Mostrar mensagens com a etiqueta Studos. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Studos. Mostrar todas as mensagens

9.11.08

Posto Fiscal de Cicouro

Image
Image
Image A camino de la "doutrina" ou anquanto las catequistas nun chegában, an frente al gradeamento de la jinela muita béç se boziou "móóssca!" L que nun sabiemos era que eilhi habie sido l antigo Posto de la Guarda an Cicuiro.
"- Inda l outro die me dizirun a mi que eilhi na casa onde bós morestes era l posto de la guarda …
- Mesmo agora tu bás … para te certeficar … bás alhá e puodes ber: PFC.
- A bós dá-bos fé de ser eilhi?
- Nó. Saliu deilhi no tiempo de miu abó … i antes de ir pal Bárrio de Palumbar inda stubo na casa de la Abadia. Tu inda te lembras que eilhi por baixo de la fuonte de tie Rita habie ua pila cumprida c'uns buracos … que éra para dar de buer a ls cabalhos.
… las armas eran puostas naqueilhas stacas … creio que inda há-de haber alhá alguas, dues, assi feitas a çuola, toscas … para pindurar las capas.
I habie tamien un burro de palo adonde los guardas i l teniente ponien las selas. Dába para quatro selas. You an garoto inda andube muito anriba daquilho, tanta béç, tanta béç, aspuis parti-lo de tanto mos angaiolarmos anriba."
.
Assi falaba tiu Zidério - hoije cun oitenta anhos - no brano de 2008.
Son las cumbersas que ponen bida nos retratos i estes por sue béç ambibecen las memórias.
Quanto al puial - partido, cun grande pena de muitos - tén alhá uas pocicas que Thierry retratou cume fazendo parte de cunstelaçones ou cousas asparcidas. Nun sei se tén rezón, tenerá talbeç, mas alguas deilhas furan feitas an anzonas de garotada.
L que aquel cabanhalico tamien tén ye ua abrigada soalheira adonde muita meia se fizo i manelos se filóran. Al melhor l puial tamien se partiu por bias de tanto lhino ajudar a malhar.
.
Buonas tardes
i buonas cumbersas.

28.10.08

Baglina

Hai palabras, palabricas, palabrones, "palabrouços" ... que són berdadeiras muostras de l gusto pula lhéngua i pul Praino. Eilhes dizen más do que la melhor de las profecias.

Beia, Beiga, Baglina (?)

Beiga – Bilachana [La Beiga i Cabecico de la Beiga], Caçareilhos, Infainç [Beiga], Malhadas [Ruga de la Beiga]
Beia - Augas Bibas, Cicuiro [Beia Grande]
Balhe de la Baglina – Cicuiro


1. L chamadeiro Beiga eisiste muito na tierra de Miranda, mais que ls arriba puostos, yá que la recuolha inda nun stá cumpleta.
Ye ua palabra deribada de l ibai > riu, que inda eisiste an basco, dende que muitos outores cúiden que la ourige de la palabra ye spano-basca: (i)baika. L sufixo –ko, -ka andica pentença, l que ne l nuosso causo quererá dezir region pertenciente a un riu; terreno regado ou alhagado. [Álvarez Maurín, Diplomatica asturleonesa. Terminologia Toponimica, Universidade de León, 1994, 215-216]. Formas antigas uaica, vaica, uajca, uayca, uaiga, vaiga, uajga, uaika, uayka, mas tamien las formas an que an beç de «a» achamos «e». Doc. secs. IX-X. [Jose Ramon Morala Rodriguez, Toponimia de la Comarca de los Oteros (Leon), 1989, p. 210]
An Cicuiro i Augas Bibas l chamadeiro aparece cula forma Beia, an que se dou la caída de «g», causo que muito se dá ne l mirandés de la raia i ne l sendinés, assi cumo an Augas Bibas i san Pedro, quando esse «g» ye antrebocálico i aparece apuis de «i».
Na porbíncia de Lhion, an Spanha, aparece bárias bezes [cuntei quatro, mas seran mais] l chamadeiro Veguellina que ls bários outores dízen benir de vega, cun sufixo doble deminutibo: vega+iella+ina. Nas Stúrias achamos l deminutibo beguina.
Esta poderá ser tamien la ourige de chamadeiro cicuirano Balhe de la Baglina. La forma ba- an beç de be- solo puode splicar s’acauso la ourige fui ua de las formas antigas an «a». Mas dar-le esta ourige a aquel chamadeiro dexa-mos bárias preguntas defíceles de respunder: se assi ye cumo se splica: que na mesma tierra apareça la palabra cula forma an «e» [Beia]? I que nestes causos haia caído l «g» [Beia] i an Baglina nun haia caído? Por todo esto, cuido mui arriscado dar-le la mesma eitimologie a Veguellina i a Baglina.


2. Cuido que ua possible splicaçon pa l’ourige de l chamadeiro Baglina ye que la palabra nun benga de «vaiga / veiga», mas de valle [lhatin valle(m)], que tamien apersenta la forma antiga valge, que tanto era masculina cumo femenina [Rafael Lapesa i Constantino García, Léxico Hispánico Primitivo (siglos VIII al XII), Real Academia Española, 2004]. Se assi fur, antoce la eiboluçon poderá haber sido: valge+ina > vaglina > baglina, an que –ina ye l deminutibo, i se haberá dado ua metátese, cul –l- a passar palantre de l –g- cumo muita beç acuntece an mirandés.
Cul tiempo perdiu-se l berdadeiro senificado oureginal de Baglina, al modo que l chamadeiro se fui tornando outónomo. Por esso, las pessonas sentírun la necidade de le poner atrás la palabra balhe, algo que solo l tiempo splica.

Eiqui queda l ampeço dun camino que nun puode deixar de cuntinar.

AF (Outubre de 2008)
Amadeu Ferreira

Buonas nuites
i "palabrouços" para nun çquecer la raiç