Boston

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Boston        Stat: Stat Unì d'América Coordinà: Latitùdin: 42° 21′ 29′′ N Longitùdin: 71° 3′ 49′′ O Autëssa: 6,10 m s.l.m. Surfassa: 232,167 km² Abitant: 694.583 (2018) Comun dj'anviron: Quincy, Brookline, Cambridge, Somerville, Winthrop, Revere, Chelsea, Everett, Watertown, Newton, Dedham, Milton, Chestnut Hill, Needham CAP: 02108, 02109, 02110, 02111, 02112, 02113, 02114, 02115, 02116, 02117, 02118, 02123, 02133, 02163, 02196, 02199, 02201, 02203, 02204, 02205, 02206, 02210, 02211, 02212, 02215, 02217, 02222, 02241, 02283, 02284, 02293, 02297, 02298 Prefiss tel.: 617 Sit istitussional Boston vista da l'àut Boston a l’é na sità djë Stat Unì d'América capital dlë Stat ëd Massachusetts e dla contea ëd Suffolk. A l'é la sità pì granda dël Massachusetts e la vintiquatrésima sità pì popolà djë Stat Unì, con na popolassion stimà 'd 654.776 abitant (2023). L'àrea metropolitan-a ëd Boston (Greater Boston) a l'ha apopré 4,9 milion d'abitant, fasendne l'11-m área metropolitan-a pì granda dël pais. A l'é un dij pì vej sènter colturaj, econòmich e educativ djë Stat Unì, ciamà "La capital dl'América për l'istrussion" për soa concentrassion ëd colegi e università. A l'é stàita fondamental ant la Stòria djë Stat Unì, con un ròl sentral ant la Rivolussion American-a. Stòria Fondassion e perìod colonial Boston a l'é stàita fondà dël 17 dë stèmber 1630 da 'd colòni puritan anglèis guidà da John Winthrop. A l'ha pijà 'l nòm da la sità 'd Boston an Lincolnshire, Anghiltèra. A l'é dventà 'n pòrt amportant e 'n sènter 'd comersi e 'd coltura ant l'América colonial britànica. Rivolussion American-a Boston a l'é stàita ël sènter dle contestassion contra le tassassion britàniche: Massacr 'd Boston (1770): soldà britànich a l'han massà 5 sitadin. Boston Tea Party (1773): ij colon a l'han campà 'd cassie 'd té ant ël pòrt për protesté. Assedi ëd Boston (1775-1776): l'esèrcit american a l'ha ciapà la sità, obligand ij britànich a andess-ne. Dësvlup andustrial e imigrant Ant ël sécol ch'a fa XIX, Boston a l'é dventà un sènter andustrial (tessil, caussature) e a l'ha arseivù 'd gran ondà d'imigrant: prima da Irlanda (dòp la carestìa dël 1840), peui da Italia, Portogal, e Canada francèis. A l'é stàita na sità 'd gran tension ètniche ma 'dcò 'd mobilità sossial. Boston modern Ant ël sécol ch'a fa XX, Boston a l'ha diversificà soa economìa vers ij servissi finansiari, la sanità, e la tecnologìa. A l'ha subì un process ëd rigenerassion urban-a (Big Dig), che a l'ha sotrà l'autostrada elevà e a l'ha ameliorà la qualità dla vita. Ancheuj, a l'é na sità global për la ricerca e l'inovassion. Geografìa e clima Boston a l'é situà an sla baja 'd Massachusetts, an sla costa dl'Océan Atlàntich. Ël teritòri a comprend 34,3 km² 'd tèra e 79,6 km² d'eva. A l'ha vàire quarté distintiv: Back Bay, Beacon Hill, North End, South End, e Dorchester. Ël clima a l'é continental ùmid, con istà caude e invern frèid e piovos. A l'ha fama për soe tempeste ëd fiòca (Nor'easters). Economìa Boston a l'ha n'economìa motobin diversificà: Educassion e ricerca: con Harvard, MIT, Boston University, Northeastern University e d'àutre. Salute: ospidaj 'd prim órdin (Massachusetts General Hospital, Brigham and Women's Hospital). Finansa e assicurassion. Tecnologìa e biotecnologìa: dzortut vzin a la Route 128 e an Cambridge. Turism: grassie a sò patrimòni stòrich e a soa oferta cultural. Cultura Mùsica: l'Orchestra Sinfònica 'd Boston, ël Boston Pops, e la scena rock (Aerosmith, Boston). Sport: le franchise prinsipaj a son ij Boston Red Sox (MLB), Boston Celtics (NBA), New England Patriots (NFL), Boston Bruins (NHL). Art e teatro: Museum of Fine Arts, Institute of Contemporary Art, teatr stòrich. Festival: Boston Marathon (la pì veja maraton-a anual dël mond), Boston Harborfest, First Night. Monument e leu d'anteresse Freedom Trail: un përcors ëd 4 km ch'a colega 16 sit stòrich, dal Boston Common a Bunker Hill. Faneuil Hall: ciamà "la ca dl'arnom", stòrich sènter 'd discussion. Quarté italian (North End): con soe cese antiche e soa cusin-a. Boston Common e Public Garden: ij pì vej parch urban d'América. Museum of Science e New England Aquarium. Fenway Park (1912): ël pì vej stadi 'd baseball dla MLB anco' an servissi. Educassion Boston a l'é un sènter educativ sensa paragon, con pì 'd 350.000 student universitàri ant la region. Le prinsipaj istitussion a son: Harvard University (Cambridge) Massachusetts Institute of Technology (MIT) (Cambridge) Boston University Northeastern University Tufts University (Medford) Boston College (Chestnut Hill) Traspòrt Aeropòrt: Logan International Airport (BOS), un dij pì grand djë Stat Unì. Metropolitana (MBTA): ciamà "the T", la prima metropolitan-a sot-teren dël pais (1897). Ferovìa: tren suburban e conession a New York, Washington D.C. Strà: l'Interstate 93 e l'Interstate 90 (Massachusetts Turnpike) a traverso la sità. Sità binele Boston a l'é binelà con:  Fransa Strasbourg (Fransa) Aministrassion Ël sìndich a l'é Michelle Wu (democràtich, dal 2021), la prima fomna e la prima përson-a 'd color a esse sìndich ëd Boston. Vëdde 'dcò Massachusetts Rivolussion American-a Harvard University Boston Tea Party Arferiment bibliogràfich Walter Muir Whitehill (1968). Boston: A Topographical History. Harvard University Press. Robert J. Allison (2004). A Short History of Boston. Commonwealth Editions. Ligam estern Sit ofissial dla Sità 'd Boston Boston Tourism Ofissial

Aiuto per la lettura Ayuda para la lectura Help for Reading Rintré ant la Piòla Contaté j'Aministrator Lìber për Amprende Coression ortogràfica Tastadura piemontèisa Portaj e Proget Agiut pr'ij Contributor Travajòt sempi