10 Claves na túa semana de exames (infografía)

Mapa mental - Tipos de palabras segundo a súa estrutura

Para ver ou descargar a imaxe en máis tamaños clica aquí.

Mapa mental - Clases de palabras

Preme na foto para agrandar.

Para ver ou descargar en máis tamaños clica aquí.

A Profa cumpre 8 anos

Hoxe A profa está de aniversario.
Nacía este blog en 2007 coa intención de tender fíos de camiños coincidentes e aí seguimos no que se ten convertido nunha experiencia sorprendentemente positiva para min.

20 Cores en galego

Cando a vida te pon a proba

Hai momentos difíciles en que a vida ten pon a proba.

Oh capitán, meu capitán...

Onte morría Robin Williams, o actor, ademais do doutor Patch Adams, Armand o divertido pai do noivo, a coidadora Mrs. Doubtfire, o avogado Peter Pan, o profesor Gerald Lambeau, o soldado Adrian Cronauer, para moitas persoas da miña xeración será xa para sempre o querido e admirado profesor Keating.

Fai 25 anos, en novembro de 1989, estreábase El club de los poetas muertos, lembro que non había quen saíse do cine sen os ollos inchados.

Estaba en segundo de carreira cando vin por primeira vez o filme de Peter Weir, era un canto á pedagoxía da liberdade, á fascinación da paixón de ensinar a vivir, a permanecer. Ao longo deste cuarto de século non lembro xa en cantas ocasións tiven a oportunidade de ver de novo a película, pero en todas elas volvín a experimentar a mesma emoción pola profesión.

Grazas Sr. Williams!

Tecendo Galicia con Xosé María Díaz Castro

Outro gran de area no achegamento a Díaz Castro no que participamos Enrique Sánchez Rodríguez (educaBarrié), Patricia Galán Gómez (CEIP Ponte dos Brozos) e Pilar Ponte Patiño (IES da Pobra do Caramiñal). A fotografía correu a cargo de Ramón Vila Anca.
Actividades didácticas arredor dos vídeos do Portal das Palabras dirixidas a alumnado de primaria e secundaria.

38 anos sen Otero Pedrayo

Déixovos aquí a ligazón ao meu taboleiro de Otero Pedrayo en Pinterest.

O Portal das Palabras: Toc, toc... pódese pasar?

Nas vindeiras semanas andaremos polo Portal das Palabras con educaBarrié.
Máis información na Axenda de Actividades de educaBarrié.

O valego. As falas de orixe galega do val do Ellas (Cáceres - Estremadura)

O valego, lección de resistencia

PILAR PONTE

A colección Crónica de Xerais reservábanos como fin de festa para 2013 un interesante ensaio sobre as falas de orixe galega en Estremadura. Un estudo dialectolóxico? Si e non. A resposta será afirmativa en canto o obxecto de estudo, mais tanto polo contido do volume como polo seu obxectivo estamos perante unha obra que vai máis aló resultando unha lectura interesante non só para sisudos filólogos senón tamén para calquera persoa interesada en como a fala pode sobrevivir durante séculos grazas á conciencia idiomática e de comunidade diferenciada dos seus falantes.

O doutor Xosé-Henrique Costas actualiza, reestrutura e revisa de xeito conxunto os estudos realizados ao longo de dúas décadas de visitas ao Val do Ellas engadindo ademais materiais inéditos. Para isto achega a descrición da xeografía, onomástica, demografía e economía do val formado polos “Tres Lugaris”, realiza unha historia do galego nesta zona, desenvolve as hipóteses sobre o mantemento no tempo desta fala, delimita as falas obxecto de estudo e leva a cabo unha minuciosa descrición lingüística.

Resultan especialmente atractivos desde o punto de vista sociolingüístico o capítulo dedicado ao contexto lexislativo e político das linguas minorizadas en España, o que estuda a Carta Europea das Linguas Rexionais e Minoritarias, así como o que afonda na historia da reivindicación destas falas.

Como o autor recolle no epílogo, o que interesa é que o valego “se coñeza e se recoñeza, que se ame”.

COSTAS GONZÁLEZ, Xosé-Henrique: O valego. As falas de orixe galega do val do Ellas (Cáceres – Estremadura). Edicións Xerais de Galicia. Vigo, 2013. 278 páxinas.

Este texto foi publicado o xoves 9 de xaneiro de 2014 no suplemento Faro da Cultura de Faro de Vigo.

Ámote Leo A. - Destino xalundes

LEO NON É BARBIE

Pilar Ponte

Prefiro espirme dende un comezo e confesar a miña debilidade pola escrita de Rosa Aneiros. Foi por iso para min un motivo de ledicia saber desta Ámote Leo A. Destino xalundes, e todo un agasallo que fose a primeira entrega dunha triloxía que continuará en xaneiro e xuño do vindeiro ano.

E comezas a ler e convérteste en Leo, nunha universitaria antes de se incorporar ao mundo laboral dos adultos, e visitarás lugares (Lisboa, Granada, Barcelona, Marrakech…), coñecerás xente, pensarás que os cartos non che chegan, aprenderás dos demais, e, sobre todo, aprenderás de ti.

Cáesme ben, Leo, e creo tamén que me gustas tanto porque es ti e asemade a que quixeramos ser moitas de nós que no seu momento non tivemos a afouteza que cumpría para afrontar unha viaxe iniciática como a túa na que nos atopar antes de emprendermos viaxes compartidas. Fascínasme porque me ensinas que Xalundes (agora xa con maiúscula) agarda por nós. Viaxo contigo páxina a páxina porque tes unha nai odiosamente protectora como todas as nais, porque es rabuda coma ti soa e porque non te pareces en nada a unha Barbie colgada dun Ken.

Mais Leo non viaxa soa, alguén lle deixa mensaxes de amor nun cartel, nun muro, no chan… quen está a facer a viaxe canda ela? quen lle declara o seu amor dende o anonimato? Si, a de Valdoviño atrápanos na tea do seu suspense, e teñas a idade que teñas desexarás ter rematado este curso a carreira.

Algúns xa estamos preparados para a segunda (Estación de tránsito) e a terceira (Terminal de… chegadas?) entregas, anímote a que emprendas o teu particular Destino xalundes con Leo A.

Este texto foi publicado o xoves 12 de decembro de 2013 no suplemento Faro da Cultura de Faro de Vigo.

Hoxe aparezo no Cuestionario Proust de Ramón Nicolás

Pois si, hoxe, 14 de xaneiro de 2014 protagonizo a entrega do Cuestionario Proust de Ramón Nicolás, o meme galego do momento.

Contos de soños e sombras

Entre o medo e o terror

PILAR PONTE

 

Contos de soños e sombras de Ariza Piñeiro aparece na meritoria colección Alcaián de UrcoEditora, unha aposta por zume novo na arte da palabra. 

 

Este libro de relatos móvenos entre o medo e o terror con finais por veces sorprendentes ao gusto de Dieste (“A rapaza do meu soño”). O soño convértese nun elemento nuclear ao redor do que xiran obsesivamente varias das historias. O mundo do inconsciente é o punto de conexión entre a realidade e o mundo das tebras, a regaña pola que se coan almas que buscan vinganza ou que nos veñen buscar para nos levar canda elas.

Un dos acertos creativos do autor é o seu aproveitamento da nosa traxectoria fílmica, que lle permite aforrar na parte narrativa porque abonda con suxerir para provocar en nós a imaxe impactante, sabedor de que xa ten gravada nos nosos ollos toda unha cinematografía do terror previa. Contribúe tamén a isto a presenza do Ariza guionista, de tal xeito que o diálogo rápido é quen leva todo o peso da trama precipitándonos cara a uns finais fatais (“Xamais voltarei ao pazo”).

Mais non todas as historias son de medo, e así temos “A lenda do pequeno trasno”, unha fermosa metáfora en clave trasno dos mecanismos de represión utilizados polos centros de poder.

Desexamos que Ariza Piñeiro teña unha vizosa carreira literaria e que non se demore en nos ofrecer o seu próximo froito.

ARIZA PIÑEIRO, César: Contos de soños e sombras. Urco Editora. Colección Alcaián. A Coruña, 2012. 208 páxinas.

_____

Este texto foi publicado en outubro 2013 no suplemento Faro da Cultura de Faro de Vigo.

Escribir sen documentarse

Que ben presta que a unha lle boten flores!

Pois si, por que non dicilo, que ben presta que a unha lle boten flores!
E máis se veñen de alguén a quen admiras polo seu traballo como é o caso. Deixo aquí constancia das frases que Ramón Nicolás me dedica no seu blog.
Porque hai palabras que convén gardar.
Grazas, Moncho.

Manuel Lueiro Rey (1916-1990) A liberdade ferida

A homenaxe colectiva
PILAR PONTE 

Con Manuel Lueiro Rey (1916-1990) A liberdade ferida realízase un acto de xustiza cun autor do exilio interior, ese exilio moito tempo infravalorado no seu labor de sostén da vida cultural galega durante o período da ditadura franquista.

Na obra, aqueles que tiveron un contacto directo co escritor e xornalista van construíndo o seu perfil biográfico. Atopamos aquí o que o coordinador do volume, o escritor e estudoso Ramón Nicolás, deu en chamar a “causa Lueiro”, un círculo dos afectos ao redor do autor de Fornelos de Montes. É por iso que non cabe falar dun ensaio ao uso, xa que se abandona aquí o estudo distante para sentir que “as lembranzas son difíciles”, como recoñece o fillo do autor, e entramos nese roce pel con pel.

Intervención de Ramón Nicolás na presentación do libro no Grove (Fotografía de Todo Grove).

O volume avanza con estudos sobre a obra da que se ofrecen textos inéditos e chegamos a entender como o contacto coa xente da emigración en Arxentina vai influír no paso do castelán ao galego no autor.

Este libro contén ademais unha homenaxe artística colectiva na que participan máis dunha vintena de autores e autoras de diferentes xeracións creativas con producións que van dende a ilustración ata a poesía e a prosa pasando pola caricatura, completando deste xeito un fermoso mosaico de admiración e solidariedade.

NICOLÁS RODRÍGUEZ, Ramón (Coord.): Manuel Lueiro Rey (1916-1990) A liberdade ferida. Edicións Xerais de Galicia. Vigo, 2013. 224 páxinas.

_________

Este texto foi publicado o 10 de outubro de 2013 no suplemento Faro da Cultura de Faro de Vigo.

"Feminismos" e aprender a estar

PILAR PONTE

Cando vin o filme A onda (2008) de Dennis Gansel que demostra como calquera cidadán democrático é susceptible de ser manipulado para se converter en parte dun sistema ditatorial, pensei que debería ser obrigatorio para todas as persoas o seu visionado para saber estar alerta en democracia. Despois de ler Feminismos, teño unha sensación semellante, a de ter asistido a unha ensinanza fundamental que debería ser compartida e xa non hei esquecer. 

Este volume a catro mans chega a nós grazas á profesora Olga Castro (que nace así de forma exitosa para o ensaio longo despois dunha ampla experiencia en artigos académicos e divulgativos) e á polifacética María Reimóndez (tradutora, ensaísta, novelista, poeta, activista...) que constrúen un ensaio divulgativo rigoroso e ameno que espero teña un longo percorrido lector na nosa sociedade.

A obra estrutúrase en catro grandes bloques de achegamento ao tema. O primeiro deles está dedicado a establecer unhas liñas definitorias mínimas do que podemos considerar feminismos. O segundo bloque dá conta das voces múltiples dos feminismos en Occidente, en Asia ou en África, aquí haberemos de atopar, tamén, un apartado destinado especificamente ao desenvolvemento dos feminismos en Galicia de indispensable lectura, pois estrutura e visibiliza movementos e persoas dende a Idade Media ata os nosos días. O terceiro bloque titulado “Temas planetarios” é especialmente interesante en canto analiza aquelas problemáticas comúns como a violencia de xénero, a maternidade ou a orientación sexual que percorren todo o planeta. O ultimo bloque, “Os feminismos e as disciplinas” ensínanos como os feminismos contribuíron a cambiar as formas de ver e facer nos diferentes ámbitos da cultura, por exemplo no ensino onde están a defender unha escola coeducativa que persegue a pluralidade, a liberdade e a igualdade. Ademais, o libro inclúe un completo índice analítico así como tamén, unha bibliografía recomendada moi actualizada.

Feminismos non só é unha transmisión de datos, é a experiencia de aprender a estar na vida como muller, privativa das mulleres, e porén necesitada tamén dos homes. É a vivencia de se saber pertencente a “esa inmensa revolución pacífica que día a día muda todas as sociedades para facelas máis democráticas”, unha obra que deixa pouso no corazón.

CASTRO, Olga / REIMÓNDEZ, María: Feminismos. Vigo, 2013. 292 páxinas.
_________

Este texto foi publicado en 2013 no suplemento Faro da Cultura de Faro de Vigo.

Finou Peteiro (A Coruña 1959-2013)

Na miña casa hai un cadro que teño en grande estima, a icona da Profa está quitada desa pintura, unha obra do artista Jorge Peteiro que finou onte na Coruña.
Espero que vos guste a súa arte tanto coma a min.

Paz para o galego

O doodle en galego da imaxe procede de GalegoLab en Latrica.