Een leuke lunch

Toen ik in Terneuzen kwam wonen, woonde S., nu een van mijn beste vriendinnen, op twee minuten loopafstand. We zaten op dezelfde middelbare school, maar zij zat een klas lager en dus bemoeiden we ons niet met elkaar. En met haar jongere zus die later ook op school kwam al helemaal niet.

Die zus is vier jonger en dat verschil is heel groot als je vijftien bent of achttien. We kénden elkaar, maar daar bleef het bij. S. en ik werden trouwens pas vriendinnen op de pedagogische academie, toen we allebei op kamers woonden in Middelburg en dat is nooit meer over gegaan. We deelden en delen heel veel over van alles. Daardoor weten we ook van alles over elkaars familie en ik dus ook over die jongere zus. Laat ik haar B. noemen.

Mijn vriendin is altijd in Zeeland gebleven, maar B. woont al sinds haar studie in Amsterdam. We zijn,  toen we allemaal al middelbaar waren, wel eens met z'n drieen uit eten geweest. Dat zij jonger is telt al heel lang niet meer natuurlijk. 

B. woont vlak bij mijn cursuslocatie dus ik dacht dat het leuk zou zijn om na mijn les samen te gaan lunchen. En ja, dat vond zij ook leuk. 

Omdat zij nu een echte Amsterdammer is, mocht zij zeggen waar. 

Ze koos de Kalvertoren. Daar was ik echt nog nooit geweest. 

Die toren is in zo'n modern winkelcentrum in de Kalverstraat. Het heet nu geloof ik Kalverpassage. 

Ik winkel nooit in Amsterdam, kom alleen door de Kalverstraat om ergens anders te komen en ik had geen idee. 

Nou,  B. loodste me er regelrecht naar toen en binnen de kortste keren zaten we hoog boven de stad in een niet al te groot restaurant. 

Ik had niet goed opgelet, want we liepen zo te kletsen, maar wat een verrassing toen we er waren 

Wat een uitzicht. Wat was dat leuk!

We zaten heerlijk aan een tafeltje, achter glas in de zon en hadden vanaf die plek al een leuk uitzicht. 

Toen we klaar waren werd het nog veel leuker en liepen we een paar rondjes door dat restaurant. Met telkens een nieuw uitzicht op de volgebouwde stad. 

Proberen te zien welke toren de dichtstbijzijnde is en als dat zo is welke is dan de achterste?

Ik vond het echt ontzettend leuk om dat te zien, maar het hoofddoel was natuurlijk dat we elkaar uitgebreid en erg gezellig ontmoetten. We hadden veel om over te praten en ik nam niet heel veel tijd voor foto's. 

Dat wilde ik opnieuw proberen op mijn volgende cursusdag. 

Zoals ik al eerder vertelde, ik ben op zo'n dag heel vroeg. Ik kon wel al naar binnen, maar daar was alles nog dicht. 

De lift werkte, maar in je eentje in zo'n lift...er was nergens een mens te bekennen. Dus ik liep naar boven. 

Toen ik dat met B. deed, was er niks aan de hand, we liepen te praten en er was niks engs aan. 

Maar nu helemaal alleen op van die steile trappen... pfff. Ik denk dus dat ik nog een keer moet, nu met mijn man, want ik durfde ook niet echt aan het randje te staan voor foto's. 

En trouwens... mijn man, de echte Amsterdammer, is er ook nog nooit geweest, dus die moet gewoon een keer mee. 

(Wordt vervolgd)

Carré

 

We waren op weg naar Carré. 

Ik mag wel zeggen: We waren op weg  naar het  'Koninklijk Theater Carré'. 

We gingen daar een voorstelling bijwonen, maar waren uiteraard veel te vroeg. Dat is juist lekker, even nog wat rondlopen daar.

'Kijk',  zei mijn man, 'kijk die paarden'. 

Hij wees naar boven en ik zag ze . En ik wist ook meteen weer; oh ja, het was ooit Circustheater. 

Ik had alle tijd en keek even op de site van het theater hoe het allemaal was begonnen daar en dit is wat ik er over las: 

De circusfamilie Carré trok met hun paardenspel door heel Europa en deed in 1864 ook Nederland aan. 

'De hartelijke ontvangst die het circus hier ten deel valt, is voor Oscar Carré reden juist Amsterdam tot thuishaven te maken en in 18887 aan de Amstel een stenen paleis te laten bouwen, een circusvorst waardig. 

Maar niet alleen het circus blijkt uitstekend in het gebouw te gedijen. Dankzij de vooruitziende blik van Oscar Carré begint het stenen circus met succes aan een tweede leven als variététheater, als snel gevolgd door toneel, revue en operette'. 

Sindsdien is er een constante stroom van voorstellingen en artiesten geweest. Sommige artiesten beschouwen het theater als hun thuishaven en velen vinden het een hoogtepunt in hun carrière: optreden in Carré. 

Wij hadden deze avond plaatsen op de galerij. Heel hoog zaten we. Meestal ben ik als de dood als we zo hoog zitten, maar nu niet, er was een heel goed houten frontje voor ons zodat ik zelfs uitgebreid rond durfde te kijken. 

En daar waren die paarden weer:

Ook heel hoog en hoewel ik vaker in Carré was,  zag ik ze nu voor het eerst. 

En vlak daarbij nog een paar Amsterdamse kruisjes. 

Zo vielen Carré en Amsterdam mooi samen. 

Ik las ook nog dat het voortbestaan van Carré aan een zijden draadje heeft gehangen en dat in 1968 de slopershamer dreigde. 'Carré zou toen hebben moeten plaatsmaken voor een hotel of een badinrichting, een autopaleis of zelfs een huis van bewaring'.

Over de voorstelling zal ik het een andere keer nog eens hebben, denk ik. 

Street Art en Frankey

Al vaker heb ik hier gezegd dat ik erg van Street Art Frankey hou. Nou ja, van dat wat hij maakt dan hè. Ik heb ook al vaak werk van hem laten zien. 

Dit, ik maakte de foto al een tijd geleden zoals je ziet, is een echte Street Art Frankey. Je moest wel echt heel goed kijken om deze menselijke kanonskogel te kunnen zien en fotograferen was lastig. 

Maar het is wel een echt Street Art Frankey. Daar op de Oudezijds Achterburgwal

Ik weet dat omdat Frankey zelf op Instagram zijn kunstwerken laat zien. Beter dan ik dat kan. 

Maar nu is er een probleem. En dat is dat ik niet altijd weet, kan weten, of dat wat ik zie een Frankey is. 

Dit dan? Een Frankey? Zou zo maar kunnen. Zou ook zo maar kunnen van niet. 

Het laatste is het geval, het is er geen. Toen ik er langs liep en de foto maakte was ik te ver weg om te kunnen zien of er iets bij stond. Bij Frankey staat er nooit iets bij. 

Thuis ontdekte ik dat hier wél iets bij stond. 

Hier kun je lezen wat precies de bedoeling is van deze appel op beentjes. En welke kunstenaar hier aan het werk is geweest.  Klik

Nog een foto. Deze twee werken zag ik gewoon in Amsterdam. Thuis ging ik speuren, maar vond niks. 

Is dat erg? Nee hoor helemaal niet. 't Was toch leuk. 

Van Gare du Nord naar het station Rokin

Gisteren was ik in Amsterdam voor mijn cursus. 

Omdat mijn man gaat schaatsen op dezelfde dag,  kan ik met hem meerijden. 

Hij rijdt dan naar Noord om onze dochter op te halen en mij gooit hij er uit bij de metro vanwaar ik verder ga. 

Ik moet naar de Herengracht. 

Maar gewoon Station Noord is misschien wel wat te gewoon geworden. Want kijk:

En ook verder zag ik wat internationaals:

Mijn moeder die een echte Noorderling was, had hier waarschijnlijk niets van begrepen. 

Maar goed, die metro vind ik ideaal. Hij gaat om de vijf/zes minuten, ik heb nog niet meegemaakt dat het overvol is en bij de derde halte moet ik eruit. Gisteren zat ik zo rond te kijken en te luisteren naar de gesprekken,  dat ik niet in de gaten had dat ik er al was. Ik zag het eigenlijk nog wel op tijd en de verlichting van de deuren was nog groen, dus ik hád misschien nog uit kunnen stappen maar dat durfde ik toch niet. Je zal maar vast zitten tussen die deuren...

Superstom, maar ik was ruim op tijd, dus het was geen enkel probleem. Ik stapte uit en aan de andere kant van het perron weer in.  

En zo kwam ik op de plaats van bestemming, Station Rokin. 

En als je dan vanuit het donker in het licht komt, zie je meteen het beeld van Wilhelmina. 

Dat staat er op, Wilhelmina. Niet koningin Wilhelmina, gewoon alleen Wilhelmina.

Dan is het nog ongeveer tien minuten lopen, nog niet eens. 

De cursus is heel erg leuk en toch vond ik het bijna jammer om naar binnen te gaan. Zulk mooi weer was het.  De les duurt twee uur en toen ik om half een weer buiten kwam was het gelukkig nog steeds heerlijk weer. 

Dat vonden deze twee heren ook denk ik:

Ik begon met iets internationaals en eindig dit blogje er ook mee. Want dit beeld, mannen die buiten een spel doen, zie je toch heel vaak in zuidelijke landen. Het maakt de stad echt nog meer internationaal.

Er werd ons een spiegel voorgehouden

Al heel lang maak ik foto's van mooie, lelijke, oude, nieuwe, hoge, lage, gekleurde, besmeurde, met planten of zonder, met ruitjes, met trappen, met stoepjes, met mensen, met herinneringen of statements. Deuren...

Waar ik ook ben,  ik maak foto's van deuren. De meeste foto's maakte ik in steden waar ik het vaakst ben of kom. London, Den Haag, Amsterdam en Hoorn.

De foto's die je hier ziet zijn allemaal uit Amsterdam en ik toon even een van mijn laatste 'aanwinsten'. 

Je moet weten dat mijn man altijd kijkt naar het schilderwerk. Die kan echt genieten van een deur die heel mooi geschilderd is. Van deze dus: 

Deze deur blonk ons tegemoet. Je zou ook kunnen zeggen: er werd ons een spiegel voorgehouden!

De Papegaai

Nou ben ik toch echt heel vaak door de Kalverstraat gelopen. 

Heel vaak. Niet om te winkelen, maar bijvoorbeeld om naar cursus te gaan. Maar nog nooit ben ik gestopt bij de kerk De Papegaai. 

Terwijl het toch wel bijzonder is dat er een kerk is in zo'n drukke winkelstraat.   

Nu liep ik er langs en dacht waarom ga ik niet eens even naar binnen. Waarom heet die kerk zo en waarom is-ie hier? 

Hier ontstond rond 1600 een zogenaamde schuil- of huiskerk. 

Achter de gevels van gewone huizen gebeurde dat vaker en de bedoeling was dat katholieken hier konden kerken, samenkomen. 

Amsterdam was in 1578 protestant geworden. Katholiek zijn mocht niet meer. 

Ze werden nog slechts gedoogd, die katholieken, maar niet in het openbaar.

En dus kwamen ze half stiekem bijeen in het woonhuis van de familie Bout. Zo werd het huis een huiskerk. De heer des huizes was vogelhandelaar, vandaar de papegaai aan de gevel. 

En binnen is het gewoon een echte kerk. Die is later gebouwd hoor, rond 1800. Op die plek. 

Ik had niet gedacht dat de kerk zo groot zou zijn, dat zie je er in de Kalverstraat niet aan af. Je ziet  het wel als je het straatje rechts naast de kerk in loopt.

De kerk is ook nog steeds in gebruik als kerk. En ik kan me goed voorstellen dat sommige mensen behoefte hebben aan even een rustig plekje in de drukte en de hectiek van de stad.

Een beeld

 

Op donderdagmiddag was ik hier. Omdat ik hier moest zijn. 

We stonden in een parkeergarage en toen we eruit kwamen zag ik dit beeld en vond het prachtig. Dit is op het Anton de Komplein in Amsterdam. 

Ik maakte de foto omdat ik het echt een heel mooi beeld vond (en vind). 

Ook een foto van wat er bij stond.

Die is heel slecht, omdat ik nogal gestresst was en haastig, maar ik dacht dat zoek ik nog wel uit. 

Ha dat hoefde verder niet hoor, want weer eens een van die toevalligheden: ik maakte de foto afgelopen donderdag en maandag stond er een flink artikel in het Parool met een foto erbij die heel erg leek op die van mij. Zelfde punt. 

Enfin,  het artikel gaat over dit beeld. Het is gemaakt door Jikke van Loon en het is een eerbetoon aan de Surinaamse schrijver en verzetsheld Anton de Kom. 

Ik las zijn boek 'Wij slaven van Suriname' en daarna zijn levensgeschiedenis. Indrukwekkend, allebei. 

Het beeld blijkt omstreden te zijn vanwege dat ontblote bovenlijf. Dat doet tegenstanders denken aan de slavernij. Anton de Kom zou gewoon een pak aan moeten hebben zoals hij dat altijd droeg.  

Kwetsen is nooit de bedoeling geweest van de maakster natuurlijk, maar zij begrijpt de kritiek. Ze schreef zelf een open brief met daarin de vraag of het (na twintig jaar) geen tijd is om een nieuwe generatie makers een nieuw beeld te laten creëren. 

Maar ja, er zijn ook mensen die het juist een prachtig, krachtig en duidelijk beeld vinden. 

Nou dat dus. 

Er zal nu misschien  een maatschappelijke dialoog volgen. En die ga ik dan weer volgen nu ik het beeld ken.  

En dan nu nog de tekst die erbij staat. Die heb ik natuurlijk wel gevonden.  Die komt uit een gedicht van Anton de Kom.  Ik nam die over van deze site: klik

'STRIJDEN GA IK!
EERST NA D'OVERWINNING
KOM IK TERUG…'

Symboliek
Deze beginregel uit het gedicht van Anton de Kom was het uitgangspunt voor Jikke van Loon bij het maken van het beeld. Het ontwerp voor het monument hakte Van Loon uit een gele kabbes, een boom die zij haalde uit het binnenland van Suriname en per boot verscheepte naar Nederland. Hierin ligt een bijzondere gelijkenis met de persoonlijke geschiedenis van De Kom. Een man 'uit het goede hout gesneden' die, op gezag van het Nederlands gouvernement, met gezin onder dwang werd getransporteerd van Suriname naar Nederland. Het uiteindelijke beeld is om redenen van duurzaamheid in brons uitgevoerd.

Schapensteeg.

Op die hele mooie woensdag (14-01-2026, net na al die sneeuw), liep ik in mijn eentje in Amsterdam te slenteren. Zonder doel of plan.  

Zo kwam ik langs een klein zijstraatje en dat bleek  de Schapensteeg te zijn. 

In die steeg een heleboel fraaie lantaarns. Beetje art-nouveau -achtig. Heel mooi. 

Het licht viel prachtig, maar lastig te fotograferen

Een heleboel van die lantaarns achter elkaaar, maar ik moest de hele steeg door om er eentje goed op de foto te krijgen. 

Dat was overigens geen enkel probleem hoor, dat ik die steeg door moest. Want dit zag ik ook:

Ik moet nog even uitzoeken wat het precies is, maar ik denk dat het iets met Tuschinski te maken heeft. Dat ligt achter de steeg. 

En dit:

Zo'n grasgroene achterkant. Zal dat vanwege die schapen zijn? 

Toen ik weer terug liep door de steeg, zag ik nog een mooi beeld.  Door de felle zon zie je niet meer hoe mooi die lantaarn is. Maar ja, dat zag je al op de eerste foto! 

Toch nog met een kleine bewerking, wat licht erbij:

Dit was weer volop genieten voor mij. Want wie heeft er nou ooit van de Schapensteeg gehoord? Ik niet!

Oh en ik zie net dat ik gelijk had wat Tuschinski betreft. Yes, gevonden! Hier een link:

https://www.parool.nl/kunst-media/de-grandeur-van-1920-is-terug-in-bioscoop-tuschinski~b4875bf8/

En nu krijg ik zin om nog eens naar Tuschinski te gaan. Want het is er wel echt prachtig hoor!

Het Mirakel

Al eerder schreef ik hier over het Mirakel van Amsterdam. Een wonder dat plaats vond in 1345. Een vreemd maar boeiend gebeuren. Hier kun je lezen wat ik er toen van vertelde.

Nu is er in Museum Ons' Lieve Heer op Solder een tentoonstelling gewijd aan dat wonder en die wilden we wel zien. 

Zelfs als we er niks aan hadden gevonden:  het museum zelf is absoluut de moeite meer dan waard. 

(We zijn er een paar keer eerder geweest, maar het verveelt helemaal nooit, zoals je hierboven ziet, haha). 

Het is echt heel bijzonder daar en zo mooi!

In het museum zelf moet je klimmen en kom je logischerwijs steeds hoger en hoger en heb je dus vanaf een steeds hoger punt,  door die mooie raampjes, een fraai uitzizcht. 

Maar goed, die tentoonstelling over het Mirakel dus. 

We kregen heel wat info en er waren leuke en interessante zaken te zien.

Zo las ik bijvoorbeeld dat deze lantaarn in de Kalverstraat de plek aangeeft waar het Mirakel heeft plaatsgevonden.

De Kalverstraat mijd ik als het kan en die lantaarn heb ik dus nooit gezien. De duizenden mensen die jaarlijks meelopen in de Stille Omgang natuurlijk wel 

Op het glas een de hostie tussen de vlammen. 

Er waren schilderijen, tekeningen, gedichten, boeken, voorwerpen als pelgrimsinsignes, een monstrans, bouwfragmenten van de Heilige Stede.

Maar het allermooist vond ik Het Mirakel van Amsterdam in acht fragmenten. Dat zijn fragmenten van een schilderij van Jacob van Oostsanen. Slechts acht fragmenten van een groot doek zijn overgebleven. Die waren allemaal te zien, maar niet goed te fotograferen jammer genoeg. 

Dit is zo een fragment: 

Je ziet twee engelen knielen bij het haardvuur en je ziet nog net de schaal waarmee het braaksel in het vuur is gegooid. 

En een fragment waarop de vrouw de hostie in het haarvuur terugvindt. 

Ik kon me zo goed voorstellen wat een indruk dit doek toen gemaakt moet hebben. Het zal zo'n drieenhalve meter breed zijn geweest en het hele verhaal werd er op verteld. Gemaakt tussen 1505 en 1518.  

Al met al de moeite waard!

Het Huis met de Hoofden

Het werk van Hendrick de Keyser wil ik zo veel mogelijk gezien hebben. Ik heb genoteerd wat hij allemaal heeft ontworpen en als ik ergens in de buurt ben wil ik het zien. 

Zo heb je in Amsterdam 'Het Huis met de Hoofden'. Ik wilde het huis graag in zijn geheel op de foto zetten want het is echt prachtig, maar dat lukte me niet. Dus dit is een kaart die ik er kocht. Een oude kaart, want het ziet er nu iets anders uit omdat er nu iets anders is gevestigd. 

Maar het gáát me nu even om die hoofden.  Het huis met de hoofden, zes hoofden Dat klinkt een beetje alsof zich daar iets spannends heeft afgespeeld en dat is ook zo. 

Het verhaal gaat dat in dat huis op de Keizersgracht een rijke familie woonde. Op een avond waren de familieleden allemaal uit en was het dienstmeisje helemaal alleen thuis in dat grote huis. 

Ze zat in de keuken en breide een kous, maar schrok heel erg toen ze allerlei geluiden hoorde vanuit de kelder. In die kelder zat een luik waardoor je rechtstreeks in de keuken zou kunnen komen. 

Het dienstmeisje ging voorzichtig luisteren en  hoorde een aantal mannen die de kelder waren binnengedrongen een plan maken. Ze zouden een voor een door het luik klimmen. En dan op zoek gaan naar goud en zilver.  

Het dienstmeisje pakte een mes en ging in de keuken voor het luik staan. Toen een van de rovers zijn hoofd door het luik stak, sneed ze dat hoofd er af. Vervolgens trok ze snel het lichaam door het luik en gooide het opzij.  

Toen de tweede rover vroeg: 'Ben je er?', zei ze met een verdraaide en zware stem ja. 

Ook de tweede rover stak zijn hoofd door het luik en onderging hetzelfde lot. Enzovoorts. 

Tot er niemand meer kwam en het dienstmeisje verder ging met dat wat ze aan het doen was. De familie was haar bij thuiskomst erg dankbaar.

En die zes hoofden, die zouden verwijzen naar die zes rovers! 

Wat ik zei: het is een verhaal. In werkelijkheid zijn het de hoofden van zes goden. En die waren te identificeren door de attributen op hun hoofd. Zo heeft Bacchus een krans van wijnranken en Apollo een laurierkrans.

Tegenwoordig is de Embassy of the Free Mind gevestigd in het huis. Dat is een museum en een heel bijzondere bibliotheek, klik   

Nou dat had Hendrick de Keyser ook niet kunnen denken toen hij het huis ontwierp en zijn zoon Pieter de Keyser die het huis na de dood van zijn vader misschien afmaakte , ook niet. 

Gelukkig kun je nog steeds in het huis rondkijken, mooi.

En nu vergeet ik nog de achterkant. Die is misschien anders dan je zou verwachten als je de voorgevel ziet.

Zusters

Toen we laatst aan de wandel waren in Enkhuizen, echt een historische stad, leek die historie heel even tot leven te komen.

Ik kreeg echt een beetje het gevoel dat ik in een andere eeuw terecht was gekomen. Dat was toen ik nog niet door de lens van mijn camera keek. Toen ik dat wel deed werd vrijwel meteen duidelijk wie ik daar zag. En dat werd nog duidelijker toen ze dichterbij kwamen. 

Ik vroeg de vrouwen wie ze waren en ze wilden daar best over te vertellen. Graag zelfs. 

Het zijn zusters van Moeder Teresa en toen ze dat zeiden herkende ik het ook eigenlijk wel. Dat blauw met wit. 

Het bleek dat ze in Amsterdam,  in de Jordaan, een klooster hebben.  Het is ook echt een kloosterorde, met vestigingen wereldwijd. Missionaires of Charity

In Amsterdam doen ze mooie dingen voor mensen die dat nodig hebben. Zo worden er maaltijden geserveerd op bepaalde tijden en er wordt een luisterend oor geboden. 

De drie zusters die ik sprak doen dat. Ze komen uit verschillende landen en brachten, net als wij, een bezoek aan Enhuizen. 

We hadden een interessant gesprek en ik nam me voor om eens te gaan kijken naar dat klooster in de Jordaan, in de Egelantierstraat. Dat deed ik deze week. 

De straat was uitgestorven, de deur dicht. Ik was er ook maar op de bonnefooi naar toe gelopen. 

En nu ben ik dus eigenlijk nog steeds verbaasd. Een klooster? In de Jordaan? Dat had ik nou echt nooit verwacht. Ik denk dat ik nog eens terug ga. 

Lekker daggie 2

Nog steeds op die korte wandeling van Stadsherstel liep ik verder en kwam terecht in de Bergstraat. Die loopt vanaf het Singel naar de volgende gracht, de Herengracht.  

Ik was daar eerder die middag ook al geweest en had al foto's van twee gevelstenen in die straat gemaakt.

De brandspuit, uitgevonden door Jan van der Heijden,  omdat hier ooit de brandweer zat en een korenmaat, mét strijkstok , omdat hier ooit een korenmeter woonde. 

Maar er was meer. 

Dit was ooit de tweede rosse buurt van Amsterdam en pas toen de laatste eigenaar van een aantal bordeelpanden die verkocht aan de gemeente, werd de straat opgeknapt.

Er was toen,  in 2017, een burgerinitiatief om de omslag in de straat te markeren. 

Dat werd een beeld aan de muur,  getiteld 'De Naaister'. 

Dat vond ik grappig.

De maakster van het beeld heet Caroline Kampfraath en toen zij het in 2017, na al die veranderingen dus, maakte, woonde ze zelf al meer dan dertig jaar in de straat. 

 'Het beeld staat', zegt Stadsherstel 'voor de ruigte van de Bergstraat en de ambachten die er werden uitgevoerd'. 

Van oudsher, las ik, werden hier, naast die prostitutie,  allerlei ambachten uitgevoerd. 

De ambachten met de tijd mee steeds veranderend.  

Eind 19e eeuw waren het vooral naaiateliers waar ateliermeisjes naaiden voor grote zaken als de Bijenkorf, Gerzon, de Bonneterrie en C&A. 

Dat wekte mijn interesse, want mijn schoonmoeder werkte voor haar huwelijk in een naaiatelier. Van C&A. Ik weet dat ze moest stoppen met werken toen ze trouwde en dat is helaas ook zowat het enige dat ik weet.

Daar heb je het weer: ik heb veel en veel te weinig gevraagd vroeger. Niet aan mijn eigen moeder en niet aan mijn schoonmoeder. Daar heb ik echt spijt van. 

Ik kan heus wel wat te weten komen, ik kan bijlezen en dat deed ik ook. Ik las over die ateliermeisjes een en ander, hier, klik. 

Wat een verhaal, wat een toestanden. 

Maar het zou zoveel mooier zijn geweest om die verhalen te hebben gehoord in een persoonlijk gesprek.