Mostrando postagens com marcador Altermundo. Mostrar todas as postagens
Mostrando postagens com marcador Altermundo. Mostrar todas as postagens

sábado, 26 de novembro de 2011

Entrevista com Ricardo García Zaldívar (ATTAC)


Image
Ricardo García Zaldívar é o presidente de ATTAC no Estado Espanhol. Economista especializado em urbanismo, é professor na Universidade Carlos III. O mes passado foi entrevistado por Marcos Pérez Pena para Tempos Novos, umha conversa da que saírom um feixe de reflexiões inspiradoras que reproduço aqui embaixo. Um conselho: se gostas de contidos coma este, fai coma mim e subscreve-te a Tempos Novos, ou compra-o no kiosko. Meios de informaçom coma este, crítico, independente e em galego, som todo um luxo nos tempos que correm.

Pódese dicir que Attac ofrece a base teórica para a contestación ao sistema?

Nos noventa estabamos vivindo unha globalización feliz. Caera o Muro de Berlín, fronte ao capitalismo non había nada, o neoliberalismo arrasaba, pero non só entre a xente que defendía o sistema a cegas, senón tamén entre os que poderiamos chamar de esquerdas. Seguían as vellas gardas comunistas e trotskistas co seu discurso inalterable, pero cada vez chegaba menos a unha sociedade que non era receptiva. Nese momento aparece un reduto de análise crítica, fresca, dende as páxinas de Le Monde Diplomatique, pola acción dos seus directores, Cassen e Ramonet, e en 1998 xorde Attac. Conclúese que o problema son as finanzas, que os mercados están desbocados, por que non retomar a idea de James Tobin? Pero non só para mellorar o funcionamento do sistema, senón para mellorar a vida dos cidadáns. A resistencia nese momento baseábase na asistencia a contracumios, en Seattle, en Davos, pero Attac e outras sete organizacións lanzan a idea do Foro Social Mundial, cunha perspectiva internacionalista e aproveitando as novas tecnoloxías.

Pero nos últimos meses Attac comeza a ser máis coñecida en España, non?

En xaneiro deste ano temos unha primeira reunión con Democracia Real Xa. Xa antes tiveramos contactos con moitos colectivos, buscando converxencia: hai tres anos Attac intentara xuntar colectivos, sindicatos alternativos e ONG combativas, nunha cousa chamada Activos contra a crise; o ano pasado impulsamos as Mesas de Converxencia. Pero estas iniciativas non tiñan a frescura que despois tivo a xente de DRX, que vén falar connosco porque din que o noso traballo é unha referencia para eles. Despois do 15M a xente de Attac participa activamente nas asembleas. Moita xente non entende que é Attac, nin entende que nós non somos unha plataforma partidaria. A xente de Attac pode estar en Equo, en Izquierda Anticapitalista, en IU, no Bloque… Attac é un movemento para a transformación social, non somos nin unha ONG asistencial nin un grupo de amigos.

Que cambia no 15M? Por que se produce agora esta contestación? Parece como se no interior da xente rachase esa idea tan paralizadora, a de que non se podía facer nada, de que non había alternativa…

Esa é unha análise micro: Chega un momento no que a xente está tan indignada que xa non pode quedar na casa vendo a televisión ou lendo El Jueves. Efectivamente, a nivel micro algo cambiou e a xente sae á rúa. Pero a nivel macro estamos tan mal que o poder nin sequera necesita usar a violencia, abóndalle con controlar os medios de comunicación. O gran problema de moita xente é que chegou a un límite máximo de endebedamento para seguir levando unha vida que lle meteron na cabeza que debe levar, a que supostamente lle dá a felicidade.

A clave segue sendo como organizar o sistema económico e financeiro mundial e poñelo baixo supervisión democrática? Como facelo? A taxa Tobin ten cada vez máis apoios…

A nosa análise sobre a taxa Tobin era a correcta e de feito cremos que se vai acabar aplicando, sexa no 2012, sexa no 2014. Agora traballamos máis con outra bandeira: a loita contra os paraísos fiscais, que é aínda máis importante. Estamos convencendo á xente de DRX e do 15M para que a mobilización do 15 de outubro, que vai ter unha grande importancia a nivel mundial, se centre na eliminación dos paraísos fiscais. Unhas semanas despois reúnese o G20 e a presión vai ser moi importante. Xa se debateu no cumio do G20 en 2008, cando os países ricos estaban realmente asustados, pero despois pasou o que pasou: a banca pasou de estar aos pés dos cabalos a ter un enorme poderío de novo, poñendo os estados contra as cordas co tema da débeda soberana. Mentres sigan existindo paraísos fiscais non hai nada que facer. España perde anualmente 40 mil euros por fraude fiscal.

Como valora Attac a forma en que Europa, as súas institucións políticas e económicas, está enfrontando a crise? Está quebrada politicamente? Haberá eurobonos?

Vendéronnos unha Europa monetaria. Había moito interese por ter unha moeda común, pero unha moeda común require unha política fiscal común e un banco central público que defenda esa moeda. Pero aquí concibiuse un banco central que non ten as funcións centrais que debe ter un banco central, este o único que fai é vixiar a inflación. O banco central norteamericano vixía o funcionamento da economía, impúlsaa cando se estanca, de xeito que non se resinta a creación de emprego. A diferenza entre Estados Unidos e Europa é que eles practican políticas de impulso e nós non facemos nada. Mentres non haxa unha política fiscal harmonizada, non se pode facer nada. Os eurobonos son só un parche, pero hai que apoialos. É unha boa medida, pero é insuficiente.

Que implicaría saír do euro?

O tema non é saír do euro, non creo que esa sexa a solución. Se saímos do euro, volvemos ter a máquina de facer pesetas e podemos exportar en mellores condicións, pero tamén os outros países exportarán máis barato, polo que o efecto se dilúe. A cuestión é se Europa funciona como unidade, de se o traballador alemán e o traballador grego actúan na mesma dirección ou só se preocupan polos seus intereses nacionais. E se Europa como conxunto asume os problemas dunha das súas partes, de se a elevada débeda e o elevado risco gregos se compensan coas escasas débedas e riscos alemáns, como pasa en Estados Unidos coa débeda californiana. Estar no euro é unha cuestión política, non é unha decisión economicista, depende de se os cidadáns se senten europeos e cren que Europa é un espazo no que se poden resolver problemas. O que sucede é que a Europa que temos non funciona, o problema non é Europa, é o sistema, a estrutura de Bruxelas. A solución pasa por máis Europa social.

Como xerar espazos de converxencia na esquerda para levar a cabo un programa transformador e de defensa do público?

Estas cousas non se fan dun día para outro. Poñámonos a traballar xa para dentro de catro anos, poñámonos a traballar en converxencia, coa base do 15M ou do que veña, pero coa idea instalada na xente de que as cousas poden cambiar, que a xente teña actividade política, e despois xa se constrúe unha alternativa política. Está claro que ese é o camiño, que hai que converxer. Nestes momentos o modelo alemán, cun Die Linke e uns verdes moi fortes, é irrepetible en España, pero hai que traballar para iso. Nese proceso de converxencia Attac non vai participar como organización, senón que imos seguir co que estamos facendo: sensibilizar, educación popular, detectar os temas que son importantes e nos que pensamos que a xente e as organizacións necesitan afondar.

Que papel deben xogar os sindicatos neste proceso?

Nos grandes sindicatos -porque despois están os alternativos (CGT, CNT) e os nacionalistas- hai unhas bases politizadas que sen elas non se vai poder conseguir transformación social ningunha. Esas bases son un poderío co que hai que contar. Despois están as cúpulas, que están cada vez máis afastadas da base. Creo que o 15M se trabuca cando di que cos sindicatos non quere participar en nada. Aí hai un traballo que facer e vaise facer.

E como vai actuar o PSOE despois da previsible derrota do 20N?

O revés vai ser moi forte e os reveses fan cambiar os partidos. Hai que ver como vai ser o reparto de forzas interno no PSOE, pero é evidente que cando apareza un tipo do PSOE nunha mesa hai moita xente que vai dicir que co PSOE non vai nin á volta da esquina. Zapatero cometeu erros? Ou é que o seu pensamento neoliberal lle impide enfocar as cousas doutra maneira. Creo que a cuestión non vai ser chegar a compromisos fortes senón a accións concretas, por exemplo nas mobilizacións que vai haber en defensa dos servizos públicos. Vai depender do sectarismo e das táboas políticas das persoas que vaian estar nunha beira e na outra.

sábado, 13 de março de 2010

Direito ao delírio

.
Fermoso texto de Eduardo Galeano (de Patria Grande).

ImageYa está naciendo el nuevo milenio. No da para tomarse el asunto demasiado en serio: al fin y al cabo, el año 2001 de los cristianos es el año 1379 de los musulmanes, el 5114 de los mayas y el 5762 de los judíos. El nuevo milenio nace un primero de enero por obra y gracia de un capricho de los senadores del imperio romano, que un buen día decidieron romper la tradición que mandaba celebrar el año nuevo en el comienzo de la primavera. Y la cuenta de los años de la era cristiana proviene de otro capricho: un buen día, el papa de Roma decidió poner fecha al nacimiento de Jesús, aunque nadie sabe cuando nació.

El tiempo se burla de los límites que le inventamos para creernos el cuento de que él nos obedece; pero el mundo entero celebra y teme esta frontera.

Una invitación al vuelo

Milenio va, milenio viene, la ocasión es propicia para que los oradores de inflamada verba peroren sobre el destino de la humanidad, y para que los voceros de la ira de Dios anuncien el fin del mundo y la reventazón general, mientras el tiempo continúa, calladito la boca, su caminata a lo largo de la eternidad y del misterio.

La verdad sea dicha, no hay quien resista: en una fecha así, por arbitraria que sea, cualquiera siente la tentación de preguntarse cómo será el tiempo que será. Y vaya uno a saber cómo será. Tenemos una única certeza: en el siglo veintiuno, si todavía estamos aquí, todos nosotros seremos gente del siglo pasado y, peor todavía, seremos gente del pasado milenio.

Aunque no podemos adivinar el tiempo que será, sí que tenemos, al menos, el derecho de imaginar el que queremos que sea. En 1948 y en 1976, las Naciones Unidas proclamaron extensas listas de derechos humanos; pero la inmensa mayoría de la humanidad no tiene más que el derecho de ver, oír y callar. ¿Qué tal si empezamos a ejercer el jamás proclamado derecho de soñar? ¿Qué tal si deliramos, por un ratito? Vamos a clavar los ojos más allá de la infamia, para adivinar otro mundo posible:

el aire estará limpio de todo veneno que no venga de los miedos humanos y de las humanas pasiones;

en las calles, los automóviles serán aplastados por los perros;

la gente no será manejada por el automóvil, ni será programada por la computadora, ni será comprada por el supermercado, ni será mirada por el televisor;

el televisor dejará de ser el miembro más importante de la familia, y será tratado como la plancha o el lavarropas;

la gente trabajará para vivir, en lugar de vivir para trabajar;

se incorporará a los códigos penales el delito de estupidez, que cometen quienes viven por tener o por ganar, en vez de vivir por vivir nomás, como canta el pájaro sin saber que canta y como juega el niño sin saber que juega;

en ningún país irán presos los muchachos que se nieguen a cumplir el servicio militar, sino los que quieran cumplirlo;

los economistas no llamarán nivel de vida al nivel de consumo, ni llamarán calidad de vida a la cantidad de cosas;

los cocineros no creerán que a las langostas les encanta que las hiervan vivas;

los historiadores no creerán que a los países les encanta ser invadidos;

los políticos no creerán que a los pobres les encanta comer promesas;

la solemnidad se dejará de creer que es una virtud, y nadie tomará en serio a nadie que no sea capaz de tomarse el pelo;

la muerte y el dinero perderán sus mágicos poderes, y ni por defunción ni por fortuna se convertirá el canalla en virtuoso caballero;

nadie será considerado héroe ni tonto por hacer lo que cree justo en lugar de hacer lo que más le conviene;

el mundo ya no estará en guerra contra los pobres, sino contra la pobreza, y la industria militar no tendrá más remedio que declararse en quiebra;

la comida no será una mercancía, ni la comunicación un negocio, porque la comida y la comunicación son derechos humanos;

nadie morirá de hambre, porque nadie morirá de indigestión;

los niños de la calle no serán tratados como si fueran basura, porque no habrá niños de la calle;

los niños ricos no serán tratados como si fueran dinero, porque no habrá niños ricos;

la educación no será el privilegio de quienes puedan pagarla;

la policía no será la maldición de quienes no puedan comprarla;

la justicia y la libertad, hermanas siamesas condenadas a vivir separadas, volverán a juntarse, bien pegaditas, espalda contra espalda;

una mujer, negra, será presidenta de Brasil y otra mujer, negra, será presidenta de los Estados Unidos de América; una mujer india gobernará Guatemala y otra, Perú;

en Argentina, las locas de Plaza de Mayo serán un ejemplo de salud mental, porque ellas se negaron a olvidar en los tiempos de la amnesia obligatoria;

la Santa Madre Iglesia corregirá las erratas de las tablas de Moisés, y el sexto mandamiento ordenará festejar el cuerpo;

la Iglesia también dictará otro mandamiento, que se le había olvidado a Dios: «Amarás a la naturaleza, de la que formas parte»;

serán reforestados los desiertos del mundo y los desiertos del alma;

los desesperados serán esperados y los perdidos serán encontrados, porque ellos son los que se desesperaron de tanto esperar y los que se perdieron de tanto buscar;

seremos compatriotas y contemporáneos de todos los que tengan voluntad de justicia y voluntad de belleza, hayan nacido donde hayan nacido y hayan vivido cuando hayan vivido, sin que importen ni un poquito las fronteras del mapa o del tiempo;

la perfección seguirá siendo el aburrido privilegio de los dioses; pero en este mundo chambón y jodido, cada noche será vivida como si fuera la última y cada día como si fuera el primero.
.

sexta-feira, 11 de dezembro de 2009

A taxa Tobin, mais perto?


ImageDisque
alguns governos europeus pretendem, agora, que o FMI aplique um imposto sobre as transações financeiras. Trata-se da ideia da Taxa Tobin, defendida por ATTAC e o altermundismo desde tempo há. Ainda sendo conscientes da dificuldade de que se chegue a levar a cabo, saudamos com optimismo este novo estado de opinião. Para contribuir a espalhar a ideia, reproduzimos o já histórico editorial de Le Monde Diplomatique de dezembro de 1997, onde Ignacio Ramonet avogava por este imposto (tradução ao galego obtida de Altermundo.org).

Desarmar os mercados financeiros

O tifón que experimentaron as bolsas de Asia ameazou logo o resto do mundo. A mundialización, cuxo principal motor é a optimización a escala planetaria do capital financeiro, está a poñer aos pobos en estado de inseguridade xeneralizada. Ignora e rebaixa ás nacións e os seus Estados en tanto que espazos idóneos para o exercicio da democracia e como garantes do ben común.

A mundialización financeira creou deste xeito o seu propio Estado. Un Estado supranacional, que dispón dos seus aparellos, das súas redes de influencia e dos seus propios medios de acción. Trátase da constelación formada polo Fondo Monetario Internacional (FMI), o Banco Mundial, a Organización para a Cooperación e o Desenvolvemento Económico (OCDE) e a Organización Mundial do Comercio (OMC). Estas institucións falan cunha soa voz –amplificada pola práctica totalidade dos media– para exaltar as "virtudes do mercado".

Este Estado mundial é un poder sen sociedade, xa que este rol é exercido polos mercados financeiros e as empresas xigantes dos que son mandatarios. O resultado é que as sociedades realmente existentes son sociedades sen poder. E todo isto non deixa de agravarse.

Sucesora do GATT, a OMC mudou desde 1995 nunha institución dotada de poderes supranacionais e situada fóra de calquera control por parte das democracias parlamentarias.

Unha vez que se propón intervir, a OMC pode aclarar as lexislacións nacionais en materia de dereito laboral, de medio ambiente ou de saúde, "contrarias á liberdade de comercio" e pedir a súa derrogación. Por outra banda, dende maio de 1995, no seo da OCDE, á marxe da opinión pública dos diferentes países, negóciase o moi importante Acordo Multilateral de Investimentos (AMI), que deberá ser asinado en 1998, e que se orienta a dar plenos poderes aos investidores fronte aos gobernos.

O desarmamento do poder financeiro debe converterse nun obxectivo de interese cívico de primeira magnitude, se se quere evitar que o mundo do vindeiro século mude nunha xungla onde os predadores impoñan a súa lei.

Acotío uns 1.500 millardos de dólares realizan múltiples idas e vindas, especulando sobre as variacións nas cotizacións de divisas. Esta inestabilidade dos cambios é unha das causas da alza dos intereses reais, que frea o consumo doméstico e dos investimentos das empresas. Incrementa os déficits públicos e por outra banda incita aos fondos de pensións, que manexan centos de milleiros de millóns de dólares, a reclamar ás empresas dividendos cada vez máis elevados. As primeiras vítimas desta "caza" do beneficio son os asalariados, cuxos despedimentos masivos fan subir as cotizacións bolsistas dos seus ex empregadores. Poden as sociedades seguir a tolerar o intolerábel por moito tempo? É urxente arroxar algúns grans de area na engrenaxe destes movementos de capitais devastadores. De tres xeitos: supresión dos "paraísos fiscais"; aumento da fiscalidade nas rendas de capital; aplicación de taxas sobre as transaccións financeiras.

Os paraísos fiscais son zonas nas que reina o segredo bancario, que non serve máis que para camuflar malversacións e outras actividades mafiosas. Milleiros de millóns de dólares son subtraídos desta forma a toda fiscalidade en beneficio dos poderosos e dos establecementos financeiros. Porque todos os grandes bancos do planeta teñen sucursais nos paraísos fiscais e extraen gran proveito diso. Por que non decretar un boicot financeiro, por exemplo, a Xibraltar, ou ás Illas Caimán ou a Liechtenstein, mediante unha prohibición aos bancos que traballan co sector público de operar e abrir filiais neses lugares?

O imposto sobre as rendas financeiras é unha esixencia democrática mínima. Estes beneficios deberían ser sometidos exactamente á mesma fiscalidade á que se somete ás rendas do traballo. Isto non acontece en ningún lugar, en particular na Unión Europea. A liberdade total de circulación de capitais desestabiliza a democracia. Por iso, é importante pór en marcha mecanismos disuasorios. Un deles é a Taxa Tobin, que toma o seu nome do Premio Nobel norteamericano de economía, que a propuxo en 1972. Trátase de gravar, de xeito módico, todas as transaccións sobre os mercados de cambios para estabilizalos e ao tempo para procurar ingresos á comunidade internacional. Cun nivel do 0,1%, a taxa Tobin lograría anualmente uns 166 mil millóns de dólares, dúas veces máis que a suma anual necesaria para erradicar a pobreza extremada de aquí ao comezo do vindeiro século. Numerosos expertos sinalaron que a posta en práctica desta taxa non presentaría ningunha dificultade técnica. A súa aplicación arruinaría o credo liberal de cantos non cesan de evocar a ausencia de solucións de recambio ao sistema actual. Por que non crear –a escala planetaria– a Organización non Gobernamental Acción por unha Taxa Tobin de axuda os cidadáns (ATTAC)? En coordinación con sindicatos e asociacións con finalidades culturais, sociais ou ecolóxicas, podería funcionar como un formidábel grupo de presión cívica perante os gobernos para impulsarlles a reclamar finalmente a posta en marcha efectiva deste imposto mundial pola solidariedade.

segunda-feira, 30 de março de 2009

Nasce a Rede Galega Anticapitalista (RA!)

.
Image
Que fai a rã? CROA: Construe, Remexe, Organiza e Atua ;-)
Para mais informação, ler o chamamento da RA e uma octavinha.
.

terça-feira, 3 de março de 2009

Antoni Domènech: Glossário do Activista Crítico

.
ImageHai ano e meio recolhíamos um artigo a favor da renda básica da autoria de Antoni Domènech, catedrático de filosofia e editor de Sin Permiso. Reproduzimos agora uma entrevista realizada no marco do Foro Social Galego e publicada originalmente em Rebelion. (Existe também uma versão editada e traduzida para o galego em Tempos Novos, mas que eu saiba só na edição impressa dessa revista.) Mui interessante, em especial a sua última parte (clicar em "CONTINUAR LENDO..." e ver os ressaltados em vermelho).
.
Me interesa especialmente el análisis de ciertos conceptos en los que tú te detuviste en algunas de tus intervenciones en el Foro. Y por eso estoy pensando en darle a la entrevista la forma de glosario, de un "glosario para el activista crítico". ¿Qué te parece?

Pues adelante…

En primer lugar, la conceptualización de ciudadanía me parece básica. Hablamos de movimientos ciudadanos, de la asunción de una serie de derechos y deberes, del sentimiento de pertenencia a un grupo humano... Lo cierto es que las instituciones políticas gallegas han puesto de moda el término y lo utilizan de forma un tanto gratuita. Se busca la participación del público teatral o de los usuarios de transporte público... Pero se busca a través de campañas unidireccionales y muchas veces sin un destinatario claro. Entiendo que para que podamos hablar de ciudadanía (y estoy pensando en la sociedad gallega pero supongo que podemos generalizar esta visión al resto del Estado español), es necesario que exista una conciencia y un cierto grado de organización. ¿O se puede pensar en una ciudadanía pasiva y conformista?

El concepto de "ciudadanía" desapareció prácticamente del vocabulario político, y señaladamente de la filosofía política académica, en los años 50, 60 y 70. Se entendía como algo trivial, como el "derecho a tener derechos". Por un lado, digamos, desde la izquierda, en un sentido amplio del término, en la medida en que ese derecho madre de todos los derechos se veía plenamente asegurado tras la II Guerra Mundial, cuando no solamente se consolidó el derecho de sufragio universal conquistado por el movimiento obrero socialista europeo tras el desplome de las grandes monarquías continentales entre 1918 y 1931 (la conquista que trataron de destruir, precisamente, los fascismos de los años 30), sino que, además, se ofrecieron elementos de ciudadanía social, blindados constitucionalmente (como en las Constituciones republicanas alemana, austriaca, francesa e italiana de 1949, o, muy tardíamente, en la Constitución de 1978 actualmente vigente en el Reino de España).

Por otro lado, desde la derecha, particularmente desde la derecha académica, dominada por el utilitarismo, nunca se tomaron en serio los derechos, y menos aún un pretendido "derecho a tener derechos": lo que contaba es la “utilidad”, es decir, el grado de satisfacción de los deseos y las preferencias de las gentes. Fue Bentham quien, a comienzos del siglo XIX, inaugurando esa tradición de filosofía política y social, dejó dicho que los derechos eran un "sinsentido" y, los "derechos humanos, un sinsentido al cuadrado". Los neoutilitaristas del siglo XX —particularmente los economistas neoclásicos— podían estar a favor de aumentar el “bienestar” de las poblaciones, pero deslindado eso de cualquier categorización en términos de “derechos” constitutivos de ciudadanía.

Cuando, a finales de la década de los 70, comenzó el proceso de contrarreforma del capitalismo que se conoce con el horrísono neologismo de "globalización", comenzó también un asalto a las ideas mismas (procedentes del antifascismo) de ciudadanía democrática (recuerda la posición de Huntigton en la época —¡ese viejo cabrón siempre está en las peores brechas; ahora, en la de la guerra de civilizaciones!—: todos los problemas del mundo se debían a una "crisis de gobernanza", y la crisis de gobernanza se debía a un exceso de democracia, de participación popular en los procesos políticos y en los Estados) y de ciudadanía social: con la llegada de la señora Thatcher al poder en 1979 comenzó un ataque decidido al amplio conjunto de medidas que venían garantizando desde el final de la II Guerra Mundial cierta protección social de los trabajadores, desde derechos sindicales elementales hasta derechos de cogestión trabajadora de las empresas privadas (la célebre Mitbestimmung alemana), pasando por la institución de robustas áreas de propiedad económica pública y la implantación de amplias prestaciones en materia de sanidad e instrucción públicas que configuraron lo que en Europa continental se llamó "Estado social" y en los países anglosajones, "Estado de bienestar".

Por todos esos motivos, la "ciudadanía" volvió al centro del debate público, reingresando también en las elaboraciones académicas de economistas, politólogos y filósofos. Y claro, una forma de eludir el debate y escurrir el bulto es, como tú sugieres, fingir que se está muy preocupado por la "ciudadanía", pero actuar en la práctica con un concepto de "ciudadanía" o huero o yerto.

CONTINUAR LENDO...



¿O huero o yerto?

Huero es el concepto de "ciudadanía" pergeñado por algunos intelectuales neoliberales, empeñados en hacernos creer, contra una tradición jurídica milenaria (que arranca del derecho civil republicano romano) que un ciudadano verdaderamente "libre" sería el que, si quisiera, y sin los actuales impedimentos de los Estados democráticos de derecho, podría venderse "libremente" como esclavo a otro (piensa en el debate de la semana laboral de las 65 horas —“libremente” pactadas entre el trabajador individual y su patrón—, escandalosamente propuesta por la Comisión europea); o el “ciudadano” que podría firmar —contra las normas vigentes del actual derecho penal— un contrato "libre" y voluntario de asesinato (o más moderadamente, de venta de órganos anatómicos) con otro; o, por un último ejemplo, el que estaría habilitado para poner "libremente" en almoneda al mejor postor su derecho de sufragio. En una palabra: la ciudadanía huera nace de la idea de destruir los derechos constitutivos —no meramente instrumentales— que, precisamente, definen nuestra personalidad jurídica ciudadana, y con ella, nuestra libertad, derechos que, por lo mismo, son considerados inalienables en cualquier orden jurídico de impronta republicana.

Yerto es, en cambio, el concepto de ciudadanía manipulatoriamente pasivo, propagandístico, que, reconociendo retóricamente (parte de) lo antedicho, trata de convertir a los ciudadanos en meros espectadores pasivos de un juego de esgrima más o menos cruento entre elites. Entre elites, por lo demás, tan poco inteligentes y tan inseguras de sí mismas que, encima, mendigan el aplauso de un público inerme. Y cuando los ciudadanos se lo niegan (como hicieron franceses y holandeses con el grotesco proyecto de la “Constitución” europea), hacen caso omiso y buscan otras salidas.

Mi primera pregunta venía de una preocupación que me ronda, y que supongo sale de mi experiencia de trabajo en los medios de comunicación. Parece obvio que los grandes poderes mediáticos, cuya influencia en la conformación de opiniones resulta incontestable, no tienen ningún interés en que los ciudadanos y ciudadanas adquieran mecanismos de pensamiento crítico. El Foro del pasado fin de semana en Santiago, a pesar de reunir a más de cuatrocientas personas en sus distintas actividades, no apareció en los medios de mayor difusión en Galicia. Cómo puede el pensamiento crítico contrarrestar el dominio aplastante del pensamiento oficial (hace unos años se habló de "pensamiento único", no sé si sigue siendo pertinente). Creo que en este caso, el vocablo a desgranar sería conscienciación o, quizá, educación.

Es un problema muy grave. Ten en cuenta que son menos de una decena las grandes empresas de medios de comunicación que dominan hoy más del 95% de la información que circula por el mundo. La concentración de la propiedad a que hemos asistido en las últimas décadas en ese sector, que en buena medida ha venido de la mano de la privatización de los medios públicos escritos y audiovisuales, constituye una amenaza muy grave a la libertad de expresión y a la pluralidad, una amenaza para nada ajena a eso que se llama el “pensamiento único”, que no es otra cosa que la paulatina conversión de un ideario extremista, rabiosamente hostil a lo público —es decir, a las soluciones políticas y democráticas de los problemas de la vida social y económica—, en una doxa pretendidamente “moderada” y “centrista”, conformadora del sentido común, también académico. Nunca el sentido común, forjado e “impartido” ahora por un mediocre doxariado compuesto de tertulianos, columnistas y académicos exhibicionistas y bien financiados por intereses siniestros, estuvo tan lejos del buen sentido.

La izquierda debe oponerse a eso en diversos planos: por lo pronto, creando medios alternativos (cosa facilitada en cierto modo por Internet; pero sabiendo que con Internet se puede llegar, a lo sumo, a menos de un 10% de la población); insistiendo, por difícil e ingrato que eso resulte, en la necesidad de introducir más pluralidad en los medios existentes, es decir, denunciando —todo lo educadamente que se quiera— el monopolio del doxariado en esos medios; y en otro plano, más de fondo, más radical, fijando bien claramente en los programas políticos de las izquierdas la necesidad de reconstituir el carácter democrático, es decir, público, y públicamente dotado, de buena parte de los medios de comunicación y de información. Eso no pasa necesaria o exclusivamente por su nacionalización; también es concebible, paralelamente, un fondo de ayudas públicas que rebajara drásticamente las barreras de entrada al mercado de los medios de comunicación y que actuara a favor de la libertad de ese mercado, combatiendo con los más variados instrumentos que ofrecen las políticas públicas (incluidas una severa disciplina fiscal sobre las rentas monopólicas y la limitación o aun la prohibición de la publicidad comercial) una atroz deriva oligopolística cargada de consecuencias políticas gravemente nocivas para la calidad de la vida democrática. En la medida en que varios grandes grupos de comunicación se ven afectados por la crisis financiera galopante (piensa en el grupo Chicago Tribune, del que forman parte Los Angeles Times y el New York Times), es posible que la idea de reconstruir un gran espacio público, democráticamente controlable, para la comunicación vuelva, directa o indirectamente, al orden del día, incluso por motivos groseramente económicos. Así como la alternativa a la nacionalización democrática del grueso de la banca es hoy un ulterior y delirante proceso de concentración oligopolístico del sector financiero, la alternativa a la renacionalización democrática de buena parte de los medios de comunicación (o a la severa regulación pública del mercado de los medios de comunicación en un sentido antimonopolista) es hoy un ulterior y delirante proceso de concentración oligopolística de la propiedad privada de esos medios de conformación y manipulación de la opinión pública.

¿Es ingenua la aspiración, desde un movimiento minoritario como es el de los Foros Sociales, a emprender iniciativas transformadoras que den un vuelco a este sistema injusto y en crisis?

Eso depende de cuál sea esa aspiración. Los Foros Sociales han desempeñado un papel muy interesante en una época de euforia “globalizadora” y dominio prácticamente incontestado de un ideario extremista surgido de la derrota del movimiento obrero y popular mundial a finales de los 70 del siglo pasado. Esa euforia se terminó como consecuencia del suicidio del capitalismo financiarizado de estilo norteamericano. Lo que hay que ver ahora es si los Foros Sociales pueden jugar también un papel importante en la reconstrucción de los movimientos populares. Esta va a ser una crisis larga, honda y duradera, que tendrá consecuencias devastadoras sobre las poblaciones trabajadoras y sobre los pobres de todo el mundo. Lo que está por ver es si la inmensa mayoría de la humanidad logrará organizarse de forma tal, que consiga gravitar políticamente de manera decisiva sobre el modo de salir de esta crisis, una crisis que, encima, se solapa con otras cargadas de desafíos: una crisis energética (la necesidad de salir de la era de los combustibles fósiles) y una crisis ecológica sin ejemplo en la historia de la humanidad (cambio climático, entrada del planeta Tierra en la era del antropoceno). A mí me parece que, en la medida en que los Foros Sociales se pongan modesta y realistamente al servicio de esa tarea reorganizadora de las fuerzas populares, sus aspiraciones no tienen por qué ser ingenuas.

Proyectos como el de la revista Sin Permiso están proporcionando utilísimas herramientas de reflexión para reforzar los argumentos de los movimientos ciudadanos. Pero su difusión es limitada, las personas que no tengan acceso a Internet lo tendrán difícil para leerla, y en cualquier caso su lectura requiere de un cierto grado de preparación. Durante el plenario del Foro hubo una intervención que criticaba que "la Academia", o los "expertos", siempre estaban del lado del poder, y que los intelectuales de izquierdas habían traicionado a los movimientos de base. Era una intervención un tanto apasionada, pero en cualquier caso, puede ser sintomática de un sentir habitual en determinadas organizaciones. Como respuesta a esto, qué crees tú que puede aportar el pensamiento académico a los movimientos sociales?

Ese debate se ha dado ya otras veces en la historia de los movimientos sociales, y particularmente, en la historia del movimiento obrero socialista. ¿Necesitan “expertos” los movimientos sociales transformadores? El viejo Engels y el viejo Marx pensaban que sí; sobre todo Engels, que murió (en 1895) obsesionado con la idea de atraer al movimiento obrero, y particularmente a la socialdemocracia alemana, a ingenieros, médicos, economistas, higienistas, estadísticos, ecólogos, juristas que pudieran ayudar a gestionar una economía en transición democrática hacia el socialismo. Quería evitar a toda costa que a los socialistas les pasara lo mismo que a los jacobinos franceses de 1793, que tuvieron que depender de “expertos” reaccionarios que saboteaban la política republicana revolucionaria, lo que llevó al Terror. Ahora bien; tanto Marx como Engels fueron muy conscientes de que muchos de los intelectuales y académicos que se acercaban al movimiento obrero eran más “ideólogos” que expertos técnica o científicamente competentes. Y los viejos fueron extremadamente hostiles a este tipo de “intelectual” diletante, nada sólido científicamente y siempre orientado según la dirección de los vientos. En mi opinión, el siglo XX ha dado la razón a los viejos. Marx llegó a decir que esas gentes “se construyen una ciencia privada” con el ánimo logrero de hacerse un lugar en el mundo (también en el mundo académico), en flagrante violación de los códigos deontológicos más elementales de la investigación científica, que pertenece al ámbito de la razón pública. Esas gentes, decía Marx, no sirven para nada: lo que precisa el movimiento son expertos de verdad, no personajillos que se refugian en el assylum ignorantiae de una “ciencia privada” construida pro domo sua, en vez de participar, como uno más, de la ciencia normal y corriente, que es siempre ejercicio público de la razón (en parte por eso, Marx fue hostil a la idea de que pudiera hablarse de una concepción “marxista” de la historia o de la economía; pero eso es harina de otro costal). Buena parte de los intelectuales “marxistas” del siglo XX fueron —¡ironías de la historia!— gentes que se construyeron “ciencias privadas”: desde los estalinistas de la “ciencia proletaria” y la “lógica dialéctica”, hasta los posmodernos “deconstruccionistas” y “relativistas”. Yo pienso como los viejos: esas gentes no nos sirven para nada, políticamente hablando, y es, además, necio tratar de atraerlos, porque son veletas que se orientan y obran según los vientos. Eso hay que tenerlo en cuenta, ahora que la veleta parece comenzar a girar en un sentido más favorable para la izquierda. Lo que necesitamos son expertos competentes, no cantamañanas, ni falsarios especuladores de tres al cuarto (aunque se columpien en un “pensamiento débil”), ni arbitrarios cultivadores de arcanas “ciencias privadas”. Por lo demás, al lego siempre le resultará más fácil controlar democráticamente a un experto especialista de verdad, obligado a hablar el lenguaje de la razón y de la deliberación públicas, que al ideólogo de turno (al perito en “paz”, en “socialismo del siglo XXI”, en “deconstrucción”, en “discursos de género”, en “biopolítica”, en pretendidas “ontologías de lo social”, en “sociedad de la información” o en “alterglobalización”) que, buscando fascinar a propios y extraños con una jerga privada esotérica y apenas inteligible, termina por cultivar lo que los franceses –¡que de eso saben un rato!— llaman el bluff à l’expertise.

Otro término que se presta a abusos y limitaciones es el de libertad. Y por eso me parece muy oportuna la definición que, desde el enfoque republicano, le disteis en la mesa sobre la Renta Básica Daniel Raventós y tú. Cuál es la libertad a la que aspiran los movimientos ciudadanos integrados en el movimiento altermundista, frente al concepto "robado" por los defensores del modelo neoliberal?

Es el concepto de libertad como capacidad para no tener que pedir permiso a ningún particular para vivir. Ese es el viejo concepto de libertad republicana. No es libre quien necesita pedir permiso a otro particular para vivir, quien no es materialmente independiente de otro particular: no es libre el esclavo, no es libre el trabajador asalariado (“esclavo a tiempo parcial”, según la genial definición de Aristóteles, luego retomada por Adam Smith y por Marx), no es libre la mujer sometida al pater familias. La democracia republicana revolucionaria y el moderno socialismo industrial lo que hicieron fue tratar de universalizar ese concepto: la democracia revolucionaria, mediante la distribución de la tierra a todos y la fundación de una “república de pequeños propietarios agrarios” (Jefferson), o mediante garantía republicana de un derecho universal e incondicional de existencia material (Robespierre, Tom Paine); la democracia socialista posterior a la revolución industrial, mediante una “asociación republicana de productores libres e iguales que se apropian en común de los medios e instrumentos de producir” (Marx). La idea era que no sólo unos pocos tuvieran libertad para vivir sin necesidad de tener que pedir permiso a otros; que todos tuvieran esa libertad. La lucha por la universalización de la libertad republicana, tan antigua, sigue siendo nuestra lucha y es el núcleo axiológico del socialismo democrático-republicano contemporáneo, entendido como programa político de lucha por una cultura económica, política y social capaz de realizar aquel ideal en las condiciones de una economía tecnológica e industrialmente desarrollada.

Globalización/Mundialización. El lema principal de los Foros Sociales es el de que otro mundo es posible, o la famosa consigna de trabajar en lo local para cambiar y pensar globalmente. Pero ¿tiene sentido pensar en una "mundialización buena"?

No, no tiene el menor sentido. La llamada globalización ha sido un proceso, de todo punto político, de remundialización del capitalismo, un proceso paralelo a la contrarreforma del mismo. El capitalismo posterior a la II Guerra Mundial pudo reformarse más o menos tímidamente en un sentido social por la vía de fijar e instituir internacionalmente el derecho de los gobiernos democráticos —según expresó Keynes lo que consideraba el principal resultado de Bretton Woods— “a controlar los movimientos de capitales”; es decir, a desmundializar una economía capitalista sin brida ni freno que había llevado a la humanidad a la catástrofe de las dos guerras mundiales más cruentas y terribles que registra la historia universal. Cualquier alternativa razonable a la catástrofe económica y ecológica en que ha venido a parar esa “globalización” pasa hoy, en mi opinión, por una nueva desmundialización, comenzando por la reinstauración del derecho de los gobiernos democráticos a controlar los movimientos de capitales y por devolver a los pueblos su plena soberanía. El cosmopolitismo republicano de Kant y Robespierre, y su heredero directo, el internacionalismo socialista del movimiento obrero, aspiraron a la unión fraternal de los distintos pueblos soberana y democrático-republicanamente constituidos, y eso no tiene nada que ver con la utopía pseudocosmopolita universal, que es y ha sido siempre, desde los tiempos de Diógenes el cínico y Antístenes hasta el neoliberalismo de nuestros días, una construcción intelectual al servicio de causas imperiales inconfesables; la otra cara, si quieres decirlo así, de los belicosos nacionalismos etnicistas y antidemocráticos.

Entre otros efectos del capitalismo, creo yo, hay uno que afecta directamente a las personas, y es el de la generalización del egoísmo. Yo tengo muchas discusiones con amigos míos, muy escépticos, que defienden que somos egoístas y malvados por naturaleza. Yo soy tal vez un poco ingenua y discrepo, y me paro a pensar en mis abuelos que vivían en el campo y que se juntaban con los vecinos para repartirse las tareas, o que tenían sistemas de ayuda mutua en caso de malas cosechas. Sé que este comunitarismo era simplemente una característica de la economía tradicional agraria que en Galicia no desapareció hasta hace muy pocos años, y que tenía aspectos muy negativos como la posición de la mujer, etc. Pero en cualquier caso, tenía un elemento muy interesante como era el del sentimiento de comunidad. ¿A ti te parece, realmente, que soy una ingenua, o tiene sentido defender los valores de la solidaridad a la hora de proponer una transformación social?

Ese es un asunto bastante complejo, y me resulta imposible despacharlo con una contestación rápida. Pero prueba a preguntar a tus amigos “egoístas” qué sacan ellos, egoístamente hablando, de la defensa de la tesis panegoísta, según la cual el único motivo de la acción humana es el interés propio, indiferente al de los demás. Porque si esa tesis fuera verdadera, no se ve, en su caso, por qué tendrían que andar defendiendo, por amor a la verdad, el panegoísmo, una tesis que, por lo pronto, no parece favorecer a la promoción de su interés propio (el interés propio siempre estaría mejor servido por alguna hipocresía buenista); y en todo caso, el perder tiempo defendiendo algo —lo que sea— por mero a amor a la verdad ya es un tipo de conducta que no se condice nada bien con el “egoísmo” calculador y economizador de energía. Diles que no se odien tanto a sí mismos, que la contradicción performativa en que les has pillado revela que ellos mismos no son tan egoístas como creen. Diles que son víctimas de la propaganda del “sentido común” construido por el doxariado de nuestro tiempo –¡esa colección de pusilánimes!—, tan alejado del buen sentido que va con la humana magnanimidad. Reclútales para tu causa, ofréceles el viejo consejo aristotélico que está en el corazón axiológico del laicismo republicano y socialista moderno: “Deja de pensar mal de ti mismo, y sé tu mejor amigo siempre”.

En la mesa "O neoliberalismo en crise: cara a onde vai o sistema?" planteabas que la actual crisis evidencia también el fracaso del intento de superar el shock de 1973 a través de la financiarización, el neoliberalismo y la remundialización del capitalismo. Muchas fueron las voces durante el Foro que invitaron a aprovechar este fracaso del capitalismo, para orientar el movimiento altermundista hacia acciones políticas que nos lleven a un sistema más justo. Si crees que hay alguna posibilidad para esto, ¿hacia donde crees que podría ir encaminada esa acción política? ¿Cuáles serían los errores de la izquierda actual a evitar? Propuestas como la de la Renta Básica se plantean como reformas dentro del sistema, porque, aunque son conflictivas como afirmáis, no parecen directamente dirigidas a acabar con el sistema, con el capitalismo. Ahora que el sistema (el capitalismo, tal vez el propio Estado), parece que se desmorona, habrá que replantear propuestas de este tipo, o tienen más sentido que nunca?

Se puede ver la presente crisis como una crisis de la economía real inducida por los insensatos procesos de desregulación, financiarización y remundialización de las últimas décadas. Pero también se puede pensar que el neoliberalismo (como conjunto de políticas de desposesión de los derechos conquistados por los trabajadores y de despojo y privatización de los patrimonios comunes de los pueblos del mundo —incluido el patrimonio natural—), la remundialización (sobre todo, la reintroducción de la plena “libertad” de movimientos de capitales) y la financiarización (la autonomización sin precedentes del sector financieros y su creciente conversión en una especie de “esquema Ponzi” fraudulento a escala mundial) han sido distintas estrategias destinadas a superar la crisis clásica de “sobreproducción capitalista” (por decirlo con Marx) o de desplome de la “eficacia marginal del capital” (por decirlo con Keynes) del final de la Edad de Oro del capitalismo socialmente reformado en los años 70. En este segundo caso, estaríamos ante una crisis, no sólo del grueso de las políticas contrarreformistas puestas por obra por las elites capitalistas en las últimas tres décadas, sino ante una crisis sistémica del capitalismo mismo, como forma histórica de civilización.

Sea ello como fuere, tanto en uno como en otro diagnóstico, lo esencial es, por lo pronto, concentrar el grueso del fuego político contra las políticas capitalistas ahora manifiestamente fracasadas (contra el neoliberalismo, contra la “libertad” de movimientos de los capitales y contra el predominio del sector financiero). Y concentrar ese fuego, a sabiendas de que las fuerzas propias son más bien débiles —no hará falta insistir en eso—; a sabiendas de que en los años 70 las fuerzas populares sufrieron, a escala mundial, una tremenda derrota de la que todavía no se han recobrado en la mayor parte del mundo, y desde luego en Europa y en EEUU. Reconocer eso quiere decir reconocer la necesidad de acumular fuerzas, de dar tiempo a la reorganización, lo que pasa por encadenar conjuntos de pequeñas victorias que vayan devolviendo la confianza en las propias fuerzas a las clases subalternas. Siempre lo son, pero en circunstancias de debilidad propia como las actuales todavía son más peligrosos los maximalismos de todo o nada. Aquí, en el Foro Social Gallego, se ha oído a gente que razonaba como si de la crisis sistémica del capitalismo se pudiera pasar inmediatamente al socialismo sin mayores mediaciones que las ofrecidas por el tremolar una bandera de cuatro consignas estremecidas. Y resulta perfectamente comprensible: durante años y años se la ha dicho a la gente no sólo que “no hay alternativa” (la TINA de la señora Thatcher), sino que lo existente es buenísmo; y de repente, lo existente se desploma a ojos vista, y todo el mundo comienza a hablar, como si de la cosa más natural del mundo se tratara, de grandes alternativas (hasta Sarkozy quiere “refundar éticamente el capitalismo”; sólo los muy despistados, como el presidente de las Cortes españolas, el ínclito “socialista” señor Bono, actúan como si no pasara nada, y se siguen despachando a gusto con declaraciones —por cierto que inconstitucionales— como que la libertad de mercado y de empresa “están por encima de los deseos de los gobiernos democráticos” ). Es natural que una izquierda que ha tenido que morderse la lengua por dos décadas salte ahora a la brava como el corcho de una botella de cava previamente agitada.

Uno de los signos inconfundibles de la derrota de un movimiento popular es la cantidad de posibilidades de pequeñas reformas institucionalmente posibles desperdiciadas. El “sistema”, o el “capitalismo”, no es una especie de máquina de una sola pieza, ni siquiera de varias piezas con engranajes perfectamente ajustados. Esa visión, bastante común entre gentes formadas en el marxismo estructuralista y en el posestructuralismo franceses, es hija de una ignorante concepción ahistórica y apolítica del capitalismo, que es, en cambio, una realidad histórica y política, y por lo mismo, una realidad que ha evolucionado de formas complejas y contradictorias: parte de esa evolución son las luchas sociales enconadas que ha provocado, luchas que han cristalizado secularmente en multitud de costumbres, de leyes, de instituciones y de prácticas tendencialmente anticapitalistas, o al menos, incongruas con la cultura económica y moral básica del capitalismo: desde magnas realidades institucionales, como los Estados sociales, los grandes sindicatos obreros y aun la propia institución del sufragio universal democrático —una conquista del movimiento obrero del siglo XX—, hasta los pequeños “lazos y lacitos” criticados por Berlusconi como trabas intolerables al funcionamiento cotidiano de lo que los neoliberales llaman mercados “libres” (en realidad, mercados cautivos de competición oligopólica en los que los grandes pueden extraer a su buen placer, “libremente” y sin trabas públicas, las rentas monopólicas más escandalosas). La derrota del movimiento popular a finales de los 70 propició el progresivo desuso o abandono de muchas de esas potencialidades existentes (por señalado ejemplo: la afiliación sindical), y luego, y en parte por consecuencia, el ataque directo de las elites a las realidades institucionales y legales potencialmente anticapitalistas, entre ellas el derecho de afiliación sindical o el derecho de los gobiernos democráticos a controlar los movimientos de capitales. A mí me parece que, dada la situación de partida, con fuerzas notoriamente débiles y desorganizadas, se trata también de comenzar recuperando el terreno perdido. Por ejemplo, un mero ejemplo, pero de un país con mucha menos tradición que la Europa occidental en materia de instituciones decantadas históricamente como resultado de grandes luchas populares del pasado: en los EEUU, muchos propietarios de viviendas que han caído en la morosidad y están a punto de perder sus casas, han descubierto ahora que pueden pelear legalmente contra sus bancos acreedores amparándose en leyes centenarias que obligan a condonar deudas injustamente contraídas. Las reformas, por pequeñas que sean, si tienen un sentido democrático y anticapitalista —la institución de un ingreso universal e incondicional de ciudadanía, indudablemente, tiene ese sentido, porque substrae un área de la vida social al imperativo de trabajar asalariadamente—, no sólo no son lo contrario de un cambio social y político radical, sino que –como advirtió certeramente Rosa Luxemburgo hace más de 100 años— lo complementan y aun lo orientan: permiten acumular progresivamente fuerzas, dar confianza a quienes luchan por esos cambios, y ampliar progresivamente la base social de quienes no están dispuestos a tolerar que un 10% de la población viva tan inconsciente como opíparamente a costa del resto de la humanidad en un planeta esquilmado y cada vez más parecido a un estercolero químico, bacteriológico y radioactivo.

domingo, 23 de novembro de 2008

Arcadi Oliveres, sobre a crise e mais

.
Image“A crise nom é financeira senom estrutural, alimentária e energética”

No post anterior botavamos umhas risas ao tempo que nos explicavam o mecanismo desencadeante da crise financeira. Neste centramo-nos mais nos aspectos estruturais desta crise da mão de Arcadi Oliveres, catedrático de economia da Universitat de Barcelona, co-fundador de ATTAC Catalunya e presidente de Justícia i Pau. O que segue é um extracto dumha refrescante entrevista que publicava o passado mes de outubro Tempos Novos (na ediçom papel: nom a procurem na digital), num número centrado no tema “Bases para umha economia solidária”.

Por “economia” adoitamos entender desigualdade ou intempérie social. É umha palavra que nos pom medo e ademais, é o seu campo de saber. Pensa ainda nela em tanto que “oportunidade”?

Nisto som, se queres, conservador, porque lhe dou o conceito exacto que me explicárom o primeiro dia de faculdade. A economia é aquela ciência que tenta administrar os recursos escasos que nos subministra a natureza para transformá-los, e logo da sua conservaçom, obterem-se bens e serviços que permitam satisfazer necessidades primárias. Parece-me umha definiçom perfecta. Humanista, mesmo. Porém, ao que imos à segunda parte, damos com que o 75% da humanidade nom tem cubertas essas necessidades básicas. E quando surgem, como agora, momentos de crise, quando nos dim que a economia está em crise... a economia está em crise sempre, porque a sua missom nom se cumpre no 75% da povoaçom. Que agora se converta num 80% será um pequeno aumento, nunca um problema mais grave que o anterior.

A crise é permanente?

Muitas persoas dim-che, “olha, é que estamos numha situaçom tam grave que isto vai estoupar”. Estoupar? Estoupa diariamente! Federico Mayor Zaragoza, que passou tempo em Paris, na UNESCO, e que maneja dados fiáveis, repite em todos os seus discursos o mesmo: 60.000 mortos por fame cada dia. Um planeta que mata 60.000 persoas cada dia, que tem excedentes alimentários e que os estraga, está estoupando decote. Nom cómpre agardar a que venha a crise. Acontece só que seremos 75.000 e alguns deles do norte, que som, claro, os que mais doem...

A hegemonia do capital financeiro sobre o industrial, quando começa e com que conseqüências?

Coido que o poder está mais repartido. Em Catalunya falamos do tripartito e a nível mundial hai umha tripartiçom do poder, diria que entre o capital financeiro, o industrial e os médios de comunicaçom. Amais andam os três mesturados em muitas ocasiões. O senhor da empresa farmacéutica dispom de poder mediático, porque está no conselho de administraçom da CNN, do Washington Post ou do que for. E afortunadamente, os três poderes rifam entre si; de estarem de acordo, seria terrível. Às vezes, que sei eu, à General Motors quiçais nom lhe preste a especulaçom de George Soros com a libra esterlina, nem a este, os médios quando prognosticam que a libra vai ir mal. Aqui hai umha pequena mestura que gera discrepâncias. Mália que à fim vam unidos, sem dúvida.

CONTINUAR LENDO...



A especulaçom, no canto da planificaçom, é o paradigma das actuais operações econômicas?

Se cadra porque o capitalismo sacralizou o lucro. A base é o benefício e com isso desactivamos a idea de economia à que me referia antes. Temos economia para obter o máximo benefício, ou se me apuras, o máximo de soldo, de interesses bancários ou de patrimônio.

No entanto, durante a revoluçom industrial, na que tamém regia a acumulaçom de capitais, a especulaçom nom era tam medular.

Porque agora hai um processo básico na especulaçom, que é a informaçom. Agora hai um senhor que merca acções pola manhã em Madrid e as vende pola tarde em New York, com capacidade de informaçom para saber quanto cotizam ali a essas horas. Antes teria que manter umha conversa telefônica que seguramente se interromperia várias vezes... a informaçom é básica para a toma de decisões especulativas. E outra cousa que influiu foi a liberdade de movimento dos capitais. Podes sacar os teus cartos de Madrid para mercares acções em Londres ou New York, mentres que antano, apenas se sacavas dez mil pesetas, pilhava-te a Guarda Civil.

A crise que se nos conta, é resultado da especulaçom ou umha nova ocasiom para especular, ou ambas cousas?

A crise é connatural ao capitalismo. Hai pensadores econômicos que falárom de ciclos: Kondratieff, etc. Agora, eu diria que esta crise nom tem tanto um carácter financeiro, que seria ao emu ver conjuntural, coma alimentário e energético, que som motivos estruturais. Assi como a financeira sobe e baixa, em troques estas duas tenhem difícil soluçom. A crise de recursos nom tem resposta de nom mudar-mos as nossas fórmulas de consumo. A povoaçom aumenta quantitativa e qualitativamente; em número e porque exige cadora um maior abano de bens. Com todos os meus respeitos para os senhores da Índia ou da China, que tenhem igual direito de consumir que Occidente.

Ou igual de pouco.

Ou igual de pouco. O caso é que eles aumentam o consumo mentres que, ao tempo, os recurso diminuem. A auga é limitada e hai cousa dum ou dous anos que superamos o máximo de explotaçom petrolífera; estamos já na curva descendente. Polo tanto, a menos recurso e mais necessidade deles, ou resolvemos nós ou nom hai rem que fazer. Isto é estrutural. E a crise de alimentos assemelharia-se-lhe muito. Atopamo-nos com umha necessidade de alimentos cada vez maior, e qualitativamente distinta, porque antes em Ásia tomavam arroz e agora tomam carne, que precisa dumha produçom de cereais importante. Se lhe engadimos os agrocombustíveis –é dizer, alimentar o carro e nom a persoa- e outras variáveis, coma as malas colheitas em Austrália e noutros países e finalmente a especulaçom alimentária... temos o esquema feito.

O relevo que se predica para o petróleo nom só seria, de volta, a energia nuclear, senom tamém as renováveis. Vendidas como a panacea, a única soluçom certa devia ser um consumo decrecente?

Completamente de acordo. E coido que vai chegar, que faremos da necessidade virtude, como di o refraneiro castelám, e que quando nom podamos beber auga contaminada nem comer porcalhadas nem respirar o ar, daquela daremos em mudar os nosso hábitos. Mais, polo de agora, ficamos neste nível e procuramos falsas soluções. A das energias renováveis ainda nom seria mui falsa, porque é certo que o som, o sol é inesgotável, durará um milhom de anos, tempo dabondo. E o vento tamém. Quais som as mais falsas soluções? A nuclear e os agrocombustíveis. A gente parece nom lembrar que nom hai muito, 22 anos, sucedeu a catástrofe de Chernóbil, onde morrérom 300.000 persoas. Isto nom se pode admitir.

À marge do que poida propor um ministro de economia ou o FMI, haveria espaços para umha criaçom econômica social? Como gorecer-nos das intempéries criadas polo Capital?

Primeiro, sendo conscientes do que se agacha detrás del. A mensage é clara: privatizaçom do benefício e socializaçom das perdas. Se a empresa vai bem, todo para mim, e se vai mal já ajudará papá Estado. Funciona todo assi. Respostas? Decrecemento. E dumha maneira criativa, haveria que gerar pequenos espaços transformadores. Podemos construir umha banca ética? Fagamo-lo. Utilizar umha Taxa Tobin para frearmos a especulaçom financeira? Utilizemo-la. A mi, que por velho me gustaria que todo cambiasse de contado, mais que já vejo que nom o fai, aplico-me o que dim em chamar a teoria do creba-cabeças. Quando eramos cativos, davam-nos umha caixa rectangular com 6 peças por 4, em total 24 cubos, que havia que ir movendo até resolver umha nova image. Isto é o que eu quigera. Ir movendo fichas para que, com o tempo, se nos apareça umha nova image. Porque sempre foi assi. O capitalismo nom sai do armário às doze da noite e remata o feudalismo. Nom, os aristócratas vam perdendo poder e o capital comercial da burguesia vai ocupando o seu espaço. Logo fai-se industrial e despois financeiro. Por que nom podemos nós ir mudando as cousas desta maneira, para que apareça um novo sistema, ou muitos novos, se assi o pide o contexto mundial?

Semelha mais difícil este objectivo, porque no trânsito do feudalismo ao capitalismo nom se eliminou a explotaçom do ser humano.

Si, mais hai umha diferença mui importante, que é a tecnologia. Do feudalismo ao capitalismo, se um ano havia seca ou umha mala colheita, nom se comia. Agora, se todo isto ocorre, temos tamém progressos técnicos, sistemas de transporte, alertas comunicativas, para se cubrirem as necessidades.

“Economia solidária” seria um oxímoro. Afirma-se numha série de princípios sociais, mais nom acaba de romper com o esquema capitalista de haverem produtores e consumidores, senom que o reproduz.

Falavas antes de modelos criativos. Que nos intres de crise sempre houvo invençom econômica demostra-o a história. Quando Argentina ia mal, por caso, figeram potas populares; os piqueteiros ocupavam fábricas fechadas e volvia-nas ponher em pé. Esta imaginaçom existe e devemos aproveitá-la. Confio muito na tecnologia para fazer do sistema algo muito mais razoável.

A tecnologia permitiria a aboliçom do trabalho?

Adoito matinar na diminuiçom da jornada laboral. Sempre lho digo ao alunado, cada ano, e cada ano se me rim. Digo-lhes, o dia que vos jubiledes, havedes trabalhar quatro horas ao dia. E tenhem o mesmo direito a se rirem que aquel senhor ao que lhe dixesem, no s. XVIII, que trabalharia oito horas e nom dezaseis. Que podem ser de oito a quatro? Pois si. Que isso nos conduzirá ad infinitum ao trabalho zero? Quiçais. Nom o creo, porque a reduçom das jornadas gerará mais ócio, que tamém precisa de tempo de trabalho para se soster.

Porque o ócio, ainda que a invisibilize, require força de trabalho.

Esse é outro tema que deveriamos começar a tratar. É que hai muitos trabalhos, até o momento nom remunerados, que cumpria pagar ao 100%. A começarmos polo da mulher no fogar. Antano num hospital atopavas monjas por ofício e sem cobrarem um peso, e agora enfermeiras, supom-se que com umha nómina mensual.

As grandes multinacionais apropriárom-se do “comércio justo”. Nestlé ou Starbucks oferecem-lhes aos clientes a possibilidade de adquirirem produtos desta caste.

O capitalismo é umha turbamulta. Fijo-o tamém com o mercado ecológico. Absorbe-o todo. E isto, no mundo do comércio justo, está a ser um debate importante. Se no Caprabo ou no Carrefour ham de ter ou nom um andel para venderem os seus produtos. Ainda nom hai consenso ao respeito.

A separaçom entre capital e trabalho é outra receita econômica à que opormo-nos?

Nos meus tempos de faculdade, um excelente professor, que ainda vive, explicou-me que umha empresa é a conjunçom de interesses entre uns que achegam capital e outros que achegam força de trabalho. E que entre ambos transformam um produto num bem. Que aconteceu? Que com o passo do tempo, a idea de empresa foi-se incorporando mais à de capital e menos à de trabalho. Os periódicos catalães dim às vezes: “A Seat irá à República Checa”. Pois nom. O capital da Seat irá à República Checa. Porque até onde eu sei, os trabalhadores quedam em Martorell! Perdes a noçom de que quem fai a Seat som 8.000 persoas em Martorell. A maneira de evitarmos isso? A cooperativa.

A simple fórmula da cooperativa asseguraria um equilíbrio social entre as duas partes?

Som admirador do que aconteceu em Mondragon. Em 1983, hai já vinte e cinco anos, visitei a cooperativa em Euskadi. Agora a situaçom é mui distinta, mais naquela altura tinham, basicamente, instalações industriais. Faziam cozinhas Fagor e empregavam 35.000 persoas. Contaram-me que aquel número, ao estarem numha época de crise, nom o podiam manter. E a sua conclusom fora reduzir 5.000 postos. Apresentaram a proposta na assembleia de trabalhadores e esta respondeu que nom; vocês nom despidem a ninguém, dixeram, se sobra o 15% do quadro é tanto como que sobra o 15% da massa salarial. Daquela quitaram-se os 35.000 essa parte de soldo e ninguém foi à rua. Isso é a cooperativa. É fundamental unificar capital e trabalho. Agora Mondragon som 110.000 persoas, porque medrárom com os supermercados Eroski, com a Caixa Laboral Popular, tenhem companhia de seguros...

Seguramente os Eroski nom sejam um modelo de justiça laboral...

Nom, seguro que nom. E tenhem umha pega, que nom todos os trabalhadores tenhem a condiçom de cooperativistas. Mália que ao falares com Mondragon, dim-che que vam “em caminho de”. Nom é o melhor exemplo mais, ser como for, prefiro mercar no Eroski que noutras superfícies comerciais. Quando menos, com todo o que se queira, hai um mínimo de comportamento aceitável.

domingo, 22 de junho de 2008

EZLN - I Encuentro Intercontinental por la Humanidad y contra el Neoliberalismo (1996)

.
Descurso de benvida ao Primer Encuentro Intercontinental por la Humanidad y contra el Neoliberalismo (conhecido como Primer Intergaláctico) lido pola Mayor Insurgente Ana María. Autêntica poesia telúrico-combativa.


Image

Palabras de la Comandancia General del EZLN en el Acto de Inicio del Primer Encuentro Intercontinental por la Humanidad y contra el Neoliberalismo.


27 de julio de 1996.


"Aguascalientes II", Oventic, San Andrés Sacamchén De Los Pobres, Chiapas, México.



Hermanos y hermanas de Asia, África, Oceanía, Europa y América:
Bienvenidos a las montañas del sureste mexicano.
Queremos Presentarnos.
Nosotros somos el Ejército Zapatista de Liberación Nacional.
Durante 10 años estuvimos viviendo en estas montañas, preparándonos para hacer una guerra.
Dentro de estas montañas construimos un ejército.
Abajo, en las ciudades y en las haciendas, nosotros no existíamos.
Nuestras vidas valían menos que las máquinas y los animales.
Éramos como piedras, como plantas que hay en los caminos.
No teníamos palabra.
No teníamos rostro.
No teníamos nombre.
No teníamos mañana.
Nosotros no existíamos.
Para el poder, ése que hoy se viste mundialmente con el nombre de "neoliberalismo", nosotros no contábamos, no producíamos, no comprábamos, no vendíamos.
Éramos un número inútil para las cuentas del gran capital.
Entonces nos fuimos a la montaña para buscarnos bien y para ver si encontrábamos alivio para nuestro dolor de ser piedras y plantas olvidadas.
Aquí, en las montañas del sureste mexicano, viven nuestros muertos. Muchas cosas saben nuestros muertos que viven en las montañas.
Nos habló su muerte y nosotros escuchamos.
Cajitas que hablan nos contaron otra historia que viene de ayer y apunta hacia el mañana.
Nos habló la montaña a nosotros, los macehualob, los que somos gente común y ordinaria.
Los que somos gente simple, así como nos dicen los poderosos.
Todos los días y sus noches que arrastran quiere el poderoso bailarnos el x-tol y repetir su brutal conquista.
(...)

CONTINUAR LENDO...


El kaz-dzul, el hombre falso, gobierna nuestras tierras y tiene grandes máquinas de guerra que, como el boob que es mitad puma y mitad caballo, reparten el dolor y la muerte entre nosotros.
El falso que es gobierno nos manda los aluxob, los mentirosos que engañan y regalan olvido a nuestra gente.
Por eso nos hicimos soldados.
Por eso seguimos siendo soldados.
Porque no queremos más muerte y engaño para los nuestros, porque no queremos el olvido.
La montaña nos habló de tomar las armas para así tener voz.
Nos habló de cubrirnos la cara para así tener rostro.
Nos habló de olvidar nuestro nombre para así ser nombrados.
Nos habló de guardar nuestro pasado para así tener mañana.
En la montaña viven los muertos, nuestros muertos.
Con ellos viven el Votán y el Ik´al, la luz y la oscuridad, lo húmedo y lo seco, la tierra y el viento, la lluvia y el fuego.
La montaña es la casa del Halach uinic, el hombre verdadero, el alto jefe.
Ahí aprendimos y ahí recordamos que somos lo que somos, los hombres y mujeres verdaderos.
Ya con la voz armando nuestras manos, con el rostro nacido otra vez, con el nombre renombrado, el ayer nuestro sumó el centro a las cuatros puntas de Chan Santa Cruz en Balam ná y nació la estrella que define al hombre y que recuerda que 5 son las partes que hacen al mundo.
En el tiempo en que cabalgaron los chaacob repartiendo la lluvia, bajamos otra vez para hablar con los nuestros y preparar la tormenta que señalaría el tiempo de la siembra.
Nacimos la guerra con el año blanco y empezamos a andar este camino que nos llevó hasta su corazón de ustedes y hoy los trajo a ustedes hasta el corazón nuestro.
Esto somos nosotros.
El Ejército Zapatista de Liberación Nacional.
La voz que se arma para hacerse oír.
El rostro que se esconde para mostrarse.
El nombre que se calla para ser nombrado.
La roja estrella que llama al hombre y al mundo para que escuchen, para que vean, para que nombren.
El mañana que se cosecha en el ayer.
Detrás de nuestro rostro negro.
Detrás de nuestra voz armada.
Detrás de nuestro innombrable nombre.
Detrás de los nosotros que ustedes ven.
Detrás estamos ustedes.
Detrás estamos los mismos hombres y mujeres simples y ordinarios que se repiten en todas las razas, se pintan de todos los colores, se hablan en todas las lenguas y se viven en todos los lugares.
Los mismos hombres y mujeres olvidados.
Los mismos excluidos.
Los mismos intolerados.
Los mismos perseguidos.
Somos los mismos ustedes.
Detrás de nosotros estamos ustedes.
Detrás de nuestros pasamontañas está el rostro de todas las mujeres excluidas.
De todos los indígenas olvidados.
De todos los homosexuales perseguidos.
De todos los jóvenes despreciados.
De todos los migrantes golpeados.
De todos los presos por su palabra y pensamiento.
De todos los trabajadores humillados.
De todos los muertos de olvido.
De todos los hombres y mujeres simples y ordinarios que no cuentan, que no son vistos, que no son nombrados, que no tienen mañana.
Hermanos y hermanas:
Nosotros los hemos invitado a este encuentro para venir a buscar y a encontrarse y encontrarnos.
Todos ustedes han llegado hasta nuestro corazón y deben ver que no somos especiales.
Deben ver que somos hombres y mujeres simples y ordinarios.
Deben ver que somos el espejo rebelde que quiere ser cristal y romperse.
Deben ver que somos lo que somos para dejar de ser lo que somos y para ser los ustedes que somos.
Nosotros somos los zapatistas.
Los invitamos para escucharnos y hablarnos todos.
Para vernos los todos que somos.
Hermanos y hermanas:
En la montaña nos hablaron las cajitas parlantes y nos contaron historias antiguas que recuerdan nuestros dolores y nuestras rebeldías.
No acabarán nuestros sueños donde nos vivimos.
No se rendirá nuestra bandera.
Siempre vivirá nuestra muerte.
Así dicen las montañas que nos hablan.
Así habla la estrella que brilla en Chan Santa Cruz.
Así nos dice que los cruzob, los rebeldes, no serán derrotados y seguirán su camino junto a los todos que son en la estrella humana.
Así nos dice que vendrán siempre los hombres rojos, los chachac-mac, la roja estrella que ayudará al mundo a ser libre.
Así nos dice la estrella que es montaña.
Que un pueblo que es cinco pueblos.
Que un pueblo que es estrella de todos los pueblos.
Que un pueblo que es hombre y es todos los pueblos del mundo.
Vendrá para ayudar en su lucha a los mundos que se hacen gente.
Para que el hombre y mujer verdaderos vivan sin dolor y se ablanden las piedras.
Todos ustedes son los chachac-mac, los que son pueblo que viene a ayudar al hombre que se hace de cinco partes en todo el mundo, en todos los pueblos, en las gentes todas.
Todos ustedes son la roja estrella que tiene espejo en nosotros.
Podremos seguir camino bueno si los ustedes que somos nosotros nos caminamos juntos.
Hermanos y hermanas:
En nuestros pueblos los más antiguos sabedores han puesto una cruz que es estrella en donde se nace el agua dadora de la vida.
Así se marca el inicio de la vida en la montaña, con una estrella.
Así se nacen los arroyos que bajan de la montaña y que llevan la voz de la estrella parlante, de nuestra Chan Santa Cruz.
Habló ya la voz de la montaña y habló diciendo que vivirán libres los hombres y mujeres verdaderos cuando se sean los todos que promete la estrella de cinco puntas.
Cuando los cinco pueblos se hagan uno en la estrella.
Cuando las cinco partes del hombre que es mundo se encuentren y encuentren al otro.
Cuando los todos que son cinco encuentren su lugar y el lugar del otro.
Hoy, miles de caminos distintos que vienen de los cinco continentes se encuentran aquí, en las montañas del sureste mexicano, para juntar sus pasos.
Hoy, miles de palabras de los cinco continentes se callan aquí, en las montañas del sureste mexicano, para escucharse las unas a las otras y para oírse ellas mismas.
Hoy, miles de luchas de los cinco continentes se luchan aquí, en las montañas del sureste mexicano, por la vida y en contra de la muerte.
Hoy, miles de colores de los cinco continentes se pintan aquí, en las montañas del sureste mexicano, para anunciar un mañana de inclusión y tolerancia.
Hoy, miles de corazones de los cinco continentes se viven aquí, en las montañas del sureste mexicano, por la humanidad y contra el neoliberalismo.
Hoy, miles de seres humanos de los cinco continentes gritan su "¡Ya basta!" Aquí, en las montañas del sureste mexicano. Gritan ¡Ya basta! Al conformismo, al nada hacer, al cinismo, al egoísmo hecho Dios moderno.
Hoy, miles de pequeños mundos de los cinco continentes ensayan un principio aquí, en las montañas del sureste mexicano. El principio de la construcción de un mundo nuevo y bueno, es decir, un mundo donde quepan todos los mundos.
Hoy, miles de hombres y mujeres de los cinco continentes inician aquí, en las montañas del sureste mexicano, el Primer Encuentro Intercontinental por la Humanidad y contra el Neoliberalismo.
Hermanos y hermanas de todo el mundo:
Bienvenidos a las montañas del sureste mexicano.
Bienvenidos a este rincón del mundo donde todos somos iguales porque somos diferentes.
Bienvenidos a la búsqueda de la vida y la lucha contra la muerte.
Bienvenidos a este Primer Encuentro Intercontinental por la Humanidad y contra el Neoliberalismo.


¡Democracia!

¡Libertad!

¡Justicia!


Desde las montañas del sureste mexicano.


Comité Clandestino Revolucionario Indígena-Comandancia General del Ejército Zapatista de Liberación Nacional.


Planeta Tierra, julio de 1996

segunda-feira, 22 de outubro de 2007

Manifesto ATTAC Galiza

.

Image
A globalización financeira erixe o interese económico en ben supremo e, con absoluto desprezo aos dereitos dos pobos, impón a procura do beneficio como norma absoluta de todas as sociedades; as consecuencias son ben patentes: o agravamento en todo o mundo dos desequilibrios económicos, ecolóxicos sociais e culturais, e a cada vez máis preocupante limitación dos controis que corresponden ás institucións democráticas, que adoitan seren substituídas por mecanismos e lóxicas estrictamente especulativos que só expresan os intereses das empresas transnacionais e dos mercados financeiros.

Os grupos de interese, os especuladores e os axentes financeiros arrebatan o poder aos cidadáns tentando reducilos á simple condición de consumidores e, deste xeito, incapacitalos para decidir o seu propio destino, a prol dunha transformación presentada como inevitable lei natural polo ‘pensamento único’, e difundida reiteradamente polos grandes grupos mediáticos. Estase a xerar unha situación de frustración e impotencia que, xunto á cada vez maior desigualdade nas distintas zonas do planeta e ao deterioro crecente dos dereitos e conquistas sociais logrados ao longo do século XX, é o mellor caldo de cultivo para o crecemento dos valores individualistas, xenófobos, insolidarios e antidemocráticos.

CONTINUAR LENDO...



A liberdade total de circulación de capitais, os paraísos fiscais e o crecemento acelerado do volume das transaccións especulativas arrastran aos Estados, ás rexións e ás cidades a unha vergoñenta carreira por gañar os favores dos grandes inversores. Esta insensata competencia leva ao desmantelamento deliberado das bases legais, políticas e sociais dos Estados para facilitaren as inversións. En nome do “progreso’, case dous billóns de dólares van e veñen cada día á procura dunha ganancia rápida nos mercados de cambios, perseguindo un beneficio instantáneo que non garda relación algunha nin coa inversión productiva nin co comercio real de bens e servicios. Ante este delirio especulativo cada vez resulta máis difícil distinguir entre transaccións legais e ilegais, inversión e branqueo de diñeiro, comercio e criminalidade organizada. As consecuencias máis patentes deste proceso son o crecemento continuado das rendas do capital en detrimento das do traballo, a evasión sistemática de impostos e, en xeral, a extensión da pobreza e a xeneralización da precariedade e a exclusión.

A comezos do século XXI, paradoxicamente, o destino da humanidade depende máis que nunca dos dictados dunhas institucións económicas (FMI, OCDE, OMC, Banco Mundial e os respectivos
bancos centrais) escasamente democráticas, que tentan controlar o mundo desde a súa condición de representantes do poder financeiro.

Cómpre deter este proceso mediante unha resolta acción cidadá de carácter cívico e participativo. A tarefa máis urxente consiste en crear instrumentos eficaces de regulación dos mercados a escala internacional. Contra o fatalismo, cinicamente instaurado polos propios dirixentes dese “goberno do diñeiro supranacional”, xorden tamén alternativas esperanzadoras que nos levan a retomar a certeza de que outro mundo é posible.

Image
ATTAC, movemento plural, democrático e participativo, ten por finalidade loitar para devolver o poder á cidadanía, que é a súa depositaria lexítima en toda democracia, e colaborar no perfeccionamento do control democrático dos seus representantes. Sobre a base desta finalidade, perseguimos artellar mecanismos democráticos de regulación e control dos mercados e do sistema financeiro internacional, e impulsar e fortalecer o desenvolvemento dunha opinión pública independente, activa e ben informada.

Facemos nosos os obxectivos da Plataforma internacional ATTAC. E con ese fin propoñémonos participar e cooperar co resto do movemento para debater en común, producir e difundir análises, actuando conxuntamente tanto dentro de cada un dos nosos respectivos países como a escalas máis globais. Estas actividades terán inicialmente como guía:

· pórlle trabas á especulación internacional
· sancionar os paraísos fiscais
· impedir a xeneralización dos fondos de pensións
· promover a transparencia dos investimentos nos países dependentes
· establecer un marco legal para as operacións bancarias e financeiras, co obxecto de non penalizar os consumidores e os cidadáns (os asalariados das institucións bancarias poden xogar un papel importante no control destas operacións)
· apoiar a reivindicación da anulación xeral da débeda pública dos países dependentes e o uso dos recursos así liberados en favor das poboacións e do desenvolvemento duradeiro, o que moitos chaman o pago da “débeda social e ecolóxica”.

De maneira xeral, trátase de:

· Recuperar e ampliar os espacios democráticos perdidos polas colectividades en beneficio do poder financeiro.
· Opoñerse a toda nova renuncia de competencias por parte dos Estados que tenda a privilexiar o dereito dos inversores ou mercaderes.
· Definir e construír, en suma, unha orde socioeconómica máis democrática a escala mundial.

Estes obxectivos, presentes con anterioridade na conciencia crítica de multitude de cidadáns, conflúen e vanse configurando en diversas plataformas locais, rexionais ou nacionais, nas que se propón a implantación da Taxa Tobin como mecanismo para frear a presente volatilidade nos movementos de capitais, que desestabiliza os países. Neste senso, traballamos para a declaración de municipios Tobin e a implantación dunha Eurozona Tobin.

Convocamos a cantas persoas desexen sumarse -igual que o están a facer outras decenas de miles por todo o mundo, participando con múltiples redes e grupos de información, estudio ou debate en campañas de ámbito tanto local como estatal ou internacional- e incorporarse ás accións cívicas que promovemos desde esta Plataforma de ATTAC Galicia.

Este chamamento inscríbese dentro do espírito da Declaración Universal dos Dereitos Humanos proclamada pola ONU en 1948, que reafirma incluso a lexitimidade do “supremo recurso a rebelarse contra a opresión”, xa que a cidadanía ten hoxe tanto o dereito como todo un deber ético para exercitar a súa resistencia contra a dictadura dos mercados.

¡Que nada que nos afecte poida facerse sen a nosa participación!

Trátase simplemente de reapropiarnos, todos unidos, do porvir do noso mundo

segunda-feira, 8 de outubro de 2007

¿Quem teme a renda básica de cidadania?

Image
Image
Desde Outra Esquerda olhamos com moito interesse a idea da Renda Básica (RB) e os debates que está a suscitar, que desafortunadamente som poucos e nom trascendem como deveriam. A idea fundamental da RB é que o Estado proporcione a todos os seus cidadãos, polo mero feito de ser tais, umha cantidade abonda para satisfacer as suas necessidades vitais com um mínimo de dignidade. Sobre a sua viabilidade e conveniência hai, por suposto, moito que falar. Assi que começamos com o que segue, que é um artigo de Antoni Domènech e Daniel Raventós publicado no jornal El País o passado 5 de outubro de 2007.
.
“O salário do mendigo e do banqueiro”, assi titulava El País no último dia 3 de outubro a sua crônica do debate parlamentar do dia anterior sobre a proposta de lei de ERC e IU-ICV para criar umha renda básica de cidadania (RB). Destacadas, as estólidas palavras do representante do PNV: “¿Querem criar o direito a nom trabalhar? É diabólico!” A direita toda (PP, PNV e CiU) estivo completamente de acordo. O partido do governo, que conta entre os seus deputados com veteranos partidários da idea (por exemplo, o ex-ministro Jordi Sevilla), aparentemente, deixou cair a proposta.

Quem se tome a moléstia de ler o diário de sessões das Cortes, facilmente advertirá um vivo contraste, de forma e de fondo, nos argumentos cruzados. Joan Tardà (ERC) e Carme García (IU-ICV) expuseram com solidez e sobriedade algumhas das razões que nos últimos 20 anos se foram debatendo em diferentes meios acadêmicos e em muitos foros sociais. Do outro lado, e como se nom tivesse tido lugar essa ampla discussom internacional (com a participaçom, entre muitos outros, de alguns prêmios Nobel de economia e de reconhecidos filósofos), piruetas verbais escurriles e pseudocríticas que nom se atreve a esgrimir já ninguém que conserve intacto o sentido do autorrespeito intelectual. Principalmente, esta: “¡a gente nom trabalharia!”.

CONTINUAR LENDO...


Como se nom houvesse já na sociedade atual persoas que vivem esplendidamente de renda, sem que aos esforçados paladines do suor na frente lhes entre o mais novo arrebato justiceiro! E como se na distribuiçom funcional dos ingressos no Reino da Espanha a parte da massa salarial nom tivesse retrocedido, ano tras ano, no produto social global, enquanto a parte das rendas e os benefícios empresariais nom deixava de crecer!

Polo demais, trabalho assalariado nom é sinónimo de “trabalho”. Existem outros dous tipos de trabalho: o doméstico e o voluntário. Cala-se por sabido que esses trabalhos nom remunerados som importantísssimos na criaçom de riqueza e bem-estar social, fiquem ou nom registrados no PIB.

Indo ao trabalho remunerado, hai muitas razões para supor que uma RB nom provocaria uma secessio plebis, uma retirada em massa do mercado de trabalho. Polo pronto, o que os mais buscam no trabalho é, junto de certos ingressos, reconhecimento social; sentir-se útil, inclusive certa autorrealizaçom. E ainda se a gente nom perseguisse mas remuneraçom, o desejo de obter maiores ingressos deriva de muitos fatores de índole social e cultural; que nom se extinga esse desejo nem com salários altos, permite supor sua persistência sob uma RB que, ainda garantindo uma existência digna, ficaria muito longe do luxo. Além disso, o mercado de trabalho “de qualidade” é hoje cada vez mais raquítico, e polo mesmo, exclui a boa parte da populaçom. Que algumhas persoas abandonassem os seus empregos-lixo para dedicar uns anos a formar-se, a colaborar com organizações dedicadas à solidariedade ou a empreender algum projeto persoal, nom deveria ver-se como algo a priori preocupante. Ao revés: liberaria a muita gente da pressom de encontrar uma ocupaçom a qualquer preço, o que obrigaria aos empresários a oferecer condições mais atrativas para alguns empregos.

A realizaçom de horas-extras por parte de muitos trabalhadores e o desempenho de atividades remuneradas por parte de persoas jubiladas antecipadamente som dous contundentes realidades que destruem a presunçom que a RB traeria consigo a drástica contraçom da oferta de trabalho assalariado. Som legiom os trabalhadores que, tendo aceitado as jubilações antecipadas oferecidas por muitas grandes empresas para reduzir plantel, realizam, a pesar de contar às vezes com bós ingressos, trabalhos remunerados. Se, pois, muitos trabalhadores fam horas-extras e boa parte dos (pre)jubilados seguem desempenhando tarefas remuneradas no mercado de trabalho, nada convida a pensar que com uma RB ocorreria o contrário.

Vários estudos empíricos e de simulaçom arrojam algumha luz sobre o assunto. Alguns modelos de simulaçom (apresentados em diferentes congressos da Basic Income Earth Network) predim só umha pequena retirada do mercado de trabalho por parte de alguns trabalhadores com empregos mal pagados e desagradáveis. (Material interessante ao respeito, em www.redrentabasica.org). Outros mostram que o estímulo para aceitar um emprego por parte dos que hoje cobram prestações sociais seria muito maior com uma RB. Os temores catastrofistas ante umha sociedade de vagos e ociosos, pois, nom encontram apoio no que hoje se sabe e se pode razoavelmente conjeturar.

Outra objeçom apontava aos “terríveis custos” da RB. Se, como o fazendeiro que ante o debate sobre a reforma agrária da segunda República dixo castizamente: “estou de acordo com esta reforma, porque entre o que tenho e o que me vam dar…”, se pensasse que na RB todo suma, resultaria até inteligível a protesta farisaica ante os “terríveis custos” de sua implantaçom. Um banqueiro receberia a RB igual que um mendigo, com efeito. Mais o banqueiro, em todo modelo de financiamento sério, pagaria muito mais do que receberia como RB. Num estudo econométrico que tamém se mencionou no debate parlamentar (La Renda Bàsica de Ciutadania. Una proposta viable per à Catalunya, Fundació Jaume Bofill, 2005) se amostra que é perfeitamente possível financiar umha RB de 5.414 euros anuais para os adultos e de 2.707 para os menores mediante umha reforma a fondo do IRPF.

A RB tem uns rasgos formais de laicidade, incondicionalidade e universalidade idênticos aos do sufrágio universal democrático. Como ocorre com o voto, teria-se direito à RB polo só feito de existir como cidadão –ou residente acreditado—, independentemente do sexo, da etnia, do nível de ingressos (¡os ricos tamém votam!), da opçom sexual ou da confissom religiosa (se tiver algumha). Algo de tam fundamental justiça, resulta aparentemente amedrentante. As luitas polo sufrágio universal para todos os homes, ricos e pobres, e despois para todas as mulheres, tamém pareceram loucura “diabólica” a muitos que consideravam o sufrágio censitario o nom vai mais da orde social. Nom é impossível que numhas décadas todos se escandalizem dos “argumentos” dos que hoje se rasgam as vestiduras ante umha medida que promoveria “diabólicamente” a “desocupaçom”. Como agora nos escandalizam os “argumentos” dos que nom hai tanto –o Vaticano nom levantou para os católicos a proibiçom de votar até 1919!— se rasgavam as vestiduras ante a simple idea de que pudessem votar todos, tamém os pobres, tamém as mulheres, tamém, por que nom?, os “vagos”, e ainda os (pobres) “demos”.

Antoni Domènech é catedrático de Filosofia Moral na Faculdade de Ciências Econômicas da UB. Daniel Raventós é presidente da Rede Renda Básica e autor de “Las condiciones materiales de la libertad” (El Viejo Topo, 2007). Ambos som co-fundadores da revista política internacional SinPermiso (http://www.sinpermiso.info/).