ΑΒΕΡΩΦ

.

του Παύλου Παπανότη, συνταξιούχου εκπαιδευτικού

Μετά την αναγνώριση της Ελλάδας ως ανεξάρτητου κράτους (1830) οι προστάτιδες Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία) όρισαν το 1832 ως βασιλιά τον ανήλικο τότε Βαυαρό πρίγκιπα Όθωνα. Μέχρι την ενηλικίωσή του τη διακυβέρνηση της χώρας την ασκούσε ένα συμβούλιο Αντιβασιλέων. Ένας από αυτούς, ο Άμπελ, φρόντισε για την οργάνωση της εσωτερικής διοίκησης. Με διάταγμα της 3^ης Απριλίου 1833 το ελληνικό κράτος χωρίστηκε σε δέκα νομούς που υποδιαιρούνταν σε 42 επαρχίες. Οι επαρχίες με τη σειρά τους χωρίζονταν σε δήμους. Τα δημοτικά συμβούλια ήταν επιφορτισμένα με πολλές αρμοδιότητες (λ.χ. ήταν υπεύθυνα για τη συντήρηση και τη λειτουργία της  δημόσιας εκπαίδευσης), όμως οι οικονομικές τους δυνατότητες ήταν περιορισμένες. Γι’ αυτό με το νόμο ΖΗ΄ της 22ας Δεκεμβρίου του 1847 καθιερώθηκαν τα «διαπύλια τέλη» (εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, φύλλο της 29^ης Μαρτίου 1908) . Ήταν ένας έμμεσος φόρος, ο οποίος επιβαλλόταν από τις δημοτικές αρχές στα προϊόντα που εισάγονταν στην περιοχή τους από άλλες περιοχές της επικράτειας.

Κάθε δήμος ανέθετε την είσπραξη των «διαπυλίων τελών» σε δημοτικούς  εισπράκτορες ή – το συνηθέστερο-  νοίκιαζε το φόρο σε ιδιώτες φίλα προσκείμενους στη δημοτική αρχή, οι οποίοι με υπαλλήλους τους αναλάμβαναν την είσπραξή του (με το αζημίωτο βέβαια γι’ αυτούς). Οι εισπράκτορες εγκαθίσταντο σε πρόχειρες παράγκες (ή σε λιθόκτιστα κτίσματα) στις εισόδους και στις εξόδους του δήμου και φορολογούσαν τους παραγωγούς που μετέφεραν με τα υποζύγια και τα κάρα τους προϊόντα για πώληση. Τα σημεία αυτά ονομάζονταν «Φόροι», τοπωνύμια που διατηρούνται ακόμη και σήμερα σε ορισμένες περιοχές (λ. χ. στη Νέα Ερυθραία).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

.

του πατρός Δημητρίου Μπόκου

Ένας άνθρωπος παράλυτος περίμενε τριάντα οκτώ χρόνια τη θεραπεία του. Ο Χριστός τον συνάντησε κάποτε καθ’ οδόν, όχι τυχαία βέβαια. Δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε, ότι επέστρεψε από τη Γαλιλαία στην Ιουδαία και πήγε στα Ιεροσόλυμα ειδικά γι’ αυτόν. Ζήτησε μάλιστα διακριτικά την άδειά του να τον θεραπεύσει, πράγμα που το έκανε αμέσως, λέγοντάς του να σηκωθεί, να πάρει το κρεβάτι του στους ώμους του και να περπατήσει (Κυριακή του Παραλύτου).

Αυτά όμως έγιναν ημέρα Σάββατο. Ο Χριστός προκαλούσε συχνά τους Ιουδαίους με τέτοιες ενέργειες. Οι σοφοί διδάσκαλοι του Ισραήλ, που μελετούσαν τον νόμο του Θεού μέρα και νύχτα, αν και είδαν το ασυνήθιστο αυτό θαύμα, αλλά και πολλά άλλα παρόμοια θαύματα του Χριστού, έβγαλαν όπως πάντα το ίδιο συμπέρασμα: Ο άνθρωπος αυτός, αφού καταργεί την αργία του Σαββάτου, είναι παραβάτης του νόμου του Θεού, αμαρτωλός. Γι’ αυτό και καταδίωκαν τον Ιησού οι Ιουδαίοι και ζητούσαν να τον φονεύσουν, γιατί έκανε τα θαύματά του ημέρα Σάββατο (Ιω. 5, 16).

Πώς γίνεται ο άνθρωπος να φτάνει σε τόση τύφλωση; Τα συγκλονιστικά θαύματα του Χριστού δεν έλεγαν τίποτε σε κάποιες ψυχές. Πώς ήταν δυνατόν να μη βλέπουν τη θεϊκή χάρη που πλημμύριζε τον κόσμο, τον πλούτο ζωής που συνόδευε την κάθε ενέργεια του Χριστού; Ο Χριστός μίλησε για φαινομενικά ζωντανούς, αλλά ουσιαστικά νεκρούς ανθρώπους, που νομίζουν ότι βλέπουν, ακούν και καταλαβαίνουν, αλλά στην πραγματικότητα είναι μωροί, τυφλοί και κουφοί. Για ανθρώπους με σωματική μεν ευεξία και υγεία, αλλά με δυσκίνητες, παράλυτες, νεκρές ψυχές.

Και τί κάνει την ψυχή να νοσεί, να παραλύει, να νεκρώνεται; Η πολυποίκιλη αμαρτία φυσικά. Τα πάθη που πειθαναγκάζουν σε επιτέλεση του κακού και απραξία του καλού. Η έλλειψη ταπεινής καρδιάς που συνεπάγεται την απουσία της αγάπης. Η καταδυνάστευση του πλησίον σε συλλογικό ή προσωπικό επίπεδο, ακόμα και με την παράχρηση του νόμου του Θεού, που από πρόταση ζωής και σωτηρίας, μετατρέπεται σε απάνθρωπο σύστημα ελέγχου και στραγγαλισμού κάθε πτυχής της ανθρώπινης ζωής, όπως ακριβώς τον είχαν καταντήσει και οι Φαρισαίοι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

.

του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας Έντι Ράμα ήταν πρόσφατα στην χώρα μας και μιλώντας στον διευθυντή της «Καθημερινής» Αλ. Παπαχελά παραδέχθηκε πως ήταν λάθος του που είπε ότι οι Πλάτωνας και Αριστοτέλης δεν έχουν καμία σχέση με τους σύγχρονους Έλληνες και πως το είπε αστειευόμενος… Είναι γνωστό ότι πολλοί σοβαροί λόγοι -συκοφαντίες, ύβρεις, ψεύδη- λέγονται με πρόσχημα το χιούμορ και με προκάλυμμα την αστειότητα. Σημειώνεται ότι ο πρώην νόμιμος Δήμαρχος Χειμάρρας και τώρα Ευρωβουλευτής Φρέντης (Διονύσιος) Μπελέρης απέδειξε με στοιχεία ότι ο Ράμα έχει από τη μητέρα του ελληνικές ρίζες και μάλιστα ότι οι Έλληνες πρόγονοί του πολέμησαν στο Μεσολόγγι εναντίον και Αλβανών ατάκτων!…

Ο Ράμα δεν είναι ο πρώτος που αρνήθηκε τη συνέχεια των Ελλήνων. Την ταυτότητά τους αμφισβήτησαν και κάποιοι ιστορικοί από λόγους ημιμαθείας και αλαζονείας. Ο Άγγλος Έντουαρντ Γίββων (1737-1794) υπήρξε «ο υπέρτατος κριτής 22 αιώνων εθνικής μας υπάρξεως και την αμφισβήτησε». Ο ιδιοφυής ιστοριοδίφης Σπυρίδων Ζαμπέλιος απάντησε στον εν λόγω διαμαρτυρόμενο στο θρήσκευμα λόγιο του 18^ου αιώνα ότι η συγγραφή του «όζει κάτι γαιώδες και θνησιμαίο και ως επιγραφή πάνω σε μνήμα, αφού ούτε καν υπόπτευσε την ψυχολογίαν της πολιτείας, το αίσθημα, την πίστι, τας απορρήτους του αιώνος ροπάς τον μύχιο οργανισμό, με ένα λόγο, της Νεοελληνικής υπάρξεως».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

.

του πατρός Δημητρίου Μπόκου

Στις δύσκολες ώρες του σταυρικού θανάτου του Χριστού και ενώ οι μαθητές του διασκορπίστηκαν «εις τα ίδια» τρομοκρατημένοι, αναλαμβάνουν δράση και κηδεύουν τον Ιησού οι κρυφοί μαθητές Ιωσήφ και Νικόδημος, συνεπικουρούμενοι από τις πανταχού παρούσες Μυροφόρες, που πλαισίωναν πάντα τη Μητέρα του Κυρίου (Κυριακή των Μυροφόρων).

«Άνθρωπος πλούσιος από Αριμαθαίας» ήταν ο Ιωσήφ και «ευσχήμων βουλευτής». Κατείχε το αξίωμα του βουλευτή, ήταν δηλαδή σεβαστό και επίσημο μέλος του ιουδαϊκού συνεδρίου. Αλλά ήταν και μαθητής του Ιησού, «κεκρυμμένος δε διά τον φόβον των Ιουδαίων». Είχε μαθητεύσει στον Χριστό, αλλά κρυφά, για να μη διακινδυνεύσει τη θέση του. Είχε εγκολπωθεί το κήρυγμα του Χριστού περί της Βασιλείας του Θεού και ανέμενε και αυτός τον ερχομό της.

Παρομοίως και ο Νικόδημος ήταν μέλος του συνεδρίου, από την τάξη των Φαρισαίων, «άρχων των Ιουδαίων» και «διδάσκαλος του Ισραήλ». Για να αποφύγει την πολεμική εκ μέρους των Φαρισαίων, πήγαινε και συνομιλούσε με τον Χριστό κρυφά τη νύχτα. Και πολλοί άλλοι «εκ των αρχόντων επίστευσαν» στον Χριστό, αλλά από τον φόβο των Φαρισαίων δεν το ομολογούσαν αυτό φανερά, για να μην τους διώξουν από τη συναγωγή. «Ίνα μη αποσυνάγωγοι γένωνται».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

.

του πατρός Δημητρίου Μπόκου

Ο Χριστός αναστήθηκε «διαγενομένου του σαββάτου», αφού πέρασε δηλαδή το Σάββατο. Η Ανάστασή του έγινε αντιληπτή από τις Μυροφόρες (και πρώτα-πρώτα από την Παναγία) «οψέ σαββάτων, τη επιφωσκούση εις μίαν σαββάτων», αργά τη νύχτα του Σαββάτου, την ώρα που ξημέρωνε η πρώτη μέρα της εβδομάδας, «όρθρου βαθέος», βαθιά χαράματα, «λίαν πρωί», «σκοτίας έτι ούσης», «τη μιά των σαββάτων», κατά τις μαρτυρίες των ευαγγελιστών.

Δηλαδή ο Κύριος αναστήθηκε τη νύχτα της Κυριακής. Την ίδια μέρα, προς το βράδυ της Κυριακής, «ούσης οψίας», κάνει την πρώτη του εμφάνιση στους μαθητές του. «Μεθ’ ημέρας οκτώ», την άλλη Κυριακή, εμφανίζεται ξανά για να βεβαιώσει και τον Θωμά για την Ανάστασή του (Κυριακή του Θωμά).

Η Κυριακή είναι «η ημέρα ην εποίησεν ο Κύριος», η μέρα του Κυρίου. Την ημέρα αυτή γιορτάζουμε πάντοτε το Πάσχα. Όλες τις Κυριακές, όλο τον χρόνο. Ακόμα και μέσα στην πένθιμη Σαρακοστή, τις Κυριακές ψάλλουμε αναστάσιμους ύμνους, γιορτάζουμε την Ανάσταση.

Ημέρα Κυριακή έγιναν όλα τα σωτήρια γεγονότα του Θεού προς εμάς. Η δημιουργία του κόσμου, ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, η Γέννηση του Χριστού, η Ανάσταση, η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος (Πεντηκοστή). Ημέρα Κυριακή ο ευαγγελιστής Ιωάννης δέχθηκε την Αποκάλυψη. Είδε «εν Πνεύματι» τον αναστάντα Κύριο με πρόσωπο που έλαμπε «ως ο ήλιος». «Εγώ ειμι ο πρώτος και ο έσχατος και ο ζων», του είπε, «και εγενόμην νεκρός, και ιδού ζων ειμι εις τους αιώνας των αιώνων» (Αποκ. 1, 10. 16-18).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

.

του πατρός Δημητρίου Μπόκου

Ο θάνατος του Χριστού δεν ήταν κάποιο απρόβλεπτο ατύχημα, ένα ανεπιθύμητο συμβάν, που άλλαξε αναπάντεχα τη ζωή του. Δεν πέθανε στον σταυρό, επειδή έπεσε ανίσχυρος τάχα στα χέρια των διωκτών του. Αντιθέτως, ο θάνατός του ήταν το μυστικό σχέδιό του, που το έκανε φανερό μόνο στους μαθητές του τις τελευταίες μέρες, ενώ πριν το προέλεγε συνεσκιασμένα μόνο στα πλήθη.

Γι’ αυτό και τη στιγμή ακριβώς που Εκείνος ήθελε, όταν τα πάντα είχαν ήδη εξελιχθεί κατά το σχέδιό του, όταν κατά την αλάνθαστη κρίση του είχε επιτελέσει τα πάντα όπως έπρεπε να επιτελεσθούν, όταν ο Γολγοθάς τραντάχτηκε από τη φοβερή του κραυγή «τετέλεσται», τότε και μόνο πρόσταξε τον θάνατο σαν υπηρέτη του να έρθει. Άφησε την ψυχή του να φύγει από το σώμα του με δική του εξουσία, χωρίς να τον εκβιάσει κανένας. Παρέδωσε το πνεύμα του στον Πατέρα του, όταν ο ίδιος το θέλησε.

Πέθανε για να κατεβεί αυτοπροσώπως στο βασίλειο του θανάτου. Και κατέβηκε σ’ αυτό ισχυρός, εξουσιαστής, όχι αιχμάλωτος του θανάτου. Κατέβηκε ως φοβερός πολεμιστής, για να τον συντρίψει μέσα στο ίδιο το άντρο του. Και τον συνέτριψε, «θανάτω θάνατον πατήσας» (Κυριακή του Πάσχα).

Ο θάνατος ήταν το ισχυρό κάστρο του διαβόλου. Ο τάφος της ζωής. Η βαριά του καστρόπορτα φυλάκιζε τη ζωή. Όμως οι κλειστές πόρτες δεν είναι ποτέ εμπόδιο για τον Χριστό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

.

Αρχιμανδρίτης Επιφάνιος Ι. Θεοδωρόπουλος

Κατὰ τὸ Μ. Σάββατο ἑορτάζομεν τὴν ταφὴν τοῦ Κυρίου ὑπὸ τοῦ Ἰωσὴφ καὶ τοῦ Νικοδήμου, καθὼς καὶ τὴν κάθοδον αὐτοῦ εἰς τὰ σκοτεινὰ βασίλεια τοῦ ᾅδου.

Ὅταν ὁ Κύριος ἀπέθανεν, ὡς ἄνθρωπος, καὶ ἐχωρίσθη ἡ Ψυχὴ ἀπὸ τὸ Σῶμά Του, τότε τὸ μὲν Σῶμα Του, ἀπὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἐχωρίσθη ἡ Θεότης του Κυρίου, ἐτέθη εἰς τὸν τάφον· ἡ δὲ Ψυχή Του, ἡνωμένη καὶ αὐτὴ μὲ τὴν Θεότητά Του, κατῆλθεν εἰς τὸν ᾅδην καὶ, νικήσασα αὐτὸν, ἀπηλευθέρωσε τὰς ἐκεῖ κρατουμένας ψυχάς.

Κατὰ τὴν τρίτην δὲ ἡμέραν ἡνώθη πάλιν ἡ Ψυχὴ μετὰ τοῦ Σώματος καὶ τὸ Σῶμα ἀνέστη ἐκ νεκρῶν. Τοιουτοτρόπως ἐνικήθησαν καὶ ὁ ᾅδης καὶ ὁ θάνατος. Τὸν ᾅδην ἐνίκησεν ἡ Ψυχὴ τοῦ Κυρίου, τὸν δε θάνατον τὸ Σῶμα Του, διότι καὶ τὰ δύο δὲν ἦσαν μόνα των, ἀλλ᾿ ἡνωμένα μὲ τὴν Θεότητα.

Ἡ Ψυχὴ αὐτὴ καὶ τὸ Σῶμα αὐτὸ δὲν ἦσαν ψυχὴ καὶ σῶμα ἑνὸς κοινοῦ θνητοῦ, ἀλλὰ Ψυχὴ καὶ Σῶμα τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Θεοῦ. Διὰ τοῦτο οὔτε ὁ ᾅδης ἠδυνήθη νὰ κρατήσῃ δεσμίαν τὴν Ψυχὴν αὐτὴν οὔτε ὁ θάνατος ἠδυνήθη να κρατήσῃ καὶ νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν φθορὰν τὸ Σῶμα αὐτό.

Ἑορτάζομεν λοιπὸν κατὰ τὸ Μ. Σάββατον τὴν ταφήν τοῦ Σώματος τοῦ Κυρίου καὶ τὴν κάθοδον τῆς Ψυχῆς Αὐτοῦ, ἡνωμένης μὲ τὴν Θεότητα, εἰς τὰ βασίλεια τοῦ ἅδου διὰ νὰ κηρύξῃ τὴν λύτρωσιν εἰς τὰς ἐκεῖ κρατουμένας ψυχάς. Ἐν ἀρχῇ τῆς Ἀκολουθίας ψάλλονται τὰ ἀπολυτίκια «Ὁ εὐσχήμων Ἰωσήφ…», «Ὅτε κατῆλθες…», «Ταῖς μυροφόροις…» καὶ «Ἐξέστησαν χοροί…».

Ἔπειτα ψάλλεται ὁ Κανὼν τῆς ἡμέρας, ποὺ εἶνε ἀρτιος, δηλαδὴ ἔχει ὀκτὼ ᾨδάς, καὶ ἀρχίζει μὲ τὸν εἱρμὸν «Κύματι θαλάσσης…». Ἀκροστιχίδα ἔχει «Καὶ σήμερον δὲ Σάββατον μέλπω μέγα». Ἡ ἀκροστιχὶς αὐτὴ εἶνε ἑνιαία μὲ τὴν ἀκροστιχίδα τοῦ Κανόνος τῆς προηγουμένης ἡμέρας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »