Zelfportretten

 Omdat ik in de schilderkunst erg van portretten hou en ook van zelfportretten, vond ik het geweldig interessant dat mijn laatste les voor de vakantie o.a. ging over Dürer, Albrecht Dürer (1471- 1528). 

Hij wordt gezien als de eerste maker van een zelfportret. In de tijd voor Dürer, was dat eigenlijk not done. Men was nog niet zo zelfbewust in de Middeleeuwen

 

En dan was dit misschien wel het allereerste  zelfportret. Deze tekening maakte hij in 1484, dertien jaar oud! 

Het is gek, maar tot nu toe hield ik niet zo erg van tekeningen en ook niet van houtsnedes en gravure.  Maar dit vind ik toch wel echt geweldig mooi en hoe meer ik hoorde over de schilder zelf hoe mooier het werd. 

Albrecht Dürer maakte na die eerste (bekende) tekening nog drie zelfportretten. 

Het eerste en waarschijnlijk het eerste geschilderde zelfportret in de geschiedenis, heet 'Zelfportret met distel' uit 1493. 

Het was waarschijnlijk een verlovingsportret. 'Mijn zaken gaan zoals God het wil' (vrij vertaald), staat er op. 

 'Ik schilderde mezelf, ik was 26 jaar oud', staat op het tweede portret. Nog meer zelfbewustzijn, modieus gekleed. En een klein landschapje, doorkijkje naar buiten. 

En het laatste zelfportret, uit 1500: 'Ik Albrecht Dürer van Neurenberg schilderde mijzelf in eeuwige verf op de leeftijd van 28 jaar'. 

Hij was toen al een zeer geslaagde en geliefde kunstenaar.  En terecht:

Cindy Sherman

Natuurlijk bezochten we in London de National Portrait Gallery. Dat doen we gewoon altijd. (Ze hebben er heerlijke scones ook!)
Deze keer was er een tentoonstelling van de foto's van Cindy Sherman (1954)
Ik kende haar en haar werk niet, maar ik heb zeer geboeid gekeken naar haar bijzondere fotokunst. Echt bijzonder!

Cindy Sherman gebruikt pruiken, kostuums, make-up en andere middelen om zichzelf te transformeren.
Ze speelt de rol van heel verschillende karakters en  fotografeert zichzelf dan in die rol. Dat doet ze al vanaf 1975 zo'n beetje.
Die foto's refereren dan aan cultuur, aan film, mode, televisie, tijdschriften en mode.
Ik zei al dat ik het werk van Sherman niet kende. Ik had aanvankelijk niet eens in de gaten dat ik steeds naar dezelfde vrouw keek.
Ik vond de foto's al prachtig en toen ik eindelijk opmerkte dat het allemaal zelfportretten waren, werd mijn bewondering nog groter.
Toen moest ik natuurlijk wel helemaal terug naar het begin van de tentoonstelling, om nog eens met een andere blik te kijken. 
Ik heb niet het idee dat zij zo vol is van zichzelf en daarom steeds 'een selfie' maakt. Ik denk juist dat ze haar eigen identiteit niet zo duidelijk wil laten zien.

Kijk, dit vond ik bijvoorbeeld een prachtige foto. Zonder dat ik er iets van af wist. Nu weet ik dat het er eentje uit een serie is.

Deze serie is uit 2016.
Ze maakte verschillende karakters, de zogenaamde 'flappers'. Met die term wordt een generatie jonge vrouwen uit de jaren twintig van de vorige eeuw aangeduid. Vrouwen die, na de eerste wereldoorlog, lak hadden aan de stijfheid en de conventie van de vorige generatie. Ze waren min of meer vrijgevochten en toonden dat in hun uiterlijk en kleding. Je ziet ze bijna voor je in de 'stomme film' (die niet stom was, trouwens).
Maar het zijn op deze foto's dus oudere vrouwen, doordat Sherman zelf ouder is. Willen ze misschien terug naar hun jeugd? Roept ze de jaren twintig op? Is het een metafoor voor haar eigen werk, waarin ze op zoveel verschillende manieren verschijnt?
En dit was maar één serie op deze tentoonstelling. Er was nog zoveel meer.

Mijn blog is niet geschikt om heel veel te laten zien. Dus ik laat het hierbij. Maar als er ooit iets te zien zal zijn van Cindy Sherman in Nederland, ga ik er hard rennend op af. Zoveel is zeker!

Portret

. 

Een kaart uit Duitsland van Annika en Theresa. Want naast Roodkapjekaarten heb ik bij Postcrossing ook een voorkeur uitgesproken voor kaarten die met boeken en lezen te maken hebben. Ook dat is inmiddels een verzameling geworden.
Maar ik vind dit ook een mooi portret. Dus vandaar dat ik dit plaats in de serie portretten.
De schilder is Alexander Mann en de titel is Portret van Helen Gow.
Ik had nog nooit van Alexander Mann gehoord en dacht eerst dat het een Duitser was. Maar nee hoor, het is een Schot.

En dit maakte hij ook. Vast in Schotland.

Portret

Tijd voor een portret.
Dit is Wilma, de tweede vrouw van de schilder Carel Willink. Willink schilderde haar in 1952.
Willink was dertig jaar met deze Wilma getrouwd en portretteerde haar meer dan tien keer. Het portret van Wilma met haar kat is ook erg bekend.
Na Wilma kwam Mathilde, een levend kunstwerk. Zij was jaloers en toen haar relatie met Willink (Mathilde noemde hem ook Willink) voorbij was, beschadigde zij dit portret; zij wist dat het Willinks favoriete schilderij was.
Gelukkig kon het doek worden gerestaureerd.
Het hangt op dit moment in het Gemeentemuseum in Den Haag, in de tentoonstelling Ode aan de Mode. Ik had dit werk al op mijn lijstje staan voor de serie portretten, maar nu zag ik het geheel onverwacht daar in Den Haag.
Het doek hangt in een zaaltje waar de kleur blauw overheerst.
Ook de kroningsjurk van Maxima hangt daar schitterend blauw te zijn. Je kunt het borduursel echt van heel dicht bij zien. Grappig vond ik dat die kroningsjurk net zo'n ceintuurtje heeft als de jurk van Wilma. Dat ceintuurtje was me niet eerder opgevallen.

In Ode aan de Mode wordt getoond dat blauw een geliefde kleur is voor kleding, in Nederland.
En dat al sinds de 18e eeuw, toen het in andere landen nog niet zo'n populaire kleur was.
Omdat het netjes is? Omdat het goed staat bij blond haar?
Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw is hier ook de spijkerbroek geliefd en dus de kleur van denim, jeansblauw. Geen land ter wereld telt zoveel spijkerbroeken per inwoner als Nederland.
(Ha, een interessant feitje, wie zou dat uitgezocht hebben en met welk doel?)

Overigens koos Jan Taminiau de kleur blauw (koningsblauw) voor de jurk omdat het zo samen met de rood-witte kleur van de koningsmantel, de kleuren van de vlag liet zien.Had ik ook niet begrepen.

En nu nog even terug naar het portret. Op de achtergrond is een huis afgebeeld op de Weteringschans, vanaf de Stadhouderskade. Dat is ooit uitgezocht voor heel veel gebouwen op de schilderijen van Willink. Ik vond het hier: klik.

Portret

Een geweldig portret vind ik dit. Het is geschilderd door Therese Schwartze. In 1916.
Afgebeeld zijn de zes dochters van Charles en Maria Boissevain.
Maria (1870 - 1950) was voorzitter van de in 1907 opgerichte Bond voor Vrouwenkiesrecht. Toen vrouwen in 1919 stemrecht kregen, werd zij gekozen tot lid van de Provinciale Staten Noord-Holland.
'We mogen er wel op vertrouwen dat de hier afgebeelde dochters geëmancipeerd opgroeiden', staat er onder het schilderij.
Ik zag het in het Amsterdam Museum. Ik was daar voor een tentoonstelling, maar daar vond ik niet heel veel aan. Maar als je er dan toch bent... kan het zijn dat je zomaar op zoiets moois stuit.

Thérèse Schwartze (1851 - 1918) was een heel bekende schilderes. Ze portretteerde voornamelijk mensen uit de hogere kringen. Zo maakte ze bijv. ook het inhuldigingsportret van koningin Wilhelmina.
Het vak leerde Thérèse van haar vader, Johan Georg, ook een gerespecteerd portretschilder.
Thérèse was een zelfstandige ondernemer. Ze werkte hard en heeft zo rond de duizend portretten gemaakt.
Ze is er zelfs miljonair mee geworden.

Portret

Een prachtig portret, vind ik, van Jan Sluijters. Ja ik kan er niks aan doen, ik zit nog in babysferen.
Sluijters  (1881-1957) schilderde dit in 1948.
Hij haalde veel inspiratie uit zijn nabije omgeving. 'Hier vind ik alles wat ik schilder, mijn vrouw, mijn kinderen, deze meubelen, een paar vazen en pullen', zei Sluijters
Hij schilderde zijn vrouw dan ook vaak en later zijn dochter, toen die zwanger was.

Bij mij thuis hangt trouwens al heel lang een poster met een afbeelding van Jan Sluijters, zo zoet, deze:

Zij hangt op zolder, daar kom ik niet zo heel vaak. Hmm, toch maar weer eens naar beneden verplaatsen misschien.

Portret

In de serie portretten (ahum ahum) deze keer een portret van Marc Chagall: Zelfportret met zeven vingers,1912-1913.
Ik zag het schilderij in het Stedelijk bij de Matisse tentoonstelling. Het hing daar als een van de werken waaardoor Matisse geïnspireerd/ beïnvloed zou zijn.
Chagall schilderde zichzelf in 1912, vrij kort nadat hij vanuit Rusland naar Parijs was gegaan. Hij is op het schilderij bezig met een schilderij en vanuit zijn atelier zie je de Eiffeltoren. In een wolkje boven zijn hoofd zie je een Russisch dorp. Bovenaan staat in het Hebreeuws geschreven Rusland en Parijs. Chagall leefde nog tussen twee werelden zou je kunnen denken.
Die zeven vingers begreep ik niet. Maar ik las dat het getal 7 voor Chagall van betekenis was, vanwege het feit dat hij op de zevende dag van de zevende maand in 1887 was geboren. 

Portret

Ik houd van portretten. Geschilderde portretten bedoel ik en nu lijkt het me leuk om hier af en toe eens een portret te laten zien. Zomaar eentje die ik gezien heb en die ik mooi of bijzonder of interessant of... vind.
Kijk hier is het eerste schilderij:

De maker is niet bekend, het schilderij is waarschijnlijk gemaakt tussen 1600 en 1610 en hangt momenteel in Tate Britain.
Het is getiteld:  'the Cholmondeley Ladies'.
Er staat een tekst op het schilderij: "were born the same day, married the same day, and brought to bed the same day." 
Het zijn twee vrouwen, waarschijnlijk twee zusters. Zij zij op dezelfde dag getrouwd en kregen op dezelfde dag een baby. Brought to bed zou een uitdrukking zijn voor baren/bevallen.  Op het eerste gezicht denk je dat ze identiek zijn. Maar als je beter kijkt zie je dat dat niet zo is. De kleding is niet gelijk. De sieraden ook niet. En vooral de kleur van de ogen is anders. Als het een tweeling betreft, dan is het in ieder geval geen identieke.
Ik vind het een intrigerend schilderij. Wat zou het mooi zijn als er nog veel meer over bekend zou zijn.