Weimar

Weimar Weimar
medium regional center (en)
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Alemania
Alemaniako estatua	Turingia
Alkatea	Peter Kleine
Izen ofiziala	Weimar
Jatorrizko izena	Weimar
Posta kodea	99423, 99425 eta 99427
Udalerri kodea	16055000
Geografia
Koordenatuak	50°58′52″N 11°19′46″E
Azalera	84,48 km²
Altitudea	208 m
Mugakideak	Weimarer Land District (en)
Demografia
Biztanleria	65.566 (2025eko abenduaren 31)
34.241 (%52,2)   (%47,8) 31.325
Dentsitatea	776 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia	03643, 036453
Hiri senidetuak	Blois, Hämeenlinna, Siena, Treveris eta Zamość
Matrikula	WE
weimar.de

Weimar Alemaniako hiri bat da, Turingia estatuan eta izen bereko barrutian dagoena, Ilm ibaiaren ertzean.

Saxonia-Weimar dukerriko antzinako hiriburua, bere ondare kulturala zabala da. Bertan, Lehen Mundu Gerra eta gero, herrialdeko lehendabiziko Konstituzio demokratikoa sinatu zutenez, sistema hari Weimarko Errepublika deitzen diote. Hala ere, ordurako, hiria nahikoa ezaguna zen batez ere alemaniar Ilustrazioaren hiriburua izan zelako. Weimarko klasizismoa bertan jaio zen, eta baita Bauhaus mugimendua ere. Hori zela-eta, UNESCOk hiriko gune historikoko leku asko Gizateriaren Ondare izendatu zituen 1998an.

Ekonomia

Industria (nekazaritzarako makineria, tresneria elektrikoa eta mekanikoa, doitasun-tresneria, portzelana) eta turismoa dira ekonomia-jarduera nagusiak.

Artea

Aipagarriak dira, besteak beste, XV. mendeko kolegiata (XVIII. mendean berritua), Goetheren esanetara berritutako gaztelua (1790-1803), XVI. mendeko gaztelu gorria eta gaztelu berdea (XVIII. mendean eraberritua), Belvedere etxeko jauregia (XVIII. mendea) eta XVIII. mendeko hainbat etxe eta jauregi, Goethe eta Schiller idazleena artean.

Historia

975. urteko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz, Wimare izenaz. 1254. urtean hiri-gutuna jaso zuen eta, 1247-1372. urteetan Weimar-Orlamünde kondeen mende egon ondoren, 1547an Saxonia-Weimarko dukerriko hiriburu bihurtu zen. Era berean, 1815-1918 bitartean Saxonia-Weimar-Eisenacheko Dukerri Handiko hiriburua izan zen.

1918-1919. urteetako iraultzaren ondoren, Alemaniako Biltzar Nazionalak errepublika berria aldarrikatu zuen hiri honetan (1919) eta gaur egun Weimarko Errepublika izenaz da ezaguna. 1920-1948. urteetan Turingiako hiriburua izan zen, eta Bigarren Mundu Gerran kalte handiak jasan zituen. Weimartik hurbil, Etters mendietan, Buchenwaldeko kontzentrazio-esparru handi bat eraiki zuten Bigarren Mundu Gerran (1937); 56.000 lagun inguru hil ziren bertan. Hortaz,Lehen Mundu Gerra galdu ondoren, Alemaniako gobernualdiari ematen zaion izena da 1919an Alemaniako Biltzar Nazionalak Konstituzio berria idatzi zenetik Hitlerrek Alemaniako aginpidea eskuratu bitarteko (1933).

Demografia

2022ko zentsuaren arabera 65.494 biztanle zituen: 31.443 gizonezko (% 48,0) eta 34.050 emakumezko (% 52,0); 100 emakumeko 92,3 gizonezko zeuden. Biztanleen % 16,5 18 urtetik beherakoak ziren eta % 24,2 65 urte edo gehiagokoak. Biztanleen % 9,8 atzerriko herritartasuna zuen. Biztanleen % 47,7 ezkongabeak ziren eta % 35,6 ezkonduta edo izatezko bikote erregistratuan.

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 31.439 gizon, 34.061 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 10.42   75+   14.72 10.99   65-74   11.96 20.59   50-64   20.07 12.61   40-49   11.40 14.00   30-39   13.01 5.72   25-29   5.04 8.20   18-24   8.13 2.78   15-17   2.41 9.07   6-14   8.30 2.92   3-5   2.60 2.71   0-2   2.35
Iturria: Datu hauek Alemaniako erroldatik hartu dira (Alemanez) Personen: Alter (11 Altersklassen) - Familienstand (ausführlich)/Familienstand - Geschlecht. Statistisches Bundesamt (Destatis) / Zensusdatenbank 2024-07-11 (kontsulta data: 2026-09-05)..

Jatorria

2022ko erroldaren arabera, udalerrian biztanleen % 85,4ek ez zuen inolako migrazio-jatorririk, ez berak ez gurasoek. % 13,7k migrazio-jatorri osoa zuten: beraiek etorkinak ziren edo bi gurasoak ziren etorkinak; eta % 0,9k gurasoetako bat bakarrik zuten etorkina. Migrazio-jatorri osoa zutenen artean, % 90,9 beraiek etorritakoak ziren eta % 9,1 bi guraso etorkinen ondorengoak ziren.

Migrazio-jatorria

55.942

8.994

Migrazio-jatorririk gabe (55.942)Migrazio-jatorri osoa (8.994)Migrazio-jatorri partziala (558)

Etxebizitza

2022ko erroldaren arabera, udalerrian 35.704 etxebizitza zeuden. Horietatik gehienak (25.680, % 71,9) alokairuan ziren. Etxebizitzen batez besteko azalera 78,75 m²-koa zen eta batez besteko alokairua 6,52 €/m²-koa. Hutsik zeuden etxebizitzen tasa % 4,2 zen, eta okupatutako etxebizitzen artean % 25,1 jabeak okupatzen zituzten.

35.704etxebizitza

78,75 m²batez besteko azalera

6,52 €/m²batez besteko errenta

Erabilera

8.316

25.680

Jabetzan (8.316)Alokairuan (25.680)Aisialdikoa (164)Hutsik (1.547)

% 4,2hutsik dauden tasa

% 25,1jabetza tasa

Gela kopuruari dagokionez, etxebizitza gehienek 3 gela zituzten (10.176). Etxebizitza gehienak 1919 aurretik artean eraiki ziren (8.796); eraikin guztien % 90,5 1980 baino lehen eraiki zen. Berogailuari dagokionez, berogailu zentrala (zentralheizung) zen nagusi (21.024 etxebizitza).

Gela kopurua

Gela bakarra2.274

2 gela7.552

3 gela10.176

4 gela7.598

5 gela4.356

6 gela2.118

7 gela edo gehiago1.634

Eraikuntza garaia

1919 aurretik8.796

1919-19496.728

1950-19591.003

1960-19691.977

1970-19794.351

1980-19894.462

1990-19994.992

2000-20091.763

2010-2015623

2016 eta geroago1.010

Berogailu mota

8.917

3.267

21.024

Urrutiko berogailu-sarea (Fernheizung) (8.917)Solairuko berogailua (Etagenheizung) (3.267)Bloke-berogailua (Blockheizung) (1.744)Berogailu zentrala (Zentralheizung) (21.024)Labe indibiduala (461)Berogailurik gabe (293)

Guztira 11.548 bizitegi-eraikin zeuden. Eraikinen gehiengoa etxe bakartua zen (5.472, % 47,4). Eraikinen artean, gehienek etxebizitza bakarra zuten (6.666). Guztira 33.657 etxegune zeuden. Etxegune gehienak pertsona bakarrekoak ziren (16.240, % 48,3).

11.548bizitegi-eraikin

33.657etxegune

Eraikin mota

5.472

2.315

3.411

Etxe bakartua (5.472)Etxe atxikia (bikoitza) (2.315)Ilarako etxea (3.411)Bestelako eraikin mota (349)

Etxebizitza kopurua eraikineko

6.666

2.344

1.442

Etxebizitza bakarra (6.666)2 etxebizitza (893)3-6 etxebizitza (2.344)7-12 etxebizitza (1.442)13 etxebizitza edo gehiago (203)

Etxegunearen tamaina

16.240

9.931

3.745

Pertsona bakarra (16.240)2 pertsona (9.931)3 pertsona (3.745)4 pertsona (2.433)5 pertsona (819)6 pertsona (487)

Ondasun nabarmenak

Weimarko eraikin klasikoak1 UNESCOren gizateriaren ondarea
Goethe eta Schillerren estatuak Weimarko antzokiaren aurrean
Mota	Kulturala
Irizpideak	iii, vi
Erreferentzia	846
Kokalekua	Alemania
Eskualdea2	Europa/Ipar Amerika
Izen ematea	1998 (XXII. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) 2 UNESCOren sailkapena

Goian aipatu bezala Weimarko klasizismoa bertan jaio zen eta eraikin hauek babesteko 1998an Gizateriaren Ondare izendatu zituen UNESCOk. Hurrengo urtean, 1999an Weimar Europako kultura-hiriburua ere izendatu zuten. Honako hauek dira UNESCOren babesean dauden eraikinak:

Kodea	Eraikina
846-001	Goetheren etxea
846-002	Schillerren etxea
846-003	Eliza, Herderren etxea eta institutu zaharra
846-004	Hiriko jauregia
846-005	Alargunaren jauregia
846-006	Ana Amalia dukesaren liburutegia
846-007	Printzeen hilobia eta hilerri historikoa
846-008	Ilmeko parkea eta etxe erromatarra, Goetheren basetxea
846-009	Belvedere jauregia, orangerie-a eta jauregiko parkea
846-010	Tiefurt jauregia eta parkea
846-011	Ettersburg jauregia eta parkea

Auzoak

• Ehringsdorf
• Gaberndorf
• Gelmeroda
• Holzdorf
• Legefeld
• Niedergrunstedt
• Oberweimar
• Possendorf
• Schöndorf
• Süßenborn
• Taubach
• Tiefurt
• Tröbsdorf

Herri eta hiri senidetuak

• Blois (Frantzia)
• Shiraz (Iran)
• Hämeenlinna (Finlandia)
• Siena (Italia)
• Trier (Alemania)

Demografia

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Kanpo estekak

• Webgune ofiziala (Alemanez)

• Datuak: Q3955
• Multimedia: Weimar / Q3955