Wiyetnam
| |||||
| National motto: "Independent, Freedom, Happiness" | |||||
| Official languages | Wiyetnamese | ||||
| Capital city | Hanoi | ||||
| Largest city | Ho Chi Minh City | ||||
| Area | 330,000 km2 | ||||
| Population | 91,700,000 (2015) | ||||
| GDP | 102 billion USD | ||||
| GDP per capita (nominal) | 1020 USD (2009) | ||||

Wiyetnam e dow laabi laamu, ko leydi gonndi e fuɗnaange-rewo leydi Aasiya fuɗnaange-rewo, ndi njaajeendi mum tolnii e 331,000 sq mi (128,000 sq mi) e yimɓe mum ko ina tolnoo e 100 miliyoŋ neɗɗo, ɗum noon ko leydi ɓurndi heewde yimɓe e winndere ndee. Gooto e dowlaaji ɗiɗi kominist en to Aasiya fuɗnaange-rewo, Wiyetnam ina renndini keeri leydi e Ciina to bannge worgo, e Laos e Kammbooja to bannge hirnaange. Nde renndini keeri ndiyam e Taylande rewrude e Golf Taylande, e Filipiin, Indoneesi, e Malesi rewrude e maayo Siin worgo. Laamorgo mayri ko Hanoi wuro ɓurngo mawnude ko Ho Chi Minh City.
Wiyetnam hoɗiino e jamaanu Paleolitik, e dowlaaji sosɗi e ujunere hitaande adannde ko adii jibineede Iisaa e dow Delta maayo woɗeewo e nder fuɗnaange Wiyetnam hannde.[1] Ko adii nde laamu Han naatata, Wiyetnam ina joginoo jillondiral diineeji, pinal, e aadaaji renndo.[2] Laamu Han heɓti Wiyetnam Fuɗnaange e Caka, ɗi ngonnoo ko e les njiimaandi Siin gila 111 ko adii jibineede Iisaa haa laamu gadano nguu feeñi e hitaande 939. Laamuuji laamɓe garooji ɗii njaɓi semmbe Siin rewrude e diine Konfusiyan e Buddhist, ɓe njaaji haa fuɗnaange haa ɓe keɓti Mekong Del. E nder ko ɓuri heewde e teeminannde 17ɓiire e 18ɓiire, Wiyetnam feccii ko e domenuuji ɗiɗi Đàng Trong e Đàng Ngoài. Nguyễn—laamu laamɗo cakkitiiɗo—hokki hoore mum e Farayse e hitaande 1883. E hitaande 1887, leydi mum naati e Indosiin Farayse, ko diiwanuuji tati ceertuɗi. Caggal wolde adunaare ɗimmere, Viet Minh, fedde kawtal hoore nde Ho Chi Minh, koolaaɗo kuuɓal kominist en ardii, fuɗɗii wolde lewru Ogost, ɓe bayyini jeytaare leydi Wiyetnam e laamu Japon e hitaande 1945.
Wiyetnam rewi ko e wolde juutnde e teeminannde 20ɓiire. Caggal wolde adunaare ɗiɗmere, Farayse arti ngam heɓtude laamu koloñaal e wolde Indosiin adannde, nde Wiyetnam yalti e mum e hitaande 1954. Sabu nanondiral siynaangal hakkunde Wiyetnam e Farayse, Wiyetnam kadi feccii e pecce ɗiɗi. Hare Wiyetnam fuɗɗii ko juuti, hakkunde Wiyetnam worgo kominist, ballitoowo Dental Sowiyet e Siin, e Wiyetnam worgo, luulndiiɗo kominist, ballitoowo Amerik. Nde Wiyetnam worgo heɓi nafoore e hitaande 1975, Wiyetnam hawritii e dowla kominist gooto, toɗɗaaɗo hoore mum wonde dowla sosiyaalist e les njiimaandi lannda kominist Wiyetnam (CPV) e hitaande 1976. Faggudu peewniraandu ndu alaa ko nafata, e hareeji njulaagu ɗi leyɗeele hirnaange mbaɗi, e hareeji e Kammbooja e Siin, ɓeydii bonnude leydi ndii. E hitaande 1986, CPV fuɗɗii peeje faggudu e siyaasa nannduɗe e peeje faggudu Siin, wayli leydi ndii e faggudu luumo sosiyaalist en. Reformeeji ɗii mballitii Wiyetnam naatde e faggudu e siyaasa winndere ndee.
Wiyetnam ko leydi ƴellitiindi, faggudu mum ina famɗi no feewi. Ina waɗi toɓɓe toowɗe e njulaagu, e senngooji, e geɗe weeyo e ŋakkeende jojjanɗe aadee. Ina jeyaa e juɓɓule winndereeje e hakkunde-leyɗeele, ko wayi no ASEAN, APEC, Mouvement non-aligned, OIF, e OMC. Nde heɓi jooɗorde e nder Goomu Kisal Fedde Ngenndiije Dentuɗe laabi ɗiɗi.
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]|
Afganistan | Armaaniya | Aserbayjan | Banngladesh | Ciina | East Timor | Japan | Jorjiya | Kammbooja | Laos | Monngoliya | Nepal | Roosiya | Sinngapuur | Tailannde | Turkiya | Wiyetnam | |