Zinema-teoria
Zinema-teoria edo filmologia zinemaren izaera aztertzea da,[1] zinemak errealitatearekin, gainerako arteekin, ikusleekin eta, oro har, gizartearekin duen harremana ulertzeko esparru teoriko bat eskaintzen duena. Ez da zinema-kritikarekin nahastu behar, nahiz eta horrek zinema-teoriaren ideiak biltzen dituen.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Zenbait alderditan, Henri Bergson filosofo frantsesak La Pensée et le Mouvant liburuan zinema-teoriaren garapena aurreratu zuen, zinema komunikabide berri gisa sortzen ari zenean. Mugimenduari buruz pentsatzeko modu berrien beharra aipatu zuen eta "irudi-mugimendu" eta "irudi-denbora" terminoak sortu zituen.[2] Hala ere, L'illusion cinématographique saiakeran (1906an L'évolution créatrice liburuan argitaratua), zinema baztertzen zuen buruan zuenaren adibide gisa. Hala ere, hamarkada batzuk geroago, Cinema I eta Cinema II (1983-1985) lanetan, Gilles Deleuze filosofoak La Pensée et le Mouvant hartu zuen bere zinemaren filosofiaren oinarritzat, eta Bergsonen kontzeptuak berrikusi zituen, Charles Sanders Peirceren semiotikarekin konbinatuz.[3]
Zinema-teoriaren oinarria bere garai mutuan garatu zuten, eta gehienbat komunikabidearen funtsezko elementuen definizioari zegokion. Neurri handi batean, Germaine Dulac, Louis Delluc, Jean Epstein, Sergei Eisenstein, Lev Kuleshov, Dziga Vertov, Paul Rotha eta Rudolf Arnheim eta Béla Balázs zinema-teorialarien lanengatik eboluzionatu zuen. Pertsona horiek nabarmendu zuten zinema eta errealitatea desberdinak direla, eta benetan artetzat hartu beharko litzatekeela.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren, André Bazin frantziar zinema-kritikari eta teorikoak ikuspegi horren aurka egin zuen. Haren arabera, filmaren funtsa errealitatea mekanikoki erreproduzitzeko duen gaitasunean datza, eta ez errealitatearekiko ezberdintasunetan.[4]
1960ko eta 1970eko hamarkadetan, teoria zinematografikoa mundu akademikora zabaldu zen, ezarritako diziplina batzuetatik kontzeptuak inportatuz, hala nola psikoanalisia, genero-ikasketak, antropologia, teoria literarioa, semiotika eta hizkuntzalaritza.
1990eko hamarkadan, irudiaren teknologien iraultza digitalak eragin handia izan zuen zinema-teorian, hainbat modutan. Zinemaren zeluloideak denboran zehar irudi adierazgarri bat harrapatzeko zuen gaitasunaren birorientazio bat gertatu zen, Mary Ann Doane, Philip Rosen eta Laura Mulvey bezalako teoriko batzuen arabera. Ikuspuntu psikonanalitiko batetik eta errealitatearen nozio lakaniarrari jarraituz, Slavoj Žižek zinema aztertzeko moduaren alderdi berriak eskaini zituen,[5] gaur egun analisi zinematografiko modernoan erabiltzen direnak.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Zavala, Lauro. Elementos del discurso cinematográfico. Universidad Autónoma Metropolitana – Xochimilco.
- ↑ Deleuze, Gilles. (1983). Cinéma I. , XIV or. ISBN 2-7073-0659-2..
- ↑ Deleuze, Gilles. (1983). Cinéma I. , XIV or. ISBN 2-7073-0659-2..
- ↑ (Ingelesez) Totaro, Donato. Revisionando a André Bazin: Parte 1. .
- ↑ (Ingelesez) Slavoj Zizek: Philosophy - Key Ideas. .
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q28793
Multimedia: Film theory / Q28793
