1793

1793

Eeuwen:	17e eeuw · 18e eeuw · 19e eeuw
Decennia:	1780-1789 · 1790-1799 · 1800-1809
Jaren:	<< · < · 1792 · 1793 · 1794 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen

Ab urbe condita:		2546 MMDXLVI
Armeense jaartelling:		1242 – 1243 ԹՎ ՌՄԽԲ – ՌՄԽԳ
Chinese jaartelling:		4489 – 4490 己子 – 庚丑
Christelijke jaartelling:		1793 MDCCXCIII
Ethiopische jaartelling:		1785 – 1786
Hebreeuwse jaartelling:		5553 – 5554
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1848 – 1849
- Shaka Samvat		1715 – 1716
- Kali yuga		4894 – 4895
Iraanse jaartelling:		1171 – 1172 ۱۱۷۱ – ۱۱۷۲
Islamitische jaartelling:		1207 – 1208 ١٢٠٨ – ١٢٠٧
Maçonnieke jaartelling:		5792 – 5793
1793 naar onderwerp
Lijst van landen
Juliaanse kalender van 1793
Gregoriaanse kalender van 1793

Het jaar 1793 is het 93e jaar in de 18e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

2 - Het keizerrijk Rusland en het koninkrijk Pruisen verdelen Polen.
21 - Lodewijk XVI van Frankrijk wordt – na veroordeeld te zijn voor verraad – terechtgesteld met de guillotine.

februari

1 - Het revolutionaire Frankrijk verklaart "de tirannen George III en Willem V" de oorlog.
11 - Het Pruissische leger bezet Venlo
17 - Franse troepen onder generaal Charles-François Dumouriez vallen vanuit Antwerpen West-Brabant binnen.
19 - Boni na verraad gedood in Suriname.
21 - In Nederland wordt het Korps Rijdende Artillerie opgericht.
22 - Een Frans expeditieleger (ongeveer 5.000 man) onder bevel van admiraal Laurent Truguet landt op Sardinië. Het grootste deel bestaat uit Franse troepen, zij krijgen orders om de hoofdstad Cagliari te bezetten. Het kleinste deel bestaat uit Corsicaanse vrijwilligers en zij moeten La Maddalena innemen. Onder hen is 23-jarige artillerie-kapitein Napoleon Bonaparte, hij wordt met een batterij aan land gezet en moet de stad onder vuur nemen. Tijdens deze expeditie (die uiteindelijk mislukt) doet Napoleon voor het eerst gevechtservaring op als artilleriecommandant.^[1]
25 - George Washington houdt zijn eerste kabinetsvergadering als president van de Verenigde Staten.
februari - Franse troepen bezetten Monaco en nemen prins Honorius III als gevangene mee naar Parijs.

maart

1 - Frankrijk annexeert de stad Brussel.
2 - Frankrijk annexeert het vorstendom Salm, Henegouwen en Gent.
4 - Frankrijk annexeert de stad Florennes.
5 - Franse troepen worden door de Oostenrijkers verslagen. Luik wordt heroverd.
6 - In hun opmars naar het noorden arriveren de Fransen te Eindhoven en planten daar de vrijheidsboom.
7 - Spanje verklaart Frankrijk de oorlog.
8 - Frankrijk annexeert de stad Leuven.
8 - Frankrijk annexeert het markgraafschap Franchimont, het abdijvorstendom Stavelot-Malmedy en het graafschap Logne.
9 - Frankrijk annexeert Namen en Oostende.
11 - Frankrijk annexeert Ham-sur-Sambre, Fleurus en Wasseigne.
15 - Aan boord van 's Lands hulk Dwinger breekt in het Vlie een ernstige brand uit, waarbij het schip vergaat. Bij deze ramp verliest bijna de helft van de circa 140 opvarenden het leven.
18 - Tweede Slag bij Neerwinden.
19 - Frankrijk annexeert Brugge.
20 - Frankrijk annexeert de gemeenten Biding, Enting en het Duitse deel van Lelling (Empire).
23 - Frankrijk annexeert de gemeenten in het Doornikse.
23 - Frankrijk annexeert de Rauraakse Republiek als departement Mont-Terrible.
26 - Feestelijke terugkeer van landvoogd Karel van Oostenrijk-Teschen en gevolmachtigd minister Von Metternich-Winnenburg in Brussel.
30 - Frankrijk annexeert Mainz.
- Begin van de Opstand in de Vendée door de lage adel, ambachtslieden en boeren, vooral door het antikatholieke karakter van de Franse Revolutie.

april

6 - De Franse Nationale Conventie draagt de uitvoerende macht over aan het Comité de salut public.
14 - Pruisische, Saksische en Hessische troepen slaan het beleg rond Mainz.

mei

3 - Het regerende huis in Anhalt-Zerbst sterft uit. Het eigenlijke land komt aan Anhalt-Dessau, Anhalt-Köthen en Anhalt-Bernburg. De heerlijkheid Jever komt aan Rusland.
8 - Frankrijk annexeert het prinsbisdom Luik.
23 - Aanhangers van Pasquale Paoli plunderen het geboortehuis (Casa Buonaparte) van Napoleon Bonaparte op Corsica. Zijn moeder Letizia Bonaparte weet met de overige familieleden te ontsnappen.^[2]

juni

1 - De dynastie van het Rijngraafschap Stein sterft uit. Deze wordt opgevolgd door de tak Salm-Grumbach.
2 - De jakobijnen grijpen de macht in Frankrijk en zetten de girondijnen gevangen.
24 - Saint-Just en Danton dienen een nieuwe, revolutionaire grondwet in bij de Conventie.

juli

9 - In Opper-Canada wordt een wet tegen de slavernij aangenomen.
13 - De Franse jacobijn Jean-Paul Marat wordt in bad vermoord door de girondijn Charlotte Corday d'Armont. Ze verklaart later tegen de rechter dat ze één man heeft gedood om het leven van 100.000 mensen te redden. Ze sterft onder de guillotine.
20 - De bonthandelaar Alexander Mackenzie bereikt de westkust van Canada. Hij is daarmee de eerste Europeaan die het Amerikaanse continent heeft overgestoken ten noorden van Mexico.
23 - Franse aftocht maakt een einde aan het Beleg van Mainz.

augustus

23 - In de Franse Nationale Vergadering kondigt Lazare Carnot de algemene mobilisatie af voor ongetrouwde mannen tussen de 18 en 23 jaar.

september

5 - Begin van de Terreur in Frankrijk.
12 en 13 - Tijdens de Postenoorlog levert Herman Willem Daendels slag bij het Vlaamse Wervik tegen het Staatse leger, waar prins Frederik door een kogel aan zijn schouder gewond raakt. De Staatse troepen worden tot een overhaaste terugtocht gedwongen en uiteengeslagen.
16 - Napoleon Bonaparte wordt aangesteld als, commandant van de artillerie, bij Toulon. Hij kampt met te weinig kaonnen (slechts 4 stukken geschut), onvoldoende getrainde kanonniers en een tekort aan buskruit en kanonskogels. Met veel vastberadenheid weet Napoleon de situatie te verbeteren door ongebruikte kanonnen te vorderen, infanteristen te trainen om ermee te werken en een nieuwe smederij en werkplaats op te zetten. Hij regelt het transport vanuit Marseille van 100.000 zandzakken voor de bouw van nieuwe batterijverdedigingswerken. Door hard te werken slaagt hij er uiteindelijk in om in enkele weken een artillerieeenheid op te bouwen: 64 officieren en ruim 1.500 man, met 100 kanonnen, houwitsers en mortieren. Binnen enkele dagen heeft hij twee artilleriestellingen laten bouwen, met de revolutionaire namen – "La Montagne" en "des Sans-Culottes". Hierdoor komt de binnenhaven van Toulon binnen het bereik van de Franse artillerie.^[3]
17 - De wet op de verdachten wordt geproclameerd.
18 - De Zuid-Franse havenstad Toulon wordt bezet door Britse, Spaanse en Frans-royalistische troepen. Begin van het Beleg van Toulon door het revolutionaire Franse leger.
22 - Generaal Henri-François Delaborde leidt bij Toulon een aanval met een Franse eenheid (ongeveer 400 man) en valt de Britse stellingen aan bij Mont le Caire. De aanval wordt gemakkelijk afgeslagen en binnen 48 uur versterken de Britten dezelfde positie met duizenden extra troepen. Ze bouwen een nieuw fort, genaamd "Fort Mulgrave" (uitgerust met 20 kanonnen), ondersteund door drie kleinere forten: "Saint-Phillipe", "Saint-Côme" en "Saint-Charles". De reeks forten wordt door de Britten "Klein Gibraltar" genoemd.^[4]

oktober

1 - In Toulon hijst de royalistische leider baron d’Imbert de Franse koninklijke vlag en roept de jonge Lodewijk XVIII uit tot koning van Frankrijk. De royalisten vragen steun aan de geallieerden, die een leger van 13.000 Britse, Spaanse, Napolitaanse en Piedmontese troepen zenden.
10 - Saint-Just en Danton kondigen de opschorting aan van de grondwet.
11 - Het dodental aan de gele koorts in Philadelphia komt op honderd. Tegen het einde van de epidemie begin november zal het 5.000 bedragen, 10% van het inwonertal van de stad.
16 - Marie Antoinette, de Franse ex-koningin, wordt terechtgesteld met de guillotine.
31 - De Jacobijnen in Parijs executeren 22 leiders van de Girondijnen.

november

6 - Philippe Égalité, de gewezen hertog van Orléans, die steeds de revolutie heeft gesteund, wordt terechtgesteld.
8 - Het Louvre te Parijs opent, na meer dan twee eeuwen als koninklijk paleis te hebben gefungeerd, zijn deuren als museum.
16 - Generaal Jacques François Dugommier arriveert in Toulon als de nieuwe commandant van het Franse leger en opvolger van François Amédée Doppet. Hij ontmoet majoor Napoleon Bonaparte, die hem een nieuw plan voorlegt om "Fort Mulgrave" te veroveren. Hij overtuigd Dugommier ervan dat de Britse vloot een bedreiging vormt (Brits-Spaanse schepen domineren met hun kanonnen de haven) en dat er zo spoedig mogelijk een massale aanval voorbereid moet worden op de forten Mulgrave, Éguillete en Balagurier.^[5]

december

17 - In de vroege ochtenduren, in de stromende regen en onweer, lanceert generaal Dugommier een frontale aanval op "Fort Mulgrave". De eerste aanvalsgolf, aangevoerd door luitenant-kolonel Claude-Victor Perrin breekt door de buitenste verdedigingslinies, maar wordt tot stilstand gebracht door de Britten. Napoleon Bonaparte leidt de tweede aanvalsgolf, te midden van hevige man-tegen-man gevechten. Zijn paard wordt onder hem gedood en hij wordt door een Britse sergeant in zijn dij gestoken met een bajonet – een wond die bijna een einde aan zijn leven maakt. Uiteindelijk wordt het Britse garnizoen overweldigd en valt Mulgrave in Franse handen. De forten Éguillete en Balagurier worden spoedig ook door de Franse troepen ingenomen. Napoleon gebruikt de veroverde kanonnen om de haven van Toulon te beschieten. Twee Britse schepen worden geraakt en opgeblazen, in de stad ontstaat paniek en de Brits-Spaanse vloot wordt teruggetrokken uit de haven.^[6]
18 - De Britse admiraliteit geeft orders tot de evacuatie van de vloot en het geallieerde garnizoen uit Toulon. Britse en Spaanse troepen vernietigen 12 Franse oorlogsschepen en de scheepsvoorraden in de haven. De Franse inwoners van Toulon proberen wanhopig aan boord van de geallieerde schepen te ontsnappen. Britse en Spaanse schepen evacueren zoveel mogelijk mensen, in totaal worden ongeveer 15.000 burgers aan boord genomen, maar vele verdrinken te midden van chaotische taferelen. Ondertussen ligt Toulon constant onder vuur van de batterijen die kolonel Napoleon Bonaparte op de hoogten boven de stad heeft opgesteld.^[7]
19 - Republikeinse troepen trekken Toulon binnen en nemen de stad in. In de komende twee weken worden ongeveer 400 burgers die met de Britten hebben gecollaboreerd geëxecuteerd. Onder toezicht van jacobijnse vertegenwoordigers zoals, Paul Barras, worden tussen de 600 en 2.000 royalistische gevangenen naar de Champ-de-Mars (Marsveld) gebracht. Op het paradeterrein van Toulon, worden ze door vuurpelotons geëxecuteerd of zonder proces met een bajonet doodgestoken. Het inwonertal van de stad – die door de republikeinen wordt omgedoopt tot "Port-de-la-Montagne", daalt van 30.000 naar 7.000 burgers.^[8]
22 - De 24-jarige Napoleon Bonaparte wordt tot brigadegeneraal bevordert. Hij krijgt een positie aangeboden als inspecteur van de kustverdediging tussen Toulon en Marseille. Tevens krijgt hij een generaalssalaris van 12.000 livres plus onkostenvergoeding. Dankzij zijn nieuwe salaris kan Napoleon zijn familie huisvesten in het comfortabele, doch bescheiden "Château-Sallé", vlak bij Antibes, niet ver van zijn hoofdkwartier in Nice.^[9]
december - Noah Webster richt het eerste in New York verschijnende dagblad op: de American Minerva.

zonder datum

Een poging van het Ottomaanse Rijk om weer het onmiddellijke bewind over Tripolitanië over te nemen wordt verijdeld. De Qaramanli blijven aan de macht.
De Nederlandse autoriteiten in de Kaapkolonie nemen bezit van Walvisbaai (Namibië).

Muziek

Domenico Cimarosa componeert Il maestro di cappella.
Joseph Haydn componeert zijn Symfonie nr. 99.

Literatuur

Johann Wolfgang von Goethe schrijft het blijspel Der Bürgergeneral

Beeldende kunst

De dood van Marat (1793) Jacques-Louis David, Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, Brussel

Bouwkunst

Sint-Remigiuskerk (Slenaken) (1793)

Geboren

januari

22 - Caspar Reuvens, Nederlands hoogleraar en museumdirecteur (overleden 1835)

maart

30 - Juan Manuel de Rosas, Argentijns politicus en militair leider (overleden 1877)

april

9 - Felix de Mûelenaere, Belgisch politicus; premier 1831/'32 (overleden 1862)
19 - Ferdinand I, keizer van Oostenrijk (overleden 1875)

juni

2 - Alexander Collie, Schots ontdekkingsreiziger en koloniaal chirurg in West-Australië (overleden 1835)

september

25 - Felicia Hemans, Brits dichteres (overleden 1835)

datum onbekend

Andrew Clarke, 3^e gouverneur van West-Australië (overleden 1847)
Thomas Peel, belangrijk pionier en financier bij aanvang van de kolonisatie van West-Australië (overleden 1865)
Rolinda Sharples, Brits kunstschilder (overleden 1838)

Overleden

januari

1 - Francesco Guardi (80), Italiaans kunstschilder
21 - Lodewijk XVI (39), koning van Frankrijk

februari

6 - Carlo Goldoni (85), Italiaans toneelschrijver

mei

20 - Charles Bonnet (73), Zwitsers natuurvorser
23 - William Hudson (±63), Engels botanicus en apotheker

juli

13 - Jean-Paul Marat (50), Zwitsers-Frans revolutionair

oktober

7 - Wills Hill (75), Brits politicus
8 - John Hancock (56), Amerikaans revolutionair en zakenman
16 - Marie Antoinette van Oostenrijk (37), koningin van Frankrijk
31 - Jacques Pierre Brissot (39), Frans journalist en politicus

november

8 - Madame Roland (39), Frans revolutionaire, salonnière en schrijfster.

december

12 - Johan Adolf van Nassau-Usingen (53), Frans en Pruisisch generaal

Bronnen, noten en/of referenties

↑ Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, p. 89. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.
↑ Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, p. 92. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.
↑ Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, pp. 99–100. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.
↑ Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, p. 101. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.
↑ Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, p. 103. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.
↑ Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, pp. 104–105. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.
↑ Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, p. 105. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.
↑ Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, pp. 105–106. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.
↑ Zamoyski, Adam (2018). 'Napoleon: De man achter de mythe, pp. 106–108. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.

Zie de categorie 1793 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

[1] Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, p. 89. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.

[2] Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, p. 92. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.

[3] Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, pp. 99–100. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.

[4] Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, p. 101. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.

[5] Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, p. 103. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.

[6] Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, pp. 104–105. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.

[7] Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, p. 105. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.

[8] Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, pp. 105–106. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.

[9] Zamoyski, Adam (2018). 'Napoleon: De man achter de mythe, pp. 106–108. Uitgeverij Balans, Amsterdam. ISBN 978-94-600-3872-3.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]