Vai al contenuto

Austria

Da Wikipedia
Articul per Ladin Gherdëina Image
Republica de l'Austria
Republik Österreich
Bandiera de Republica de l'Austria
Bandiera de Republica de l'Austria
Blason de Republica de l'Austria
Blason de Republica de l'Austria
BandieraBlason
Inn
Land der Berge, Land am Strome
(Ladin: "Tiera di crëps, tiera pra l ruf")
Image
Inuem ufizielRepublik Österreich
Rujeneda ufizielaTudësch
CapitelaImage Viena
Geografia
Spersa83 879 km²[1]
Ega1,7%
Demografia
Populazion8 979 894 ab.
(2022)[2]
Densità107,1 ab./km²
Cumpëida dla fertilità1,48 (2018)[3]
Guviern
Forma de guviernRepublica parlamentera federela
PresidëntAlexander Van der Bellen
CanzelierAlexander Schallenberg (ÖVP)
Economia
PIB (numinel)
de ndut
a persona
(2023)
$512 miliarc[4]
$56 981
PIB (VPC)
de ndut
a persona
(2021)
$461,432 miliarc
$51 385
MunëidaEuro
CVN

20% [1]

Auter
Codesc Internet.at
Prefis dl telefon+43
Furnea a

man drëta

Codesc ISO 3166AT
Indesc dl Svilup Uman0,916[5] (scialdi aut)
Coefizient Gini30,2[6] (mesan)

L'Austria (gherdëina: Austria o Esterraih, badiot y fascian: Austria, tudësch: Österreich), ufizielmënter la Republica de l'Austria (tudësch: Republik Österreich), ie n stat te l'Europa zentrela. Si capitela y majera zità ie Viena. Tl 2022 ovela na populazion de 8 979 894[2] persones sun na spersa de 83 879 km².

Geografia

[mudé | muda l codesc]
Image
Cherta topografica de l'Austria cun ziteies che à plu de 100.000 abitanc.
Image
Cherta etno-linguistica de l'Austria-Ungaria tl 1910.

La republica de l'Austria ie nasciuda ai 10 de setëmber 1919 do che ie tumeda l'Austria-Ungaria ala fin de la Prima Gran Viera.

Economia

[mudé | muda l codesc]
Image
Na reprejentazion proporzionela de la esportazions de l'Austria tl 2019

Spartizion aministrativa

[mudé | muda l codesc]

L'Austria, coche republica federela, ie metuda adum da 9 stac federei (tudësch: Bundesländer o mé Länder).
Chisc stac possa fé leges che resta laite te la costituzion y uni stat à rapresentanzes tl parlamënt de l'Austria. Viena ie na zità-stat (Stadtstaat), ajache la zità fej ora belau dut l stat ncont de spersa y populazion.
L majer stat per populazion ie Viena cun 1.920.949 abitanc, ma l ie l mënder per spersa cun 415 km². L majer per spersa ie l'Austria Bassa cun 19.180 km², l mënder per populazion ie l Burgenland cun 296.010 abitanc.

Lista di stac federei

[mudé | muda l codesc]

Liej de plu tl articul: Stac federei de l'Austria

Blason Stat Capitela Spersa
(km2)
Populazion
(jen. 2020)
Pop.
per km2
Image Austria Auta
(Oberösterreich)
Image Linz 11 982 1 490 392 124,4
Image Austria Bassa
(Niederösterreich)
Image Sankt Pölten 19 178 1 684 623 87,8
Image Burgenland Image Eisenstadt 3 965 294 466 74,3
Image Ciarënzia
(Kärnten)
Image Klagenfurt 9 536 561 390 58,9
Image Salzburg Image Salzburg 7 154 558 479 78,1
Image Steiermark Image Graz 16 401 1 246 576 76,0
Image Tirol Image Dispruch
(Innsbruck)
12 648 757 852 59,9
Image Viena
(Wien)
415 1 911 728 4 606,6
Image Vorarlberg Image Bregenz 2 601 397 094 152,7

Ziteies

[mudé | muda l codesc]

La majera zità de l'Austria cun na gran desfrënzia da la segonda ie la capitela Viena, che ova na populazion de 1 931 593 tl 2022. La segonda majera zità ie Graz, che tl 2022 ova na populazion de 292 630.
De ndut dal te l'Austria trë ziteies cun na populazion sëura i 200 000 abitanc (Viena, Graz y Linz) y trëi ziteies cun na populazion danter i 100 000 y 200 000 abitanc (Salzburg, Dispruch y Klagenfurt).

InuemStat Populazion
(tl 2022)[7]
Image VienaWien Viena1 931 593
Image GrazStiria Stiria292 630
Image LinzAustria Auta Austria Auta207 247
Image SalzburgSalzburg (stat federel) Salzburg155 331
Image DispruchTirol Tirol130 585
Image Klagenfurt am WörtherseeCiarënzia Ciarënzia102 618
Image VillachCiarënzia Ciarënzia64 071
Image WelsAustria Auta Austria Auta63 181
Image Sankt PöltenAustria Bassa Austria Bassa56 360
Image DornbirnVorarlberg Vorarlberg50 360
Image Wiener NeustadtAustria Bassa Austria Bassa47 160
Image SteyrAustria Auta Austria Auta37 879
Image FeldkirchVorarlberg Vorarlberg34 998
Image BregenzVorarlberg Vorarlberg29 306
Image LeondingAustria Auta Austria Auta28 967
Image KlosterneuburgAustria Bassa Austria Bassa27 542
Image Baden bei WienAustria Bassa Austria Bassa25 783
Image WolfsbergCiarënzia Ciarënzia25 056
Image TraunAustria Auta Austria Auta24 926
Image Krems an der DonauAustria Bassa Austria Bassa24 921


Image


Europa

AbcasiaAlbaniaAndoraAustriaAserbaigianArmeniaBeljeBielorusciaBosnia y HerzegovinaBulgariaRepublica CecaCipreCroaziaDanimarcaEstoniaFinlandiaFranziaGermaniaGreciaGeorgiaIslandaIrlandaKosovoLetoniaLiechtensteinLituaniaLuxemburgMacedonia dl NordMaltaMoldovaMonacoMontenegroNorvegiaPaejes BascPoloniaPortugalRiam UnìRomaniaRusciaSan MarinoSerbiaSlovachiaSloveniaSpaniaSveziaSvizraTaliaTurchiaUcrainaUngariaZità dl Vatican

Vocabolar dl ladin leterar

[mudé | muda l codesc]
Image
Austria

Austria 6 1870 Austria (AgostiniM, Dialogo1870*-2013:432)
gad. Austria grd. Austria fas. Austria fod. Austria col. Austria amp. Austria LD Austria
topon.
monarchia asburgica (fod.) Ⓘ Austria Ⓓ Österreich ◇ a) E massima la puora jent, che ven su per limosena sarave ben contenta de podè tornà sot a l’Austria, sot a l’acuila, che davant i butava nte le spazadure. E massima la puora jent, che ven su per limosena sarave ben contenta de podè tornà sott all’ Austria, sott’ all’ acquila, che davant i but-tava ‘nte le spazzadure. AgostiniM, Dialogo1870*-2013:432 (col.).

  1. 1 2 http://www.statistik.at/web_de/static/k37_054436.pdf.
  2. 1 2 https://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/bevoelkerungsstand_und_veraenderung/bevoelkerung_zu_jahres-_quartalsanfang/023451.html.
  3. https://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/demographische_indikatoren/index.html.
  4. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD.
  5. https://hdr.undp.org/data-center/human-development-index#/indicies/HDI.
  6. https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI.
  7. AUSTRIA, STATISTIK. "Statistics". www.statistik.at.