Austria
| Articul per Ladin Gherdëina |
| Republica de l'Austria | |
|---|---|
| Republik Österreich | |
| Bandiera | Blason |
| Inn Land der Berge, Land am Strome (Ladin: "Tiera di crëps, tiera pra l ruf") | |
| Inuem ufiziel | Republik Österreich |
| Rujeneda ufiziela | Tudësch |
| Capitela | |
| Geografia | |
| Spersa | 83 879 km²[1] |
| Ega | 1,7% |
| Demografia | |
| Populazion | 8 979 894 ab. (2022)[2] |
| Densità | 107,1 ab./km² |
| Cumpëida dla fertilità | 1,48 (2018)[3] |
| Guviern | |
| Forma de guviern | Republica parlamentera federela |
| Presidënt | Alexander Van der Bellen |
| Canzelier | Alexander Schallenberg (ÖVP) |
| Economia | |
| PIB (numinel) • de ndut • a persona | (2023) $512 miliarc[4] $56 981 |
| PIB (VPC) • de ndut • a persona | (2021) $461,432 miliarc $51 385 |
| Munëida | Euro |
| CVN |
20% [1] |
| Auter | |
| Codesc Internet | .at |
| Prefis dl telefon | +43 |
| Furnea a |
man drëta |
| Codesc ISO 3166 | AT |
| Indesc dl Svilup Uman | 0,916[5] (scialdi aut) |
| Coefizient Gini | 30,2[6] (mesan) |
L'Austria (gherdëina: Austria o Esterraih, badiot y fascian: Austria, tudësch: Österreich), ufizielmënter la Republica de l'Austria (tudësch: Republik Österreich), ie n stat te l'Europa zentrela. Si capitela y majera zità ie Viena. Tl 2022 ovela na populazion de 8 979 894[2] persones sun na spersa de 83 879 km².
Geografia
[mudé | muda l codesc]
Storia
[mudé | muda l codesc]
La republica de l'Austria ie nasciuda ai 10 de setëmber 1919 do che ie tumeda l'Austria-Ungaria ala fin de la Prima Gran Viera.
Economia
[mudé | muda l codesc]
Spartizion aministrativa
[mudé | muda l codesc]L'Austria, coche republica federela, ie metuda adum da 9 stac federei (tudësch: Bundesländer o mé Länder).
Chisc stac possa fé leges che resta laite te la costituzion y uni stat à rapresentanzes tl parlamënt de l'Austria. Viena ie na zità-stat (Stadtstaat), ajache la zità fej ora belau dut l stat ncont de spersa y populazion.
L majer stat per populazion ie Viena cun 1.920.949 abitanc, ma l ie l mënder per spersa cun 415 km². L majer per spersa ie l'Austria Bassa cun 19.180 km², l mënder per populazion ie l Burgenland cun 296.010 abitanc.
Lista di stac federei
[mudé | muda l codesc]Liej de plu tl articul: Stac federei de l'Austria
| Blason | Stat | Capitela | Spersa (km2) | Populazion (jen. 2020) | Pop. per km2 |
|---|---|---|---|---|---|
| Austria Auta (Oberösterreich) | 11 982 | 1 490 392 | 124,4 | ||
| Austria Bassa (Niederösterreich) | 19 178 | 1 684 623 | 87,8 | ||
| Burgenland | 3 965 | 294 466 | 74,3 | ||
| Ciarënzia (Kärnten) | 9 536 | 561 390 | 58,9 | ||
| Salzburg | 7 154 | 558 479 | 78,1 | ||
| Steiermark | 16 401 | 1 246 576 | 76,0 | ||
| Tirol | (Innsbruck) | 12 648 | 757 852 | 59,9 | |
| Viena (Wien) | – | 415 | 1 911 728 | 4 606,6 | |
| Vorarlberg | 2 601 | 397 094 | 152,7 | ||
Ziteies
[mudé | muda l codesc]La majera zità de l'Austria cun na gran desfrënzia da la segonda ie la capitela Viena, che ova na populazion de 1 931 593 tl 2022. La segonda majera zità ie Graz, che tl 2022 ova na populazion de 292 630.
De ndut dal te l'Austria trë ziteies cun na populazion sëura i 200 000 abitanc (Viena, Graz y Linz) y trëi ziteies cun na populazion danter i 100 000 y 200 000 abitanc (Salzburg, Dispruch y Klagenfurt).
| Inuem | Stat | Populazion (tl 2022)[7] |
|---|---|---|
| 1 931 593 | ||
| 292 630 | ||
| 207 247 | ||
| 155 331 | ||
| 130 585 | ||
| 102 618 | ||
| 64 071 | ||
| 63 181 | ||
| 56 360 | ||
| 50 360 | ||
| 47 160 | ||
| 37 879 | ||
| 34 998 | ||
| 29 306 | ||
| 28 967 | ||
| 27 542 | ||
| 25 783 | ||
| 25 056 | ||
| 24 926 | ||
| 24 921 |

Lians
[mudé | muda l codesc]| Europa | |
|---|---|
|
Abcasia • Albania • Andora • Austria • Aserbaigian • Armenia • Belje • Bieloruscia • Bosnia y Herzegovina • Bulgaria • Republica Ceca • Cipre • Croazia • Danimarca • Estonia • Finlandia • Franzia • Germania • Grecia • Georgia • Islanda • Irlanda • Kosovo • Letonia • Liechtenstein • Lituania • Luxemburg • Macedonia dl Nord • Malta • Moldova • Monaco • Montenegro • Norvegia • Paejes Basc • Polonia • Portugal • Riam Unì • Romania • Ruscia • San Marino • Serbia • Slovachia • Slovenia • Spania • Svezia • Svizra • Talia • Turchia • Ucraina • Ungaria • Zità dl Vatican |
Vocabolar dl ladin leterar
[mudé | muda l codesc]
Austria 6 1870 Austria (AgostiniM, Dialogo1870*-2013:432)
gad. Austria grd. Austria fas. Austria fod. Austria col. Austria
amp. Austria LD Austria
topon.
monarchia asburgica (fod.) Ⓘ Austria Ⓓ Österreich ◇
a) E massima la puora jent, che ven su per limosena sarave ben contenta de podè tornà sot a l’Austria, sot a l’acuila, che davant i butava nte le spazadure. E massima la puora jent, che ven su per limosena sarave ben contenta de podè tornà sott all’ Austria, sott’ all’ acquila, che davant i but-tava ‘nte le spazzadure. AgostiniM, Dialogo1870*-2013:432
(col.).
- 1 2 http://www.statistik.at/web_de/static/k37_054436.pdf.
- 1 2 https://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/bevoelkerungsstand_und_veraenderung/bevoelkerung_zu_jahres-_quartalsanfang/023451.html.
- ↑ https://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/demographische_indikatoren/index.html.
- ↑ https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD.
- ↑ https://hdr.undp.org/data-center/human-development-index#/indicies/HDI.
- ↑ https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI.
- ↑ AUSTRIA, STATISTIK. "Statistics". www.statistik.at.


