — % 2,7 (6.354) 45.000-49.999 $ — % 2,5 (5.854) 50.000-59.999 $ — % 5,2 (12.185) 60.000-74.999 $ — % 7,4 (17.416) 75.000-99.999 $ — % 11,4 (26.902) 100.000-124.999 $ — % 9,2 (21.755) 125.000-149.999 $ — % 6,3 (14.828) 150.000-199.999 $ — % 8,8 (20.908) ≥ 200.000 $ — % 19,1 (45.051)

Kirola

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Atlantan, 1996ko Olinpiar Jokoak ospatu ziren, Aro Modernoko Olinpiar Jokoen ehungarren urteurrenean.

Saskibaloia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NBAko ohiko talde bat, Atlanta Hawks da

Beisbola

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Atlanta Braves taldea da Georgia AEBetako estatuko hiriburuko beisbol taldea.

Futbol Amerikarra

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Atlanta Falcons, NFLko ohiko talde bat da.

Pertsonaia garrantzitsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Image
Hiriaren gau-ikuspegi bat.
Image
Downtown Connector gisa ezaguturiko errepide-zatiaren ikuspegi bat.

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Atlanta ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  2. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  4. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  5. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, udalerriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ http://www.nws.noaa.gov/climate/xmacis.php?wfo=ffc NOAA
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 (Ingelesez) Sister Cities International. (kontsulta data: 2018-07-23).
  13. ↑ (Ingelesez) Taipei City Council. (kontsulta data: 2018-07-21).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Atlanta&oldid=11789532"(e)tik eskuratuta